PROEFSTATION VOOR DE AKKER- EN WEIDEBOUW

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROEFSTATION VOOR DE AKKER- EN WEIDEBOUW"

Transcriptie

1 PREFSTATN VR DE AKKER EN WEDEBUW RASSENPREVEN TUNBNEN VRCNSERVERNGSDELENDEN ost965 en 966 r. T.C. vn der Kp (PAW) r. E. Steinbuch (Sener nstituut) MEDEDELNG Nr. 45 KTBER 967

2

3 NHUDSPGAVE Biz.. nleidin 5. Proefopzet, werkzheden en toeepsteethoden 6. Proefopzet ennle 6 2.Proefveldwerkzheden 6. Methodentevelde 9 4.Methoden bij en n hetoosten. Weersostndihedenen huninvloedopdeontwikkelinvn het ewsin965 en966 2 V. Verloopvn hettetl derbonentijdens derijpin in 965 en966 8 V. osteevensvn dein965 en966 beoefderssen 2.pbrensteevensrssenoefvelden in965 en verieoosteevensvn beiderssenoefvelden 24 «osteevensvn deoosttijdenoefpaw V. Peulnzettin,ntl peulen, lenteenstndder peulen, ntlzden perpeul bij dein965 en966 beoefderssen 28 V.Kwliteitsonderzoekbij dein965 en966beoefderssen 2 S envtt in 4

4 5.NLEDNG Dedoelstellinvn hetin96beonnenrssenonderzoekbij tuinbonen isonewijzidebleven.ok deopzetvn hetin965 en966verrichterssenonderzoekwsvrijweldezelfdelsin devoorndejren, wroverreeds erpporteerd is.(mededelin nr.6 vn het PAW). Derssen wordenonderzochtop huneschiktheidvoorindustriële teelt. Depeulen worden hierbijin één keer eplukt, tot nutoelleen in hndwerk. Bij beschouwinvn deopbrenstresulttenderrssenoet hunoostwijzein nerkinworden enoen. n verbndetdeenoededoelstellinis het ntl rssen, dtvoorbeoevininnerkinkot, beperkt. Hetzijn voornelijknieuwerssendieinonderzoek worden enoen, deltstejren voorl kleinzdietypen, zowelbontbloeiend (de bonen worden bij koken bruin)ls witbloeiendetypen (de bonen behouden bij koken hun kleur, witof roen). Getrchtisperrshetoptileplntverbndzoveeloelijkte benderen. Rssenetkortstro (in deonderhvieevllen wren dittevens rssenetbetrekkelijkkleineof kleinezden) werden drtoein derij dichtereziddn norl, terwijlvoor heteerstin966 bij een tweetl vn dezerssen derijenfstndwerdteruebrchtvn 5 ctot 4 c.n hetleeen koninbeidejrenperrseenzelfdentl zdenper 2 worden nehouden.alleen bij een derstndrdrssen werdin966 hetuitleen vn eenroterntlzden per 2 dnin965 noodzkelijkecht, ter copenstievn deerinerezdrootte. Derssen werdenzooedoelijkin kwlittiefverelijkbre rijpheidsstdi eoost. Hierbij werduiten vnvroeerenorenvoor het onesorteerdeenonster: Tetl5^5 v oov debruinkokenderssen, Tetl voor deroenblijvende Styreen en Tetl2 voorde blnkblijvende rssen. Evenlsin voorndejren n hetsenernstituuthet kwliteitsonderzoekvoorzijn rekenin.an deresultten hiervnis eent hoofdstuk ewijd.

5 .PREFPZET, WERKZAAMHEDEN EN TEGEPASTE METHDEN. Proefopzet ennle DerssenoevenPAW299^5 en247966lsedede rssenoosttijdenoefpaw werdenlsblokkenoefopezetet een toevllie rnschikkinderobjectenbinnen deblokken en vn deoosttijden binnen desubblokken. Denleeschieddein drievoud.develdjesroottebedroe 52 ß,wrvnsteeds2 ^ werd eoost. n derssenoosttijdenoefvn966 werden Felixen Wik (2 selecties) bij 4oosttijden vereleken. DebeideWikselecties werdenopenoen specilet hetooop debeoordelinvneenvoordekwliteitvn het diepvriesoduktbelnrijkeeienschp.nsoie jren doetzich nl. bij Wik hetverschijnsel voor, dtbij hetblncheren derbonen severkleurinen optreden. Hetleek vn beln ntenin hoeverredekwekererin ws eslddezeeienschpuit denieuwsteselectiete eliineren. nfwijkin vn hetoorsonkelijkepln werden deopeenvolendeoosttijden vn dezeoefin voorbeiderssen verelijkbrerijpheidsstdi eoost, rsteedsopdezelfdedtu (doorostndihedenwerd nl.te ltbeonnen et hetoosten vn devroee Felix). ndeeienlijkerssenoeven wren in965 en966 resp.en2 rssenopenoen, wrvn 7in beidejren (teoostenin hetvoor het betrokkenrseesteschikte rijpheidsstdiu). n tbel zijneevensopenoenover hetzizdvn debeoefde rssen.n hetleeen wsin beidejren dekwliteit hiervnoedtot zeeroed. Terverbeterinvn deuniforiteit werdenin965 echterlle tijtjesnontvnstnols hndelezen, l hdden deeesterssen ditnodi.alleeniszinsfwijkendezden, vnl.zden et dorsbeschdiin (vkslechtseen brstje) enooktekleinezden werden hierbij verwijderd.n devolledieschoondetijtjeswerddrn hetkorrelewichtbepld. nderstndeeevensoverderond (rivierklei) vnde oefpercelen zijnontleendn in hetnjrvn964 verrichtrondonderzoek (bouwvoor). Beidepercelen hddenin devoorfnde jren eenschuirdebeestin ehd; hetoefperceel vn966 kreein hetnjrvn ton per h. % fslibbr % huus phkcl PAl Kli % 2.Proefveldwerkzheden Proefperceel965 (perceel 6) 59 2,2 6,2 2,7 Proefperceel966 (perceel) 6 2, 7,2 22,2 Beestinin k/h fosft kli tijdstip vntoedienin Zien 8sup8 % 5K4 / 5sup8 5K4 4/4 DeetAtidrinontsettebonen werdenetdehndeledin et hndkrchtetrokkenondiepeeulen (et 2eulenkersn een fre, voorzien vn een trekboo). Terreliserinvn deewensteplntverbnden werden vn eenschlverdelinvoorzienepootlttenebruikt. N het poten werden

6 7 Tbel. De in 965 en 966 beoefde rssen, hun herkost en enkele bijzonderheden over het zizd Rssen et: Jr korrelewicht in Kweekbedrijf Gewichtspercente ulteschoond zd in 965 Bijzonderheden over de zibonen Bruinkokende bonen Copct Copct K 27 K 27 Felix Felix c 79 B 75 Wik oud Wik nieuw Bontbloeiend Bontbloeiend , 966^ ) ) Nunhe Nunhe Nunhe Nunhe Nunhe Nunhe A.R. Zwn A.R. Zwn Sluis engroot Sluis engroot Vn der Ploe Vn der Ploe 2,4,,9 2,6 Doorns vrij root en plt. Kleiner en eer vribel dn in 965. Klein tot zeer klein, evuld, ovl. Vk iets roter en inder evuld dn in 965. Niet hooeen vn vor en kleur. Wt rotere en plttere zden dn in 965. vl, ti klein, wt eripeld. vl, ti klein, wt eripeld. Zeer klein, rel. dik, vrij bolle vlkken. Als vn C 79, doch iets roter en iets vlkker. Reeds vrij bruin (oud). Mti klein, unifor vn rootte. Blnkblijvende bonen Copct Driel Driel Driel Driel Driel Driel Driel Driel Witbloeiend Wit R Wit R 2 Wit R 4 Wit R 4 Wit R 7 Wit R 7 Wit Nr. 48 Wit Selectie ^ A.R, Zwn A.R. Zwn Nunhe Nunhe Nunhe Nunhe Nunhe Nunhe Nunhe A.R, Zwn Beesterboer,, 7,4 M 2,5 Slechts enkele rotere zden. Slechts enkele rotere zden. Klein Vrij vribel in rootte, ruwchti. Reltief vrij veel rotere zden, ruwchti. Klein, oed evuld, vrij reelti vn rootte. Vereleken bij 965 wt inder evuld. Reelti klein, iets roenchti. Reelti klein, iets roenchti. De uitschonin betrof vnl, te kleine zden. Reelti vn rootte en vor. Groenblijvende bonen Styreen R A.R, Zwn,Nunhe 2,7 4,4 Kleinzdie tij, el vn kleur. Zden eestl klein en oed evuld. Kleur pleksewijs fwisselend licht roen en blond. ) ok in de oosttijdenoef 2) Alleen inde oosttijdenoef

7 in één bewerkindezdenlichtnedruktentevensdeeulen dichteschoven (et door een luchtbndenwiel edren hndwerktui, wrntwee nrdploejes). n965 wser een ooiekruieliebovenl vn voldoendedikteen kon reedsotv/orden ezid. Doordeveleneerslin hetvoorjrvn966 kon hetzien psop 29il eschieden. Destructuurliette wensenoverenook dereeltiheidvn hetoefveldwsinderoed.dtderondpltselijknont ws, werdbij hetziklrkenetéénleen volstn.ndnks het hrd worden doorhetuitdroen vn debovenllukte hetenkele denlter in hetleeenno vrijoedvoldoendediepten dezieulen te even. Dr deroeiostndiheden n hetzien vrij unsti wren werd de opkostnuwelijksndelibeïnvloeddoor hetkluiterizijn vn de bovenl en hetpltselijkwtondiepzien. n deeerstedecdevn ei viel er nl. vrij veel reen, terwijldetepertuurin dezetijd vn hetjr norliteronunstiis vooreen vlottekiein. Dezizdhoeveelheid wsverschillendl nr hetrs (tbel ). Derijenfstndwsin hetleeen 5c;lleendebeideCopct's werden in966opeenrijenfstndvn 4 c ezid,zonderdt hetntlzden per 2 vereleken bij965 wijziinonderin. Verpleen Terbestrijdinvn hetonkruidwerdin965 lleen ehkt. n966 werd hetonkruidlleencheisch bestreden. Drtoe werdop 9 ei, twee denvoordtdevroestersseneen bein vnopkostvertoonden, k Colin 6 wterper hversoeid.erkwslechts weinionkruid, vnl. duist, welke werduitetroicken. Teendebldrndkeverbehoefdete worden bespoten.ok voor het optreden vn derteboneluis wren deostndiheden in965 unsti. Ps n debloei werdenenkeleflinketluizenbezettestenelsontdekt, en werdetphosdrin espoten, hoofdzkelijktervoorkoinvn deverbreidin vn bldrol (er wrenenkelebldrolziekeplnten netroffen). n966 wserreedsop rei kolonievorinvn derte boneluis, in detoppen vn vele nojone steneltjes, wrin debloeknoeeds zichtbr beonte worden (tussen nosenevouwenzesdeenzevende bld). Het wstoenrui4 den ndeopkost. Deontwikkelinhdzich n delte zi snel voltrokken. Er werdetmetisosystox (deetonsethyl) teendeluis espoten; voor hetebruikin roenteoosten tuinbonen direct heteest newezensysteischeiddel,odthiervooreen veiliheidsterijnvn 6 weken eldt.p5juni kw weer vrij veelrteboneluisvooren werdet Phosdrin espoten.p juni werdditnoodedwonennoeens herhld. hetveriftien vninsekten (hoels en bijen) toteen iniute beperken werdtijdensdebloei 's vonds espoten. n beidejren werdenop deoefveldenslechtsweiniviruszieke plntennetroffen.n965 wren heteindjuni een bldrolzieke plnten, vnl.in, welkrsdesondnkseenzeer hoeopbrenst hd.n966 werden reedseindeiin Driel Wit R2 enkeleoziekziekeplnten wrenoen, wruitenkelekleine hrdenontstonden. Deopbrenst vn R2 werddoor dit virusndelibeïnvloed (in hetblok etdeslechtste roeiostndiheden). Anenkeleeindjunizeerbontblderieworden plnten, toenookreedsdoor Botrytisnetst, wszelfs eenenkelepeultotontwikkelinekoen. bij deverwerkineenlstte hebben vn boneneteenfwijkende kleur werden reedstijdens debloei in bloekleurfwijkendeplnten verwijderd.n deeesterssen kwen dezeofnuwelijksvoorbehlve in K 27 en Copct Bontbloeiend, welkein beidejren resp.c. witbloeiendeplntper 5 ^ enzelfs,witbloeiendeplntper ^ bevtten.

