13 november palliatieve geneeskunde VUB

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "13 november 2009. palliatieve geneeskunde VUB"

Transcriptie

1 13 november 2009 Het wettelijk kader van de levenseindebeslissingen Wim Distelmans MD MPH PhD palliatieve geneeskunde VUB

2 zorg rond het levenseinde hele evolutie halve eeuw medische spitstechnologie veel leed vermijden (bv. levensverlenging, -kwaliteit) maar nieuw leed creëren (bv. stervensverlenging)

3 zorg rond het levenseinde halve eeuw medische spitstechnologie toenemende vergrijzing maatschappelijk debat therapeutische hardnekkigheid palliatieve zorg beslissingen bij het levenseinde (inclusief euthanasie)

4 zorg rond het levenseinde grensverlengende & levensverlengende behandelingen ethisch reflecteren

5 overlijdens in Vlaanderen bijna 50 %: medisch begeleid levenseinde Bilsen et al., 2009

6 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie levensbeëindiging door een arts op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt

7 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 44% 1.8% 2% 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie 1.9% Bilsen et al, 2009

8 44% 2% beslissingen rond het levenseinde 1.8% (bijna 50 % van alle sterfgevallen) verzaken aan therapeutische hardnekkigheid 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie

9 44% 2% beslissingen rond het levenseinde 1.8% (bijna 50 % van alle sterfgevallen) verzaken aan therapeutische hardnekkigheid 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie

10 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 44% zelfd 3.. palliatieve zorg 1.8% 4. levensbeëindiging zonder verzoek 2% 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie

11 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie legitiem medisch handelen Orde van Geneesheren

12 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie passief handelen

13 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie passieve euthanasie

14 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie passief versus actief

15 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie intentie primeert niet techniek

16 beslissingen rond het levenseinde (bijna 50 % van alle sterfgevallen) 1. stoppen van behandeling 2. niet opstarten van behandeling 3. opdrijven pijnstilling/palliatieve palliatieve sedatie 4. levensbeëindiging zonder verzoek 5. hulp bij zelfdoding 6. euthanasie palliatieve sedatie euthanasie op verzoek zonder verzoek toedienen voeding/vocht stoppen voeding/vocht

17 euthanasiewet meerderjarig handelingsbekwaam/wilsbekwaam vrijwillig, herhaald, duurzaam (schriftelijk verzoek) medisch uitzichtloos ondraaglijk lijden terminaal 2 de arts (bv. LEIFarts) niet-terminaal terminaal 2 de en 3 de arts (bv. LEIFarts) 1 maand wachttijd wilsverklaring euthanasie (voorafgaand)

18 wilsverklaring euthanasie niet meer bij bewustzijn onomkeerbaar COMA euthanasie

19 wilsverklaring euthanasie bij aangetast bewustzijn onomkeerbaar hersentumoren, hersenmetastasen, carcinomateuze meningitis, recidiverende hersenbloedingen, HIV encephalopathie, lever- en nierfalen, (Alzheimer) dementie géén euthanasie

20 wet patiëntenrechten negatieve wilsverklaring (voorafgaand) bij aangetast bewustzijn onomkeerbaar hersentumoren, hersenmetastasen carcinomateuze meningitis, recidiverende hersenbloedingen, HIV encephalopathie, lever- en nierfalen, (Alzheimer) dementie wél behandeling weigeren voedsel en vocht

21 wettelijk kader niet evident collectieve onwetendheid

22 LEIF LevensEinde InformatieForum opgericht in februari 2003 n.a.v. 3 wetten (eind 2002) patiëntenrechten palliatieve zorg euthanasie

23 LEIF LevensEinde InformatieForum competente, objectieve hulpverleners LEIFartsen (LEIFdraad)

24 Belgie meer dan 300 Vlaanderen Wallonie Vlaanderen Oostende Roeselare 20 km Brugge Kortrijk Gent LEIFartsen in Vlaanderen centraal nummer Turnhout Antwerpen Mechelen Leuven Brussel Hasselt Maaseik

25 LEIF LevensEinde InformatieForum competente, objectieve hulpverleners LEIFartsen (LEIFdraad) LEIFnurses, LEIFopleiding (apothekers, ) LEIFlijn (telefonische hulplijn; ) LEIFblad (educatieve brochure)

26 LEIF juni ste druk gelanceerd naar huisartsen, apothekers september exemplaren verdeeld 2de druk september exemplaren verdeeld nu: 3de druk

27 LEIF gratis verkrijgbaar apotheker openbare bibliotheek gemeente

28 het LEIFblad bevat àlle wettelijke documenten 1. negatieve wilsverklaring ( levenstestament ) 2. wilsverklaring euthanasie 3. verklaring voor orgaandonatie 4. verklaring inzake de wijze van teraardebestelling + document + document 5. lichaam schenken aan de wetenschap

29 hiermee: voorafgaande zorgplanning 1. negatieve wilsverklaring ( levenstestament ) 2. wilsverklaring euthanasie 3. verklaring voor orgaandonatie 4. verklaring inzake de wijze van teraardebestelling + document + document 5. lichaam schenken aan de wetenschap

30 wat doen met deze documenten? kopie aan huisarts, vertrouwenspersoon, familieleden, 1. negatieve wilsverklaring ( levenstestament ) 2. wilsverklaring euthanasie 3. verklaring voor orgaandonatie 4. verklaring inzake de wijze van teraardebestelling + document + document 5. lichaam schenken aan de wetenschap

31 wat doen met deze documenten? welke zijn ook registreerbaar op de gemeente? 1. negatieve wilsverklaring ( levenstestament ) NIET 2. wilsverklaring euthanasie 3. verklaring voor orgaandonatie 4. verklaring inzake de wijze van teraardebestelling + document 5. lichaam schenken aan de wetenschap NIET

32 wat doen met deze documenten? alle registreerbaar bij 1. negatieve wilsverklaring ( levenstestament ) 2. wilsverklaring euthanasie 3. verklaring voor orgaandonatie 4. verklaring inzake de wijze van teraardebestelling + document + document 5. lichaam schenken aan de wetenschap

33 LEIF een waardig levenseinde voor iedereen mét respect voor de wil van iedereen

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM???

