Interactieve Informatiesessie over het ETS-innovatiefonds. (Leuven, do. 2 mei 2019)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interactieve Informatiesessie over het ETS-innovatiefonds. (Leuven, do. 2 mei 2019)"

Transcriptie

1 Interactieve Informatiesessie over het ETS-innovatiefonds (Leuven, do. 2 mei 2019)

2 AGENDA: 1. 10u-10u15: Welkom & Inleiding over het Vlaamse energieen klimaatbeleid (Tomas Velghe, Dep Omgeving) 2. 10u15-10u45: The EU ETS Innovation Fund (Roman Doubrava, Europese Commissie, DG CLIMA) 3. 10u45-11u10: Vragen + Discussie 4. 11u10-11u25: Aanpak voor initiatie en begeleiding bij de indiening van de Vlaamse projectvoorstellen (Bart De Caesemaeker, VLAIO) 5. 11u25-12u25: Aandachtspunten bij uitwerking eerste call en aanpak Vlaanderen a.d.h.v. enkele vragen

3 1. Welkom & Inleiding over het Vlaamse energie- en klimaatbeleid (Tomas Velghe, Dep Omgeving)

4 Inhoud Vooraf Europees kader inzake klimaat Vlaams/Belgische energie- en klimaatbeleidsplanning: overzicht, inhoud en stand van zaken Profiel van de Vlaamse energie-intensieve industrie: uitdagingen transitiekader - Innovatie

5 Vooraf Workshop nauwe samenwerking tussen verschillende overheidsorganen werkzaam rond industrieel energie- en klimaatbeleid Departement Omgeving (ex-lne) - Afdeling Energie, Klimaat en Groene Economie Vlaamse (Energie- en) Klimaatbeleidsplanning (incl. coördinatie met andere gewesten/federale overheid) Vlaams/Belgische standpuntbepaling mbt internationale/europese klimaatdossiers Implementatie EU ETS (Europese emissiehandel) in het Vlaamse Gewest Beheer Vlaams Klimaatfonds VEA (Vlaams Energieagentschap) EBO s (Energiebeleidsovereenkomsten) Vlaamse Energiebeleidsplanning Departement EWI (Economie, Wetenschap en Innovatie) Vlaams innovatiebeleid en economische ondersteuning VLAIO (Agentschap Innoveren & Ondernemen) stimuleren en ondersteunen van innovatie en ondernemerschap

6 Europees kader inzake klimaat Europa al jaren lang trekker op het internationale toneel, alsmede bepalend voor het (energie- en) klimaatbeleid van de Europese Lidstaten EU-doelstellingen inzake broeikasgasemissies: -20% GHG reductie in 2020 t.o.v % GHG reductie in 2030 t.o.v xx% GHG reductie in 2050/20xx t.o.v (tbd( tbd) Sinds 2013 een belangrijk onderscheid tussen ETS-uitstoot en non-ets uitstoot (en vertaling naar doelstellingen t.o.v. 2005) Te realiseren reducties In 2020 tov 2005 In 2030 tov 2005 ETS -21% -43% Non ETS -10% -30%

7 Europees kader inzake klimaat Langere termijn - Europese Raad sprak zich reeds uit over 80-95% reductie in 2050 t.o.v (economy-wide) - Momenteel in onderhandeling: A Clean Planet for all A European strategic long-term vision for a prosperous, modern, competitive and climate neutral economy (zie hier) - Intentie om relatief binnenkort (2019 of 2020) akkoord te bereiken om de huidige 2050 EU-doelstelling ambitieuzer/concreter te maken en/of naar net-ghg emissions te gaan in EU in 20xx en/of.