8 9 ~5' Methodentevelde Plntetl (tbel ) Deplntentellinen werdentijdensdebeinontwikkelinverricht; in 965 4enin966 2rijenpernettoveldje. Delleen in966op beperkte sehl n deoostverrichtetellinen (in debinnenstederbeiderndrijen) ven vrijwelovereenkostieresultten. Lenteews (tbel 4) n beidejren werd hetewsóók bij hetbein vn debloei eeten. n965trdreedsop7junileerinop, wrdoordebeplinvn de uiteindelijkelenteop 2/7in eerdereofinderetewerdbeoeilijkt. n 966 werddelente derrssen tentijdevn deoostfeleiduitop twee tijdstippen (hlf eneindjuli) verrichteetinen. Uitstoelin (tbel 4) Debeplin hiervneschiedden deoost (in debinnenstederbeide rndrijen).n965 werddrtoeop 4pltsenperveldjeen intwee herhlinen hetntlzijstenels (l en peuldrend) bijtelkens plnten eteld.n966 werdde uitstoelinnen bijlleplnten vn één rij perveldje. Voorbeiderssenoefvelden (965 en966) werdvervolens hetntlpeuldrendestenelsper ^ berekend.alleen in966 werdop 5/6 no hetntlbloeiendezijstenelseteldin tweevn dedrie herhlinen bij deplnten vn 4 x eterrijlenteper veldje. Hootebevestiinonderstepeuln de hoofdstenel (tbel 8) n965 werdde hoote, wropdeonderstevolwrdiepeuln de hoofdstenelisbevestid, bijslechts plnten perrs ( blok) eeten. n966 werddezeetinverricht bij 2x5 plntenperveldje. Deperrs neevenseidint..v. ditpunt heeftbetrekkinop eiddelden; in 965 eiddeldenvn plnten etderootsteen vn plnten etde kleinste hootederonderstepeul;in966 werden vn 6oefplekken (5 plnten peroefplek) dexileeninile hooten vn bevestiinderonderste peuleiddeld. Antl peulen per ^ enntlzden perpeul (tbel 8) Hetop bsis vn hetntlpeulen perplntin965 berekendentl peulen per ^ willleenteroriënterindienen. Reedséén week n deoost werdendrtoetellinenverricht bij resp. en 8 plnten vn 2 herhlinen (in debinnenstederbeiderndrijen).hetntlzich n de hoofdstenelbevindendepeulen werd hierbijtpereteopenoen. Bij eenerinntl plnten perrswerdverderin één herhlin het ntlzden per peulopenoen, escheiden nr hoofd en zijstenels. dterslechtseen klein verschil wsin heteiddelde ntlzden per peultussen hoofd enzijstenels (eiddeldoverderssen wsdt vn de hoofdstenels,2 hoer)isin tbel 8volstnetdevereldinvn het eiddeldentlzden perpeul vn deehele plnt. n966 werden wedero n deoost (in debinnenstederbeiderndrijen) tellinenverrichten wel bij 2 x 5 plntenperveldje vnelk der drie herhlinen. Voor defzonderlijkeplnten werdvolens deopbouw vn de bloeiwijzeperbloeiete hetntlzdeninelkevoorkoendepeulenoteerd, escheidennr hoofden zijstenels. Metbehulp hiervnis berekend:. hetntlpeulen per nß, dtontstnisn deonderstedrie bloeietesen eveneens, dtontstnisn deonderstezes bloeietes,

9 b. hetntl zden per peul, eiddeldperplnt (betrokkenop den de hoofdenzijstenelsvoorkoendepeulen vn 6bloeietes), c. hetntlzden perpeul,lste bloeietes vn de hoofdstenel, d. hetntlzden per peul,lste 6bloeietesvn de hoofdstenel. Deonder c en d vereldeberekeninenzijn uitevoerdodesenhn tussen dehootevn debloeieteen hetntlzden per peultot uitdrukkinte brenen. Hetntlzden perpeulisin beidejrensteedsop detstbepld. Peullente (tbel 8) Deseidinin peullentein965berustteopslechtsenkele wrneinen ten tijde vn deoost. Dit ws dus inof eereen txtie. Ter berekenin vn deseidinin peullentein966 wrendepeulen vn eplukte onsterseerstnr hetntlzden perpeuleklsseerd. Dein tbel 8 neevenseidinberustdushoofdzkelijkop een verschilin hetntl zden per peul.peulen eteen weinivoorkoendntl zden (voor deeeste rsseneer dn 5 % vn hetntleteldepeulen) zijn buiten de seidinehouden. Debetreffendepeulonsters wrenfkostivn delste 4 peuletes vn x plnten per veldje en wren rui4 den n deoost eplukt (in rndrijen vn twee herhlinen).deonstersbevttenperrs 6 peulen, wrvndelentewerdeeten enelijktijdihetntl zden openoen. 4. Methoden bij en n hetoosten n965 voltrokzichdeoostderdiverserssen binnen 4 den en in 966 werden deeesterssen ineen tijdsbestek vn één weekeoost (de zéérlte B 75 noeens den n C 79). n hetleeenisernrestreefdde 's orensvroeeplukte peulen dezelfdedte verwerken. Depeulopbrenstisperveldjeewoen. Terberekeninvn rendeent (ewichtspercentebonenin de peul) en boonopbrenstperoppervlkteeenheidis een hoeveelheidpeulenperveldjechinledoptetbehulpvn de totdopchineoebouwdewriner vn hetsenernstituut. De bonen zijn steeds, noeduitlekken enzonodi neniereiniin, ewoen. Alleen in965 werdeneniedroestofbeplinen edn, opbsis wrvn de droestofopbrenst der bonen (perobject) werdberekend. Hetbonenewichtin dechinledoptebonen werdbeplddoor perobject 2 l bonente ween. Ter beplin vn hetjuisteoosttijdstipen vn het Tetllenverloop tijdensderijpinwerdin965 vroetijdietdebeonsterinbeonnen (in rndrijen).n totl werdhetewstoenop 4 5tijdstippenbeonsterd (incl.deoostdtu en eenzeeroudrijpheidsstdiu). ok het Tetllenverloop vn derssen vndein966 enoenoosttijdenoefisoed vsteled. Bij hetoosten werdsteeds hettetl perveldjebepld;in965 per onster 4beplinen (sos ) enin beplinen.ok n de sorterinder bonen werd wederohettretl bepld in devoornstesorterinen, nuperobject; in965 enin966 2 beplinen persorterin. Debonen werdenoverrondetenesorteerdet detroelsorteerdervn hetsenernstituut, zolsebruikelijkperobject. Bij desorterinvn tuinbonenoverrondeten wordenonderstnderootteklssenonderscheiden: < 5 =extr fijn,59 =fijn,92 =iddel en ^> 2 = rof. Deeestvoorkoendesorterinenzijnsteedsverwerktethetooop de kwliteitsbeplin. Alleen vn derssenvnpaw werd n hetplukken derpeulen perveldjedeversessnstenel enbldeiden ewoen. Dit ebeurdeeestllterop de d,ls hetdoornslichteewsvoldoende wsopedrood.

10 . WEERSMSTANDGHEDENEN HUNNVLEDP DENTWKKELNG VAN HETGEWASN 965 EN n februri wser weinineersl. Hetvoorrtnorlendeiddeldevielop De Bouwineheel n hetzien. Metuitzonderinvn dekoude eerstedecde wsin rtdetepertuuroverdonunsti. Het ws telijkzonni, voorldeltsteden vn rt. nilreendehetvk en vielereer dn hetdubbelevn het veeljrieiddelde, in hoofdzkin detweede en derdedecde. n deeerste den vnil dlde detepertuur 's nchtsnoeven beneden het vriespunt. Vn deoteziderssen hddenblijkens wrneinop 6il Driel Wit Ril en is indereteook Felix een kleinevoorson bij het doorbreken. Tijdensdeuitstoelin (reedszichtbrbeonnen bij hetopenen vn het derdebldin hetltstvnil) wsderondpernentoed nt. Reeds in deeerstedecdevn ei vielereer dn hetnorlendeiddeldeen ookedurendederest vn dendwerdderondnoenkelekerenoed nt. Al ws ei dn isschienn dekoudeknt op2 en 2 ei wserenie nchtvorstenlleenop j5 t/5 eisteedexiutepertuurboven 2 C dediverserssenontwikkeldenzichzeeroed. Ditblijktook uit de in tbel 4vereldelenten, die bij hetbein vn debloei werden bereikt. Delentevolordevnderssen etderootstelente wstoen K 27,, Driel Wit R 4. Hetzichtbr worden vn debloeknop kon bij diverserssenreedsop ei worden wrenoen (bij hetopenn vn hetvijfde bld). Enop 26 eibeonnenlseersterssen, Felixen Driel Wit R te bloeien. Gedurendedebloei ws hetoverweendkoel weer.dexiutepertuur kwinjunislechtsop den boven 2 C (verseidoverdeze nd) en lleenop5*2en 25juni werdeen tepertuurvn 25 C bereikt. Dereen in dezendvieloverweendin detweededecdeen dnvoorlop5* 6en. 7 juni. n deoren vn7juni werdte Rndwijkzelfs 52 fetpt. Leerin Detoenin deltstefse vndebloeiverkerenderssen wren in het leeenoedontwikkeld.p4 jundden delnsterssen K 27,, Driel Wit R ~$\ en Nr. 48 eenlentebereiktvn resp. 78, 77* 7 en 67 c. Doordereneersl vn7juni rktenenkelerssenzelfsvrij ernsti eleerd,zolsuit dewrderinscijfersvn tbel 4 blijkt. Derd vn leerinis wrschijnlijkin deeerstepltsfhnkelijk vn debereikte lente.ok deplntdichtheidbleekin965 vn duidelijkeinvloedop de rtederewssen.ndnkszijnrotedichtheidwsechterdeoed vertkte, dunsteneliezeer korte, bontbloeiendecopct eheel blijven stn.deevendichtepote,. wtlnere (556 c),die hlverwee junetlndreedsbijn vol hd, in drenteenpltselijknr verschillendeknten hnen. DeinderoeduitstoelendeFelix, die bij hetzelfdeplntverbndslechtsietslner werd dn, vertoondebovenenoed verschijnselin inderete. DeookzeerdichtepoteStyreen, die in uitstoelinverelijkbriset Felix, wsduidelijkstevier. Deinderdicht epote, oedvertkterofstenelie R 8, dietoenevenlsstyreen c. 6 cln ws, bleefeheelrechtop. Deinlente (evenlsinndereopzichten) nolvribele K 27,diedoor hetlnzijn vnzijnleden hlverwee juni derootstelentehd bereikt, bleek hetslpstvnlle rssen.