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM??? Ik wil niet leven zoals een plant Als ik mijn familie niet meer ken, wil ik liever dood Ik wil niet afzien! Mijn broer denkt zus, en ik zo, wat moeten we nu doen? Hebben wij nu wel de juiste keuzes gemaakt?

Nadere informatie

www.leif.be LevensEinde InformatieForvm Opleidingen Vormingsbrochure academiejaar 2011-2012 Leifl ijn 078 15 11 55

www.leif.be LevensEinde InformatieForvm Opleidingen Vormingsbrochure academiejaar 2011-2012 Leifl ijn 078 15 11 55 LevensEinde InformatieForvm Opleidingen Het LEIF project is een open initiatief en bestaat uit mensen en verenigingen die streven naar een waardig levenseinde voor iedereen, waarbij respect voor de wil

Nadere informatie

6. Palliatieve zorg, vroegtijdige zorgplanning en euthanasie

6. Palliatieve zorg, vroegtijdige zorgplanning en euthanasie 6. Palliatieve zorg, vroegtijdige zorgplanning en euthanasie 6.1 Palliatieve zorg Palliatieve zorg is de totaalzorg voor mensen met een levensbedreigende aandoening bij wie geen genezende behandeling meer

Nadere informatie

Euthanasie en wilsverklaringen

Euthanasie en wilsverklaringen Euthanasie en wilsverklaringen Wetenschappelijke vergadering AZ Damiaan Oostende Woensdag 6 mei 2015 Ann Vandenbroucke geriater Levenseinde Inhoud : LEIF Levenseinde beslissingen Euthanasiewet - voorwaarden

Nadere informatie

Wens. Wil. Wet. Over het levenseinde

Wens. Wil. Wet. Over het levenseinde Wens. Wil. Wet. Over het levenseinde Inhoud Recht op informatie 3 Wens. Wil. Wet. 5 Ik wil met mijn papieren in orde zijn 7 Ik ben bij mijn volle verstand en wil nù mee beslissen 8 Wat met behandelingen

Nadere informatie

Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde LEIFBLAD. www.leif.be. Informatie over wat je concreet kan doen en vooraf kan plannen

Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde LEIFBLAD. www.leif.be. Informatie over wat je concreet kan doen en vooraf kan plannen LEIFBLAD 3 de druk, 150.000 exemplaren Wist je dat het tijdstip van overlijden bij 4 op de 10 mensen bepaald wordt door een (medische) beslissing? M.a.w. dat hun overlijden medisch gestuurd wordt en niet

Nadere informatie

INFORMATIE BETREFFENDE EUTHANASIE, LEVENSTESTAMENT EN LEVENSEINDE.

INFORMATIE BETREFFENDE EUTHANASIE, LEVENSTESTAMENT EN LEVENSEINDE. INFORMATIE BETREFFENDE EUTHANASIE, LEVENSTESTAMENT EN LEVENSEINDE. Levenseinde. Levenstestament. Euthanasie. Wat als ik dement wordt? Wat als ik in een uitzichtloze toestand van lijden terechtkom? Wat

Nadere informatie

Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde. i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde. i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde 2 Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde 3 Inleiding

Nadere informatie

Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde LEIFBLAD. www.leif.be - ( 078 / 15 11 55

Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde LEIFBLAD. www.leif.be - ( 078 / 15 11 55 LEIFBLAD LevensEinde InformatieForum Vraag je LEIFkaart aan via je LEIFblad! 7de druk, 350.000 exemplaren www.leif.be - ( 078 / 15 11 55 Informatie over wat je concreet kan doen en vooraf kan plannen Wist

Nadere informatie

Medische Beslissingen rond het levenseinde

Medische Beslissingen rond het levenseinde Medische Beslissingen rond het levenseinde Jo Lisaerde Eric Triau Maartje Wils Bewonersadviesraad 7 december 2011 Definitie Palliatieve Zorg Palliatieve zorg is een totaalzorg voor mensen die aan een ziekte

Nadere informatie

Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Oost-Vlaanderen Zorgplanning, ook voor morgen

Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Oost-Vlaanderen Zorgplanning, ook voor morgen Het Leven Helpen VZW Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Oost-Vlaanderen Zorgplanning, ook voor morgen Waarover gaat het? De zekerheden van het leven: Geboorte Ziekte en gezondheid Sterven Plots overlijden,

Nadere informatie

Palliatie of Euthanasie: De Twilight Zone. Prof. Dr. Paul Clement Universitaire Palliatieve Zorgeenheid Leuven

Palliatie of Euthanasie: De Twilight Zone. Prof. Dr. Paul Clement Universitaire Palliatieve Zorgeenheid Leuven Palliatie of Euthanasie: De Twilight Zone Prof. Dr. Paul Clement Universitaire Palliatieve Zorgeenheid Leuven Situering Beslissingen rond het levenseinde Zeer vaak: Niet meer starten van (al dan niet medisch

Nadere informatie

De terminale patiënt: Inleiding. Prof Dr Nele Van Den Noortgate Universitair Ziekenhuis Gent PUO VZA 6 november 2007

De terminale patiënt: Inleiding. Prof Dr Nele Van Den Noortgate Universitair Ziekenhuis Gent PUO VZA 6 november 2007 De terminale patiënt: Inleiding Prof Dr Nele Van Den Noortgate Universitair Ziekenhuis Gent PUO VZA 6 november 2007 Medische beslissingen bij levenseinde Type of deaths 1998 % of all death 2001 Intention