8 Europees kader inzake klimaat Belangrijk onderdeel/aandachtspunt van de LT-strategie is uiteraard de industrie Nood aan ongeziene innovatie/transformatie (1 van de 8 beschreven scenario s)

9

10 Vlaams/Belgische energie- en klimaatbeleidsplanning Lopend plan: Vlaams Klimaatbeleidsplan In opmaak: Vlaams Energie- en Klimaatbeleidsplan Mede in uitvoering van nieuwe Verordening inzake Energie-Unie en Klimaatactie (bv. ook integratie in BE plan) Focus op non-ets uitstoot Doel: -35% reductie in non-ets uitstoot in 2030 t.o.v ste versie goedgekeurd op 20 juli 2018: zie hier In plan ook aandacht voor innovatie / industrie (naast GHG doelstellingen, ook doelstellingen inzake HEB/Energie-efficiëntie) efficiëntie) Tegen eind 2019 Gepland: Vlaamse/Belgische energie- en klimaatstrategie 2050 Tegen eind 2019

11 Vlaams/Belgische energie- en klimaatbeleidsplanning Greep maatregelen uit het (voorontwerp van) Vlaams Klimaatbeleidsplan : Hoofdstuk 4.4. Industrie - Versterken en optimaliseren energiebeleidsovereenkomst - Vergroening van de energiedragers binnen de industrie (domg, VEA) - Inzetten op transparante en gebundelde informatieverstrekking (VLAIO) Hoofdstuk 5. Innovatie: - Transitiekader inzake de omschakeling naar een koolstofarme economie (dewi & domg) - Ondersteuning van innovatie en O&O via clusteraanpak (dewi) - Ondersteuning van voorlopers (dewi, VLAIO, domg) - Uitrol van innovatieve technologieën (dewi, VLAIO) - Ondersteuning nieuwe koolstofarme producten (domg) - Omvormen van CO2 tot grondstof en CCU (domg, VLAIO en VITO)

12 Transitiekader inzake de omschakeling naar een koolstofarme industrie Studie uitgevoerd door VUB Institute for European studies Te raadplegen op Bevat: analyse van industriële roadmaps technologische analyse (focus op VL) scope and design options for a Flemish Industrial transition framework Construction of a FlemishIndustrial transition framework

13 Transitiekader inzake de omschakeling naar een koolstofarme industrie Uitdagingen in alle industriële sectoren (EU ETS emissies van de Vlaamse industrie )

14 Europees Innovatiefonds - Opgericht via (tweede) herziening van de EU ETS richtlijn (en soort opvolger van NER 300) - Op 26 februari 2019 delegated act aangenomen (grote lijnen van de modaliteiten) (zie - > 450 mio. EUAs worden verkocht/geveild (momenteel om en bij de 10 mia. EUR waard), waarvan inkomsten tot 2030 kunnen aangewend worden voor ondersteuning van projecten in de Lidstaten - Scope: - Innovatie in koolstofarme technologieën, processen en producten in industriële sectoren die onder EU ETS vallen - Milieuveilig afvangen en geologisch opslaan of gebruik van CO2 (CCS/CCU) - Innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie en energieopslag - Modaliteiten 1 ste call: moeten nog worden vastgelegd

15 Europees Innovatiefonds en Vlaanderen - Is een opportuniteit maar ook een noodzaak waar VL zoveel als mogelijk gebruik van dient te maken - VL heeft alles in huis om hier maximaal op in te zetten - Doel van deze interactieve informatiesessie: zo veel mogelijk ruchtbaarheid creëren, faciliteren, zorgen voor doorwerking ervaring VLAIO/industrie bij uitwerking van de calls,. Zodat. - in 2020 goed voorbereid voor oproep 1 ste call

16 Vragen? Contact: Tomas Velghe Departement Omgeving Afdeling Energie, Klimaat en Groene Economie (EKG) Koning Albert II-laan 20, 1st verd. Tel: en GSM:

17 2. The EU ETS Innovation Fund (Roman Doubrava, Europese Commissie, DG CLIMA,)

18 Innovation Fund First tool to implement Long-Term Strategy Driving lowcarbon technologies to the market Regulatory Framework adopted on 26 February 2019

19 Renewable energy CCUS Driving low-carbon technologies to the market Energy-intensive industries Energy storage

20 Key features of the Innovation Fund Volume of at least EUR 10 billion at current carbon prices Support of up to 60% of additional costs related to innovative technology First call expected for 2020 and regular calls up to 2030 Financed from the revenues of the EU Emissions Trading System Support of additional capital andoperating costs (up to 10 years) Comprehensive selection criteria and project development assistance

21 Support across project life-cycle

22 Comprehensive selection criteria Greenhouse gas emissions avoidance Degree of innovation Project maturity Scalability Cost efficiency

23 Two-stage selection process Expression of interest (a) GHG emissions avoidance (b) Degree of innovation (c) Project maturity Criteria (a) and (b) are met Award of project development assistance Full application Criteria (a), (b), (c) are met (a) GHG emissions avoidance (b) Degree of innovation (c) Project maturity (d) Scalability (e) Cost efficiency List of preselected projects to be consulted with MS Award of project grants

24 Synergies Innovation Fund Research Horizon Europe Partnerships Demonstration Innovation Fund Roll-out Infrastrucuture Connecting Europe Facility Modernisation Fund Cohesion Funding InvestEU Member State Funding

25 Current Picture Target Beneficiary Start-ups Scale-ups Large companies EU Energy Transition Funds: From Lab to Market ( ) Proof of concept Pilot Demo Scale up Roll out Horizon 2020 European Research Council (Proof of concept only) Pillar 2: Innovation in SMEs EIC Pilot ( ) Pillar 3: Energy, Transport and Climate EIT: InnoEnergy, Climate KIC, KIC Raw Materials Innovation Fund First call in 2020 CCUS Energy Intensive Industries Renewables Storage and Grid Public bodies InnovFin EDP Supported by NER300 Type of funding CEF Energy &Transport Infrastructure Loan Grant LIFE Mitigation Projects Equity Advisory ESIF Research & Innovation and Low-carbon economy EFSI Energy and RDI Source: DG CLIMA & InnoEnergy. Information on the slide is indicative and not legally binding

26 Beyond 2020 Target Beneficiary Start-ups EU Energy Transition Funds: From Lab to Market ( ) Proof of concept Pilot Demo Scale up Roll out Horizon Europe European Research Council (Proof of Concept) European Innovation Council Pillar II: Climate Energy and Mobility; Digital and Industry EIT: InnoEnergy, Climate KIC, KIC Raw Materials Breakthrough Energy Ventures Europe SMEs Large companies Innovation Fund CCUS Energy Intensive Industries Renewables Storage and Grid Public bodies Type of funding Loan Grant CEF Energy & Transport Infrastructure Invest EU Sustainable Infrastructure Research, Innovation and Digitalisation SMEs Social Investment and Skills Equity Advisory LIFE Mitigation Projects ERDF & Cohesion Fund A greener, carbon free Europe Source: DG CLIMA & InnoEnergy. Information on the slide is indicative and not legally binding

27 Timeline Innovation Fund

28 #InnovationFund

29 3. Vragen + Discussie

30 4. Aanpak voor initiatie en begeleiding bij de indiening van de Vlaamse projectvoorstellen (Bart De Caesemaeker, VLAIO)

31 ETS Innovatiefonds Taakstelling VLAIO 2 mei 2019

32 AGENDA ETS Innovatiefonds 1. ETS Innovatiefonds: een opportuniteit voor het klimaat en voor Vlaanderen 2. Taakstelling van VLAIO 1. Netwerking, clusterbeleid 2. Team bedrijfstrajecten 3. NCP werking 4. Innovatiesteun, ecologiesteun, intellectuele eigendom 5. Moonshot 3. Verdere uitwerking aanpak ondersteuning

33 ETS Innovatiefonds: een opportuniteit voor het klimaat en voor Vlaanderen Vlaamse industrie staat voor belangrijke uitdagingen: Chemiecluster, staalindustrie (uiterst) belangrijk voor Vlaamse economie Nood aan innovatie om klimaatdoelstellingen te kunnen bereiken Opportuniteit voor technologie aanbieders, op een wereldmarkt Rol innovatie ondersteuning: Heel wat technologieën bestaan, maar hebben nood aan demonstratie, opschaling, optimalisatie. Ondersteuning (subsidies, kapitaal, ) kunnen belangrijke faciliterende rol spelen om nieuwe technologieën te ontwikkelen. Omvang en modaliteiten ETS Innovatiefonds vormen uitstekende opportuniteit voor Vlaamse productiebedrijven en technologie ontwikkelaars,

34 Taakstelling van VLAIO VLAIO: Eerste aanspreekpunt voor ondernemingen in Vlaanderen organisatie die innovaties versnelt en stimuleert organisatie met een sterke internationale/eu-gerichte oriëntatie en werking

35 Raakvlakken met aanbod en expertise VLAIO Netwerking, clusterbeleid Team bedrijfstrajecten NCP werking Innovatiesteun, ecologiesteun, intellectuele eigendom Moonshot

36 Clusterbeleid De Vlaamse clusters hebben tot doel door middel van netwerking en innovatie een economische meerwaarde te creëren bij de leden bedrijven. De Vlaamse energiecluster Flux50 wil optimaal inspelen op de economische groeikansen die volgen uit de wereldwijde boom in de slimme energiesector. Catalisti is de speerpuntcluster voor chemie en kunststoffen De Blauwe Cluster heeft als focus de ontwikkeling en de bevordering van economische activiteiten op zee. Innovatief bedrijfsnetwerk Power to gas

37 Aanbod team bedrijfstrajecten Ondersteuning bedrijven in business case gerichte benadering. Op basis van een grondige analyse helpt de adviseur de sterktes van de onderneming te consolideren en eventuele zwaktes te verbeteren. Daarbij kijken de bedrijfsadviseurs naar het product of dienst, de markt, subsidiemogelijkheden en financiering, de aanwezige competenties, het netwerk en de onderzoeks- en ontwikkelingsmogelijkheden. Ruim team, specialisten met expertise bedrijfsbegeleiding en brede kennis steunmaatregelen en wetgeving. De experten hebben een ruime ervaring met de detectie van opportuniteiten bij bedrijven en met de begeleiding van steunwaardige initiatieven.

38 NCP Vlaanderen - werking Samenwerking VLAIO FWO EWI Horizon 2020 is het EuropeseKaderprogramma vooronderzoekeninnovatietot Nationale Contact Punten hebben als taak de brug te vormen tussen de Europese Commisie ende stakeholders. Voorde Vlaamsestakeholders is NCP Vlaanderenhet contactpunt. De NCP werking in Vlaanderen wordt opgezet door FWO en VLAIO, in nauwe samenwerking met EWI.

39 Innovatiesteun, ecologiesteun, ondersteuning intellectuele eigendom VLAIO biedt ondersteuning voor opleiding, advies, investeringen en onderzoek & ontwikkeling. VLAIO heeft jarenlange expertise opgebouwd in verband met steunverlening aan bedrijven, juridische aspecten, intellectuele eigendom, enz. Complementaire werking met ETS Innovatiefonds kan faciliterende werking hebben.

40 Moonshot De Vlaamse industrie koolstofcirculairen CO2-arm in 2050 door de ontwikkeling van marktrijpe innovatieve technologieën in Vlaanderen tegen 2040 In voorbereiding. 400 mioeuro / 10 jaar Complementair met ETS Innovatiefonds

41 Netwerking

42 Work in progress Het ETS Innovatiefonds biedt een belangrijke opportuniteit voor Vlaamse bedrijven. Ondersteuning en facilitering van bedrijven bij deelname behoort tot de taakstelling van VLAIO. VLAIO bezit de ervaring en expertise om de bedrijven te ondersteunen. Business case gerichte benadering: H2020, ETS Innovatiefonds, en Vlaamse steun complementair in te zetten. De steuninstrumentaria kunnen elkaar versterken. Principiële beslissing VLAIO een faciliterende rol te spelen. Concrete uitwerking en aanduiding contactpersonen worden op korte termijn gepland.

43 Vragen? Contact:

44 4. Aandachtspunten bij uitwerking eerste call en aanpak Vlaanderen Bespreking a.d.h.v. enkele vragen

45 Uitwerking eerste call enkele vragen Zijn er algemene aandachtspunten die moeten meegenomen worden bij de uitwerking van de eerste call? Heeft u vanuit uw organisatie al weet van mogelijke projecten die in aanmerking komen voor het innovatiefonds? Ziet u voor deze mogelijke projecten al specifieke elementen die meegenomen moeten worden bij de uitwerking van deze call?

46 Selection criteria Effectiveness of GHG avoidance potential Will the existing ETS MRV requirements be applicable to innovative plants in your sector? If not, what further guidance needs to be prepared for a fair evaluation of the GHG emission reduction potentials of different projects in your sector? Which role do you see for life-cycle assessment (LCA) in calculating and verifying the GHG emission avoidance potential? What are the critical points that need to be considered when undertaking an LCA for projects in your sector? Degree of innovation How can the degree of innovation in comparison to the state-of of-the art be best evaluated?

47 Selection criteria Project maturity Which criteria should be used to evaluate project maturity? Business plan, capacity of the promoters behind the project Financial structure (private investors, other public support, strength of commitments) Societal acceptance Legal setup and permitting Stage of project development (concluded feasibility studies, FEED, etc.) What are the essential elements that need to be in place for a project to be able to reach financial close within 4 years? Should a completed feasibility study be made a condition for applying for the Innovation Fund? What are the key risks and barriers to implementation, respectively pre- conditions for projects to go ahead?

48 Selection criteria Wide-spread application Should projects indicate their potential market and at what level (European/global), or should this be determined by market statistics? If the latter, what are the most reliable sources for your sector? Relevant cost calculation Are there any specific issues that sector projects may face with the application of the definition of relevant cost from the Regulation? Are the conventional production costs easy to estimate with confidence? If not, can price of conventional product be used as a comparator? What are the key variable factors determining the financial gap? What are the financial risks and how best they can be evaluated? What weights, if any, should be applied to different selection criteria?

49 Milestones What is the expected timeline to financial close and entry into operation for innovative projects in your sector? What are the key milestones before financial close, e.g. feasibility or FEED study, permitting, State-Aid approval, etc. and before full entry into operation, e.g. how long are the construction, testing and commissioning periods? How should the grant be optimally disbursed over the project life cycle? To what milestones can/should disbursements be linked?

50 Project development assistance Will project development assistance (PDA) be useful for projects in the sector? If yes, what types of assistance? Should there be maximum amounts for different types of PDA and what would these levels be, taking into account that PDA support will count towards the 60% maximum support by the Innovation Fund? Should projects be required to publish the results of any studies done with PDA, if they decide not to apply for Innovation Fund full support or are discontinued? Should FEED be financed by PDA or only after successful application for an Innovation Fund award?

51 Knowledge-sharing requirements What type of technical, economic, project management, regulatory and permitting information will be useful to share with other projects from the sector in order to speed up the uptake of the innovative technologies and to advance the regulatory environment without at the same time compromising the legitimate intellectual property rights, the competitiveness and the first-mover advantage of the companies involved in the projects? What types of knowledge-sharing activities should the implementing body organize for projects benefiting from Innovation Fund (and other EU programmes) and for the general public? What should be the form of knowledge sharing tools that would be useful for the market?

52 Presentation of key features of projects in your sector What is the Innovative technology? What are the products (final, intermediate or by-products)? TRL? How innovative is the project in comparison to the state-of-the-art? What are the capital expenditure, operational costs and benefits over 10- year period related to the innovative project? What is the level of certainty over envisaged costs and benefits? What are the key variables influencing them? Financing gap? and how do you expect to address it? GHG emission reduction potential? Size of the potential market of the products (final, intermediate and byproducts)? Expected project development timeline? Has the project already done pre- /feasibility study, FEED study? What steps need to be taken/conditions met before Final Investment Decision? Is the project dependent on other projects, development of infrastructure or adoption/amendment of certain EU or national regulation?

53 Aanpak Vlaanderen Enkele vragen Over welke kanalen beschikt uw organisatie om de informatie over het Innovatiefonds te verspreiden? Bent u van plan deze in te zetten? Welke rol ziet u weggelegd voor de Vlaamse overheid of EC voor verdere communicatie en ondersteuning inzake het innovatiefonds?

54 Contacten bij Vlaamse overheid Hebt u mogelijke projecten die in aanmerking komen voor het innovatiefonds? Ziet u voor deze mogelijke projecten al specifieke elementen die meegenomen moeten worden bij de uitwerking van deze call? Deze zaken kan u bespreken met: Lut Bollen (Dep EWI): Bart De Caesemaeker (VLAIO): Tomas Velghe (Dep Omgeving, Afdeling

55 Met dank voor uw aanwezigheid en input