11 2 Tbel 2. Weereevens vnde oefboerderij "De Bouwin"teBndwijk (neersl)envn hetknmsttion DeBilt (tepertuur)in 965en966 Proefb oerderij "De Bouwin" Sttion DeBilt Neersl in Ant il den wrop neersl > Tepertuur ( C) Teper tuur ( C) e. overd xiu Antl et in. den < C februri M 6,5 7,.5 5, 58. 7, 5, 9, ,2 2,.7 6,, 8.8 5,7 4,8 4, 4,9 9,2,4,9 7, fwijkin vn norl 6 +9, +2, rt M,5 2, 45.5,75 26, 49,75 76, , 7,7 7,6 7, 5,5 5,,.2,6 8,7 9,8 8,2 8, 8, fwijkin vnnorl +2 +,8,8 il M,25 47,5 9,5 98,25,5 6,25 4,25, ,9 7,9 9., 5,8 2,6,8, 2,5 2,5, 8,5 5,9 2,4 2 2 fwijkinvnnorl ,8,9 et x. ^ 25 C ei M 56,25 6,75 2,5 8,5 5,5.25 2, 57,75 5 U , 4,5,7 4, 6,5,4 4,5 8, 7. 6,5 7,9 2, 6,7 8,2 fwijkinvnnorl + +6,2 +,5 juni M 8,25 69, 7,75 85, ,25 4, ,6 6,7 7,6 9,2 2, 5,7 7,4 9,8 2,8 9, 22,7 2,8 8, 2, fwijkin vnnorl + +87,4 +,8 juli M 6, ,75 4,25 2,5 76,25 56, 44,75 U ,9 8,4 5,5 8, 5,8 6,2 6,7 2, 7,8 8,5 2, 8,5 9,2 9,6 fwijkinvn norl ,4 2. uustus M 26,5, 46, 75,5,25 27,25 6, , 8,7 4,9 6, 9,2 5,9 2, 22,2 7,8 2, 9. 22,7 8,9 2,2 fwijkinvnnorl 6 2,8.6 Afwijkinvnnorl Bij neersl; Verschilndelijkseneersl op "De Bouwin"in 965en 966 ethet norle ndeiddelde indistrict (De Betuwe). Bijtepertuurxiu; Verschilvndeper nd eiddelde delijkse tepertuurxi (uurlijkse wrneinen)in965of966 etnorl (eiddelde9 t/ i96).

12 Tbel. Zizdhoeveelheid,plntetlendtroeifsenn965en 96e Rssen PAW 29965: b C CD «N Zizd C J U. so M S U CD Pi C CD! N r4 i P c S CD. c P CD c, rh M P C!, tu CD H rh ;> ^ ' +> w S M CD rh Ä Ö bû CD. Dt ) H > < d C CD c p <u w to CD P G b w D to ) Ö rh C cd P H C cd ) ) cd N Bontbloelenderssen Felix CopctBontbloeiend K ,8 9,,, 8,4 ' 5,6 9A 8/4 /4 9A 26/5 26/5 28/5 27/5 2/6 2/6 2/6 22/6 9/7 9/7 2/7 2/7 2 Witbloeienderssen DrielWit R DrielWit R 4 DrielWit R 7 DrielWitNr.48 R 8 Styreen PAW : 9^ ,6 7,5 5,6 5, 5, 5.8 9,5 /4 8/4 9A /4 /4 /4 9/4 28/5 26/5 27/5 28/5 28/5 28/5 28/5 24/6 29/6 24/6 28/6 28/6 27/6 2/6 22/7 9/7 22/7 2/7 2/7 2/7 2/7 4 4 ^ Bontbloeienderssen Felix CopctBontbloeiend K27 C79 B , , i; 6,8 6,9 V5 /5 V5 /5 /5 /5 /6 /6 /6 /6 5/6 22/6 /7 29/6 2/7 V7 8/7 2/7 9/7 9/7 2/7 2/7 25/7 5/ Witbloeienderssen CopctWitbloeiend DrielWitBeesterboer DrielWit R 2 DrielWit R ïk DrielWit R , 8. ^.5 5,4 5,2 5.2 ' V5 V5 V5 /5 /5 V5 /6 /6 /6 /6 /6 /6 /6 /7 V7 6/7 2/7 2/7 22/7 2/7 22/7 2/7 22/7 25/ ) Antlplntenper nbeidejrenbijcopctbontbloeiendnftrekvn,in bloekleur fwijkendeplnt per. n966 bij K27 incl. quroeitypef v/ijkende plntper en bij DrielWit R7 incl. 2uitestoeldeplntenzonderpeulzettinper.

13 4 ok desteviheidvn deeerrofstenelieen toen bijnevenlne, wrn een wtinder dichtplntverbndws eeven, wsvoor deostndiheden vn965 eheel voldoende. Deededonreenoedeuitstoelin dichtstndedriel Wit Nr. 48, pltselijkook reedseerdn 7 c ln, in noeer hnen dn. Desteviheid vn Driel Wit R j4 bleek in hetleeesbeter dn dievn Driel Wit Nr. 48, lin pltselijk hetews vrijsterk hnen. An de plts vn dekroin in destenels konlter wordenvstesteld dt vnleerintotoostderssen no456 c wreneroeid (. c. 45 c, K 27 en R 4 c. 556 c). Wrschijnlijkonderinvloed vn hettoeneendewichtder peulen rkten voorl vn K 27 destenelondereindensterkeleerd. Bij wsditin ietsinderete hetevl. ok bij en pltselijk bij Driel Wit Nr. 48zkte hetewsnderhndnonzienlijk. Dezeerln wordende Rfrktelleen pltselijkvrijsterk eleerd. p 22juni wren deeesterssen vrijweluitebloeid. R "JQ, R 8 en Driel Wit Nr. 48 vertoonden toen noeniebloei (4^5 bloeietes in detopderplnt,etnoslechtsweinibloeetjes) en de fijnstenelie, hlverweejuninoeesopenstndhebbende Rbevttetoen no wt eerbloei (tot 6 bloeietes). Gedurendedeltstedecdevnjuni ws het weer wtunstierdn drvoor. Dexiutepertuurstee eestltotboven 2 C en doorns bleefhet droo. Juli beonzeer koud.n detweededecdekwereennzienlijke verbeterinin detepertuur op 2juli wshetzelfs zoners weer en bereikten derssen hunooststdiu.als eheel wsjuli een koudend, ede onderinvloed vn dederde decde. Vn 7julifreende hetvken uiterte veel. Depeulzettinwsbijzonderoed. Door hetkoele weer werd het oosttijdstipverlt, en kondenook hoere peuletes in vkbelnrijkete totdeopbrenstbijdren (n hetleeen 4 5 peuletes). 966 Denden februri, rten voorlil wrenn dentte knt. Voorleindrt vielerno vrij veelsneeuw, wrn een ntteopdooi volde.okdevelereen inil wsonunstivoordestructuurvn derond. Hetziklrken konpsop 27ilpltsvinden. Hetzien oestno eens wordenuitestelddooreen diezelfde vondnoevllen bui vn 24,5. p 29il werdtenslotteezidin een vrij kluiterierondet weini structuur. Dnkzij voldoendeneerslin deeerstedecde vn ei wsdeopkost vrij reelti,l wserpltselijksos wtoppervlkkiezid.n de tweededecdevielerktischeen reen.alseheel wsein dedroe knt. Deop 22 eievllenonweersbuiverdpterotendeelsdoorde krchtie wind. Mei wsbovendien vrijzonenie wreperioden (de eerste drie den, vn27 ei enook 22 ei). Vn 27 ei tot7 juni ws hetzeerdrooen vn 4tot7juni bovendien zeer wr (op en6juni >> C). Dezeperiodedruktezijnstepelop het ews. Ndeltezitijdin hetsnel etopkostenontwikkelinvn het ews. Hlverweeei wsdeopkost vnllerssen volledi.eindei werd bij deeesterssen debloeknopzichtbren c.juni beon de bloei.

14 5 Tbel 4. Lente, uitstoelin en wrderin leerin (965) enbloevl (966) bijderssenvnpaw en Rssen Lente ews in c bij ) M c ) p w b J S u. c P c t\, «c» < Ge. n tl zijstenels perplnt \ ir\ ) H P <D S H ft p rh <D P. U > c N % plnt en et onderstnde ntllen peuldrende zijstenels per plnt 2 TS U rh ), rh rh CD Cd b fi ) cdp Wrderin*' \ c rh t C U eu t M \ H C\J rh cd > S PAW 29965: Bontbloeiende rssen Felix Copct Bontbloeiend K 27 Witbloeiende rssen Driel Wit R Driel Wit R 4 Driel Wit R 7 Driel Wit Nr. 48 R 8 Styreen ,8 9, 8,4 5,6 9,6 7,5 5,6 5, 5, 5,8 9,5 Cd cd Pi o>,q P <U rt C,9,6 2,,2,,,5,6.*,^,6 cd cd, p ) C ,6 6., *.5 5,6 7, 7, 8, 5, 8,5 7,8 PAW : Bontbloeiende rssen Felix Copct Bontbloeiend K 27 c 79 B 75 Witbloeiende rssen Copct Witbloeiend Driel Wit Beesterboer Driel Wit R 2 Driel Wit R 4 Driel Wit R , 8,6 8, 5, 6,8 6,9 8, 8, W.5 5,4 5.2,,2*',2,5.,2,5,4,7,,6,2,8,,2,4,,,4,4,7,,6,,7,8,,,5,,.,,,5,,8, b fi 4 to C <u (U 6 6,5 7, 8, 6,7 9.2 ^ 7,8 7,8 5, ,. M ) Lente: Als evolvnleerinws in 965de uiteindelijke roeilente oed te eten. 2) Exclusief 2oedvertkteplntenper 2 zondereen enkelepeulbij R 7. ) Wrderin leerin: =eenleerinof zelfsenie kroin der stenels. Wrderin bloevl: =een

15 6 Doordeltezitijdkon dedrootezich reeds in eenjonontwikkelinsstdiu vn hetewsdoen elden. Deuitstoelinwerderonunstidoorbeïnvloed. Volenstbel 4is het ntl peuldrendestenelsper ^ voor diverserssen (, Copct Bontbloeiend,, R 4 en R 7) een derdeler dn in hetvoorde uitstoelinunstiejr965beinjuni vertoondederondreedstl vn drootescheuren. Hlverweejuni werdlleen bij deoeduitstoelendekorte dichtstndecopct Witbloeiendernstiebldverelineconstteerd. Hetonderstebld werdvroetijdieeldoor derotehittein deze periode. Aleeen wren derssen reedsbij hetin bloei koesn dekorte knt. Deversnellinvn hetbloeiverloopdoordetot7juni durende hitteolf hdroteinvloedop delentetoenein dezeperiode. Voorl het vroeers Felix, dt bij de weersosl (7 juni) reedsbijntot boven in de hoofdstenelbloeide, bleefkort (wrschijnlijkzowel door eeneriner ntl ledenls dooreen inderrotelentederleden). Alleen devroee rssen Felix en hdden bij de weersoslreedsduidelijk peultjes ezet. Vn deblnkblijvenderssen wren lux ende zeerkort blijvendecopct Wit hetversteet hun bloei. Voorl bij dedichtstnde hdeen verdroinvndebloeiordi vn bovenste 5bloeietes pltsehd, doch toen er weervoldoendevochtbeschikbrkw konden debovenstestenelleden no uitroeien,zodtlner werd dnzichnvnkelijklietnzien. ok deeesteltererssen, die bij deweersoslnovolopin bloei stonden lleen delerebloeietesbeonnenteverwelken blevenn dekorte knt. C 79 en dezeerlte B 75 (no in knop) bereikten evenwel bij deoost eennzienlijke lente. De hitteolffnleidintot veel bloevl.dersverschilien die hierbijoptrden, werdenop2 juni966 in eencijferuitedrukt (tbel 4). Deeestebloevl werd bij wrenoen. ok debloevl bij dereltief oeduitstoelende, rijkbloeiendedriel Wit R2 wsnoeeropvllend dn die vn dendere rssen. nderde n7junitotlewijzideweersostndihedenkw ondnkszeerveelbloevlzelfstot deinstslechtepeulopbrenstvnlle rssen. Doordt hettoen bijn delijksreendewerddejunindls eheelnozeer nt;opl8juni vielerzelfs 74 neersl. Detepertuur liepin dezeperiodenzienlijkteru en bereikteps beinjuli weer zoerse wrden. Door de weersoslwerdeentotleislukkin vn hetews voorkoen.alle rssenonderinenin dezeperiodeeen eerof inderrote wijziinvn hun hbitus, door herstel vn deveettieveroeionder verlenin vn de bloeiperiode. Hoelter hetrs ws,ofzich door hetrotendeelsislukken vn de peulnzettin n delereeteslszodniedroe, desteeerroeide hetews noin delente. Ditblijkt uit delentetoene vnenierssen tot hunoosttijderekendvnfeen willekeuriedtu: 25juni. Deop 25 juniktischuitebloeideen Felix (resp. 45 en 5 c ln) werden tot hunoost (9/7) resp. 25 en7 clner; deeveneensvrij vroee, dieop 25juni in hoofdzknoeniebloeiin dezijstenelsvertoonde (5 c ln),roeideno ctotzijnoosttijdstip (22/7).Debeide Driel Witselecties,R2 en Beesterboer, wrvn de hoofdstenelop 25juni ktisch wsuitebloeid (R 2 hdeen roterntl no edeeltelijkin bloeizijndezijstenels dnselectie Beesterboer) nen no resp. 5 en 8cinlente toe. Driel Wit R2 wsnzienlijkbeter uitestoeiddn Driel WitBeesterboer (een eerrofsteneli type), ronder deostndiheden vn966 wsditeen voordeel. Dereeds vrij sterkin delenteeroeide K 27 (op 25/6 55 c ln) etlleen no vrij veel bloeiin dezijstenels, werd4o clner. Driel Wit R 4 en R 7 (op 25/6 resp. 48 en 5cln) etnovolopbloeiin dehoofstenel bij R 7 toenook no velebloeiknoppen roeiden no 5c. Dtdeop 25juni

