van een groeimindset Training groeimindset docenten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "van een groeimindset Training groeimindset docenten"

Transcriptie

1 De opbrengsten van een groeimindset Training groeimindset docenten Development Consult, KBBT Organisatie-adviseurs, Interstudie-ndo, Notre Dame des Anges, Het Rhedens en Pantarijn

2 Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie De opbrengsten van een groeimindset. Deze publicatie is voortgekomen uit een door Development consult, KBBT Organisatieadviseurs, Interstudie-NDO, Notre Dame des Anges, Het Rhedens en Pantarijn ingediend voorstel ten behoeve van de Call for Proposals 2012, uitgezet door School aan Zet. Utrecht, 2013 Titel: Training Groeimindset docenten Auteur(s): Harry Jansen, Petra van Oorschot, Liny Toenders, Hans van Dijck Coördinatie: Job Christians, Gea Spaans Tekstredactie: Jenny van Rooij Vormgeving: Stephanie van Besouw (Joeri Multimedia) Fotografie: Mark Verlijsdonk (Joeri Multimedia) Deze uitgave is digitaal beschikbaar via

3 DEZE UITGAVE De publicatieserie De opbrengsten van een groeimindset bevat de volgende titels: De opbrengsten van een Groeimindset Training Groeimindset docenten Training docenten met handleiding PPT Introductie Mindset Leerlingmateriaal Groeimindset Online beschikbaar: Filmpje Notre Dame de Anges Filmpje Het Rhedens Dieren Filmpje interview Pieter Loeffen (Het Rhedens) Filmpje Pantarijn Filmpje Procesaanpak schoolleiders 3

4 INHOUDSOPGAVE De titel Training Groeimindset docenten bevat de volgende hoofdstukken: Voorwoord Inhoudbeschrijving per bijeenkomst 1. Eerste dagdeel 2. Tweede dagdeel 3. Derde dagdeel 4. Vierde dagdeel 5. De leerlingfluisteraar 6. Mindset en leerprestaties 7. Geloof in leerbaarheid Bijlage 1 - Vervolgopdracht: Beelden Bijlage 2 - Handout powerpoint Introductie fixed en growth mindset Bijlage 3 - Handout pygmalion-effect Bijlage 4 - Extra opdracht eerste dagdeel Bijlage 5 - Interview met Laura en met Nick en Nigel Bijlage 6 - Format voor experiment Bijlage 7 - Extra opdracht dagdeel 3 Bijlage 8 - De discussie Bijlage 9 - Lijst met interessante filmpjes en artikelen op internet

5 5

6 VOORWOORD In 2012 werd de mogelijkheid geboden projecten aan te vragen ter ondersteuning van het programma School aan Zet. In sommige ambitiegesprekken die ik met scholen voerde in het kader van School aan Zet, kwam naar voren dat het verhogen van opbrengsten (leerresultaten van leerlingen) vooral ook afhankelijk is van de mate waarin leerlingen bereid zijn zich in te spannen. Daarin kwam de vraag naar voren in welke mate die bereidheid zich in te spannen door docenten te beïnvloeden is, met andere woorden, in hoeverre kunnen docenten leerlingen motiveren zich in te spannen? In die gesprekken kwamen naast andere motivatietheorieën ook de onderzoeksresultaten van Carol Dweck ter tafel. Dweck bewijst dat de mindset ten aanzien van leren van docenten een factor van belang is bij de leerinspanning waartoe een leerling bereid is. Deze onder-zoeksresultaten staan haaks op wat docenten vaak denken: zij denken dat zij de motivatie van leerlingen om zich in te spannen maar weinig kunnen beïnvloeden. Zij zien andere, buiten hen liggende factoren als bepalend. In het kader van de Call for Propsals van 2012 konden we met drie scholen voor voortgezet onderwijs een project opstarten waarin we met 15 docenten (5 per school) en 6 schoolleiders (3 per school) aan de slag gingen. Deze training is één van de producten en is tijdens het project gegroeid. Harry Jansen en Petra van Oorschot hebben de bouwstenen aangedragen en met de betrokken 15 docenten doorgenomen. In de afrondende fase van het project is deze training geconcentreerd in vier dagdelen. Eenieder die geïnteresseerd is in het verspreiden van de inzichten rond fixed en growth mindset kan de training vrijelijk gebruiken. De daarbij horende artikelen en filmpjes zijn vrij via Internet beschikbaar. Wie adviezen wil bij het gebruiken van het materiaal wenst, kan terecht bij bovengenoemde adviseurs van Marant. Ik hoop van harte dat ieder die kennis neemt van deze training er de volle winst uit zal weten te halen door de opgedane inzichten in het eigen pedagogisch en didactisch handelen te integreren. Leerlingen hebben er recht op behandeld te worden vanuit een groeimindset. Juli 2013, Hans van Dijck Projectleider, ambitie-expert School aan Zet 6

7 7

8 Inhoudbeschrijving per bijeenkomst Eerste dagdeel Kennismaken met mindsets In het eerste dagdeel komen de begrippen, fixed (statische) mindset en growth (op groei gerichte) mindset aan bod. Deelnemers maken kennis met de begrippen, de effecten van de verschilende mindsets op ons gedrag als docent en die van onze leerlingen. Deelnemers onderzoeken de eigen mindset, en hoe deze tot stand is gekomen. Tweede dagdeel Feedback en experiment In het tweede dagdeel komt aan de orde hoe we aan leerlingen feedback kunnen geven, die erop gericht is een groeimindset te bevorderen. In dit dagdeel formuleren deelnemers voor zichzelf een experiment dat ze gaan uitvoeren op school. Dit experiment is erop gericht het leergedrag van een bepaalde groep leerling positief te beïnvloeden door de betreffende leerlingen systematisch vanuit een groeimindset te benaderen. Derde dagdeel Bevorderen van een groeimindset In het derde dagdeel worden ervaringen uitgewisseld die de deelnemers hebben opgedaan met hun experiment en wordt er dieper ingegaan op de eigen mindset en het herkennen van mogelijke onderpresteerders die met een groeimindset tot betere prestaties kunnen komen. Daarnaast wordt er geoefend met het geven van op groei gerichte feedback. Vierde dagdeel Presentatie van experimenten en opbrengsten In deze laatste bijeenkomst worden de resultaten aan elkaar gepresenteerd en worden vervolgafspraken gemaakt om continuering te waarborgen (voortgang individueel en voor school als geheel). 8