Nadere informatie

Wilsverklaring en levenseinde. Informatiebrochure Patiënten

Wilsverklaring en levenseinde. Informatiebrochure Patiënten Wilsverklaring en levenseinde Informatiebrochure Patiënten 1. Vroegtijdige zorgplanning...4 1.1 Nu denken aan later...4 1.2 Euthanasieverklaring...5 1.3 Wilsverklaring...5 2. Euthanasie...6 2.1 Wat is

Nadere informatie

Samen kiezen voor een waardig levenseinde

Samen kiezen voor een waardig levenseinde Samen kiezen voor een waardig levenseinde Inhoud 1. Palliatieve zorg 4 2. Negatieve wilsverklaring 5 3. Voorafgaande wilsverklaring inzake euthanasie 5 4. Actueel verzoek om euthanasie 6 5. Verklaring

Nadere informatie

INFORMATIEBUNDEL IN VERBAND

INFORMATIEBUNDEL IN VERBAND INFORMATIEBUNDEL IN VERBAND MET HET LEVENSEINDE 1/14 Colofon Samenstelling Inbreng gemeentelijke diensten T 016 85 30 20 Spoorwegstraat 6 3020 Herent www.herent.be Redactie Burgerzaken T 016 85 30 20 burgerzaken@herent.be

Nadere informatie

(1) Levenstestament of euthanasieverklaring van

(1) Levenstestament of euthanasieverklaring van (1) Levenstestament of euthanasieverklaring van Geboortedatum en plaats: Na grondige overweging, uit vrije wil en in het bezit van mijn volle verstand, verklaar ik het volgende: 1. Wanneer ik door welke

Nadere informatie

Wat kan de NVVE voor u betekenen?

Wat kan de NVVE voor u betekenen? Wat kan de NVVE voor u betekenen? at is euthanasie? Wat is geen euthanasie? Verzoek tot euthan el of niet behandelen Wilsverklaringen, volmacht en getuigen laring Bespreek uw wensen Niet-reanimeren penning

Nadere informatie

Samen kiezen voor een waardig levenseinde

Samen kiezen voor een waardig levenseinde Samen kiezen voor een waardig levenseinde VOORWOORD Kwaliteit geven aan je levenseinde is belangrijk. Via deze weg nodigen we je uit even stil te staan bij deze levensfase. Sterven maakt immers deel uit

Nadere informatie

EIF. www.leif.be - 078 / 15 11 55 DÉ REFERENTIE VOOR VOORAFGAANDE ZORGPLANNING. Vraag nu je LEIFkaart aan via www.leifkaart.nu

EIF. www.leif.be - 078 / 15 11 55 DÉ REFERENTIE VOOR VOORAFGAANDE ZORGPLANNING. Vraag nu je LEIFkaart aan via www.leifkaart.nu EIF LevensEinde InformatieForum DÉ REFERENTIE VOOR VOORAFGAANDE ZORGPLANNING www.leif.be - 078 / 15 11 55 Wist je dat het tijdstip van overlijden bij 1 op de 2 mensen bepaald wordt door een (medische)

Nadere informatie

WILSVERKLARINGEN BETREFFENDE MIJN GEZONDHEIDSZORG EN MIJN LEVENSEINDE

WILSVERKLARINGEN BETREFFENDE MIJN GEZONDHEIDSZORG EN MIJN LEVENSEINDE WILSVERKLARINGEN BETREFFENDE MIJN GEZONDHEIDSZORG EN MIJN LEVENSEINDE Wilsverklaringen betreffende levenseinde 1/14 Toelichting bij het gebruik van de wilsverklaringen betreffende uw gezondheidszorg en

Nadere informatie

Woonzorgnetwerk Vincenthove vzw. WARME Zorg voor een menswaardig levenseinde (=vroegtijdige zorgplanning)

Woonzorgnetwerk Vincenthove vzw. WARME Zorg voor een menswaardig levenseinde (=vroegtijdige zorgplanning) Pagina 12 Woonzorgnetwerk Vincenthove vzw Inhoud brochure: WARME Zorg voor een menswaardig levenseinde (= vroegtijdige zorgplanning) Gedicht pag. 2 Warme Zorg voor een menswaardig levenseinde pag. 3 De

Nadere informatie

Euthanasie: de wet en de praktijk

Euthanasie: de wet en de praktijk Euthanasie: de wet en de praktijk Informatiefolder voor patiënten en familieleden 90.007N-140401 Jan Yperman Ziekenhuis Briekestraat 12 8900 Ieper www.yperman.net Inleiding U leest deze infobrochure niet

Nadere informatie

JURIDISCHE OMKADERING VAN MAATSCHAPPELIJKE EVOLUTIE NAAR MEER ZELFBESCHIKKING, VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING EN ONDERSTEUNING BIJ WILSONBEKWAAMHEID

JURIDISCHE OMKADERING VAN MAATSCHAPPELIJKE EVOLUTIE NAAR MEER ZELFBESCHIKKING, VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING EN ONDERSTEUNING BIJ WILSONBEKWAAMHEID JURIDISCHE OMKADERING VAN MAATSCHAPPELIJKE EVOLUTIE NAAR MEER ZELFBESCHIKKING, VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING EN ONDERSTEUNING BIJ WILSONBEKWAAMHEID Luc Goutry Ere-Volksvertegenwoordiger HET MAATSCHAPPELIJK

Nadere informatie

Euthanasie en hulp bij zelfdoding

Euthanasie en hulp bij zelfdoding Euthanasie en hulp bij zelfdoding Richtlijn bespreking voor verpleegkundigen. Irene Bas, verpleegkundige Astrid Hofstra, verpleegkundige Marian Zuure, specialist ouderengeneeskunde en SCEN arts. www.netwerkpalliatievezorg.nl/rotterdam

Nadere informatie

Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde LEIFBLAD. www.leif.be. Het leifblad geeft je meer informatie over wat je hiervoor concreet kan doen.

Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde LEIFBLAD. www.leif.be. Het leifblad geeft je meer informatie over wat je hiervoor concreet kan doen. LEIFBLAD Editie voorjaar 2008 Wist je dat het tijdstip van overlijden bij 4 op de 10 Vlamingen bepaald wordt door een (medische) beslissing? M.a.w. dat hun overlijden medisch gestuurd wordt en niet meer

Nadere informatie

VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE

VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE Alle wetteksten en/of documenten, beschreven in dit document zijn te downloaden op www.palliatieve.org > professionele gebruiker > wetgeving en documenten

Nadere informatie

Keuzes rond het levenseinde. Miep de Putter Annemieke Delhaas Petra Blommendaal PTMN

Keuzes rond het levenseinde. Miep de Putter Annemieke Delhaas Petra Blommendaal PTMN Keuzes rond het levenseinde Miep de Putter Annemieke Delhaas Petra Blommendaal PTMN Palliatieteam midden nederland 24 uur/7 dagen per week telefonisch bereikbaar voor hulpverleners Allerlei disciplines

Nadere informatie

Wilsverklaring. Belangrijke documenten

Wilsverklaring. Belangrijke documenten Wilsverklaring Belangrijke documenten Bijlage 1: Voorbeeld wilsverklaring Behandelverbod Lees voordat u deze verklaring invult de toelichting bij het behandelverbod. Naam : Geboortedatum : Geboorteplaats:

Nadere informatie

Zorg rond het levenseinde

Zorg rond het levenseinde Groeningelaan 7 8500 Kortrijk Tel.nr. 056/24 52 71 Faxnr. 056/24.52.64 Zorg rond het levenseinde Zorg rond het levenseinde 12 Voor meer informatie over voorgaande onderwerpen, kan u contact opnemen met

Nadere informatie

Wat als ik niet meer beter word

Wat als ik niet meer beter word Wat als ik niet meer beter word moeilijke keuzes & beslissingen rondom levenseinde Manon Boddaert Arts palliatieve geneeskunde Consulent en adviseur IKNL Antoon van Dijck Palliatieve zorg is integrale

Nadere informatie

Zorg en behandeling rondom het levenseinde. Het beleid van de Frankelandgroep inzake reanimatie, palliatieve sedatie, versterving en euthanasie

Zorg en behandeling rondom het levenseinde. Het beleid van de Frankelandgroep inzake reanimatie, palliatieve sedatie, versterving en euthanasie Zorg en behandeling rondom het levenseinde Het beleid van de Frankelandgroep inzake reanimatie, palliatieve sedatie, versterving en euthanasie Inleiding In deze folder kunt u het beleid van de Frankelandgroep

Nadere informatie

Nu denken aan dan Wegwijs in het web van wilsverklaringen rondom het levenseinde

Nu denken aan dan Wegwijs in het web van wilsverklaringen rondom het levenseinde Nu denken aan dan Wegwijs in het web van wilsverklaringen rondom het levenseinde Bekkevoort, 24 april 2015 Paul Schotsmans (i.s.m. Herman Nys, medisch recht KU Leuven) Wilsverklaring? Een wilsverklaring

Nadere informatie

Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt

Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt Inhoud Codes Beperking Therapie Vroegtijdige zorgplanning (VZP) Wilsverklaringen Vertegenwoordiger / vertrouwenspersoon = middelen (geen

Nadere informatie

Informatie over euthanasie

Informatie over euthanasie Informatie over euthanasie Inleiding Euthanasie is een onderwerp waar mensen heel verschillend over kunnen denken. Wat u van euthanasie vindt, hangt onder meer af van uw (religieuze) achtergrond, opvoeding,

Nadere informatie

Vroegtijdige Zorg Planning met betrekking tot het levenseinde bij personen met dementie

Vroegtijdige Zorg Planning met betrekking tot het levenseinde bij personen met dementie Vroegtijdige Zorg Planning met betrekking tot het levenseinde bij personen met dementie Prof Dr Nele Van Den Noortgate Dienst geriatrie UZ Gent Korte inhoud Vroegtijdige zorgplanning Wat is dit? Waarom

Nadere informatie

Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en mijn levenseinde

Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en mijn levenseinde Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en mijn levenseinde Mijn persoonlijke waarden en opvattingen Naast de uitdrukkelijke wilsverklaringen die volgen, wil ik dat altijd rekening wordt gehouden

Nadere informatie

Richtlijnen Palliatieve en Supportieve zorg

Richtlijnen Palliatieve en Supportieve zorg Laarbeeklaan 101 1090 Brussel Oncologisch Handboek Euthanasie V1.2008 EUTHANASIE: TOELICHTING EN PRAKTISCHE RICHTLIJNEN 1 Inleiding In 2002 werden drie wetten met betrekking tot de zorg voor patiënten

Nadere informatie

vooruitziende zorg een gids voor bewoner en familie

vooruitziende zorg een gids voor bewoner en familie vooruitziende zorg een gids voor bewoner en familie pg. 2 pg. 4 pg. 6 pg. 9 pg. 13 pg. 15 pg. 16 pg. 18 pg. 21 pg. 22 pg. 24 pg. 26 pg. 28 pg. 32 Inleiding Waarom deze brochure? Vooruitziende zorg In welke

Nadere informatie

Wilsverklaring invullen. Juridische informatie. Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven

Wilsverklaring invullen. Juridische informatie. Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven Wilsverklaring invullen Juridische informatie Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven Meer dan levenseinde Mijn gezondheidszorg Levenseinde Regelingen nadien zoals: afstaan organen,

Nadere informatie

Voorbeeld voorpagina wilsverklaringen

Voorbeeld voorpagina wilsverklaringen Voorbeeld voorpagina wilsverklaringen Met deze set wilsverklaringen en formulieren geef ik... aan dat ik mij verdiept heb in situaties die zich kunnen voordoen omtrent mijn levenseinde en/of in situaties

Nadere informatie

Wat deze uitgangspunten betekenen voor behandeling en verzorging in de laatste levensfase, wordt in het navolgende omschreven.