16 novrij kortedriel Wit R 7zosterkinlentetoen, wseen evol vn devrijwelvolledieislukkinvn depeulzettinn deonderste etestijdensdentteperiodedieop derotedrootevolde. ok werdde rijpin vn hetews hierdoornzienlijkvertrd.ndernorleostndiheden wijktdriel Wit R 7 quoosttijdf vnnderedriel Witselecties. Hoewel n deweersoslbij diverserssen notl vnzijstenelsontstondenuit knoppen, dieoorsonkelijkdoordedroote of> nuwelijks wrenuitelopen, leiddeditwrschijnlijktoteenntoonbrevereerderinvn hetntlpeuldrendezijstenels. Blijkenstbel 4is nl. het ntl peuldrendezijstenelsdoornselijkn hetntlop5juni in bloeizijnde zijstenels. Devoordeopbrenstin hetconservenstdiulleen vnbelnzijnde peulenn delereetes onderinvloedvn dehitteolfws hunntl bij deeesterssenerin en hunverdelinover deetesonelijkti kondenno eenredelijkeroottebereiken,l wser bij diverse rssen nolvritiein de peulrootte. Julilseheel wszeer nt (rootntl reenden), sober enook koud.alleen in deeerstevijf den kwentijdenseen kortewreperiode xiuteperturentot 24 C voor. Dezeperiodews vn vrijroteinvloed op depeulrijpin. Vrijwelllerssen vn ditoefveldwerdeneoostvn9t/25juli. Hetreendetoen veelen dikwijls, en derondwszeer nt.ok deeerste decdevnuustus wskouden brchtbijndelijksreen.alsltste rswerddezeerltrijpende B75op 5uustuseoost. Bij ditrs verliepdeltsterijpinsfselnz,edelsevolvn deweersostndiheden. Vn deeveneenszeerkleinpeulie C79*diereeds deneerder ws eoost, werdop 5uustusno eenpeulronster uit derndrijen enoen. Alsevol vnzijnlneroeitijd de hoepeulzettinvn B75is hierop ookvninvloed bereikteditrseen noroterelente dn C79* Wtbetreftdeeienlijketuinbonerssen, diewerden beoefd, kn no wordenopeerkt, dtdezein beidejrenop vrijweldezelfdeklenderdt werdeneoostondnkseenrootverschilin zitijd.n965 wsde roeitijdlnen in966extree kort. 7

17 V. VERLP VAN HET TMGETAL DER BNEN TJDENS DE RJPNGN965 EN966 n966 werdenover hetverloop vn hettretl derrssen inder eevensverzelddnin965 Alleeevenszijn vereldin tbel5n rfiek is hettetl uitezetteendetijd (beonsterinsdtu) voorlle rssen.devolendeconclusieskunnen worden etrokken. Vn devroeerssen Felixenheefteerstenoededesnelstestijin vn hettetltijdensderijpin; voorlin965 wserin dit opzichtverschil. Copct Bontbloeiendoetooktot devroeerssen worden erekend,is in hetleeeslter dn. K 27 ws, nrdebloeiteoordelen, duidelijklter dn, doch in965 werdvrijwelelijktijdihetoostrijpestdiubereiktdr de rijpinook bij lnzverliepedelsevol vn hetrotentl peuletesin dtjr. ndnkshetkoele weertijdensdepeulrijpinin966 vertoonden soie rssen eennzienlijkedelijksetoenevn hettretl: bij Felix vndeoosttijdenoefin deperiode228/7 zelfs 9eenheden per d, en bij CopctBontbloeienden K 27 in deperiode82/7 7eenhedenper d. De wtlterrijpende Wik (rfiek) hdeenvrijwelrechtlijnitinet llenver loop. Wiknieuwlin ditopzichtietsvóórop Wikoud. okinndereopzichten won Wiknieuwhetvn Wikoud. Erwseen duidelijkverschilin opkost, reeltvnopkost, ennvnkelijkvoorlin ontwikkelin (bij deoostnoeniszinszichtbr). Dezeverschillenn teruop een verschil in vitliteitvn hetzizd. Wrenoen werd dt onderonunstieopkostvoorwrden hetkieworteltjevn Wikoudnoleens verdroode; bij Wiknieuwwerddit wrenoen. Dedeboontypen,delte C79 en dezeerlte B75*dieeen week n elkrin bloei kwen en inoosttijd den verschilden, vertoonden beideeen vrijlnzerijpin, verbndhoudendet hetrotentl peuletes.gerekendover eenlnrijpinstrjectnen beideeiddeld 4 Teenheden perd toe. Rssenetblnkenroenblijvendebonen (in beideevllen witbloeiend): vertoondedesnelstestijinvn hettetl (resp. 8 en5*5 eenheden per din965 en966 in dedirectn deoosttijdvoorfnde periode),evolddoorstyreen en R 8 (resp. 6 en 6eenhedenper din 965). Voordeoverierssenliep dezedelijksetoene vn hettetl in beidejren uiteen vnj5*5 ^,5 eenheden. Delleen in965 beoefdedriel Wit Rbereikte hetoostbre stdiu (Tetl2) noietsvóór. n deeestejrenis doorzijn ecoieerderijpinc. 4 deneerderoostbr dn deewonedriel Wit;in965 ^ den vóórdriel Wit Nr. 48,rin966slechts 2 den vóórdriel WitBeesterboer.Dtin966ietslter ws dn norl voltook uit hetverschilinoosttijdet, dtin966ietsroter ws dn norl. GewoonlijkbereiktdeBontbloeiendezijn ktijkooststdiu (Tetl4) tweedeneerderdn (Tetl 2). Dezeerlterijpinvn Driel Wit R 7 in966 wseenevol vn hetvrijweleheelislukken vn depeulzettinn deondersteetesen de hiernoptredendesterkeveettieve roei.

18 li"> C > en <ç*» /l es c L c o co ce ii X >. o to t> f «_J o in,l_ LD en Q._, C <u o,2? <u X Q. c E ^ o o N ÜU.U M il t H % + <!?< c o E en i o»» i o in

19 2 Tbel 5. Tetllen op opeenvolende tijdstippen bij de in 965 en 966 beoefde tuinbonerssen PAW29965 Tetl p onderstndedt vnbeonsterin (d = oostdtu is onderstreept) Bruinkokende rssen 2/7 5/7 9/7 2/7 2/7 22/7 2/7 26/7 Felix Copct Bontbloeiend K lié Blnkenroenblijvende rssen DrielWit R DrielWit R4 DrielWit R7 DrielWit Nr. 48 Styreen R 8 7 7^ lil PAW Tetloponderstndedtvnbeonsterin (de oostdtu isonderstreept) Bruinkokende rssen 8/7 9/7 2/7 2/7 22/7 25/7 27/7 28/7 /8 5/8 Felix Copct Bontbloeiend K 27 c79 B J, Blnkblijvenderssen Copct Witbloeiend DrielWit R 2 DrielWit R4 DrielWit R7 Driel WitBeesterboer Ü2. 4, 5 PAW et 4 oosttijden: Bruinkokende rssen Felix Wiknieuw Wikoud ÏÏÏ c üi 4 8 2il 59 i5i

20 2 V.GSTGEGEVENS VAN DEN965 EN966 BEPREFDERASSEN pbrensteevensrssenoefvelden in965 en966 n hetvolendeoverzichtzijn derssen ernschiktnrstijende opbrenst (peulopbrenst, boonopbrenst, stenel en bldopbrenst). De breedtetoetsisop dezeeevenstoeepst. Hetresultthiervnis door de wijzevnonderstrepenneeven: Dooreenzelfdelijn verbonden rssen verschillensinificnt (5$r*ens) t.o.v. deonderzochteeienschp. Peulopbrenstin ton per hin965 K27 Cop R 4 R 7 R 8 R Sty J xwltfelix pctb reen nr. 48 8,7 2,7 22,9 2,7 2,7 24,7 26,9 27, 29,2 2,8,6 Boonopbrenstin tonper hin965 R 4 K 27 R 7 xwit Co R 8 R Sty Felix nr. 48 pct reen B 4,9 5, 6,5 6,5 6,6 7, 7,6 7,8,,,6 Peulopbrenstin ton per h in966 R7 C 79 R 4 K 27 B 75 Co Felix R 2 x Co pct Wit Bpct B W 4,6 7,4 8,2,8,9,,44,5 4,5 5,2 5,9 6,6 Boonopbrenstin ton per hin966 R 7 R 4 C 79 B 75 R 2 K 27 x Co Co Felix Wit B pct pct W B,2 2, 2, 2,4,4,4,8 4,2 4,5 4,7 5, 5,4 Stenel en bldopbrenstin tonper hin966 Felix Co Co R 2 K 27 x R 7 R 4 C 79 B 75 pct pct V/it B W B 9, 2,5 2,8,5 4, 4,4 8, 8,9 9,2 2,2 25,2,8 Gebruiktefkortinen: Copct B = Bontbloeiend,Copct W = Witbloeiend, Driel Wit B = Beesterboer.

21 22 Conclusies n hetleeen wsdeopbrenstin966 eer dn dehelft vn 9Ô5 n beidejren hdden en dehoostepeulopbrenst. Doorzijn hoerendeent hdfelixin beidejren dehooste boonopbrenst,l kw ditrs qupeulopbrenst in965opdederdeplts en in 966op dezesde plts. DtCopctBontbloeiendhetin verhoudintot ndere rssenin 965inder oed deed dn in966 oet wrschijnlijk wordentoeeschrevenn het vroetijdioptreden vn botrytis. n966 bleefcopct Bontbloeiend in boonopbrenstslechts % beneden. L wsdeopbrenstin beidejren vn Driel Wit R j4 en K 27. Wrschijnlijkdoordeltezi werddriel Wit R 7 in966 ktisch een islukkin. Deboonopbrenstvn delleen in966 beoefdeselecties C 79 en B75 ws betrouwbrhoer dn dievn Driel Wit R ;&. Copct Witbloeiend (lleen in966) deed hetinverelijkinet nderedriel Wittypen behoorlijkoed. Styreen (lleen in965) bdvrijwel dezelfdepeulopbrenstls Driel Wit Nr. 48, dochededoor hetverschilinooststdiuwsde boonopbrenstvn Styreennerkelijk hoer. R 8brchtzowelin peulls boonopbrenstinderop dn Styreen. Al werddeopbrenstvn Driel Wit R 2 (lleen in966) ndeli beinvloeddoor hetoptreden vn oziekziekte (enkelekleinehrden vnl.in één der herhlinen), toch wsereen betrouwbropbrenstverschilet Driel WitBeesterboer.(Doordein tbel 6 verelde,op deboonopbrenst vnselectie Beesterboertoeepstecorrectiewerdhetverschil wel sinificnt). Deonderlinernordederrssennrdedroestofopbrenstder bonen (lleen in965 bepld)is vrijweldezelfdelsdievolens hetversewicht n bonen. Dit kn uittbel 6 wordenfeleid. Dezetbelbevtdevolledie oosteevensderbeide rssenoefvelden. ok delleen in966bepldeopbrenstopbrenstnstenelsen bld (totlversewicht peulopbrenst) vertoonderotersverschillen. Er bleekeen vrijsterk netiefverbndtebestn tussen dezeveettieveopbrensten deopbrenstn bonen. Devroeerssen etdehooste boonopbrenst, t.w. en Felix hddendelsteveettieve opbrenst. Felix hdverrewedelsteveettieveopbrenst. DebeideCopct's kwenin ditopzichtin devolenderoeptezenet, en Driel Wit R 2. ndnkseenzichtbrontwikkelinsverschilwsdestenel en bldss vn Copct Bontbloeienddusbetrouwbrhoer dn vn Copct Witbloeiend. An dendereknt hddenderssenetdelsteboonopbrenst,t.w. dezeerkleinzdie C79 en B75verrewedehoosteveettieveopbrenst. Door hunlneroeitijdwerdenzijnerkelijklner dn deoverie rssen. ok vn deblnkblijvenderssen hddendeselectiesetdelste peulopbrenst (R y\ en R 7) zichveettiefhetbesteontwikkeld. Uiterrdhnthetewichtnstenelenbldlleen vn de lente f, ro..ook vn dedichtheidvn hetews. DtCopct Bontbloeiend nzienlijk hoerkw dn Felixin veettievess, dnkte dit korters n zijn oedeuitstoelin. BeideCopct's hdden vnllebeoefderssen hetrootstentlpeuldrendestenelsper rcß.