9 9

10 Eerste dagdeel Kennismaken met groeimindset en statische mindset Programma 1. Kennismaking en introductie van het programma 2. Verkenning van uitspraken die je denken over jezelf hebben beïnvloed. 3. Hoe wordt je manier van kijken beïnvloed? (YouTube fragment) 4. Theorie van Carol S. Dweck, over fixed (statisch) mindset en growth mindset (groeimindset). (PowerPoint) 5. Hoe herken je een mindset bij jezelf en hoe herken je die bij anderen? 6. Vooruitblik naar tweede dagdeel Doelen De docenten kunnen het verschil uitleggen tussen statische en groeimindset De docenten kunnen in uitspraken van zichzelf en anderen elementen herkennen die gebaseerd zijn op statische en groeimindset De docenten hebben een eerste beeld bij een mogelijk experiment rond mindset in de eigen onderwijspraktijk 0-15 minuten Welkom, introductie van het onderwerp, toelichting op het programma van de training minuten Verkenning van uitspraken die je denken over jezelf hebben beïnvloed Vraag: Welke boodschap heb je meegekregen van een leerkracht (of eventueel van je ouders), die jouw handelen en denken over je ontwikkelmogelijkheden in studie of anderszins (deels) bepaald heeft? Denk bijvoorbeeld aan uitspraken zoals : Je bent snel Jij hoeft dit niet te kunnen/weten, jij hebt andere kwaliteiten Als je wat doet wordt het VWO en anders gewoon HAVO Jij hebt echt heel veel talent, we verwachten veel van je. 10

11 Noteer je uitspraak: Hoe heeft die boodschap je gedrag beïnvloed? We wisselen eerst in tweetallen uit, daarna delen we plenair de kern minuten Hoe wordt je manier van kijken beïnvloed? We bekijken het videofragment Dancing not Crying Wat heb je gezien? Wat zag je niet in het begin en later wel? Wat is bijzonder of het onverwachte? Wat maakte het onverwacht voor jou? Herken je (voor) oordelen? Welke rol spelen je overtuigingen daarbij? Wat zet je aan het denken? Wat is ervoor nodig geweest die prestatie te leveren? minuten Hoe wordt je manier van kijken beïnvloed? We bekijken het videofragment Dancing not Crying Wat heb je gezien? 11

12 Wat zag je niet in het begin en later wel? Wat is bijzonder of het onverwachte? Wat maakte het onverwacht voor jou? Herken je (voor) oordelen? Welke rol spelen je overtuigingen daarbij? Wat zet je aan het denken? Wat is ervoor nodig geweest die prestatie te leveren? minuten Theorie van Carol S. Dweck, over fixed (statisch) mindset en growth mindset (groeimindset). In de powerpoint wordt het Pygamalion effect aan de orde gesteld. Het Pygmalion effect legt feitelijk de basis voor de inzichten rond groeimindset. uitleg Pygmalion effect in het Engels. uitleg in Engels, met de mythologie. Handout in bijlage minuten Hoe herken je een mindset bij jezelf en hoe herken je die bij anderen? Opdracht bij de video Didiclass Je gaat kijken naar een LIO stagiaire (Mirjam) die stage loopt op een Gymnasium voor het docentschap Duits. Daarna kijk je naar de reactie van de docent die haar begeleidt. Oefening in het herkennen van uitspraken: Noteer enkele uitspraken die je Mirjam hoort zeggen over zichzelf en over haar docent vanuit fixed mindset en groeimindset Doe hetzelfde voor de docent, uitspraken over zichzelf en over Mirjam. Schrijf daarna enkele (vooral eerlijke) gedachten op die je hebt over Mirjam en over de docent. Bespreek in drietallen wat je aan uitspraken genoteerd hebt. Daarna volgt een plenaire uitwisseling minuten Vooruitblik naar tweede dagdeel In het tweede dagdeel komt aan de orde dat van de deelnemers gevraagd wordt een eigen experiment op te zetten: het motiveren van een enkele leerlingen door deze stelselmatig te benaderen vanuit een groeimindset. Huiswerk voor dagdeel 2 of 3: De filmpjes op Youtube over Carol Dweck bekijken 12

13 13

14 tweede dagdeel Programma 1. Onderpresteerders, kenmerken 2. Effectieve feedback vanuit groeimindset 3. Experiment in de eigen school Doelen Bijeenkomst 2 De deelnemers herkennen gedrag dat voortkomt uit fixed en growth mindset De deelnemers kunnen gevarieerd feedback geven op het leerproces De deelnemers kunnen uitleggen hoe opvattingen en verwachtingen over leerling-prestaties van invloed zijn op verbaal en non verbaal gedrag De deelnemers hebben een eigen experiment geformuleerd 0 40 minuten Brainstorm: Onderpresteerders Brainstorm over de kenmerken van onderpresteerders Hulpvragen: Waar herken je ze aan? Wat zeggen ze? Hoe ga je nu met ze om? Welke verwachtingen heb je van ze? Waar blijkt dat uit? Welke gedrag vertonen ze? In de les/ daarbuiten? Hoe reageren ze op feedback? Welke emoties neem je waar? Hoe reageert de omgeving op het leergedrag? Hoe motiveer je ze? Wat doe je wel, wat beslist niet? Welke oordelen kom je bij jezelf tegen over deze leerlingen? Wanneer neig je tot afhaken of opgeven? 14