Wat deze uitgangspunten betekenen voor behandeling en verzorging in de laatste levensfase, wordt in het navolgende omschreven. Medisch Beleid Medisch ethisch beleid De waardigheid van de mens en de kwaliteit van leven staan centraal in de zorg van De Blije Borgh. Zo ook in de zorg tijdens de laatste levensfase van onze bewoners

Nadere informatie

Wilsbeschikking en -verklaring

Wilsbeschikking en -verklaring Wilsbeschikking en -verklaring Inleiding Iedereen kan in een situatie terechtkomen waarin ingrijpende beslissingen genomen moeten worden. Dan is het goed alvast een mening te hebben gevormd over onderwerpen

Nadere informatie

Bespreek tijdig uw levenseinde

Bespreek tijdig uw levenseinde metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Bespreek tijdig uw levenseinde Een gids voor personen met dementie en hun familie UZ Gent, Zorgprogramma voor de geriatrische patiënt Wat vindt

Nadere informatie

BESLISSEN RONDOM HET EINDE VAN HET LEVEN

BESLISSEN RONDOM HET EINDE VAN HET LEVEN BESLISSEN RONDOM HET EINDE VAN HET LEVEN Palliatieve sedatie, morfine en euthanasie in de praktijk; enkele juridische aspecten, waaronder de tuchtrechtelijke Begrippenkader palliatieve sedatie euthanasie

Nadere informatie

Handreiking schriftelijk euthanasieverzoek. Publieksversie

Handreiking schriftelijk euthanasieverzoek. Publieksversie Handreiking schriftelijk euthanasieverzoek Publieksversie Waarom nadenken en praten over uw levenseinde? Misschien denkt u wel eens na over uw levenseinde. In dat laatste deel van uw leven kan uw dokter

Nadere informatie

Zorg rond het levenseinde

Zorg rond het levenseinde Zorg rond het levenseinde informatiebrochure INHOUD Inleiding 4 De wet op de patiëntenrechten 5 Palliatieve zorg 7 Definitie van palliatieve zorgen 7 Palliatieve zorg in AZ Sint-Lucas Brugge 8 Medische

Nadere informatie

Kunnen wij ook het laatste stuk van ons levenspad in eigen regie afleggen?

Kunnen wij ook het laatste stuk van ons levenspad in eigen regie afleggen? Kunnen wij ook het laatste stuk van ons levenspad in eigen regie afleggen? Maaike Veldhuizen Arts palliatieve zorg in het Elkerliek ziekenhuis, palliatief consulent en SCEN arts Ingrid van Asseldonk, verpleegkundige

Nadere informatie

Handreiking: Zorg voor mensen die bewust afzien van eten en drinken om het levenseinde te bespoedigen

Handreiking: Zorg voor mensen die bewust afzien van eten en drinken om het levenseinde te bespoedigen Handreiking: Zorg voor mensen die bewust afzien van eten en drinken om het levenseinde te bespoedigen Alexander de Graeff Internist-oncoloog/hospice-arts UMC Utrecht/Academisch Hospice Demeter, De Bilt

Nadere informatie

Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en levenseinde

Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en levenseinde Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en levenseinde Rijksregisternummer: Mijn persoonlijke waarden en opvattingen Naast de uitdrukkelijke wilsverklaringen die volgen, wil ik dat altijd rekening

Nadere informatie

VISIE OVER LEVENSEINDE

VISIE OVER LEVENSEINDE VISIE OVER LEVENSEINDE VOORWOORD Eens het levenseinde in zicht is, komen er vaak veel vragen en emoties om de hoek kijken. Dit zowel bij de betrokkene als bij de familie en omgeving, zelfs bij de zorgverleners.

Nadere informatie

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament Juridische aspecten Herman NYS Plan uiteenzetting Het begrippenkader De juridische duiding Het Belgisch recht (Tussentijdse) Besluiten Het begrippenkader Complexe

Nadere informatie

Euthanasie Informatiebrochure voor patiënten en hun naasten

Euthanasie Informatiebrochure voor patiënten en hun naasten Euthanasie Informatiebrochure voor patiënten en hun naasten Palliatief Support Team 03 650 50 57 Inleiding Als u vragen heeft over beslissingen rond het levenseinde en meer bepaald over euthanasie, dan

Nadere informatie

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u?

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u? Ethische kwesties bij de Zorgboog In deze folder leest u over een aantal levensaspecten die een rol kunnen spelen bij uw behandeling, verzorging en verpleging binnen de Zorgboog. Het gaat hierbij om vragen

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker Wat maakt lijden ondraaglijk? Tjipke D. Ypma & Herman L Hoekstra SCEN-Drenthe KNMG SCEN 23 april 2015 Utrecht

Disclosure belangen spreker Wat maakt lijden ondraaglijk? Tjipke D. Ypma & Herman L Hoekstra SCEN-Drenthe KNMG SCEN 23 april 2015 Utrecht Disclosure belangen spreker Wat maakt lijden ondraaglijk? Tjipke D. Ypma & Herman L Hoekstra SCEN-Drenthe KNMG SCEN 23 april 2015 Utrecht (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Monitoring quality of End-of-Life Care in Flanders

Monitoring quality of End-of-Life Care in Flanders SBO-praktijkseminarie IWT-SBO de MELC studie Monitoring quality of End-of-Life Care in Flanders door Prof dr Luc Deliens (VUB) Medisch socioloog HL Publieke Gezondheid en Palliatieve Zorg Coördinator MELC

Nadere informatie

Wilsverklaring. Grenzen, wensen en verwachtingen rond uw levenseinde

Wilsverklaring. Grenzen, wensen en verwachtingen rond uw levenseinde 00 Wilsverklaring Grenzen, wensen en verwachtingen rond uw levenseinde 1 Hoe maak ik mijn wensen duidelijk in mijn laatste levensfase? In de laatste levensfase van zieke mensen moeten er moeilijke beslissingen

Nadere informatie

Ethiek aan het levenseinde: hoe moet dat concreet?