22 25 Tbel 6.osteevens vnpaw29965 enpaw Rssen PAW 29965: ö p cd P w bo H C P CU to pbrenst fi <u rh cu CL, U CU > cu in ton/h Xi cd rh > CU rï CU 6 C CU p C fi CU C x> *H P w CU to s, C8 CU rh i. fit o H r. fi CÜ <D > rh rh?» «2 S CU P P w C p «f X! > u ^. "ES. eu fi vh c eu c f eu K cd P C CU U CU H. w p x eu s c H p oos tdtu P Xi ^ cu to 6 fi C ) ih fi, w ^ eu > rh ~ eu to c P S C Ë cu N U eu ft H / 2 V Ä U fi ih CU * fi eu X fi eu fi, u p «H w b fi fn eu p th w U CU h P w in W) U fi eu eu «SH fit ft < G 6 fi ri,q eu n K fc eu eu cu > M p M fi eu r<,q U ft (8 cd C C fi Ä eu u cu M "Ö Cd Sn (H eu cu eu M S 'd Sn fc C cd eu Felix Copct Bontbloeiend K 27 Driel Wit R Driel Wit R 4 Driel Wit R 7 Driel Wit Nr. 48 R 8 Styreen 9/7 9/7, 2/7S 2/7 22/7^ 9/7 22/7 2/7 2/7 2) 2/7, 2/ ,8 29,2 2,7 8,7,6 24,7 22,9 2,7 27, 2,7 26,9,,6 6,6 5,, 7,6 4,9 6,5 6,5 7, 7,8,8,9,,,7,,8,,,2,,5 6,4,6 28,4,7,9 2,6 27,4 24, 29,9 28,9 2 p 5" 2 j , 98,2 99,5 95,7 99,6 99,9 99,8 98,6 97,7 82,7 2,4,87,5,29.9,4,9,,76,89 2, 994) 6 5H) ?« PAW : Felix Copct Bontbloeiend K 27 C 79 } c 79 ' B 75 Copct Witbloeiend Driel V/it Beesterboer Driel Wit R 2 Driel Wit R 4 Driel Wit R 7 9/7 9/7 2/7 2/7 25/7 5/8 5/8 22/7 2/7 22/7 2/7 22/7 25/ ,9,4,,8 7,4,6.9 6,6 5,2 4,5 ^,5 8,2 4,6 5, 5,4 4,7,4 2, 4,2 2,4 4,5 4,2,8,4 2,,2 2,5 9, 4, 8, 25,2,8 2,8,5 8,9 4,4 2,2 9,2 4,8 4,4 5,7 6, ,8 4,5 47,2 56,7 49,8 7, 79,7.4 4, 6, 28,9,4 5,8 2,8 27,4 28, 26,4 2,6 24,5 25, , 99,4 99,8 99,6 99,7 2,2,79.,2,,,,69,6,47,49,5,26 4) ' 8 4) 78 4i ) Vn C79isineenzeeroud stdiulleen een onstereoost (éénrndrij per veldje). 2) Dehiereeneeven rssenwerdenéénd eerderepluktdndevereldedtu,wropde overie oostwerkzheden pltsvonden, ) Doorinterpoltiewerdendezebonenewichtenfeleiduitopndere tijdstippen in onsters verrichtebeplinen. 4)n verbndeteen kleinefwijkinvnhet juisteooststdiu (Tetl) werden onderstnde correcties opdeboonopbrenst toeepst,in ton/h: in 965 voor,en Driel V/it Nr. 48resp. +,,,4 en +,45. in966 voor Felix, en Driel WitBeesterboer resp.,2, +,2 en +,.

23 24 2.verieoosteevensvn beiderssenoefvelden Rendeent (ewiohtspercentebonen in de peul) in hetooststdiu n hetvolendeoverzichtzijn derssen ernschiktnrtoeneend rendeent. Vooreen betereverelijkinvn deeevensvnbeidejrenis hetrendeentderdiverserssenls verschiletdtvnuitedrukt (hetrendeentvn bedroein965 en966 resp.,5 en,4 %). Hetresulttvn debreedtetoetsis wederodoordewijzevnonderstrepen neeven. Dooreenzelfdelijn verbonden rssen verschillen sinificnt (5#rens). Rendeent s verschil et in965: cd H «) P SS â 8,9. Sid s PC âr 6,2 H cdt Cd S «CU P âs, N J M 2, <D M u & P co,6 co «,6 ÎH <D G H ü cd p H cd ^ 8<+ï E ö», H +,2 Cd T cd S «P fis H +,4 k5,9 Rendeentsverschil et in 966: D eq 2,6 (rt s «(U P âs 9, * B CK ) ri P u 8,9 H cdc cd B «<D P âs H Ä cdh ^ B w+n <u s Dri Wit Beei 7,7 7, 6, cd p cd H &. B P H 5,4 H C\J Cdr t> C\J «4,5 s D 2, SH ) H 9 Ü cd p H Cd rq &Ü S Ü +2,7! S H CD Et, +6,9 Uit ditoverzichtkunnenenkeleconclusies worden etrokken. N rnschikkinvn derssen nrtoeneendrendeentis hun volorde in beidejren ten nste bij dezelfde. Heteen ennder houdtin, dt evenls, heterendeel derrssen in965 eenlerrendeenthddn in 966.Een uitzonderinhieropkten, diein965 in eesteoud stdiu werdeoosten Driel Wit R 7, wrvn hetoostoduktin966 bijzonderveeljone peulen bevtte (et eenl rendeent). ver hetrendeent vn defzonderlijkerssen kn no hetvolende worden eeedeeld. Verrewehetlsterendeent hd B 75, ookin verelijkinet C 79 (resp.eoostop5/8en 25/7 bijeen Tetl vn45 en 42).veriens vertoonden dezebeideselectiesveelovereenkostin ews, peultypeen n deopbrenstdeelneendeetes. Wel ws hetntl peulzettinenperete oorsonkelijk bij B75 veelroter dn bij C79, docheenrootedeelte drvn kwtotontwikkelin. Qu hoote vnnzettin vn de onderstepeulstond C 79 dichter bij detuinboon dn dezeerlte B 75, wrbij depeulnzettinveel hoer beon, evenlsbij debonen. VerderhdDriel Wit R2 eennerkelijklerrendeentdn selectiebeesterboer.alsevol vn hetrotentl peuldrendezijstenels ws depeulnzettin bij R2 eereseidnr plts entijdstip vnvorin dn bij de weiniuitestoeldedriel Wit Beesterboer. Voorlin965 hddriel Wit R 4 eenlrendeentdooreen chterstndinontwikkelinvneen rootntl deropzichzelfreedskleine peulen en vn dezich hierin bevindendebonen. Dezechterstndvloeide voortuit desterkelenteroei vn hetews en deroteseidinin de peulnzettin.

24 25 bonenewicht, ewichtspercente bonen <c 9 en_sorterinsfctor (<C 9 is verkreen door senvoeen vn < 5 en 59 ) De sorterinsfctor is een rootheid, welke is berekend uit de fzonderlijke sorterinen. An de sorterinspercentes vn de frcties <^5 ro> 59, 922 en > 2) zijn toeekend de ewichten resp., 2, ~5. en 4. De verkreen v/rden zijn opeteld en het totl ervn is door edeeld. De conclusies op rond vn bonenewieht, ewichtspercente bonen <C 9 en sorterinsfctor, otrent de fzonderlijke rssen te trekken, zullen in rote lijnen elijkluidend oeten zijn. Met uitzonderin vn en Styreen (en in 965 ook in zekere te) is het ewichtspercente bonen < 9 echter voor lle rssen in beide jren bijn one\eer $. De fzonderlijke sorterinen, besoken in het hoofdstuk kwliteitsonderzoek, even eer infortie. osteevens vn de oosttijdenoef PAW n tbel 7 zijn lle eevens over opbrenst en sorterin vn Felix en 2 Wikselecties bij 4 oosttijden vereld. n rfiek 2 zijn voor deze rssen (selecties) diverse verbnden weereeven. Hieruit kn worden feleid de invloed vn het oosttijdstip (rijpinsrd) op de peulopbrenst, boonopbrenst, bonenewicht en op het ewichtspercente bonen ^> 9. De rssen werden steeds elijktijdi eoost. Tbel 7 osteevens vn de oo sttijdenoe f PAW 25y 66 4J c b p M i pbrenst in ton/h eu rh. CU o eu j G o j t r{ 5 P CU CU. b S CU t CD G o rh <5 N sorterin der bonen uewicntspereene bonen in de sorterinsklsse () >2 <5 2) Tetl bonen in de klsse () Felix X Felix 2 Felix, Felix o 8/7 2/7 25/7 28/ ,7 2,2,,7,,9 5,5 6,,,,, ,9,8 7,8 69,9 86, 87, een.2,9 5,2 sort 2 lil 9,, 6^ 58 9 s r i n 99 ' Wiknieuw, Wiknieuw 2 Wiknieuw, Wiknieuw ^ 8/7 2/7 25/7 28/ ,,8,2, 2,,2,, 26,5 27,2,2, ,2 28,2 9,6 6, 8,2 68, 7, 66,9,6,8 6, 26,7 _,, l65 l) 69 ; Wikoud, Wikoud 2 Wikoud, Wikoud ji 8/7 2/7 25/7 28/7 _ ,6 9,6, 2, 2, 2,5,,7 26,7 26,,7, ,9 2, 8,8 5,9 5,5 68,5 6,7 8,5,6 7, 29, 5, _,2, S., 62 ' ) Alleen in deze evllen ws voor de Tbeplin een derde ewicht nebrcht. 2) n de sorterin 92 wren ltijd voldoende bonen voor de beplin vn het Tetl.