15 Onderstaand schema zit in de Powerpoint en kan als handout worden uitgereikt. Vergelijk wat je in de brainstorm aan kenmerken hebt gevonden met de onderstaande tabel. Fixed mindset Groeimindset Overtuiging Capaciteiten worden vooral gezien als aangeboren talenten die slechts beperkt ontwikkelbaar zijn Capaciteiten worden gezien als ontwikkelbaar door inspanning en effectieve leerstrategieën Algemene neiging Om te proberen zoveel mogelijk capabel over te komen Om te proberen zoveel mogelijk te leren en beter te worden Uitdagingen Worden gemeden omdat ze bij falen kunnen leiden tot een indruk van onbekwaamheid Worden omarmd omdat ze leerzaam kunnen zijn en kunnen leiden tot groei Visie op inspanning Wordt gezien als een indicatie van gebrek aan talent Wordt gezien als normaal en noodzakelijke weg naar groei Reactie op tegenslag of falen Wordt gezien als een indicatie van gebrek aan talent, leidt vaak tot snel opgeven Wordt gezien als indicatie van de noodzaak tot meer inspanning en/ of een andere strategie Reactie op kritiek Zelfondermijnende defensiviteit: eigen zwaktes en fouten niet onder ogen zien en erkennen Onderzoekend en geïnteresseerd, gretig om te leren en ontvankelijk voor feedback over fouten Succes van anderen Wordt gezien als bedreigend omdat anderen wellicht als meer getalenteerd worden gezien Wordt gezien als inspirerend omdat hier lessen uit kunnen worden getrokken voor het eigen leren Effect op eigen ontwikkeling Potentieel wordt onderbenut wat gezien wordt als bevestiging van de eigen fixed mindset Potentieel wordt benut wat gezien wordt als bevestiging van de eigen groeimindset Effect op anderen Kan samenwerking belemmeren, feedback bemoeilijken en groei van anderen belemmeren Kan uitnodigen tot samenwerking, tot uitwisselen van feedback en tips en de groei van anderen ondersteunen 15

16 40-60 minuten Feedback geven Leesopdracht uit het boek: p. 209 t/m 220. In dit deel van het boek gaat het over het geven van boodschappen van ontwikkeling en groei. Wissel uit wat dit voor jou, in je rol als docent kan betekenen minuten Effectieve feedback vanuit groeimindset Oefening Vorm drietallen. Elke deelnemer neemt een leerling in gedachte die in zijn/haar ogen beter zou kunnen presteren dan hij/zij op dit moment doet. Ieder schrijft voor zichzelf op welke feedback die leerling gegeven kan worden, ervan uitgaande dat a) je altijd nieuwe dingen kunt leren, b) je altijd substantieel je intelligentie positief kunt beïnvloeden, c) je altijd wezenlijk kunt veranderen. Gebruik daarbij onderstaand schema. Schrijf in minuten zoveel mogelijk feedback op en wissel daarna met elkaar uit (3 x 10 minuten). De inspanning die hij/zij geleverd heeft (inspanning/moeite) De strategie die hij/zij heeft toegepast om iets eigen te maken ( leerstrategie, aanpak) met eventueel een strategie-advies De (positieve) resultaten die hij/zij behaald heeft ( Wat heb je wel bereikt? Wat ging er wel goed?) Onderzoek naar wat werkt voor jou? De volgorde en planning die de leerling heeft toegepast voor het maken van een opdracht/taak. (als onderdeel van de strategie) Tussentijds behaalde resultaten of voortgang 16

17 Na afloop van de oefening is er kort de gelegenheid om enkele inzichten plenair te delen minuten Experiment in de eigen school Het is de bedoeling dat je aan de slag gaat met mindsets en met een experiment in de eigen lessen. Het experiment beoogt te onderzoeken of een expliciete benadering vanuit de groeimindset effecten heeft op de leerprestaties van leerlingen. De bedoeling is dat iedereen zo n experiment alleen uitvoert. Je kunt wel met collega s eenzelfde experiment bedenken, maar dan voer je het allebei in een eigen klas uit. Je bepaalt eerst met welke groep leerlingen jij het experiment gaan uitvoeren. Dat kunnen twee of drie dwarsliggers zijn in een bepaalde klas, het kunnen stille wegduikende leerlingen zijn, het kan een hele klas zijn waarmee de relatie niet optimaal is. In onderstaande voorbeelden duiden we de gekozen groep leerlingen aan als de onderpresteerders, omdat de docent bij deze leerlingen het gevoel heeft dat er beter gepresteerd zou moeten kunnen worden als er meer of andere leerinspanningen worden verricht. Suggesties voor een experiment zijn Je gaat aan de onderpresteerders minstens drie keer per les bewust persoonlijk aandacht geven, bijvoorbeeld door hen een compliment te geven gevolgd door opbouwende feedback wat een toekomstige prestatie zou kunnen zijn (uitspreken van een concrete verwachting en suggesties hoe dat aan te pakken.) Je maakt met de onderpresteerders een afspraak dat ze gedurende drie maanden bij de voorbereiding van het huiswerk jou drie inhoudelijke vragen over de te bestuderen stof stellen per , waarna je die vragen ook per mail beantwoordt. Je spreekt af dat je de beste vragen die zij stellen ook in de les zult behandelen als ze ook voor medeleerlingen nuttig zijn. Je besteedt gedurende een aantal maanden bij de start van de les persoonlijk aandacht aan de onderpresteerders, en je benadrukt daarin ook steeds dat je het op prijs zou stellen als je van hen die les enkele vragen zou krijgen. Kijk hen in de les regelmatig aan om te zien of ze op dat moment een vraag willen stellen. Doel hiervan is de leerlingen in een actieve stand te krijgen ten aanzien van de stof en er zichzelf vragen over te stellen. Je maakt voor een bepaalde periode een afspraak met de onderpresteerders dat ze aan het eind van een bepaalde les aan jou komen vertellen welke nieuwe aanpakken ze uitgeprobeerd hebben om jouw vak en evt. andere vakken onder de knie te krijgen. Je spreekt met hen die aanpakken kort door en evalueert het succes ervan. Je vormt een apart groepje met de onderpresteerders waarmee je met gebruikmaking van daarvoor geschikt materiaal, gaat onderzoeken wat fixed en growth mindset precies is. Door hen te laten zien wat een groeimindset is, ga je onderzoeken of ze een andere werkhouding ontwikkelen. Je probeert hierover een aantal maanden met hen op gezette momenten in 17