Ethiek aan het levenseinde: hoe moet dat concreet? Ethiek aan het levenseinde: hoe moet dat concreet? Linus Vanlaere Coördinator Ouderenethiek GVO Postdoc medewerker Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht K.U.Leuven Inhoud Waarom aandacht voor ethiek

Nadere informatie

Scen. Malaga 2014 Petrie van Bracht en Rob van Lier scenartsen

Scen. Malaga 2014 Petrie van Bracht en Rob van Lier scenartsen Scen Malaga 2014 Petrie van Bracht en Rob van Lier scenartsen inhoud Inleiding Getallen Zorgvuldigheidscriteria Valkuilen Euthanasie versus palliatieve sedatie De scenarts S: staat voor steun: informatie,

Nadere informatie

Advance Care Planning in België

Advance Care Planning in België Scientific Institute of Public Health Advance Care Planning in België een studie via de Belgische Huisartsenpeilpraktijken Koen Meeussen -Zorg rond het Levenseinde - VUB Doelstelling Senti-Melc Methode

Nadere informatie

Ze mogen haar zo niet laten afzien

Ze mogen haar zo niet laten afzien Ze mogen haar zo niet laten afzien AFSCHEIDSBRIEF VERKLAART WAAROM 74 JARIGE MET DEMENTERENDE VROUW UIT LEVEN STAPT Baert Marc Geen dag langer kon hij aanzien hoe de 75 jarige vrouw met wie hij zovele

Nadere informatie

Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener?

Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener? Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener? Parkinsonnet jaarcongres 2013 Y.G. van Ingen, specialist ouderengeneeskunde Leerdoelen Wat is euthanasie

Nadere informatie

EUTHANASIE. Euthanasiewet en wilsverklaring. inhoudjuiste versie+kaft.indd 1 2/04/2009 15:05:09

EUTHANASIE. Euthanasiewet en wilsverklaring. inhoudjuiste versie+kaft.indd 1 2/04/2009 15:05:09 EUTHANASIE Euthanasiewet en wilsverklaring inhoudjuiste versie+kaft.indd 1 2/04/2009 15:05:09 de nieuwe wetgeving Inhoud Voorwoord p. 1 De wet in vraag en antwoord p. 3 Enkele veel gestelde vragen p. 16

Nadere informatie

3. Press release 23/10/2014, Mantelzorgers van terminaal zieke patiënten zijn overbelast De Standaard, 13/11/2014 Metro, 13/11/2014

3. Press release 23/10/2014, Mantelzorgers van terminaal zieke patiënten zijn overbelast De Standaard, 13/11/2014 Metro, 13/11/2014 Press output 1. Press release 17/03/2015, Aantal Vlaamse euthanasiegevallen in 6 jaar meer dan verdubbeld De Standaard, 25/03/2015 The Boston Globe, 18/03/2015 ABCnews, 18/03/2015 De Standaard 18/03/2015

Nadere informatie

EVALUATIE VAN 1 JAAR SALDUZ- WET

EVALUATIE VAN 1 JAAR SALDUZ- WET EVALUATIE VAN 1 JAAR SALDUZ- WET Kwantitatief luik Studiedag «t Salduz beter gaan?! Hoe de toekomstige EU-richtlijnen implementeren in onze regelgeving?» DSB Marie FRANSSENS 27 maart 2013 Inleiding kwantitatief

Nadere informatie

REGISTRATIEDOCUMENT EUTHANASIE

REGISTRATIEDOCUMENT EUTHANASIE REGISTRATIEDOCUMENT EUTHANASIE Formulier bij aangetekend schrijven met ontvangstbewijs te zenden naar de Federale Controle- en Evaluatiecommissie voor de toepassing van de wet betreffende de euthanasie,

Nadere informatie

Tijdig spreken over het levenseinde

Tijdig spreken over het levenseinde Tijdig spreken over het levenseinde foto (c) Ben Biondina voor DNA-beeldbank op www.laatzeelandzien.nl Cliëntenbrochure van Goedleven foto (c) Jan Kooren voor DNA-beeldbank op www.laatzeelandzien.nl 1.

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Onderdeel van de patiëntenbrochure Spreek tijdig over het levenseinde. - www.knmg.nl/spreken-over-levenseinde Achtergrondinformatie Hieronder leest u achtergrondinformatie die u kan helpen om het gesprek

Nadere informatie

Zorg in de laatste levensfase. Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Zorg in de laatste levensfase. Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Zorg in de laatste levensfase Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Verschillen Nederland buitenland Palliatieve zorg is geen specialisme Palliatieve zorg is in principe

Nadere informatie

Therapeutische hardnekkigheid en wilsverklaringen: Juridische omkadering

Therapeutische hardnekkigheid en wilsverklaringen: Juridische omkadering Therapeutische hardnekkigheid en wilsverklaringen: Juridische omkadering Lezing Geneeskundige Kring Oudenaarde 18 februari 2014 Sylvie Tack Doctor in de Rechten Praktijkassistent Universiteit Gent Advocaat

Nadere informatie

Bespreek tijdig het levenseinde

Bespreek tijdig het levenseinde metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor familie Bespreek tijdig het levenseinde Wat als een persoon met dementie niet meer kan meebeslissen over de zorg? UZ Gent, Zorgprogramma voor de geriatrische