25 Devolendeconclusieskunnen worden etrokkenuittbel 7 en rfiek 2. Hetopbrenstniveuwsin966l. Denieuweselectievn Wik hd in hetktijkooststdiueen hoerepeulopbrenstdn Felix, r Felix kwdoorzijn hoerendeenttotde hoosteboonopbrenst (vl. rfiek 2b en 2d). Dechterstnd in opbrenst, die Wikoudhdop Wiknieuw, werd tijdensderijpinroter. Wiknieuwhdeenbeterestndenontwikkelin dn Wikoud.Plntenzonderpeulen kwenin Wikoudopvllendeervoor dn in Wiknieuw, wt wrschijnlijksenhntet een verschilin drooteschde. Wiknieuwhdlleen een hoereopbrenst dn Wikoud, r tevenseen hoerndeel in defijneresorterinen. Bovendien wsde peulrijpinvn Wiknieuwietsverder dn vn Wikoud. HetTetl vn Wiknieuw wslleenin dernenonsters vnllevieroosttijdes hoer dn vn Wikoud, rook in defzonderlijkesorterinen hiervn. n fijnheid vnsorterin won Felix hetvn Wik (rfiek 2h). n het ktijkooststdiuhd Felix no hoeendeen bonen in derovere sorterinsklsse 92 * wtin hetbijzonderbij Wikoudwel hetevl ws. 26

26 CL. r~

27 28 V.PEULAANZETTNG,AANTAL PEULEN, LENGTE ENSTAND DERPEULEN, AAMTAL ZADEN PERPEUL BJ DEN965 EN966 BEPREFDE RASSEN Dediverseeevens, welkein deoefjrenoverdepeulen werden bijeenebrcht, treft ennin tbel 8. n beidejren kon eenoverienskverbndwordeneledtussen de ewslentederdiverserssen en de hoote wropzich hierbij delst epltstepeuln dehoofdstenelbevond. Verder wserbijzonderroot verschil in ewstypetussen965 en966. n965 wren derssen in het leeen veellneren hddenook een wthoerenzettin vndelste peul dn in966. Hetverbndtussen deewslenteendehootederpeulnzettinvoor dediverserssen wordtonetwijfeldeleddoor delente derstenelleden. Vn debeidecopcttypen wscopct Witbloeiend (lleen in966) no hetkortste vnstro en hdookeiddeld delstepeulnzettin (overiens ws Felixin966 even kortlscopct Bontbloeiend). Drenteen hd B75 zowel derootsteewslentels de hoostenzettinvn de onderste peul. Dooreen buitenewoonslechtepeulzettinn delereetes ws bij Driel Wit R 7 in966 deeiddeldehootevn bevestiin vn delstepltstepeul vrij hoo. Eenreltiefhoepeulnzettinen een roteewslentehdden verderdriel Wit R ^ en K 2J. Hetntlpeulenper ^, dtnrberekeninvoorkwn xil 6 etes, ws in hetleeenin965nzienlijk hoer dn in966. Enkele rssen hddenop deze wijzeberekendin966 eer dn dehelftvn het ntl vn965 Dernordevn derssenvolensditberekendentlpeulen per rrr wsin beidejrenlndezelfde. Wel hdin beidejren Copct Bontbloeiend, eenrsetkleine peulen, hetrootstentl en, een rsetrotepeulen,hetkleinstentl peulen per nß vn debontbloeiende rssen. Rssen etkleinepeulen unten doornsuitdooreenroottot zeerrootntlpeulen per nß. Copct Witbloeiend (lleen in966) hd ook eenreltiefrootntlpeultjesper ^. Bijeenlieplukis echter detewrinderijpinderpeulenecoieerd is, voordeopbrenst vn noroterebetekenis dn hetntl peulen. Hetntlpeuletesdt bij eenliepluk werkelijkebetekenis heeftvoordeopbrenstisfhnkelijk vn het rs, vndete wrinerpeulentotontwikkelinkoenn de lereetesonderinvloedvn de weersostndihedentijdensen kort n de bloei, en vn desnelheidvn peulrijpin, wederoonderinvloedvn de weersostndiheden. Bij eenlnzerijpin (koel weer) krijen depeulen vn eeretes dn lleen delste, deeleenheiduitteroeien voordtde rijpinsrdvn hetenonsterhetvooroostenesteldetetl heeft bereikt. Delente die destenelledeneiddeldbereiken,iseenrseienschp dieedebeplendis voor deeerof indereconcentreerdepeulzettin. Bij de korte kleinpeuliecopcttypen, envoorl bij CopctBontbloeiend, wren depeuletes dichtopelkrepltst. Destenelleden wren in966 eiddeld 2cln. Dezewijzevnpeulnzettinleiddetoteen ecoieerderijpin, zodtook depeulen vn de hoostevordeetes bij het oosten vrijwelvolledi wren uiteroeid. Vn desterk in delenteeroeide B 75 en vn de wt vroeere, iets inderlneworden C 79 wren destenelledeneiddeldc. k c ln. Mrer kwen peultjes n een rootntletes enop hetoent vn oosten (Tetl c.^5) hdden depeultjesvn diversehooeleen etes nonuwelijksenieinhoud. Voorl B 75 hdnvnkelijkeenzeeroede vruchtzettin, l wsdeonderstepeuletenzienlijk hoerneled dn bij C 79. Dikwijls wrener bij B7524 vruchtzettinenperete, wrvn doornsslechts 2toteen volwrdipeultjeuitroeiden. Bij C 79 kwdoornsslechts peultjeperetetotvolledieontwikkelin.

28 29 Tbel 8.Hootepeulnzettin,ntl eteset peulen,ntl peulenper, ntl zdenper peul, lente enstndderpeulenbijdein965en966beoefde rssen Rssen PAW 29965: CM < c CU p rh ft H r r < Hoot e nhechtin lste peul n hoofd stenel in c Ge. Seidin Antl peul en/ berekend rh CU to c p cu G r < An ete t/ 6 (x.6} Geiddeld (pereheleplnt) Antl zden per peul n peulen hoofdst. (bloeiete t/ ) N P M N. e«+> d JZ CU G M CU r rh P CU CU ft rh. H Antl etes et peulen ) Volwrdie peul. eu S ft to G H eu P eu M k ft eu W rh Met s. inp.lente corresp.ntllen zden perpeul CM G eu r< eu ft U eu T G r P Bontbloeiende rssen Felix Copct Bontbloeiend K 27,8 9, 8,4 5, ,6,5, 2,8 T) rh rh 4,4 4,2 4,4 4, io io Witbloeiende rssen Driel V/it R Driel V/it R 4 Driel Wit R 7 Driel Wit Nr. 48 R 8 Styreen 9,6 7,5 5,6 5. 5, 5,8 9, ,9, 2,9,6 4,, 4, r r ft Ä CU p ri r r, cu Si P cu c,5 4,9 4,5 4,,,8, l l8 i io io PAW : Bontbloeiende rssen Felix Copct Bontbloeiend K 27 c 79 B 75 Witbloeiende rssen Copct Witbloeiend Driel Wit Beesterboer Driel Wit R 2 Driel Wit R 4 Driel V/it R 7 5, 8,6 8, 5, 6,8 6,9 8, 8, 4,5 5,4 5,2 5,2 4,4 2, 2,5 8,2 2, ^,9 4,2 9,6 5,5 7,6 9,7 2, ^ ,9,9,,,2 2,9,8,,7,4,, 4, 4,,2,2,2,,9,4,8,7,,,7,2 2,6,,2 2.7,7,4,8, 2,9,! à4 4à à6 à4 à il 4 V o< 85 l l8 7 7 l io io io io io io ) Vooreen verklrinhiervnwordt nr de tekst verwezen. 2) Deebruiktefkortinenvoordepeulstnd in het conservenstdiubetekenen:. =fstnd (ol ericht), i =ietsfstnd, o =opericht (eestl een vrijsteile stnd) enio =iets opericht.

29 5 p 27/7 kwenn C 79 en B75beidec.5 kleinetotzeerkleine peultjesper ÏÏP voor, wrvn resp.5 enj59 % nototleeninhoud hd (beonsterinin rndrijen). Toch wshettetl reedsresp.55 en9 Verdertreftenintbel 8eevensnover hetn dehoofdstenel voorkoendentletesetpeulen.n beidejrenzijn dezeeevens op dezelfdewijzeverkreen.n965isperplnt heteiddeldentl peuletesn de hoofdstenelberekend. En in966 werdberekendhetntl bloeietes, dtbetrokken ws bij 9 fo vn hettotlentleteldepeulen n de hoofdstenelsperoefplek (lstotlentlisesteldhetn xil 8bloeietesevordentl, dtzelden werdoverschreden). Uitbovenvereldeeevensvn966 koen duidelijkersverschillen nrvoren. Devroeeen Felix hddenperplntdoornslleen peulen n delstedrie bloeietes. Hetnzesbloeietesvoorkoende ntlpeulen per rtpwsblijkenstbel 8voorktischhetzelfde ls hetn driebloeietesvoorkoendentl (uiterrdzijn hierbedoeld den hoofd enzijstenelsvoorkoendentllen peulenper 2). nderdeostndiheden vn966 hdden bijeenliepluk dezevroee rssenetslechtspeulzettinn delste à 4bloeietesno deinst slechteopbrenst, l deeddeecoieerdrijpendecopctbontbloeiend etzijn peulenoverweendn 4 5bloeieteshetook nobehoorlijkoed. Doordtdepeulen vndelnledie K 27,dieoverweendvoorkwenn c. 5bloeietes, bij hetoosten no vrijroterijpinsverschillen vertoonden,bleefdeopbrenstvn ditrsin beidejren beduidendonderdie vn Copct Bontbloeiend. "Verder voltuittbel 8, dterookrotersverschillenzijn t..v. depeullente (een erinntlpeulen vnextreelenteis buiten dein detbel vereldeseidinehouden).uiterrdspelen de roeiostndiheden hierbijook eenbelnrijke rol. n hetleeen bereikten depeulen derdiverserssenin966 eeninderrotelente dnin9ö5> ndnks hetbestn vnontwikkelinsverschillentussen depeulen vn een rs, neetdelentetoe bijtoenevn hetntlzden per peul; dit werdin966voorllerssenvstesteld. Vndewitbloeienderssen hdden Driel Wit Nr. 48 (in 965) en Driel WitBeesterboer (in 966) delnstepeulen. Vndebontbloeienderssen hdden C 79 en B75 dekleinstepeulen (voorl C 79)* l wrenbeide Copct'sook uitesoken kleinpeuli. okt..v. heteiddeldentlzdenperpeulzijnerzekere rsverschillen, knuittbel 8 wordenfeleid.n beidejren wsditop de peulen vn deeheleplntbetrekkinhebbendeeiddeldentllvoor de rssendriel Wit R j4, K 27 en Copct Bontbloeiend.n966 hdook Driel Wit R 7 een eiddeldlntl zden perpeul (doorbortie vn zden enookodt doordeslechtepeulzettinn delereetes het eiddelderoteinvloedheeftondervonden vn de hoereetes). Een hoo ntl zden perpeul hdden de witte rssen (in beidejren), Driel Wit Nr. 48 en Driel WitBeesterboeren debontbloeienderssen en Felix (in966 hoer dn in 965). Hetlleen in966 bepldeeiddeldentl zden perpeul in delst epltstepeulen (bloeiete t/ ) vn dehoofdstenelws bij diverse rssen duidelijk roter dn dtvn de hoern de hoofdstenelvoorkoende peulen (bloeiete 4t/ 6). Bovendien ws heteerstenoedeeiddeldentlzden perpeul in dereeliets roter dn hetopllepeulen vn deeheleplntbetrekkin hebbendeeiddelde.

30 Peulen in hun ooststdiu in 965 vn de rssen:. ; 2. K27;. Styreen; 4. Felix; 5. Copct bontbloeiend; 6. R8 Er is senhn tussen de bortie vn zden in deze peul (966) en het pltselijk inder oed uitroeien vn de peulwnd.

31

32 Destnd derpeulenisfhnkelijk vnrs enrijpheidsstdiu.dein tbel 8 hieroververeldeeevens hebben uitsluitendbetrekkinop het conservenooststdiuderdiverserssen. Dersverschillenin peulstndhnen o.r. sen etverschillenin peullenteen peulewicht. Bij rssenetlne peulen wsdestndeerofinderolericht (fstndvn de stenel), terwijlrssenetkorterepeulen een eerofinderohooerichtepeulstndhdden. Vnsoierssen (ook vn R 8) wren depeulenzelfssteil ohooericht, inofeerevenwijdin destenel. Deoelijkheid, dt depeulstndelkjrop eciesdezelfdewijze wordtbeoordeeld, worden uitesloten.