18 gesprek te blijven zodat het blijft leven. Onderdeel hiervan kan zijn dat je de leerlingen vraagt de betekenis van een groeimindset ook thuis met de ouders te bespreken. Bij de experimenten is het van belang dat er zo min mogelijk aanvullende acties uitgezet worden. Dus geen bijlessen geven of andere aanvullende ondersteuning, omdat het in dit experiment gaat om het effect van een andere benadering (vanuit een groeimindset), niet om het effect van meer les. Belangrijk is om in je experiment zo nauwkeurig mogelijk aan te geven welk ander gedrag je gaat vertonen, verbaal en non-verbaal, met welke intensiteit, en met welke vasthoudendheid. Uitschrijven en presenteren experiment (gebruik evt. het format van bijlage 6) Schrijf je experiment voor jezelf uit: Wie vormen je doelgroep? Welk ander gedrag ga je neerzetten? Hoe wil je dat het die leerlingen beïnvloedt? Tot welk ander gedrag moet het leiden? Hoe ga je volgen wat het resultaat hiervan is? (Voor dit laatste is het voor de hand liggend de studieresultaten te volgen, misschien niet alleen van het eigen vak) Bespreek je experiment met een andere deelnemer en vraag om feedback en advies. Presenteer je experiment aan de groep. Bij de presentaties zorg je ervoor dat bij alle experimenten duidelijk gemaakt wordt hoe de opbrengsten ervan worden gemeten. Huiswerk Ter voorbereiding op de volgende bijeenkomst vragen we je uit het boek van Dweck een fragment te kiezen dat voor jou veel betekenis heeft. 18

19 19

20 DERDE DAGDEEL Programma 1. Een fragment dat mij raakt 2. Terugkoppeling van ervaringen tot dusver. 3. Hoe werken onze hersenen? 4. Mindset en feedback 5. Verder aan de slag met groeimindset experiment Doelen De docenten reflecteren aan de hand van een fragment uit het boek van Dweck over hun eigen mindset De docenten presenteren hun experimenten en ontvangen op groei gerichte feedback De docenten kunnen uitleggen hoe de hersenen werken in relatie tot het aanleren van een groeimindset minuten Een fragment dat raakt Ter voorbereiding op deze bijeenkomst is je gevraagd een fragment uit te zoeken uit het boek van Carol Dweck, dat je bijzonder heeft geraakt. Lees je fragment op. Leg uit waarom dit fragment voor jou bijzonder was minuten Terugkoppeling van ervaringen De deelnemers vertellen één voor één wat de stand van zaken is in hun experiment: de successen, de onderdelen waar het niet lijkt te werken, de twijfels. Leidraad hiervoor Wat heb je gedaan? Hoe aangepakt? Wat heb je ontdekt? Welke conclusies en/of consequenties verbind je daaraan? Voor jezelf? Voor je docentschap? Voor de leerlingen? Voor je experiment of onderzoek 20

21 60-90 minuten Hoe werken onze hersenen? Bekijken van onderstaande filmpje over de werking van hersenen. Hoe leren onze hersenen? We zijn bruggenbouwers. Plenair bespreken we: - Wat betekent dit voor het onderwijs? - Hoe zou je dit filmpje kunnen inzetten in de klas om leerlingen bewust te maken van het belang van oefenen We bekijken het fragment van docent Pieter In dit fragment vertelt Pieter hoe hij met leerlingen heeft gewerkt. Goed zichtbaar is hoe hij reflecteert op eigen leren en loopbaan minuten Mindset en feedback We gaan opnieuw in op het geven van feedback vanuit een groeimindset, omdat juist op dit punt de kracht van de docent ligt om leerlingen te motiveren. We leiden dit kort in aan de hand van onderstaand schema. Voorbeeld Je bent erg slim Dat heb je goed gedaan Effect op het denken. Bevordert fixed mindset. Bevordert growth mindset. Effect op de gevoelens. Bevordert gevoel van trots en tevredenheid. Bevordert gevoel van trots en tevredenheid. Effect op het gedrag. Vermijden van uitdagingen. Minder inspanning/inzet. Minder doorzettingsvermogen. Defensieve reactie op mislukkingen. Uitdagingen oppakken. Meer inspanning/inzet. Meer doorzetten. Leren van fouten. Opdracht om het geven van feedback te oefenen In drietallen A= verteller B+ C = onderzoekend interviewen A. Beschrijf een leerling waarvan je denkt dat hij/zij onderpresteert. Je vertelt wat hij/zij doet, welke 21

22 reacties, op welk gedrag is je vermoeden gebaseerd? Vertel zo veel mogelijk beschrijvend. Je vertelt ook wat jijzelf al gedaan hebt om deze leerling tot betere prestaties te brengen. Welke feedback heb je de leerling gegeven? Hoe heb je begeleid tot dusver? Hoe reageer je meestal in de klas op hem/haar? B en C luisteren en stellen alleen verhelderende vragen aan A. B en C krijgen daarna een opdracht (zie onder). Daarna luistert A, zonder te reageren, naar de dialoog tussen B en C Bespreek de oefening na in het drietal. Wat heeft A opgestoken? Wissel minimaal éénmaal van rol. Opdracht voor de interviewers B en C. A is stil en luistert. Opdracht (observatoren/ onderzoekers van het verhaal van A) Bespreek in dialoogvorm met elkaar de volgende vragen: 1. Wat ontdek je over de fixed en groeimindset bij de docent? Welke overtuigingen herken je? Hoe wordt feedback op de leerling gegeven? Met welke mindset vanuit de docent? 2. Wat herken je bij de leerlingen aan uitingen van fixed en groeimindset? Bespreek kort met elkaar de opvallendste zaken uit de dialoog en het interview, wissel daarna van rol minuten Oefening feedback geven Deelnemers geven individueel voorbeelden van feedback voor de eigen leerling uit de vorige oefening. Doel is om te leren breed feedback te kunnen geven op leervaardigheden. 22

23 Verantwoordelijk (responsible) Voorbeeld van feedback Werkt zelfstandig Spant zich in en blijft gefocused Heeft goede werkhouding Heeft al het werk af Helpt anderen bij het leren Stimuleert klasgenoten om te werken Toont leiderschap Blijft geconcentreerd Doorzettingsvermogen (determined) Zet goed door Blijft het proberen Blijft betrokken Blijft positief Gaat uitdaging aan Vindt zelf de oplossing Geeft niet op Stelt haalbare doelen Vindingrijk (resourceful) Toont eigen initiatief Toont creativiteit Vindt goede oplossing Gebruikt bron adequaat 23

24 Stelt goede vragen Gebruikt hulp van klasgenoten Levert kwaliteit Doordenkend (deeper thinker) Geeft weldoordacht antwoord Maakt uitstekende planning Maakt goed plan van aanpak Overweegt verschillende standpunten Verzamelt feiten/ bewijs Verwoordt denkstappen Lost nieuw probleem op Zelfinzicht (reflective) Gaat gemotiveerd aan het werk Stelt de juiste vragen Leert van fouten Maakt gebruik van feedback/ advies Reflecteert op eigen werk Kijkt werk na voordat het afgerond wordt Bron: Huiswerk In het vierde dagdeel presenteren alle deelnemers de opbrengsten van hun experiment aan elkaar. De vorm waarin je presenteert is geheel vrij. 24

25 25

26 VIERDE DAGDEEL Programma 1. Presentatie van de experimenten 2. Waarom is het bewust sturen op groeimindset voor onze school belangrijk? Hoe verder op school? 3. Evaluatie van de training Doelen Docenten evalueren hun eigen experimenten en kunnen de opbrengsten ervan definiëren, voor zichzelf en voor de leerlingen. De docenten kunnen op basis van argumenten uitleggen waarom het belangrijk is dat docenten vanuit een groeimindset werken. De docent heeft een plan het experiment voor zichzelf te verdiepen of te verbreden en hoe er breder binnen de school gewerkt kan worden met de inzichten rond groeimindset minuten Presentaties In deze laatste bijeenkomst gaat het er om ervaringen te delen en feedback krijgen om je experiment of onderzoek te verbreden of verdiepen. Presentatie-opdracht Presenteer de aanpak en de resultaten van je experiment. Geef daarbij duidelijk aan wat de invloed is geweest van jouw mindset, jouw handelen en jouw communicatie op het gedrag van de leerlingen en de opbrengsten zoals je die gemeten hebt. Je mag voor de presentatie elke vorm kiezen die je passend vindt minuten Waarom is het bewust sturen op groeimindset voor onze school belangrijk? Hoe verder op school? minuten In tweetallen ideeën formuleren aan de hand van de volgende vragen: Hoe kunnen de resultaten van de mindset-experimenten benut worden in de school? Welke ideeën heb je om het gedachtengoed onder meer docenten in je school te verspreiden? Zouden ouders hierbij betrokken moeten worden? Wanneer en hoe? 26

27 minuten Plenair Wat zijn de opbrengsten? Welke ideeën delen we met elkaar? Hoe gaan we dit met de schoolleiding bespreken? Hoe zouden we ze graag binnen de school willen presenteren? minuten Evaluatie van de training Probeer je ervaring in deze training met drie woorden te evalueren of samen te vatten. Uiteraard krijgt je de gelegenheid deze drie woorden toe te lichten. 27

28 Hans van Dijck De leerlingfluisteraar Motiveren van leerlingen is te leren Een schoonzus, docent huishoudkunde op een vmbo, heeft jarenlang het verhaal verteld van de allochtone ouder die verbaasd aan haar vroeg Maar slaat u de kinderen dan niet? Het zijn verhalen die je bijblijven. Menig docent heeft ervaren dat er een kloof gaapt tussen ons poldermodel van pedagogisch handelen en de autoritaire stijl in buitenlandse culturen. Je hoeft daarvoor geen enorme geografische afstanden af te leggen. In Nederland kiezen we voor intrinsiek motiveren, bij voorkeur door te inspireren en waar nodig een beetje onderhandelen. We gaan liever niet over tot dwang. Hoewel, soms lijkt dat onontkoombaar. Veel docenten hebben er moeite mee leerlingen aan het werk te krijgen; echte ambitie losmaken is vaak helemaal een mijl op zeven. Toch legt het extrinsiek motiveren met de krachtige, dwingende stem het meestal af tegen intrinsiek motiveren: de leerlingfluisteraar. In een vorig artikel (Mindset en leerprestaties) ben ik ingegaan op enkele interessante resultaten van onderzoek waar het gaat om leerlingen tot prestaties brengen. Die resultaten geven ons nieuw inzicht in de psychologie van het intrinsiek motiveren. In dit artikel kom ik tot een vijftal samenhangende factoren die bij elkaar een sterke invloed hebben op de intrinsieke motivatie. Die motivatie is beïnvloedbaar, zelfs in sterke mate. Het is geen trucje, maar vergt vaardigheden die je als docent consequent benut, zoals toewijding en permanente belangstelling. Verbinding Zeker leerlingen in de onzekere puberale fase hebben een sterke behoefte er te mogen zijn, gezien en gekend te worden in hun kwaliteiten en onvolkomenheden. Hoe desastreus is het niet als een leerling in december roept Het is nu bijna kerstvakantie en hij kent mijn naam nog steeds niet! Iedere docent kent het grote verschil tussen een leerling aanspreken met en zonder de voornaam daarbij te gebruiken. Waaróm is die verbinding of relatie zo wezenlijk? Omdat het de geest opent om nieuwe informatie op te nemen. Zoals een dreiging onze geest verengt tot vecht- of vluchtgedrag, zo werkt verbinding bijna letterlijk geestverruimend. In de metafoor van Pygmalion: de liefde van de beeldhouwer brengt het marmeren beeld tot leven. Positieve bekrachtiging Ik adviseerde een docent techniek, die klaagde over drie giechelende meisjes die voor zijn vak niet te motiveren waren, om het drietal een tijdlang alleen complimenten te maken over wat ze goed doen, in plaats van afkeuren wat ze verkeerd doen. Vier maanden later hadden ze alle drie 28

29 gemiddeld een 8,5 voor het vak techniek. Hij was verbaasd over de invloed die hij op hun gedrag had. De invloed van verwachtingen Docenten die van bepaalde leerlingen hoge verwachtingen hebben, geven deze leerlingen vaker complimenten. Als gevolg hiervan gaan deze leerlingen beter hun best doen en presteren dan beter dan gemiddeld. Docenten die van bepaalde leerlingen geen hoge verwachtingen hebben, beoordelen de toetsen van deze leerlingen gemiddeld met een lager cijfer dan neutrale docenten, die deze leerlingen niet kennen. Hier zit het voorspellende karakter dus niet in de lagere prestatie van de leerling, maar in het vooroordeel van de docent die wil zien dat zijn eigen verwachtingen worden bevestigd. Dit is ook het geval als die verwachtingen niet ontleend worden aan eigen ervaringen, maar aan de informatie van een onderzoeker. Dit geeft te denken over onze onderwijspraktijk waarin docenten meestal de Cito-score van de leerling kennen. Een afdelingsleider van een school vertelde me dat hij een brugklas met gemengde havo-vwo adviezen een code had gegeven waaruit de docenten hadden begrepen dat het een vwo+ klas betrof. Met het kerstrapport bleek dat de leerlingen gemiddeld op het vwo+ niveau hadden gescoord! Zij hadden netjes gedaan wat van hen werd verwacht. Steeds kunnen doorgroeien Professor Carol Dweck heeft aan de invloed van verwachtingen een belangrijke dimensie toegevoegd. Uit haar onderzoek blijkt dat docenten die ervan uitgaan dat de prestaties van leerlingen vooral bepaald worden door hun intelligentie, zij spreekt van een fixed mindset, leerlingen tot min-der hoge prestaties brengen dan docenten die ervan uitgaan dat inspanning de belangrijkste factor is in het presteren. Zij noemt dat een growth mindset: ervan uitgaan dat je door inspanning en oefe-ning vrijwel alles kunt leren. Het gaat hier dus om de invloed van de mindset van de docent, die in belangrijke mate bepalend is voor de studiehouding van de leerling. Kennelijk neemt de leerling het mentale model van de docent ongemerkt over en ontwikkelt bij een fixed mindset meer faalangst, en bij een growth mindset meer zelfvertrouwen. Ook blijken leerlingen met een growth mindset sneller sociale vaardigheden aan te leren omdat hun uitgangspunt is dat ze het gedrag van medeleerlingen kunnen beïnvloeden (growth), terwijl leerlingen met een fixed mindset ervan uitgaan: Ze zijn nu eenmaal zo! Kwaliteit feedback In Mindset en leerprestaties ben ik ook ingegaan op het belang van goede feedback als leerlingen fouten maken. Frustrerend zijn fouten waaraan niets meer is te doen. Dat maakt het nakijken van proefwerken voor leerlingen weinig motiverend: je ziet wel wat je fout hebt gedaan, maar je kunt er niets meer aan doen. Vaak komt de stof voorlopig niet terug, dus helaas pindakaas. Als leerlingen de feedback echter kunnen benutten om de prestatie te verbeteren, raken ze wel gemotiveerd. Dan blijkt dat leerlingen die een natuurlijke achterstand hebben op een bepaald vlak deze zelfs kunnen ombuigen in een voorsprong. Hoe korter de feedbackloop, hoe sneller de leercurve. Bij vrijwel alle sporten worden video-opnames gebruikt om de techniek of tactiek van de sporters te verbeteren. Een sporter die merkt dat het werkt, zal de feedback direct benutten. Met leerlingen is dat niet an-ders. Een oordeel (goed, kan beter, niet zo best) is als feedback niet zinvol. Goede feedback richt zich op het concrete gedrag, hoe preciezer hoe beter. Of het nu gaat om het schaatsen van een bocht, het maken van een houtverbinding, het oplossen van een wiskundig vraagstuk of het onder controle krijgen van impulsief gedrag, hoe concreter een docent 29

van EEn Training DOCENTEN MET HanDLEIDing

van EEn Training DOCENTEN MET HanDLEIDing De OPBrengsTEn van EEn groeimindset Training DOCENTEN MET HanDLEIDing Development Consult, KBBT Organisatie-adviseurs, Interstudie-NDO, Notre Dame des Anges, Het Rhedens en Pantarijn Colofon Deze uitgave

Nadere informatie

Bewust worden van je overtuigingen over leren en ontwikkeling

Bewust worden van je overtuigingen over leren en ontwikkeling De Impact van een Groeimindset Bewust worden van je overtuigingen over leren en ontwikkeling Liny Toenders KBBT organisatieadviseurs onderwijzen opvoeden - leren KBB &T Overtuigingen bepalen je gedrag

Nadere informatie

van een groeimindset Leerlingmateriaal groeimindset

van een groeimindset Leerlingmateriaal groeimindset De opbrengsten van een groeimindset Leerlingmateriaal groeimindset Development Consult, KBBT Organisatie-adviseurs, Interstudie-ndo, Notre Dame des Anges, Het Rhedens en Pantarijn Colofon Deze uitgave

Nadere informatie

Docenten beschouwen als professionals en ze toch leren verbeteren

Docenten beschouwen als professionals en ze toch leren verbeteren Docenten beschouwen als professionals en ze toch leren verbeteren Geppie Bootsma g.bootsma@aps.nl Naam Datum Deze workshop Professionals en Leren verbeteren Samenhang in visie: de bedoeling Instrumenten:

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

In het project De opbrengsten van een groeimindset

In het project De opbrengsten van een groeimindset Liny Toenders en Hans van Dijck Liny Toenders werkt sinds 1989 als organisatieadviseur, waarvan de laatste acht jaar binnen kbbt organisatieadviseurs. E-mail: ltoenders@planet.nl Hans van Dijck is zelfstandig

Nadere informatie

14-7-2012. Carol Dweck. Wat is Intelligentie?

14-7-2012. Carol Dweck. Wat is Intelligentie? Carol Dweck Wat is Intelligentie? 1 Wat is Intelligentie? Wat is Intelligentie? Meervoudige Intelligentie - Gardner 2 Voorlopige conclusie In aanleg aanwezig potentieel (50% erfelijk bepaald) Domeinspecifiek

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen eigen leeropbrengsten in beeld krijgen

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen eigen leeropbrengsten in beeld krijgen opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen eigen leeropbrengsten in beeld krijgen APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas

opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie

Nadere informatie

Toelichting bij de MZO screening voor ouders

Toelichting bij de MZO screening voor ouders Toelichting bij de MZO screening voor ouders 1 Copyright 2014 Bureau Perspectief Amsterdam Zie voor meer informatie www.motivatiezelfonderzoek.nl 2 De schalen van de MZO screening De MZO screening is gericht

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria

opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren introductie Het realiseren van een professionele oefencultuur Leren Leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave

Nadere informatie

Ouderavond Bataafs Lyceum 4H/V. Executieve vaardigheden. Welkom! Nancy Lussing

Ouderavond Bataafs Lyceum 4H/V. Executieve vaardigheden. Welkom! Nancy Lussing Ouderavond Bataafs Lyceum 4H/V Executieve vaardigheden Welkom! Nancy Lussing Even voorstellen 25 jaar voor de klas (speciaal en regulier) 10 jaar achterin de klas Ondersteuning algemeen Coördinator masterclass

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie APS en Kpc-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en door de

Nadere informatie

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID september 2013 Huygens College Kernuur NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Leesles Muziek Engels Dans Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 7 Instructie voor het gebruik

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK Wat is feedback? Alle informatie die ons gedrag stuurt in de richting van een bepaald doel is feedback (veel en dikwijls onbewust). Voor onderwijs:

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken aan leren leren

Opbrengstgericht werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren Draaiboek - vervolgbijeenkomst 2 Procesfasering bij Leren Leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel

Nadere informatie

Samenvatting van de enquête over de screening (53 reacties)

Samenvatting van de enquête over de screening (53 reacties) Samenvatting van de enquête over de screening (53 reacties) Juni 2014 Wat is de leeftijd van je leerling? jonger dan 13 4 8 13 5 9 14 17 32 15 12 23 16 3 6 17 10 19 18 1 2 19 1 2 ouder dan 19 0 0 Is de

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Reflectie en feedback

Reflectie en feedback Reflectie en feedback Doelen bijeenkomst Kennis uitbreiden over reflectie en feedback Vaardigheden oefenen met stimuleren van reflectie Hoe in te bedden in de organisatie (wie, wanneer, teamoverzicht,

Nadere informatie

Al doende leren Een module voor trainers

Al doende leren Een module voor trainers Al doende leren Een module voor trainers Bijlagen: Powerpoint Een module voor trainers Handouts: Stappenplan internetgebruik (De Strategiekaart) Print van Powerpoint prestaties geld Parktijkopdrachten

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Onderwijs naar 2020 Asperen, 3 oktober 2014

Onderwijs naar 2020 Asperen, 3 oktober 2014 6-10-2014 Onderwijs naar 2020 Asperen, 3 oktober 2014 Leerlingen Laten Leren over Zichzelf Vormen voor hun toekomst! Lennart Visser Onderwijs en persoonlijkheidsvorming? Bespreek met degene die naast je

Nadere informatie

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek.

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Begaafde leerlingen komen er vanzelf... toch? Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Teambijeenkomsten Anneke Gielis Begaafde leerlingen

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg VERTROUWELIJK Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg School: Opleiding: Klas: Fontys Economische Hogeschool Tilburg Communicatie 1CD E-mail: jotamdveer@home.nl Studentnummer:

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Bespreek met vakdocenten mogelijkheden om leerlingen in de vaklessen feedback over zichzelf te laten vergaren. Deel Vaardigheid:

Nadere informatie

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep (versie mei 2012) FUNCTIONERINGSGESPREK leraar basisonderwijs (LA) Naam: Geboortedatum: Huidige school: Leidinggevende: Huidige functie: Datum vorig gesprek:

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH 56 TIPS & TRICKS Elke hardloper heeft zijn eigen doelstelling: waar de één zich bijvoorbeeld focust op het verbeteren van zijn looptechniek,

Nadere informatie

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 Index 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 1 1. Voorwoord Welkom bij deze handleiding. Deze handleiding is bedoeld als gids bij het identificeren van de kwaliteiten van

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Bijlage 1: Opdrachten bij het boek Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding. Per groepje van 2/3 uitwerken.

Bijlage 1: Opdrachten bij het boek Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding. Per groepje van 2/3 uitwerken. Bijlage 1: Opdrachten bij het boek Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding. Per groepje van 2/3 uitwerken. Hoofdstuk 1: Opdracht 1: Groepsprofiel en de puberteit Bespreek en noteer kort: Hoe je

Nadere informatie

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr.

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Regio College Handleiding SHARE Een spel bij het onderzoek Juf het is school! 2012 Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Tirza Bosma 1

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How

Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How 1. Een veilig leef- en werkklimaat Ik ben in staat een veilig leef- en werkklimaat te creëren in mijn mentorklas. - Ik creëer situaties

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

TRAINING interactievaardigheden BSO

TRAINING interactievaardigheden BSO TRAINING interactievaardigheden BSO Eerste bijeenkomst: Kinderen en hun ontwikkeling in de bso Leerdoelen van de eerste bijeenkomst: Duur van de bijeenkomst: De pedagogisch medewerkers weten grofweg welke

Nadere informatie

Samenspraak Examen Nederlands Spreken en Gesprekken voeren 3F

Samenspraak Examen Nederlands Spreken en Gesprekken voeren 3F Samenspraak Examen Nederlands Spreken en Gesprekken voeren 3F Inhoudsopgave Informatie voor alle betrokkenen... 2 Examenboekje voor de kandidaat... 4 Bijlage 1. Input voor Student 1... 7 Bijlage 2. Input

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4

Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4 Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4 Workshop 1: Ouderenzorg Werkproces: 1.1, 1.2, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 3.1, 3.6

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Coalitielid met hart en ziel

Coalitielid met hart en ziel Coalitielid met hart en ziel Samenwerken vind ik belangrijk omdat... Peter Rooze 29 januari 2011 Teambuilding en samenwerking. Resultaten: 1. Kennismaking met - motieven van - collega s. 2. Betere samenwerking.

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

* Kleuters uitdagen werkt!

* Kleuters uitdagen werkt! voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs * Kleuters uitdagen werkt! Dolf Janson Kleuter is een ontwikkelingsfase Kleuter is geen leeftijdsaanduiding Wat betekent dit voor jonge kinderen met

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 MAVO

Beroepenwerkstuk 3 MAVO Beroepenwerkstuk 3 MAVO 2015 2016 1 INLEIDING Het beroepenwerkstuk: Een van de onderdelen van het programma beroepenoriëntatie in 3 mavo is het maken van een beroepenwerkstuk en het presenteren hiervan

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Inleiding Een beeldcoach filmt een aantal leraren op een leerplein. Toevallig komen twee leraren tijdens dat filmen opeenvolgend bij dezelfde leerling

Nadere informatie

Introduceren thema Het menselijk lichaam. Thema: Het (menselijk) lichaam. centraal: 1. Maak een vergelijking tussen het menselijk lichaam en het

Introduceren thema Het menselijk lichaam. Thema: Het (menselijk) lichaam. centraal: 1. Maak een vergelijking tussen het menselijk lichaam en het Natuur & Techniek Het (menselijk) lichaam Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Het (menselijk) lichaam Introduceren thema Het menselijk lichaam In deze lessen staan

Nadere informatie

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent Amersfoortse Docenten Academie Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent in samenwerking met: Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent De Academie nodigt jou uit om deel te nemen aan ons

Nadere informatie

Leerkrachtcommunicatie - Effectieve feedback aan leerlingen

Leerkrachtcommunicatie - Effectieve feedback aan leerlingen Doelen Leerkrachtcommunicatie - Effectieve feedback aan leerlingen Congres OinO Donderdag 6 november 2014 Apeldoorn t.stokhof@oino-advies.nl U kent de algemene definitie van feedback. U weet dat een duidelijk

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Van lesplannen naar leerdoelen Werkwijze om leerdoelen en succescriteria te formuleren

opbrengstgericht werken in en door de sectie Van lesplannen naar leerdoelen Werkwijze om leerdoelen en succescriteria te formuleren opbrengstgericht werken in en door de sectie Van lesplannen naar leerdoelen Werkwijze om leerdoelen en succescriteria te formuleren APS en kpc-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie

Nadere informatie

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen.

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen. Leidraad Consult over: het functioneringsgesprek Functioneringsgesprekken verlopen vaak problematisch. Zowel leidinggevenden als medewerkers zien er nogal eens tegenop en zijn achteraf teleurgesteld over

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

Gespreksformulieren LB personeel Dommelgroep

Gespreksformulieren LB personeel Dommelgroep Gespreksformulieren LB personeel Dommelgroep (versie mei 2012) FUNCTIONERINGSGESPREK leraar basisonderwijs (LB) Naam: Geboortedatum: Huidige school: Leidinggevende: Huidige functie: Datum vorig gesprek:

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

Hanke de Kock & Marianne de Bruijn

Hanke de Kock & Marianne de Bruijn Hanke de Kock & Marianne de Bruijn 16 januari 2012 Erasmus Universiteit Rotterdam 16 januari 2012 1 Wie zijn wij? Marianne Bedrijfseconomie UVA 11 jaar organisatieadviseur bij KPMG 5 jaar freelance adviseur

Nadere informatie

Dit wordt jouw jaar!

Dit wordt jouw jaar! WERKBOEK Dit wordt jouw jaar! 12 krachtige lessen in persoonlijke groei dr. Ben Tiggelaar DIT WORDT JOUW JAAR! WERKBOEK BEN TIGGELAAR 1 OVER GELUK EN SUCCES HOOFDSTUK 1-2 "Geluk is niet het doel, maar

Nadere informatie

1. Denken-delen-uitwisselen

1. Denken-delen-uitwisselen Vijf basiswerkvormen voor activerend leren 1. Denken-delen-uitwisselen 2. Check-in-duo s 3. Genummerde-hoofden-tezamen 4. Experts 5. Drie-stappen-interview 1. Denken-delen-uitwisselen - De docent stelt

Nadere informatie

OPDRACH TE N B I J TH E M A 4

OPDRACH TE N B I J TH E M A 4 OPDRACH TE N B I J TH E M A 4 COM MU N I C A TI E Eén blik en ik weet genoeg. INLEIDING In je toekomstige beroep communiceer je de hele dag: met cliënten, collega s, leidinggevenden, ouders, verzorgers.

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

A3 Formuleren van SMART doelen voor projecten

A3 Formuleren van SMART doelen voor projecten A3 Formuleren van SMART doelen voor projecten Doel Het formuleren van doelen van projecten in termen van concrete resultaten. Vragen waarop het instrument antwoord geeft Hoe formuleren we doelen voor projecten?

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

HOOGBEGAAFDHEID EN EXCELLENTIE

HOOGBEGAAFDHEID EN EXCELLENTIE AANSLUITING PO-VO DIFFERENTIATIE HOOGBEGAAFDHEID EN EXCELLENTIE 22-4-2015 22-4-2015 (Hoog)begaafdheid en excellentie is een van de thema s waarop aansluiting tussen het PO en VO wordt gezocht. Dit document

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Intervisiemethodes. Methode 1: Incidentenmethode

Intervisiemethodes. Methode 1: Incidentenmethode Intervisiemethodes Methode 1: Incidentenmethode Bij de incidentmethode wordt een gebeurtenis uit de werksituatie van een van de deelnemers op gestructureerde wijze besproken. Stap 1 Introductie van het

Nadere informatie

WORKSHOP 1: Anatomie Werkproces: 2.1, 2.6

WORKSHOP 1: Anatomie Werkproces: 2.1, 2.6 Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO4P, niveau 4 WORKSHOP 1: Anatomie Werkproces: 2.1, 2.6 In je werk zal je mogelijk soms, in meer

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

1Communicatie als. containerbegrip

1Communicatie als. containerbegrip 1Communicatie als containerbegrip Als medisch specialist is communiceren onlosmakelijk verbonden met het uitoefenen van uw professie. Niet alleen hebt u contact met uw patiënten, maar ook met diverse professionals

Nadere informatie

Maak de test YOUNGWORKS MOTIVATIE BINNENSTEBUITEN. Het geheim achter gemotiveerde pubers, enthousiaste leerlingen en gedreven studenten.

Maak de test YOUNGWORKS MOTIVATIE BINNENSTEBUITEN. Het geheim achter gemotiveerde pubers, enthousiaste leerlingen en gedreven studenten. YOUNGWORKS OVER ONS BINNENSTEBUITEN 16 november 2015 - CSG Jan Arentsz - Langedijk & Alkmaar CONCLUSIE Tijd inruimen voor lichaamsbeweging leidt tot betere leerprestaties! YOUNGWORKS JAMES SMITH james@youngworks.nl

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 12: Het vinden van werk c: Kiezen en solliciteren naar passende stageplek Thema 1 Introles De leerling oriënteert zich op

Nadere informatie