Nadere informatie

Over ziekte, rechten en kunstgewrichten. Mia Van der Schueren. 16/04/2011 ----------------------------------------

Over ziekte, rechten en kunstgewrichten. Mia Van der Schueren. 16/04/2011 ---------------------------------------- Er werden drie onderwerpen behandeld: - late infecties van gewrichtsprothesen - patiëntenrechten - euthanasie Over ziekte, rechten en kunstgewrichten. Mia Van der Schueren. 16/04/2011 ----------------------------------------

Nadere informatie

MODEL voor een VERSLAG van de BEHANDELEND ARTS

MODEL voor een VERSLAG van de BEHANDELEND ARTS MODEL voor een VERSLAG van de BEHANDELEND ARTS In verband met een melding aan de gemeentelijke lijkschouwer van het overlijden als gevolg van de toepassing van de levensbeëindiging op verzoek of hulp bij

Nadere informatie

Toelichting bij de wilsverklaringen

Toelichting bij de wilsverklaringen Toelichting bij de wilsverklaringen NVVE, VE, Amsterdam 2015 NVVE Postbus 75331 1070 AH Amsterdam Tel. 020-620 06 90 E-mail: info@nvve.nl Website: www.nvve.nl Eerste druk: oktober 2006 Elfde herziene druk:

Nadere informatie

Euthanasie. De nieuwe regels in Nederland. De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in de praktijk

Euthanasie. De nieuwe regels in Nederland. De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in de praktijk Euthanasie De nieuwe regels in Nederland De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in de praktijk Euthanasie: De nieuwe regels per 2002 in Nederland Euthanasie een moeilijk onderwerp.

Nadere informatie

kikkerdirk - Fotolia.fr Federale Controle- en Evaluatie Commissie Euthanasie Informatiebrochure voor de artsen

kikkerdirk - Fotolia.fr Federale Controle- en Evaluatie Commissie Euthanasie Informatiebrochure voor de artsen kikkerdirk - Fotolia.fr Federale Controle- en Evaluatie Commissie Euthanasie (FCEE) Informatiebrochure voor de artsen Inhoudstafel 1. Aangifteverplichting. Minderjarige en meerderjarige patiënt...3 2.

Nadere informatie

Palliatieve zorg en euthanasie in België Evaluatie van de praktijk en de wetten

Palliatieve zorg en euthanasie in België Evaluatie van de praktijk en de wetten Palliatieve zorg en euthanasie in België Evaluatie van de praktijk en de wetten MELC consortium Palliatieve zorg en euthanasie in België Evaluatie van de praktijk en de wetten Coördinerend centrum Prof.

Nadere informatie

Uw rechten bij wilsverklaringen

Uw rechten bij wilsverklaringen Uw rechten bij wilsverklaringen Behandelverbod, niet-reanimeren, euthanasie, weefsel- en orgaandonatie, ter beschikking stellen van de wetenschap mca.nl Inhoudsopgave Wilsverklaringen 3 Levenstestament

Nadere informatie

Domino, de musical. Ontdek de lespakketten in deze folder. Cultuur in combinatie met belangrijke levensthema s. Jurgen Delnaet.

Domino, de musical. Ontdek de lespakketten in deze folder. Cultuur in combinatie met belangrijke levensthema s. Jurgen Delnaet. Jurgen Delnaet Maaike Cafmeyer Marijn De Valck Mark Tijsmans Alexander Metselaar Deborah De Ridder Domino, de musical Cultuur in combinatie met belangrijke levensthema s Ontdek de lespakketten in deze

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen

Vaak gestelde vragen Vaak gestelde vragen 1. Wat is een voorafgaande wilsverklaring inzake euthanasie? Het is een schriftelijke wilsverklaring van een persoon die, ingeval hij wilsonbekwaam zou zijn, wenst dat een arts euthanasie

Nadere informatie

De nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform vzw November 2013 nr. 70. Infomoment levenseinde p. 2

De nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform vzw November 2013 nr. 70. Infomoment levenseinde p. 2 Afzendadres: Vlaams Patiëntenplatform vzw Groenveldstraat 15 3001 Heverlee v.u. G. Reynders-Broos Residentie Borgeind, Borgeindstraat 13/5 2900 Schoten nummer 70 november 2013 verschijnt per jaar in jan

Nadere informatie

Evolutie en kenmerken van euthanasie sedert de implementatie van de euthanasiewet in 2002. Prof dr Luc Deliens

Evolutie en kenmerken van euthanasie sedert de implementatie van de euthanasiewet in 2002. Prof dr Luc Deliens Evolutie en kenmerken van euthanasie sedert de implementatie van de euthanasiewet in 2002 Prof dr Luc Deliens Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde Acknowledgement VUB-UGent Onderzoeksgroep Zorg rond

Nadere informatie

2003-2004 UNIVERSITAIR ONDERWIJS

2003-2004 UNIVERSITAIR ONDERWIJS Academiejaar 2003-2004 UNIVERSITAIR ONDERWIJS Aantal generatiestudenten per provincie en arrondissement van woonplaats van de student, per studiegebied, nationaliteit en geslacht ingedeeld Belgische studenten

Nadere informatie

HAIO en geconfronteerd met het Einde van het Leven KLAAR voor de Dood?

HAIO en geconfronteerd met het Einde van het Leven KLAAR voor de Dood? FACULTEIT GENEESKUNDE EN GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN Academiejaar 2012-2014 HAIO en geconfronteerd met het Einde van het Leven KLAAR voor de Dood? Dr. Raphaël Van Vreckem Promotor: Prof. Dr. Bart Van Den

Nadere informatie

Juridische mogelijkheden inzake patiëntenrechten 18 februari 2013. Sylvie Tack Doctor in de Rechten postdoctoraal medewerker UGent Advocaat

Juridische mogelijkheden inzake patiëntenrechten 18 februari 2013. Sylvie Tack Doctor in de Rechten postdoctoraal medewerker UGent Advocaat Juridische mogelijkheden inzake patiëntenrechten 18 februari 2013 Sylvie Tack Doctor in de Rechten postdoctoraal medewerker UGent Advocaat Overzicht Patiëntenrechten vandaag omvangrijk Vandaag beperken

Nadere informatie

Medische beslissingen aan het einde van het leven: een belangrijk gespreksonderwerp. Rozemarijn van Bruchem-Visser Internist ouderengeneeskunde

Medische beslissingen aan het einde van het leven: een belangrijk gespreksonderwerp. Rozemarijn van Bruchem-Visser Internist ouderengeneeskunde Medische beslissingen aan het einde van het leven: een belangrijk gespreksonderwerp Rozemarijn van Bruchem-Visser Internist ouderengeneeskunde Wat zegt de wet? Belangrijkste argument is wilsbekwaamheid

Nadere informatie

Hoe zit dat eigenlijk met euthanasie?

Hoe zit dat eigenlijk met euthanasie? Hoe zit dat eigenlijk met euthanasie? Marc Desmet gastauteur [ Nummer 3 November 2005 Beste Lezer(es), Sinds september 2002 laat de wet toe dat een arts in bepaalde gevallen op jouw eigen vraag jouw leven

Nadere informatie

Uw rechten bij wilsverklaringen

Uw rechten bij wilsverklaringen Uw rechten bij wilsverklaringen Behandelverbod, niet-reanimeren, euthanasie, weefsel- en orgaandonatie, ter beschikking stellen van de wetenschap gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Wilsverklaringen 3 Levenstestament

Nadere informatie

EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk)

EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) Disclosure belangen Agnes van der Heide Agnes van der Heide Erasmus MC Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg 13 maart 2015 (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Op diens verzoek? Over dementie en euthanasie op basis van een wilsverklaring 1 Bert Broeckaert*

Op diens verzoek? Over dementie en euthanasie op basis van een wilsverklaring 1 Bert Broeckaert* goedkeuren, maar is het vooral om die vele mensen die nooit een woord voor zichzelf kunnen uiten een stem te geven, respect en liefde voor hen te vragen, de beschermwaardigheid van hun leven te eerbiedigen

Nadere informatie

Samenvatting. Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen

Samenvatting. Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 196 Beleid en richtlijnen

Nadere informatie

Palliatieve zorg. Informatiebrochure patiënten

Palliatieve zorg. Informatiebrochure patiënten Palliatieve zorg Informatiebrochure patiënten 1. Wat is palliatieve zorg?...4 2. Wat is mantelzorg?...4 3. Waar verblijft u?...5 Palliatief supportteam...5 Palliatieve thuiszorg...5 Palliatieve eenheid...5

Nadere informatie

Rond het einde van het leven

Rond het einde van het leven Rond het einde van het leven Rond het einde van het leven Gisteren is slechts de herinnering van vandaag en morgen is de droom van vandaag. - Kahil Gibran - Inleiding Deze brochure is een uitgave van

Nadere informatie

Denk aan later Spreek over later. vzw

Denk aan later Spreek over later. vzw Denk aan later Spreek over later vzw 2 Denk aan later Spreek over later Dat ik met mijn vrouw in haar laatste levensweken over alles durfde te spreken is nu, na haar dood, voor mij een van de mooiste geschenken.

Nadere informatie

DNR EEN ZORGVULDIGE AFWEGING VAN WAT MEDISCH NOG ZINVOL IS

DNR EEN ZORGVULDIGE AFWEGING VAN WAT MEDISCH NOG ZINVOL IS DNR EEN ZORGVULDIGE AFWEGING VAN WAT MEDISCH NOG ZINVOL IS Een zorgvuldige afweging van wat medisch (nog) zinvol is... Soms biedt een medische behandeling geen oplossing meer voor een bestaand medisch

Nadere informatie

Levenstestament. Voor wie de regie in eigen hand wil houden

Levenstestament. Voor wie de regie in eigen hand wil houden Voor wie de regie in eigen hand wil houden 1 Voor wie de regie in eigen hand wil houden Inleiding Ongeval Ziekte Ouderdom Het in niet in alle gevallen te voorzien of u wilsonbekwaam wordt als gevolg van

Nadere informatie

Wat is palliatieve zorg? Pallium = Latijns woord voor mantel Palliatieve zorg, een mantel van warmte en bescherming

Wat is palliatieve zorg? Pallium = Latijns woord voor mantel Palliatieve zorg, een mantel van warmte en bescherming Wat is palliatieve zorg? Pallium = Latijns woord voor mantel Palliatieve zorg, een mantel van warmte en bescherming 1 Palliatieve zorg is de totale zorg voor de zorgvrager en zijn naasten vanaf het moment

Nadere informatie

WILSVERKLARING TOT EUTHANASIE. V.O.C. Mechelen

WILSVERKLARING TOT EUTHANASIE. V.O.C. Mechelen WILSVERKLARING TOT EUTHANASIE V.O.C. Mechelen INLEIDING... 3 1. EUTHANASIE 1.1. Wat is euthanasie?...4 1.2. Is het stopzetten van een behandeling euthanasie?...4 1.3. Is het toedienen van hoge dosissen

Nadere informatie

Medische beslissingen

Medische beslissingen Algemeen Medische beslissingen Rondom het levenseinde Inhoud Inleiding Niet reanimeren Weigering behandeling door de patiënt Minderjarige kinderen Wilsonbekwaam Vertegenwoordiger Abstineren Palliatieve

Nadere informatie

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg?

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? 2 Definitie Palliatieve zorg (WHO 2002) Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten,

Nadere informatie