33 2 V.KWALTETSNDERZEK BJ DE N965 EN966 BEPREFDE RASSEN Derssen werdenzooedoelijkin eenkwlittiefverelijkbr rijpheidsstdiueoost. Hetoosttijdstipvrieerde, lnrdejrostndiheden en hetvroezijn vn het rs. Decostwseenli. Bij desorterinws deverdelin vn debonenoverderootteklssenuiterrdfhnkelijk vn hetrijpheidsstdiuvn hetrs bij hetoosten. n hetverseodukt vn defzonderlijkesorterinen werdin beide jrenook hettetl bepld. Deeestvoorkoendesorterinen werden vervolensverwerktin blik enls diepvriesodukt. Neenopsl vn inil 6nden werddekwliteitbepld.dit ebeurdeuitsluitend ornoleptischdooreente vnzeven personen vn het Senernstituut. Dediepvriesodukten werdenzoutloosekeurd. Diepvriesen blikoduktvnzowel debruinkokendels deblnkblijvenderssen werden in te, vn elkr escheiden roepen ekeurd;strikt enoenis dn ook lleen een verelijkinderresulttenbinnenelk dezer 4roepen toeestn. Zintuielijk werden devolendekenerken derbonen beoordeeld:sk, ro, eliheid,zchtheidcotylen,zchtheidschil, ntrekkelijkheidvn de kleur, uniforiteitvn dekleur. Voordewrderinwerdeenebruik ektvn een puntenschl, r vn eenschl etoschrijvinen, die wrennepstn hettebeoordelenkenerk. Dezeschlenstn in dit verslonderdetbellen en, wrin per rsdeeiddeldewrderinder fzonderlijkekenerken in beidejrenis openoen. Vervolenswerddoorenkelepersonen vn hetsenernstituutetrcht oondvn dewrderinderverschillendekenerkentoteeneindoordeel over dekwliteitvn hetoduktte koen. Bij debeplin hiervn werden lle kenerken evenrewoen. Eenrootewicht werdtoeekendn desk, dekleur (voorln dentrekkelijkheidhiervn) enn de consistentie (hrdheid) vn deschil. etsinderr werden ewoen: ro, consistentievn decotylen en eliheid. Eenteroteeliheidzouiers teondervnenzijn doorietsvroeerteoosten. nverbndetdeopbrenst, diebijeenlieplukderpeulen kn worden bereikt,is hettetl wrbij hetoduktte eli wordt, echterzonder beln. Uiterrdis het oelijk nototeenunstieindoordeelte koenlseenoduktt..v. een belnrijkekwliteitseienschpernstite kort schiet. n derestvn dit hoofdstukzl eentoelichtinworden eevenop de intbel 9vereldeeevensoverdesorterinderbonen en hun Tetlin devoornstesorterinen, en vervolensop deresultten vn deornoleptischekeurin, wrvoorook verwezen wordtnr detbellen en. Sorterin n desorterin der bonen wsdoornsperrsveelovereenkosttussenbeide oefjren. Er wren welrotersverschillen.alleen hdeenbelnrijk ndeelin defrctie 92 in965.»ookstyreenineeen in erinete.derovefrctie ^>2 wszelfs bij hetrset de rofsteboonsorterinktischnwezi. Gernschiktnrfneenderofheidvnsorterin wsdevolordevn dein beidejren beoefdebruinkokenderssen:, Felix, K 27 en Copct Bontbloeiend (vl. ook desorterinsfctor). Delleen in966 beoefde C 79 en B 75 hdden een nofijneresorterin dncopct Bontbloeiend.n eenverevorderd rijpheidsstdiu (2eoost) wsdit bij eerstenoedeook nohet evl. Vndeblnkblijvendetuinbonen hdin beidejren derofste sorterin, terwijl Copct Witbloeiend (in 966) enook Driel Wit R ^ uitblonken doorfijnheidvnsorterin. Beideltsterssenvertoonden

34 veelovereenkostinsorterinen in hettetl dersorterinen,l wser in roeitypeeenenorrsverschil. Vndebeoefderssen eteenzéér fijnesorterinkwenlleen debeidecopct'stoteenredelijkeopbrenst. ok Driel Wit R 7 hdin beidejren eenfijnesorterin, voorlin 966, toen de (zéérle) opbrenstin hoofdzkbestonduitltezette peulen,odtn delereetesktisch een peul wsevord. Driel Wit R2 (in 966) hdvrijwel dezelfdesorterinls Driel Wit Beesterboer, eenverteenwoordiervn hetconventioneledriel Wittype. rnoleptische kwliteitsbeoordelin Hetin tbel 9perrsvereldeeindoordeel vn deesteriliseerdeen diepevrorenprodukten heeftlleenbetrekkinop devoornste frctie. Uiteerderverrichtonderzoekisbekenddtvoor diepvriesdoeleinden vn een joneroduktoet wordenuiten dn voorconserverinin blik. Hetuitnsoduktvoordezeoeven hdin hetleeen eenvoor conserverinin blikunstitetl en blijkenstbel 9wsditook et de voornstesorterinsfrctiehetevl. Meestl ws heteindoordeelover de blikconserven dnook "oed" en dikwijlszelfs "zeer oed". Alleenkreein965lseindoordeeleenonvoldoendevoorsorterin (Tetl 27),terwijlsorterin vn (Tetl9) ls "ti" werdbeoordeeld. wstoenblijkbrzelfsvoordeconserverinin blik n delteknteoost. Dit kn wordenfeleiduit hetvrij hoetetl vn hetonesorteerdeenonster.dittetloette eerls hoo worden ekwlificeerd, dronderdeostndiheden vn965 de bonen in het leeenlnzchtbleven (slechtseen tiedelijksetoenevn het Tetl).ok deopbrenstvn wsin965zeer hoo. Verderleverdein966 detweedeoostvn defijnzdie C 79 en de derdeoostvn Felixondnkseenzeer hootetlnobepldeen slecht blikodukt,l wren debonen eli. Deconsistentievn deschil hiervn werdresp. "oed" en "iets hrd" enoed. ver de wtouderediepvriesodukten vn deoosttijdenoefpaw2^5 966 kn no hetvolende wordenopeerkt. Sorterin vn Felix (Tetl9^) leverdeweliswreenzeertidiepvriesodukt, toch wsdit nobeter dn vnsorterin vn Wik 4 (Tetl 69) ndnks het leretetl wsltstenoedoduktvnbeide heteesteli. Hetonesorteerdeenonstervn Felix^ en Wik^ hdeen Tetlvn resp.96 (op 25/7) en59 (op 28/7).Moelijk kn hierin hetleeen uit worden econcludeerd, dt Felix, eenrseteen vrijsterkedelijksetoene vn hettetl, nobij ees hoertetl kn worden eoost dn Wik. Dezeoosttijdenoefwerdechterenoenteroplossinvnditoblee. Hetdiepvriesoduktvn deeesterssen hdin hetekozenooststdiu ees hrdeof te hrdeschil. Voor derssen etblnkblijvendebonen ws ditsteeds het evl. VnDriel Wit Nr. 48 (965) en Driel Witselectie Beesterboer (966) werdzelfsfrctie eteen Tetlin deverse sorterin vn rui in ditopzichtnote hrdbevonden.sorterin vn Driel Wit R ^ hdbij een Tetl vn c.2 inbeidejren eente hrde schil, wtleiddetot heteindoordeel "ti" voor diepvries. Vnbeln voordebeoordelinvnditrs is, dt (voorlin966) vrijwel deehele opbrenstin frctie viel, l viel deopbrenstzelf teen. Heteindoordeeloverdevoornstefrctie () vn delleen in965 beoefdestyreen en R 8luidderesp. "zeer ti" en "ti" voor diepvries, hoofdzkelijklsevol vneente hrdeschil. HetTetl vn frctie wsresp.2 en 26. Als diepvriesoduktkreenlleenenkelebruinkokenderssende kwlifictie "oed"voorconsistentievn schil,t.w.in965 frctie vn Felix (Tetl2) enin966frctie vn Felix (Tetl 2), frctie (Tekstt verderop p. 4)

35 y\ Tbel 9.Geevensooststdiu ensorterinvndein 965en966beoefde tuinbonerssen ostod. Gewichtspercente bonen in < iesorterinsklsse () Sor Tetlin de terins fctor sorterinsklsse () Rssen Verwerkt op: Tetl onesorteerd < >2 V < PAW29965 Bruinkokend Felix Copct Bontbloeiend :"! K 27 ' 9/7 9/7 2/7 2/ M 4,8 95, 7, ,4 4,9 27,7 7,*,8,5,5 2,4,87,5, c.5 5 Blnkblijvend Driel Wit R Driel Wit R4 Driel Wit R7 DrielWit Nr. 48 > 22/7 9/7 22/7 2/7 2/ ,5 59, 8,7 67,* 25,* 82,2 4,6 9,2 2,4 7,2 *,,4,,2.4,9,4,9, ) Groenblijvend Styreen R 8 J ^ l 2/7 2/ ,2, 76,5 84,4 7, 2,,2 2,, PAW2U7966 Bruinkokend Felix Copct Bontbloeiend K 27 c79 C792eoost B75 9/7 9/7 2/7 2/7 25/7 5/8 5/ *2 92 ; 45 8,4 2,7 87, 68, 99,4 99, 96,6 6,9 77,7 2,7,7,6,7,4 29,5,6,2,2 2,2,79,,2,,, nie 482) t b e p 282J 46 d Blnkblijvend DrielWit R 2 Driel Wit R4 Driel Wit R7 Copct Wit DrielWit selectie Beesterboer 22/7 2/7 22/7 25/7 2/7 22/ , 5,5 95,4 76,4 94, 5, 68, 48,2 4,6 24,6 5,9 47,,,,69,49,5,26,6, ) ) 4^ _ ) Rssen,wrvndepeulen ééndvoordeverwerkinwerden eplukt. 2) AlleenindezeevllenwerdhetTetlbepldet ewichtenndetenderoeter. ) ndezesorterinenwerdhettetl slechtsinenkelvoud bepld.

36 5 Eindoordeelkwliteitvndeeconserveerde odukten vndein965en966beoefde tuinbonerssen Eind 6) oordeel kwl Lteit p erkinendiepvries betreffende Rssen 965 W) u P U C Blik fi P w c ^Q C (U ^ <U. «Sk Diepvries Antrekkelijkheid kleur Consistentie (hrdheid) schil Meliheid Felix Copct Bontbloeiend K 27 Driel Wit R DrielWit R4 DrielWit R7 DrielWit Nr. 48 Styreen R8 \ ƒ \ \ r { /z /z z /z /z z /z /z /z /z / / / si z z oed oed ietsfluw ietsfluw ietsfluw ietsfluw ietsfluw oed oed ietsfluw ietsfluw fluw fluw ietsfluw ti ti ti oed oed ti onvoldoende i ti i oed ti oed oed iets hrd ietshrd iets hrd iets hrd iets hrd te hrd te hrd iets hrd te hrd ietshrd te hrd tehrd te hrd te hrd iets eli iets eli 966 Felix ^' Copct Bontbloeiend K 27 e79 C792eoost B75 ) /z /z s /z / / oed ietsfluw oed oed oed oed ti ti oed oed ti ti oed oed iets hrd te hrd oed oed iets eli iets eli Driel Wit R 2 Driel V/it R4 Driel Wit R7 CopctV/it Driel V/itselectie Beesterboer ƒ i \ ƒ \ /z / /z /z / ietsfluw oed oed ietsfluw ietsfluw oed ietsfluw oed oed oed i oed i i i i ietshrd iets hrd iets hrd te hrd iets hrd ietshrd tehrd te hrd 4) Deornoleptische beoordelin vnfelixwerd in966edn etdeeerste oostvndeoosttijdenoef. 5) C792eoosten B75 werden op5/8diepevroren. 6) Gebruikte fkortinen:z =zeeroed, =oed, = ti,z =zeer ti,si = slecht.

37 6 Tbel. rnoleptische keurin blikodukt 965 Rssen Bruinkokend: Felix Felix Copct Bontbloeiend K 27 K 27 to c U ) p! < r u b P u Q> > to.p u È EH w 28 c co c e r S /z ifl S t. ; /z rl t. > Ü <U <U Ai SH P T Ö "H cd cj p <D P fc 'M (U G rh A! / ) H (U 4) rt +> c ) P G i ch G P 6 S Cl) P Ö (U P rh 'H Ä Ü W rh eu ) u xi G W /z /z /z z /z /z Blnkblijvend: Driel Wit R Driel Wit R DrielWit R4 DrielWit R4 Driel Wit R7 Driel Wit R 7 Driel Wit Nr. 48 Driel Wit Nr ifl /z S / r i e i z i z te h z /z /z /z /z /z /z Groenblljvend: Styreen Styreen R 8 R i e i e /z /z W r d e r i n s s c h l c r i t e r i Sk Aro Antrekkelijkheid kleur Uniforiteit kleur z =zeeroed =oed fl =ietsfluw fl = fluw fw. =fwijkend z =zeeroed =oed =k reukloos vreed =i =oed = ti onvold. =onvoldoende =oed = ti onvold. =onvoldoende i

38 7 rnoleptische keurin diepvriesodukt 965 R s en Bruinkokend : Felix Felix Copct Bontbloeiend K 27 K 27 t c rt u dl p co W U <v ^> 6 H H P u ) (U bp u s EH 28 c ifl ifl ifl ifl S u < * ().p <> P U <H ) C rh / / / / T <U si w fh S <u P Ö P C W ) rh C P Ü <u P C > P K> H W 'H G w te h rt <D ) Ö ih d e M / / / / Zffl Blnkblijvend: Driel Wit R Driel Wit R Driel Wit R4 Driel Wit R4 Driel Wit R 7 Driel Wit R 7 Driel Wit Nr. 48 Driel Wit Nr ifl ifl ifl ifl ifl fl onvold. / / / / / i e te h te h te h te h te h te h te h si z Groenblijvend: Styreen Styreen R 8 R fl ifl ifl ifl / i e te h te h z / ornoleptische kwliteitsbeoordelin Meliheid Consistentie cotylen Consistentie (hrdheid)schil Eindoordeel ie *iets eli = ti e «eli zie»zeer eli te z tezcht i z =ietszcht =oed =iets hrd te h»tehrd te z»tezcht i z» ietszcht «oed iets hrd te h =tehrd z «zeeroed «oed = ti z =zeer ti(onv. si = slecht )

39 8 Tbel. rnoleptischekeurin blikodukt 966 Rssen Bruinkokend: 6 G u CU.p u w U ) > 6 ri C Cd H P U ) fc P U ë fi t X cd cd e cd S U < eu JS Cl) Ü CU SH fc P 2 C <D Cd rh «C Ü p CD P H U <<< C rh P J* Ö ) s rh eu S cu rh P CU P Ö <U rh >» C P P C eu p w ri rh W H C Si «rh eu eu d U d C W Copct Bontbloeiend Copct Bontbloeiend K 27 K 27 B 75 c 79 c 79 o 2 ) Felix X ) Felix 2 Felix i fi s /z i fl ZW i e e e i z te z i z /z /z /z /z /z Blnkblijvend: Driel Wit R 2 Driel Wit R 2 Driel Wit R 4 Driel Wit R 7 Copct Wit Driel Wit B 2) Driel Wit B i fl i fl i e i z 6 i z /z /z / /z /z ) 2) B oosttijd. Felix i, 2 en werden eoost op resp. 8/7, 2/7, 25/7 en selectie Beesterboer W r d e r i n s s c h l c r i t e r i Sk Aro Antrekkelijkheid kleur Uniforiteit kleur z = zeer oed = oed i fl = iets fluw fl = fluw fw. = fwijkend z = zeer oed = oed = k reukloos vreed = i = oed = ti onvold.= onvoldoende = oed = ti onvold.= onvoldoende

40 9 rnoleptische keurin diepvriesodukt 966 Rssen Bruinkokend: fc G U CU P U w. to k tu ^> b ri C ni H P fn <U tu M P U S fi X es â cfl Ö S* < Ö tu.g Ai» ) Ai Ai (U H ÉH P C <D C rh <! A! P CD P "4 U U C rh Ö AS Ö <D rh S CU P p <v fi C ) rh >> C P <u P C <U P to rh ( 'H fi Ä tq rh tu tt) u XS H Copct Bontbloeiend K27 K27 c79 Wik, ) Wik 4 Felix ]_ Felix X Felix 2 Felix j ifl 6 i fl fl i fl i fl ZW / / / / i e i e i e z e i e e i z i z te h te h te h te h / / / si z Blnkblijvend: DrielWit R 2 DrielWit R 2 DrielWit R 4 DrielWit R 7 Copct Wit DrielWit B 2) DrielWit B i fl ifl ifl ifl i fl fe s / / te h te h te h / Wik j en ^ op resp. 25/7 en 28/7 o r n o l e p t i s c h e k w l i t e i t s b e o o r d e l i n Meliheid Consistentie cotylen Consistentie (hrdheid)schil Eindoordeel i e iets eli = ti e» eli z e = zeer eli te z =te zcht i z = ietszcht = oed = ietshrd te h = te hrd te z =te zcht i z =iets zcht =oed ih =iets hrd te h =te hrd z =zeeroed = oed = ti z =zeer ti (onv.) si =slecht

41 4o vn K 27 (Tetl 2), C79 (Tetl iw)enzelfsfrctie en vn (Tretl resp.44 en l45).heteindoordeeloverdezeprodukten et eenoedeconsistentievnschilluiddeeestl "rti totoed", enlleen voor K 27 en C 79in966 "oed". Dewrderinvn deoveriekenerken wsvn dien rd, dtook de diepvriesprodukten vneniendererssentotheteindoordeel "oed" kwen teenstnde ees (te) hrdeschil: in965 Copct Bontbloeiend, Driel Wit Renfrctie vn Driel Wit R 7, en in966 Driel Wit R 2, R7* en Copct Witbloeiend.Genoedeblnkblijvenderssen hdden een voordiepvriestochbepldltenderoeteretl.n966 hd CopctBontbloeiendeen te hrdeschil en werdheteindoordeel "ti" voor diepvries. n beidejren kree een enkelrsvoordiepvrieseen hoereindoordeel dn oed, wtzolseerderopeerkt, senhinethetop deconserverin in blikfestedeooststdiu. Vndeeesterssen kreehetblikodukteenunstiereindoordeel dn hetdiepvriesodukt, vko..dooreenbeterebeoordelin vn de hrdheid vn deschil, ook wel dnkzij een hoerewrdeerdesk. Bovendien werdvoornelijk bij debruinkokenderssen dekleurvn hetblikoduktop schotelnoleensntrekkelijkerevonden dn dievn hetdiepvriesodukt. Devisuelebeoordelinoplsis hierbuiten beschouwinelten. peerktzij dtookdeskbeïnvloedwordtdoor hetooststdiu. Eenjonodukt heeftnodevollesk. Zo werdbij beoordelinvn deblikoduktendesk vnsorterin vn Felix en vn Driel Wit Rj54 in965 hoerewrdeerddn vnsorterin vnenoederssen (in i96 viel R ^4 vrijwel eheelinsorterin; desk hiervn wsiets fluw). Bij beschouwinvn deeevensvn tbellen enblijktverderno vn hoeroteinvloedook dekleuriseweestop heteindoordeel. Alleenls hetblikoduktopschotelbeoordeeld, eenntrekkelijkekleur (i) hd, en hetookop denderepunten voldoendeunsti werdbeoordeeld, werd het hoostoelijkeeindoordeel "zeer oed"of "oed/zeeroed" bereikt; in 965 wsdit hetevlook bij enieblnkblijvenderssen, wrvn deschil iets hrdwsbevonden. Heteindoordeeloverdediepvriesodukten vn deze blnkblijvenderssen (sorterin vn Driel Wit R 4, R 7 en Nr. 48) wsnzienlijkinder oed. Devisuelebeoordelin vn de Wikdiepvriesoduktenvn dein966 enoenoosttijdenoefwees uit, dtin beideselectiesin dezelfdete bonen voorkwenetkleinesevlekjes. Zekerenkeleocentender bonen vertoonden dezefwijkin.deverderekleurvn beidediepvriesodukten ws licht rose, dusookfwijkend. Delleenin965 beoefde R 8 hdin teenstellinetstyreeneenelroeneboonkleur.debonen vn R 8 wren bovendienlichterroen vn kleur dndievnstyreen. Geen der in beide jrenbeoefderssen hdboneneteenrthiur.

42 4 SAMENVATTNG Hetonderzoek vntuinbonerssen nr huneschiktheidvoorindustriële verwerkinwerdvoortezetinsenwerkintussenpaw (lndbouwkundie eienschppenderrssen) en Senernstituut (kwliteitseienschppender rssen). Dittweedeverslover hetop deoefboerderij "De Bouwin" te Rndwijk (rivierklei)jrlijksneledecentrle tuinbonerssenoefveld heeftbetrekkinop dejren965 en966.tevenszijn deresulttenvereld vn eenlleen in966 et Felix en 2 Wikselectiesneledeoosttijdenoef. Tuinbonenzit en bij voorkeur vrij vroe.n965 luktedit en werd reedsotezid.n966 ws hetvnwee hetnttevoorjr eerderoelijk dnop 29 il. Bijeen verelijkinvn de oefresultten vn beidejren, dientenrekeninte houden et ditverschilin zitijd, drin hetbijzonderdriel Witselectiesltzien inderoed verdren. Hetplukken der peuleneschieddein hetvoor hetbetreffenders eest eschikterijpheidsstdiu, volenstetlnoren (onesorteerdenonster) verkreen dooreerderverrichtonderzoek. Tetl5545 voorbruinkokende rssen, en Tetl c.2 voorrssenetblnkblijvendebonen. Deroeiostndiheden in beidejren wrenzeerverschillend. Nietteenstnde hetroteverschilinzitijd werden derssenin beidejren ktischop dezelfde dt eoost. n965 wsderoeitijdln. Dooreen vkovervloedievochtvoorzienin konden derssenzichveettiefbuitenewoonoedontwikkelen. De uitstoelinws in hetleeen oed,evenlsdelenteroei. Beplderssen kwen zelfstoternstieleerin. Dooreen oedepeulzettin en voor het uitroeienderpeulen (ookn hoereetes) unstieroeiostndiheden (koelezoer) kwen deeesterssentot hoeopbrensten. n966 deeddrenteen dedrootein ei en deeerstehelftvnjuni zich reedsin eenjonontwikkelinsstdiuvn hetewselden. De uitstoelinenlterpok delenteroei werden hierdooronunstibeïnvloed. Voorl devroeerssen, dieonderinvloedvn dehitteolf (eerste helft vnjuni) versneldfbloeiden,werden nzienlijkkorter dn in eernorle jren. Er ws veel bloevl, voorl bij twee witbloeienderssen eteen rijke bloei. Deopbrenstvn deeestetuinbonerssenlietzeerte wensen overdooreenslechteenonelijktiepeulzettin, en in deltste pltsdoordthetntl peuldrendestenelsverbeneden norl ws ebleven. n hetleeenbereikten depeulen derdiverserssen in966 een inderrotelente dnin965«n hetconservenstdiu hdden derssen evenwelin966 een hoerrendeent (ewichtspercentebonen in de peul) dn in 965. Alleenin966 werdhetewichtnstenel enbldbepld. Voor de diverserssen bleekereen netiefverbndtebestntussen deverse opbrenstn stenelenblden deverseopbrenstnedopte bonen. Een verschilin devitliteitvn hetzdvntwee Wikselectiesin deoosttijdenoefvn966leiddetoteenverschilinstnden ontwikkelin en tenslotteooktoteenopbrenstverschil en verschilin desorterin der bonen. n tbel 8 zijnover dein beidejren beoefderssen eevensvereld vnpeulnzettin (o.. destndder peulen), depeullenteen hetntl zden per peul. n desorterinderbonen wsdoornsperrsveelovereenkosttussen beideoefjren.gernschiktnrfneenderofheid vnsorterin wsdevolordevoor debruinkokenderssen:, Felix, K 27, Copct Bontbloeiend, B75* C79 en voorderssen etblnkblijvendebonen: