Interactieve Informatiesessie over het ETS-innovatiefonds. (Leuven, do. 2 mei 2019)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interactieve Informatiesessie over het ETS-innovatiefonds. (Leuven, do. 2 mei 2019)"

Transcriptie

1 Interactieve Informatiesessie over het ETS-innovatiefonds (Leuven, do. 2 mei 2019)

2 AGENDA: 1. 10u-10u15: Welkom & Inleiding over het Vlaamse energieen klimaatbeleid (Tomas Velghe, Dep Omgeving) 2. 10u15-10u45: The EU ETS Innovation Fund (Roman Doubrava, Europese Commissie, DG CLIMA) 3. 10u45-11u10: Vragen + Discussie 4. 11u10-11u25: Aanpak voor initiatie en begeleiding bij de indiening van de Vlaamse projectvoorstellen (Bart De Caesemaeker, VLAIO) 5. 11u25-12u25: Aandachtspunten bij uitwerking eerste call en aanpak Vlaanderen a.d.h.v. enkele vragen

3 1. Welkom & Inleiding over het Vlaamse energie- en klimaatbeleid (Tomas Velghe, Dep Omgeving)

4 Inhoud Vooraf Europees kader inzake klimaat Vlaams/Belgische energie- en klimaatbeleidsplanning: overzicht, inhoud en stand van zaken Profiel van de Vlaamse energie-intensieve industrie: uitdagingen transitiekader - Innovatie

5 Vooraf Workshop nauwe samenwerking tussen verschillende overheidsorganen werkzaam rond industrieel energie- en klimaatbeleid Departement Omgeving (ex-lne) - Afdeling Energie, Klimaat en Groene Economie Vlaamse (Energie- en) Klimaatbeleidsplanning (incl. coördinatie met andere gewesten/federale overheid) Vlaams/Belgische standpuntbepaling mbt internationale/europese klimaatdossiers Implementatie EU ETS (Europese emissiehandel) in het Vlaamse Gewest Beheer Vlaams Klimaatfonds VEA (Vlaams Energieagentschap) EBO s (Energiebeleidsovereenkomsten) Vlaamse Energiebeleidsplanning Departement EWI (Economie, Wetenschap en Innovatie) Vlaams innovatiebeleid en economische ondersteuning VLAIO (Agentschap Innoveren & Ondernemen) stimuleren en ondersteunen van innovatie en ondernemerschap

6 Europees kader inzake klimaat Europa al jaren lang trekker op het internationale toneel, alsmede bepalend voor het (energie- en) klimaatbeleid van de Europese Lidstaten EU-doelstellingen inzake broeikasgasemissies: -20% GHG reductie in 2020 t.o.v % GHG reductie in 2030 t.o.v xx% GHG reductie in 2050/20xx t.o.v (tbd( tbd) Sinds 2013 een belangrijk onderscheid tussen ETS-uitstoot en non-ets uitstoot (en vertaling naar doelstellingen t.o.v. 2005) Te realiseren reducties In 2020 tov 2005 In 2030 tov 2005 ETS -21% -43% Non ETS -10% -30%

7 Europees kader inzake klimaat Langere termijn - Europese Raad sprak zich reeds uit over 80-95% reductie in 2050 t.o.v (economy-wide) - Momenteel in onderhandeling: A Clean Planet for all A European strategic long-term vision for a prosperous, modern, competitive and climate neutral economy (zie hier) - Intentie om relatief binnenkort (2019 of 2020) akkoord te bereiken om de huidige 2050 EU-doelstelling ambitieuzer/concreter te maken en/of naar net-ghg emissions te gaan in EU in 20xx en/of.

8 Europees kader inzake klimaat Belangrijk onderdeel/aandachtspunt van de LT-strategie is uiteraard de industrie Nood aan ongeziene innovatie/transformatie (1 van de 8 beschreven scenario s)

9

10 Vlaams/Belgische energie- en klimaatbeleidsplanning Lopend plan: Vlaams Klimaatbeleidsplan In opmaak: Vlaams Energie- en Klimaatbeleidsplan Mede in uitvoering van nieuwe Verordening inzake Energie-Unie en Klimaatactie (bv. ook integratie in BE plan) Focus op non-ets uitstoot Doel: -35% reductie in non-ets uitstoot in 2030 t.o.v ste versie goedgekeurd op 20 juli 2018: zie hier In plan ook aandacht voor innovatie / industrie (naast GHG doelstellingen, ook doelstellingen inzake HEB/Energie-efficiëntie) efficiëntie) Tegen eind 2019 Gepland: Vlaamse/Belgische energie- en klimaatstrategie 2050 Tegen eind 2019

11 Vlaams/Belgische energie- en klimaatbeleidsplanning Greep maatregelen uit het (voorontwerp van) Vlaams Klimaatbeleidsplan : Hoofdstuk 4.4. Industrie - Versterken en optimaliseren energiebeleidsovereenkomst - Vergroening van de energiedragers binnen de industrie (domg, VEA) - Inzetten op transparante en gebundelde informatieverstrekking (VLAIO) Hoofdstuk 5. Innovatie: - Transitiekader inzake de omschakeling naar een koolstofarme economie (dewi & domg) - Ondersteuning van innovatie en O&O via clusteraanpak (dewi) - Ondersteuning van voorlopers (dewi, VLAIO, domg) - Uitrol van innovatieve technologieën (dewi, VLAIO) - Ondersteuning nieuwe koolstofarme producten (domg) - Omvormen van CO2 tot grondstof en CCU (domg, VLAIO en VITO)

12 Transitiekader inzake de omschakeling naar een koolstofarme industrie Studie uitgevoerd door VUB Institute for European studies Te raadplegen op Bevat: analyse van industriële roadmaps technologische analyse (focus op VL) scope and design options for a Flemish Industrial transition framework Construction of a FlemishIndustrial transition framework

13 Transitiekader inzake de omschakeling naar een koolstofarme industrie Uitdagingen in alle industriële sectoren (EU ETS emissies van de Vlaamse industrie )

14 Europees Innovatiefonds - Opgericht via (tweede) herziening van de EU ETS richtlijn (en soort opvolger van NER 300) - Op 26 februari 2019 delegated act aangenomen (grote lijnen van de modaliteiten) (zie - > 450 mio. EUAs worden verkocht/geveild (momenteel om en bij de 10 mia. EUR waard), waarvan inkomsten tot 2030 kunnen aangewend worden voor ondersteuning van projecten in de Lidstaten - Scope: - Innovatie in koolstofarme technologieën, processen en producten in industriële sectoren die onder EU ETS vallen - Milieuveilig afvangen en geologisch opslaan of gebruik van CO2 (CCS/CCU) - Innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie en energieopslag - Modaliteiten 1 ste call: moeten nog worden vastgelegd

15 Europees Innovatiefonds en Vlaanderen - Is een opportuniteit maar ook een noodzaak waar VL zoveel als mogelijk gebruik van dient te maken - VL heeft alles in huis om hier maximaal op in te zetten - Doel van deze interactieve informatiesessie: zo veel mogelijk ruchtbaarheid creëren, faciliteren, zorgen voor doorwerking ervaring VLAIO/industrie bij uitwerking van de calls,. Zodat. - in 2020 goed voorbereid voor oproep 1 ste call

16 Vragen? Contact: Tomas Velghe Departement Omgeving Afdeling Energie, Klimaat en Groene Economie (EKG) Koning Albert II-laan 20, 1st verd. Tel: en GSM:

17 2. The EU ETS Innovation Fund (Roman Doubrava, Europese Commissie, DG CLIMA,)

18 Innovation Fund First tool to implement Long-Term Strategy Driving lowcarbon technologies to the market Regulatory Framework adopted on 26 February 2019

19 Renewable energy CCUS Driving low-carbon technologies to the market Energy-intensive industries Energy storage

20 Key features of the Innovation Fund Volume of at least EUR 10 billion at current carbon prices Support of up to 60% of additional costs related to innovative technology First call expected for 2020 and regular calls up to 2030 Financed from the revenues of the EU Emissions Trading System Support of additional capital andoperating costs (up to 10 years) Comprehensive selection criteria and project development assistance

21 Support across project life-cycle

22 Comprehensive selection criteria Greenhouse gas emissions avoidance Degree of innovation Project maturity Scalability Cost efficiency

23 Two-stage selection process Expression of interest (a) GHG emissions avoidance (b) Degree of innovation (c) Project maturity Criteria (a) and (b) are met Award of project development assistance Full application Criteria (a), (b), (c) are met (a) GHG emissions avoidance (b) Degree of innovation (c) Project maturity (d) Scalability (e) Cost efficiency List of preselected projects to be consulted with MS Award of project grants

24 Synergies Innovation Fund Research Horizon Europe Partnerships Demonstration Innovation Fund Roll-out Infrastrucuture Connecting Europe Facility Modernisation Fund Cohesion Funding InvestEU Member State Funding

25 Current Picture Target Beneficiary Start-ups Scale-ups Large companies EU Energy Transition Funds: From Lab to Market ( ) Proof of concept Pilot Demo Scale up Roll out Horizon 2020 European Research Council (Proof of concept only) Pillar 2: Innovation in SMEs EIC Pilot ( ) Pillar 3: Energy, Transport and Climate EIT: InnoEnergy, Climate KIC, KIC Raw Materials Innovation Fund First call in 2020 CCUS Energy Intensive Industries Renewables Storage and Grid Public bodies InnovFin EDP Supported by NER300 Type of funding CEF Energy &Transport Infrastructure Loan Grant LIFE Mitigation Projects Equity Advisory ESIF Research & Innovation and Low-carbon economy EFSI Energy and RDI Source: DG CLIMA & InnoEnergy. Information on the slide is indicative and not legally binding

26 Beyond 2020 Target Beneficiary Start-ups EU Energy Transition Funds: From Lab to Market ( ) Proof of concept Pilot Demo Scale up Roll out Horizon Europe European Research Council (Proof of Concept) European Innovation Council Pillar II: Climate Energy and Mobility; Digital and Industry EIT: InnoEnergy, Climate KIC, KIC Raw Materials Breakthrough Energy Ventures Europe SMEs Large companies Innovation Fund CCUS Energy Intensive Industries Renewables Storage and Grid Public bodies Type of funding Loan Grant CEF Energy & Transport Infrastructure Invest EU Sustainable Infrastructure Research, Innovation and Digitalisation SMEs Social Investment and Skills Equity Advisory LIFE Mitigation Projects ERDF & Cohesion Fund A greener, carbon free Europe Source: DG CLIMA & InnoEnergy. Information on the slide is indicative and not legally binding

27 Timeline Innovation Fund

28 #InnovationFund

29 3. Vragen + Discussie

30 4. Aanpak voor initiatie en begeleiding bij de indiening van de Vlaamse projectvoorstellen (Bart De Caesemaeker, VLAIO)

31 ETS Innovatiefonds Taakstelling VLAIO 2 mei 2019

32 AGENDA ETS Innovatiefonds 1. ETS Innovatiefonds: een opportuniteit voor het klimaat en voor Vlaanderen 2. Taakstelling van VLAIO 1. Netwerking, clusterbeleid 2. Team bedrijfstrajecten 3. NCP werking 4. Innovatiesteun, ecologiesteun, intellectuele eigendom 5. Moonshot 3. Verdere uitwerking aanpak ondersteuning

33 ETS Innovatiefonds: een opportuniteit voor het klimaat en voor Vlaanderen Vlaamse industrie staat voor belangrijke uitdagingen: Chemiecluster, staalindustrie (uiterst) belangrijk voor Vlaamse economie Nood aan innovatie om klimaatdoelstellingen te kunnen bereiken Opportuniteit voor technologie aanbieders, op een wereldmarkt Rol innovatie ondersteuning: Heel wat technologieën bestaan, maar hebben nood aan demonstratie, opschaling, optimalisatie. Ondersteuning (subsidies, kapitaal, ) kunnen belangrijke faciliterende rol spelen om nieuwe technologieën te ontwikkelen. Omvang en modaliteiten ETS Innovatiefonds vormen uitstekende opportuniteit voor Vlaamse productiebedrijven en technologie ontwikkelaars,

34 Taakstelling van VLAIO VLAIO: Eerste aanspreekpunt voor ondernemingen in Vlaanderen organisatie die innovaties versnelt en stimuleert organisatie met een sterke internationale/eu-gerichte oriëntatie en werking

35 Raakvlakken met aanbod en expertise VLAIO Netwerking, clusterbeleid Team bedrijfstrajecten NCP werking Innovatiesteun, ecologiesteun, intellectuele eigendom Moonshot

36 Clusterbeleid De Vlaamse clusters hebben tot doel door middel van netwerking en innovatie een economische meerwaarde te creëren bij de leden bedrijven. De Vlaamse energiecluster Flux50 wil optimaal inspelen op de economische groeikansen die volgen uit de wereldwijde boom in de slimme energiesector. Catalisti is de speerpuntcluster voor chemie en kunststoffen De Blauwe Cluster heeft als focus de ontwikkeling en de bevordering van economische activiteiten op zee. Innovatief bedrijfsnetwerk Power to gas

37 Aanbod team bedrijfstrajecten Ondersteuning bedrijven in business case gerichte benadering. Op basis van een grondige analyse helpt de adviseur de sterktes van de onderneming te consolideren en eventuele zwaktes te verbeteren. Daarbij kijken de bedrijfsadviseurs naar het product of dienst, de markt, subsidiemogelijkheden en financiering, de aanwezige competenties, het netwerk en de onderzoeks- en ontwikkelingsmogelijkheden. Ruim team, specialisten met expertise bedrijfsbegeleiding en brede kennis steunmaatregelen en wetgeving. De experten hebben een ruime ervaring met de detectie van opportuniteiten bij bedrijven en met de begeleiding van steunwaardige initiatieven.

38 NCP Vlaanderen - werking Samenwerking VLAIO FWO EWI Horizon 2020 is het EuropeseKaderprogramma vooronderzoekeninnovatietot Nationale Contact Punten hebben als taak de brug te vormen tussen de Europese Commisie ende stakeholders. Voorde Vlaamsestakeholders is NCP Vlaanderenhet contactpunt. De NCP werking in Vlaanderen wordt opgezet door FWO en VLAIO, in nauwe samenwerking met EWI.

39 Innovatiesteun, ecologiesteun, ondersteuning intellectuele eigendom VLAIO biedt ondersteuning voor opleiding, advies, investeringen en onderzoek & ontwikkeling. VLAIO heeft jarenlange expertise opgebouwd in verband met steunverlening aan bedrijven, juridische aspecten, intellectuele eigendom, enz. Complementaire werking met ETS Innovatiefonds kan faciliterende werking hebben.

40 Moonshot De Vlaamse industrie koolstofcirculairen CO2-arm in 2050 door de ontwikkeling van marktrijpe innovatieve technologieën in Vlaanderen tegen 2040 In voorbereiding. 400 mioeuro / 10 jaar Complementair met ETS Innovatiefonds

41 Netwerking

42 Work in progress Het ETS Innovatiefonds biedt een belangrijke opportuniteit voor Vlaamse bedrijven. Ondersteuning en facilitering van bedrijven bij deelname behoort tot de taakstelling van VLAIO. VLAIO bezit de ervaring en expertise om de bedrijven te ondersteunen. Business case gerichte benadering: H2020, ETS Innovatiefonds, en Vlaamse steun complementair in te zetten. De steuninstrumentaria kunnen elkaar versterken. Principiële beslissing VLAIO een faciliterende rol te spelen. Concrete uitwerking en aanduiding contactpersonen worden op korte termijn gepland.

43 Vragen? Contact:

44 4. Aandachtspunten bij uitwerking eerste call en aanpak Vlaanderen Bespreking a.d.h.v. enkele vragen

45 Uitwerking eerste call enkele vragen Zijn er algemene aandachtspunten die moeten meegenomen worden bij de uitwerking van de eerste call? Heeft u vanuit uw organisatie al weet van mogelijke projecten die in aanmerking komen voor het innovatiefonds? Ziet u voor deze mogelijke projecten al specifieke elementen die meegenomen moeten worden bij de uitwerking van deze call?

46 Selection criteria Effectiveness of GHG avoidance potential Will the existing ETS MRV requirements be applicable to innovative plants in your sector? If not, what further guidance needs to be prepared for a fair evaluation of the GHG emission reduction potentials of different projects in your sector? Which role do you see for life-cycle assessment (LCA) in calculating and verifying the GHG emission avoidance potential? What are the critical points that need to be considered when undertaking an LCA for projects in your sector? Degree of innovation How can the degree of innovation in comparison to the state-of of-the art be best evaluated?

47 Selection criteria Project maturity Which criteria should be used to evaluate project maturity? Business plan, capacity of the promoters behind the project Financial structure (private investors, other public support, strength of commitments) Societal acceptance Legal setup and permitting Stage of project development (concluded feasibility studies, FEED, etc.) What are the essential elements that need to be in place for a project to be able to reach financial close within 4 years? Should a completed feasibility study be made a condition for applying for the Innovation Fund? What are the key risks and barriers to implementation, respectively pre- conditions for projects to go ahead?

48 Selection criteria Wide-spread application Should projects indicate their potential market and at what level (European/global), or should this be determined by market statistics? If the latter, what are the most reliable sources for your sector? Relevant cost calculation Are there any specific issues that sector projects may face with the application of the definition of relevant cost from the Regulation? Are the conventional production costs easy to estimate with confidence? If not, can price of conventional product be used as a comparator? What are the key variable factors determining the financial gap? What are the financial risks and how best they can be evaluated? What weights, if any, should be applied to different selection criteria?

49 Milestones What is the expected timeline to financial close and entry into operation for innovative projects in your sector? What are the key milestones before financial close, e.g. feasibility or FEED study, permitting, State-Aid approval, etc. and before full entry into operation, e.g. how long are the construction, testing and commissioning periods? How should the grant be optimally disbursed over the project life cycle? To what milestones can/should disbursements be linked?

50 Project development assistance Will project development assistance (PDA) be useful for projects in the sector? If yes, what types of assistance? Should there be maximum amounts for different types of PDA and what would these levels be, taking into account that PDA support will count towards the 60% maximum support by the Innovation Fund? Should projects be required to publish the results of any studies done with PDA, if they decide not to apply for Innovation Fund full support or are discontinued? Should FEED be financed by PDA or only after successful application for an Innovation Fund award?

51 Knowledge-sharing requirements What type of technical, economic, project management, regulatory and permitting information will be useful to share with other projects from the sector in order to speed up the uptake of the innovative technologies and to advance the regulatory environment without at the same time compromising the legitimate intellectual property rights, the competitiveness and the first-mover advantage of the companies involved in the projects? What types of knowledge-sharing activities should the implementing body organize for projects benefiting from Innovation Fund (and other EU programmes) and for the general public? What should be the form of knowledge sharing tools that would be useful for the market?

52 Presentation of key features of projects in your sector What is the Innovative technology? What are the products (final, intermediate or by-products)? TRL? How innovative is the project in comparison to the state-of-the-art? What are the capital expenditure, operational costs and benefits over 10- year period related to the innovative project? What is the level of certainty over envisaged costs and benefits? What are the key variables influencing them? Financing gap? and how do you expect to address it? GHG emission reduction potential? Size of the potential market of the products (final, intermediate and byproducts)? Expected project development timeline? Has the project already done pre- /feasibility study, FEED study? What steps need to be taken/conditions met before Final Investment Decision? Is the project dependent on other projects, development of infrastructure or adoption/amendment of certain EU or national regulation?

53 Aanpak Vlaanderen Enkele vragen Over welke kanalen beschikt uw organisatie om de informatie over het Innovatiefonds te verspreiden? Bent u van plan deze in te zetten? Welke rol ziet u weggelegd voor de Vlaamse overheid of EC voor verdere communicatie en ondersteuning inzake het innovatiefonds?

54 Contacten bij Vlaamse overheid Hebt u mogelijke projecten die in aanmerking komen voor het innovatiefonds? Ziet u voor deze mogelijke projecten al specifieke elementen die meegenomen moeten worden bij de uitwerking van deze call? Deze zaken kan u bespreken met: Lut Bollen (Dep EWI): Bart De Caesemaeker (VLAIO): Tomas Velghe (Dep Omgeving, Afdeling

55 Met dank voor uw aanwezigheid en input

Het Vlaams energie- en klimaatbeleid

Het Vlaams energie- en klimaatbeleid Het Vlaams energie- en klimaatbeleid (focus industrie / stoom) Zwijnaarde - Stoomtechniekdag Energik 8 mei 2019 Inhoud Vooraf Europees kader inzake klimaat Vlaams/Belgische energie- en klimaatbeleidsplanning:

Nadere informatie

Smart Cities and Communities Initiative Financieringsmogelijkheden binnen 7KP

Smart Cities and Communities Initiative Financieringsmogelijkheden binnen 7KP Smart Cities and Communities Initiative Financieringsmogelijkheden binnen 7KP Lut Bollen, 26 oktober 2011 Overzicht Europese beleidskader Smart Cities and Communities Initiative Karakteristieken Bouwstenen

Nadere informatie

Safe production of Marine plants and use of Ocean Space. 2de Nederlands-Belgische Zeewierconferentie: DE MULTIFUNCTIONELE NOORDZEE

Safe production of Marine plants and use of Ocean Space. 2de Nederlands-Belgische Zeewierconferentie: DE MULTIFUNCTIONELE NOORDZEE Safe production of Marine plants and use of Ocean Space 2de Nederlands-Belgische Zeewierconferentie: DE MULTIFUNCTIONELE NOORDZEE Waarom dit project? De 2050 Challenge 2050: 10 billion people Voedsel Water

Nadere informatie

J A N V A N H A V E N B E R G H

J A N V A N H A V E N B E R G H S H O O T I N G F O R T H E M O O N A N D C A T A L Y S I N G T H E J O U R N E Y J A N V A N H A V E N B E R G H M a n a g i n g D i r e c t o r - C A T A L I S T I Flanders Industry Innovation MOONSHOT

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden HealthGrain Holland, Den Haag 5 juli 2011 Innovatie instrument en financierings mogelijkheden Frans van den Berg, Innovatiemakelaar Food & Nutrition Delta Food & Nutrition Delta? FND is deel van het Innovatieprogramma

Nadere informatie

Vormgeving van Maatschappelijke Impact door Hogescholen Werving van onderzoeksubsidies

Vormgeving van Maatschappelijke Impact door Hogescholen Werving van onderzoeksubsidies Vormgeving van Maatschappelijke Impact door Hogescholen Werving van onderzoeksubsidies Mariëlle Brouwer 16 mei 2017 Wat is Neth-ER? Twaalf leden Acht vaste medewerkers en drie stagiairs Informatievoorziening

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium Vlaams Kenniscentrum water Van projectidee tot projectconsortium ca. 600 calls -> 96 calls Intern gebruik -> nuttig voor Vlaanderen 96 calls -> 34 calls -> 6 thema s o o o o o o Sustainable rural development

Nadere informatie

De Energie Unie en haar governance. Presentatie: Peter Van Kemseke (Europese Commissie) Vlaams Parlement, 14 maart 2016

De Energie Unie en haar governance. Presentatie: Peter Van Kemseke (Europese Commissie) Vlaams Parlement, 14 maart 2016 De Energie Unie en haar governance Presentatie: Peter Van Kemseke (Europese Commissie) Vlaams Parlement, 14 maart 2016 De Energie Unie Een Europees kader voor het nationaal klimaat-en energiebeleid, ontstaan

Nadere informatie

Opleiding PECB IT Governance.

Opleiding PECB IT Governance. Opleiding PECB IT Governance www.bpmo-academy.nl Wat is IT Governance? Information Technology (IT) governance, ook wel ICT-besturing genoemd, is een onderdeel van het integrale Corporate governance (ondernemingsbestuur)

Nadere informatie

TKI Project: Multi-stage Stochastic and Robust Optimization of Flood Mitigation Measures under Forecast Uncertainty. Workshop Stakeholder

TKI Project: Multi-stage Stochastic and Robust Optimization of Flood Mitigation Measures under Forecast Uncertainty. Workshop Stakeholder TKI Project: Multi-stage Stochastic and Robust Optimization of Flood Mitigation Measures under Forecast Uncertainty Workshop Stakeholder Aanleiding Inventarisatie van de behoeften voor de operationele

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie 1 Profiel: Programma Manager - Desk Officer voor LIFE Natuur LIFE Natuur Unit (E3) DG Milieu Europese Commissie 2 Taken: Programma Manager - Desk Officer

Nadere informatie

NETWORK CHARTER. #ResourceEfficiency

NETWORK CHARTER. #ResourceEfficiency NETWORK CHARTER 1 WHAT IS THE EREK NETWORK? EREK stands for the European Resource Efficiency Knowledge Centre, a vibrant platform to enable and reinforce businesses and especially small and medium sized

Nadere informatie

KPMG PROVADA University 5 juni 2018

KPMG PROVADA University 5 juni 2018 IFRS 16 voor de vastgoedsector Ben u er klaar voor? KPMG PROVADA University 5 juni 2018 The concept of IFRS 16 2 IFRS 16 Impact on a lessee s financial statements Balance Sheet IAS 17 (Current Standard)

Nadere informatie

Governance Energietransitie Haven en Industrieel Complex Rotterdam Moerdijk. Huibert van Rossum Adviseur External Affairs Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Governance Energietransitie Haven en Industrieel Complex Rotterdam Moerdijk. Huibert van Rossum Adviseur External Affairs Havenbedrijf Rotterdam N.V. Governance Energietransitie Haven en Industrieel Complex Rotterdam Moerdijk Huibert van Rossum Adviseur External Affairs Havenbedrijf Rotterdam N.V. THE WORLD AGREES reach global peaking of greenhouse

Nadere informatie

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Impact en disseminatie Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Wie is wie? Voorstel rondje Wat hoop je te leren? Heb je iets te delen? Wat zegt de Programma Gids? WHAT DO IMPACT AND SUSTAINABILITY MEAN? Impact

Nadere informatie

IenM & INTERREG: Circulaire economie

IenM & INTERREG: Circulaire economie IenM & INTERREG: Circulaire economie Inhoud INTERREG t.o.v. andere fondsen context INTERREG zelf De programma s: verschillend en hetzelfde Toegevoegde waarde Succesvol project Deelname INTERREG 2007-2013

Nadere informatie

Milieu-actualiteit NON-ETS. 3 mei 2018

Milieu-actualiteit NON-ETS. 3 mei 2018 Milieu-actualiteit NON-ETS 3 mei 2018 Europees beleid NON-ETS sectoren (effort sharing regulation) Welke doelstellingen 2021-2030? Europese doelstellingen 2030 (tov 2005) - 40 % BKG emissies - 30 % voor

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate

MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate Van Non-Corporate naar Corporate In MyDHL+ is het mogelijk om meerdere gebruikers aan uw set-up toe te voegen. Wanneer er bijvoorbeeld meerdere collega s van dezelfde

Nadere informatie

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014 Stuur uw vragen naar: +32 470 533 966 Peter Tom Jones Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven Bijdrage Peter Tom Jones Dr. Ir. Peter Tom Jones (IOF Onderzoeksmanager

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol?

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Dr. Jos Delbeke, DG Klimaat Actie, Europese Commissie, Universiteit Hasselt, 25/2/2014 Overzicht 1. Klimaat en energie: waar

Nadere informatie

SERBIA PERSPECTIVE JP SRBIJAGAS. Milan Zdravković. IENE: Opening Up the West Balkans Market Belgrade,

SERBIA PERSPECTIVE JP SRBIJAGAS. Milan Zdravković. IENE: Opening Up the West Balkans Market Belgrade, THE REGIONAL GAS MARKET CHALLENGES SERBIA PERSPECTIVE JP SRBIJAGAS Milan Zdravković IENE: Opening Up the West Balkans Market Belgrade, 07.03.2012 Key issues Gas supply projects to Europe New routes & New

Nadere informatie

VALUE ENGINEERING: THE H E G A G ME! E

VALUE ENGINEERING: THE H E G A G ME! E VALUE ENGINEERING: THE GAME! Involvement Process for Technical Projects Feedback/Learning/Knowledge Management Involvem ment Business Process Engineering Estimating Project Director Detailed Engineering

Nadere informatie

ROCKET at a glance. Alex van Geldrop, OostNL Tim Jongman, Novel-T

ROCKET at a glance. Alex van Geldrop, OostNL Tim Jongman, Novel-T ROCKET at a glance Alex van Geldrop, OostNL Tim Jongman, Novel-T Programma 5 december ROCKET project (RegiOnal Collaboration on Key Enabling Technologies) stimuleert de samenwerking tussen bedrijfsleven

Nadere informatie

Projectopportuniteiten voor bedrijven. Brecht Annicaert prof. Erik Meers

Projectopportuniteiten voor bedrijven. Brecht Annicaert prof. Erik Meers Projectopportuniteiten voor bedrijven Brecht Annicaert prof. Erik Meers Overzicht NuCy Biorefine Cluster LED netwerk KMO-innovatie Waterworks NuCy -Interreg NWE project -Nutrient Cycle: recyclage van minerale

Nadere informatie

Cambridge Assessment International Education Cambridge International General Certificate of Secondary Education. Published

Cambridge Assessment International Education Cambridge International General Certificate of Secondary Education. Published Cambridge Assessment International Education Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 055/02 Paper 2 Reading MARK SCHEME Maximum Mark: 45 Published This mark scheme is published

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

LOCAL SMART CITIES & MUNICIPALITIES

LOCAL SMART CITIES & MUNICIPALITIES LOCAL SMART CITIES & MUNICIPALITIES Pieter Ballon, imec-smit, VUB PUBLIC Smart cities are places where information technology is combined with infrastructure, architecture, everyday objects and even our

Nadere informatie

(Big) Data in het sociaal domein

(Big) Data in het sociaal domein (Big) Data in het sociaal domein Congres Sociaal: sturen op gemeentelijke ambities 03-11-2016 Even voorstellen Laudy Konings Lkonings@deloitte.nl 06 1100 3917 Romain Dohmen rdohmen@deloitte.nl 06 2078

Nadere informatie

Besluitenlijst CCvD HACCP/ List of decisions National Board of Experts HACCP

Besluitenlijst CCvD HACCP/ List of decisions National Board of Experts HACCP Besluitenlijst CCvD HACCP/ List of decisions National Board of Experts HACCP Dit is de actuele besluitenlijst van het CCvD HACCP. Op deze besluitenlijst staan alle relevante besluiten van het CCvD HACCP

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Shell NL & Shell New Energies

Shell NL & Shell New Energies Shell NL & Shell New Energies An outlook towards a clean and renewable energy system Dr.-Ing. Peter Breithaupt September 2017 1 Contents New Energies Themes New Fuels Renewable Power Connected Customer

Nadere informatie

STRATEGO: Coaching session

STRATEGO: Coaching session STRATEGO: Coaching session 19-11-2014 www.warmtebedrijfrotterdam.nl Content Integrated business model al chart Heat chain Sources heating grid Rotterdam Delivery of industrial waste heat History & lessons

Nadere informatie

Urban future in the Netherlands Ready to cooperate, charge & go. Peter Vermeij Baerte de Brey

Urban future in the Netherlands Ready to cooperate, charge & go. Peter Vermeij Baerte de Brey Urban future in the Netherlands Ready to cooperate, charge & go Peter Vermeij Baerte de Brey 2 Dutch vision Why invest in electric vehicles? Contributes to the economic position of The Netherlands Energy

Nadere informatie

copyright DJB International

copyright DJB International copyright DJB International copyright DJB International Your Insurance Cy, since 19XX Still going strong copyright DJB International copyright DJB International Directive 2009/138/EC of 25 nov 2009 On

Nadere informatie

GOVERNMENT NOTICE. STAATSKOERANT, 18 AUGUSTUS 2017 No NATIONAL TREASURY. National Treasury/ Nasionale Tesourie NO AUGUST

GOVERNMENT NOTICE. STAATSKOERANT, 18 AUGUSTUS 2017 No NATIONAL TREASURY. National Treasury/ Nasionale Tesourie NO AUGUST National Treasury/ Nasionale Tesourie 838 Local Government: Municipal Finance Management Act (56/2003): Draft Amendments to Municipal Regulations on Minimum Competency Levels, 2017 41047 GOVERNMENT NOTICE

Nadere informatie

Business Boost International International business development partner for Small and Medium-sized companies. January 2019

Business Boost International International business development partner for Small and Medium-sized companies. January 2019 Business Boost International International business development partner for Small and Medium-sized companies January 2019 Samenwerking 2 WHO WE ARE BBI Group Business Boost International B.V. is a European

Nadere informatie

LIFE Focus: Milieu en Klimaat

LIFE Focus: Milieu en Klimaat LIFE Focus: Milieu en Klimaat John Heynen 10 juni 2016 L Instrument Financier pour l Environnement Focus sessie Milieu en Klimaat Hoofdlijnen goede LIFE aanvraag Beleidsprioriteiten Presentatie PNO Vragen

Nadere informatie

Horizon 2020 Secure, clean and efficient energy Q-meeting TKI wind op Zee

Horizon 2020 Secure, clean and efficient energy Q-meeting TKI wind op Zee Horizon 2020 Secure, clean and efficient energy Q-meeting TKI wind op Zee Julie Teuwen Ashna Raghoebarsing Content Overview H2020 en Europa H2020 Energy: - welke programma's zijn relevant voor off shore

Nadere informatie

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Overzicht 1. Klimaat en energie: waar zijn we? 2. Waarom een nieuw raamwerk voor 2030? 3. Belangrijkste elementen 2030

Nadere informatie

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Cutting Energy Related CO 2 Emissions Baseline Emissions 62 Gt BLUE Map Emissions 14 Gt 2030 Key aspects

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

2010 Integrated reporting

2010 Integrated reporting 2010 Integrated reporting Source: Discussion Paper, IIRC, September 2011 1 20/80 2 Source: The International framework, IIRC, December 2013 3 Integrated reporting in eight questions Organizational

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Waste management - Landfill Remo milieubeheer (Group Machiels)

Waste management - Landfill Remo milieubeheer (Group Machiels) www.machiels.com Landfills as strategic reserves of raw resources, energy and land: challenges towards a sustainable implementation of the Closing the Circle project KBC Securities & Group Machiels June

Nadere informatie

Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels)

Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels) Staten-Generaal Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels) Subject: Sustainable Flemish SDI Nature: Mobilising, Steering Organisers:

Nadere informatie

Besluitenlijst CCvD HACCP/ List of decisions National Board of Experts HACCP

Besluitenlijst CCvD HACCP/ List of decisions National Board of Experts HACCP Besluitenlijst CCvD HACCP/ List of decisions National Board of Experts HACCP Dit is de actuele besluitenlijst van het CCvD HACCP. Op deze besluitenlijst staan alle relevante besluiten van het CCvD HACCP

Nadere informatie

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016 Smart accessibility for a healthy, strong economics and attractive city! Rotterdamse Mobiliteitsagenda IN ROTTERDAM HEB JE DE LUXE OM TE KIEZEN HOE JE REIST. WIL JE OP DE FIETS, GA JE MET DE FIETS. WIL

Nadere informatie

General info on using shopping carts with Ingenico epayments

General info on using shopping carts with Ingenico epayments Inhoudsopgave 1. Disclaimer 2. What is a PSPID? 3. What is an API user? How is it different from other users? 4. What is an operation code? And should I choose "Authorisation" or "Sale"? 5. What is an

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

Energiedossiers tijdens het Oostenrijkse voorzitterschap

Energiedossiers tijdens het Oostenrijkse voorzitterschap Energiedossiers tijdens het Oostenrijkse voorzitterschap 3 juli 2018 Vleva en Minaraad Jan Haers attaché Energie Algemene Afvaardiging van de Vlaamse Regering bij de EU Realisaties van het Bulgaarse voorzitterschap

Nadere informatie

EFSI Info-session for the Flemish Region

EFSI Info-session for the Flemish Region EFSI Info-session for the Flemish Region Publieke financiering van infrastructuurprojecten voor transport, ziekenhuizen, onderwijs, water en energie,... Brussels, 14 September 2015 1 Eligibility voor EFSI

Nadere informatie

Voorbeeld. Preview ISO 5208 INTERNATIONAL STANDARD. Industrial valves - Pressure testing of valves

Voorbeeld. Preview ISO 5208 INTERNATIONAL STANDARD. Industrial valves - Pressure testing of valves INTERNATIONAL STANDARD ISO 5208 Second edition 1993-01-15 Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst

Nadere informatie

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 NCP contactdag, 19 april 2016 Thamar Zijlstra, Dick Hortensius NEN Milieu en Maatschappij Agenda Achtergrond NPR 9036

Nadere informatie

Presentatie TCO. SER Workshop. 28 mei Den Haag

Presentatie TCO. SER Workshop. 28 mei Den Haag Presentatie TCO SER Workshop 28 mei Den Haag Korte introductie 2 Marc van der Steen Project Manager Brabant, Stichting Zero Emissie Busvervoer Elisabeth van Opstall TCO Binnenvaart Principe TCO 3 Total

Nadere informatie

Transitiepaden en transitiebeleid voor een klimaatneutrale chemische industrie. Tomas Wyns Catalisti 6 juni 2019

Transitiepaden en transitiebeleid voor een klimaatneutrale chemische industrie. Tomas Wyns Catalisti 6 juni 2019 Transitiepaden en transitiebeleid voor een klimaatneutrale chemische industrie Tomas Wyns Catalisti 6 juni 2019 1 2 3 4 Profiel Vlaamse energieintensieve industrie Transitiepaden industrie - chemie Uitdagingen

Nadere informatie

Kwade trouw mr. dr. A. Tsoutsanis. Seminar 'Trademark Package' 13 dec Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom

Kwade trouw mr. dr. A. Tsoutsanis. Seminar 'Trademark Package' 13 dec Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom Kwade trouw mr. dr. A. Tsoutsanis Seminar 'Trademark Package' 13 dec. 2018 Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom 1935 1953 1955 1959 1959 1962 2 1974 1988 2005 2008 2009 2015 3 Oud - 2.4F f. de

Nadere informatie

De energietransitie en het Vlaams innovatiebeleid. Johan Hanssens, Secretaris-generaal Departement EWI 18 januari 2018

De energietransitie en het Vlaams innovatiebeleid. Johan Hanssens, Secretaris-generaal Departement EWI 18 januari 2018 De energietransitie en het Vlaams innovatiebeleid Johan Hanssens, Secretaris-generaal Departement EWI 18 januari 2018 Agenda 1. Situering beleidsdomein EWI 2. VISIE 2050 en het innovatiebeleid 3. Innovatiebeleid

Nadere informatie

Horizon 2020 Secure Societies

Horizon 2020 Secure Societies Horizon 2020 Secure Societies hét Europese programma voor onderzoek en innovatie Paul Kruis, Agentschap NL 12 november 2013 European Union, 2013 Van KP7 naar H2020 Het Zevende Kaderprogramma Security en

Nadere informatie

JOB OPENING OPS ENGINEER

JOB OPENING OPS ENGINEER 2016 DatacenterNext All rights reserved Our Mission Wij zijn een On-Demand Technology Office die bedrijven helpt technologie te organiseren, zekeren en innoveren. Dit stelt onze klanten in staat, vertrouwende

Nadere informatie

Europa: Uitdagingen? Prof. Hylke Vandenbussche Departement Economie- International Trade 26 April 2018 Leuven

Europa: Uitdagingen? Prof. Hylke Vandenbussche Departement Economie- International Trade 26 April 2018 Leuven Europa: Uitdagingen? Prof. Hylke Vandenbussche Departement Economie- International Trade 26 April 2018 Leuven America First! Wat is het potentiële banenverlies voor België en Europa? VIVES discussion paper

Nadere informatie

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK STAFLEU

Nadere informatie

EU fondsen klimaatadaptatie en water inleiding. Mayke Derksen 15 december 2016

EU fondsen klimaatadaptatie en water inleiding. Mayke Derksen 15 december 2016 EU fondsen klimaatadaptatie en water inleiding Mayke Derksen 15 december 2016 Europees klimaatbeleid- Nederlandse uitdagingen vandaag Doel: verbinden uitdagingen klimaatadaptatie met EU fondsen EU fondsen

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

SAMPLE 11 = + 11 = + + Exploring Combinations of Ten + + = = + + = + = = + = = 11. Step Up. Step Ahead

SAMPLE 11 = + 11 = + + Exploring Combinations of Ten + + = = + + = + = = + = = 11. Step Up. Step Ahead 7.1 Exploring Combinations of Ten Look at these cubes. 2. Color some of the cubes to make three parts. Then write a matching sentence. 10 What addition sentence matches the picture? How else could you

Nadere informatie

Wegwijzer Horizon 2020

Wegwijzer Horizon 2020 Wegwijzer Horizon 2020 1 Voorwoord Deze wegwijzer leidt u door Horizon 2020, hét programma van de Europese Commissie om onderzoek en innovatie (financieel) te ondersteunen. Het geeft een overzicht van

Nadere informatie

(1) De hoofdfunctie van ons gezelschap is het aanbieden van onderwijs. (2) Ons gezelschap is er om kunsteducatie te verbeteren

(1) De hoofdfunctie van ons gezelschap is het aanbieden van onderwijs. (2) Ons gezelschap is er om kunsteducatie te verbeteren (1) De hoofdfunctie van ons gezelschap is het aanbieden van onderwijs (2) Ons gezelschap is er om kunsteducatie te verbeteren (3) Ons gezelschap helpt gemeenschappen te vormen en te binden (4) De producties

Nadere informatie

Update Renewable Energy in the Netherlands. Maarten Arentsen University of Twente

Update Renewable Energy in the Netherlands. Maarten Arentsen University of Twente Update Renewable Energy in the Netherlands Maarten Arentsen University of Twente Dutch political climate since late 2010 Right wing coalition in power with passive parliamentary support of popular party

Nadere informatie

Willemien Terpstra Vice President, Fuels and Styrene. Chemie is overal

Willemien Terpstra Vice President, Fuels and Styrene. Chemie is overal Willemien Terpstra Vice President, Fuels and Styrene Chemie is overal Chemie in Nederland enabler voor de energie transitie Elke ton CO2 uitstoot bespaart elders ~ 2 ton CO2 Landen 2016 DE 28,7% FR 13,9%

Nadere informatie

MeTA Ghana Overview. MeTA Global Meeting 1-4 December, 2014 Chavannes de Bogis, Switzerland

MeTA Ghana Overview. MeTA Global Meeting 1-4 December, 2014 Chavannes de Bogis, Switzerland Ghana Overview Global Meeting 1-4 December, 2014 Chavannes de Bogis, Switzerland in Ghana Context Registered as a public not for profit organisation, and chaired by public and private sectors Multistakeholders

Nadere informatie

MyDHL+ Uw accountnummer(s) delen

MyDHL+ Uw accountnummer(s) delen MyDHL+ Uw accountnummer(s) delen met anderen Uw accountnummer(s) delen met anderen in MyDHL+ In MyDHL+ is het mogelijk om uw accountnummer(s) te delen met anderen om op uw accountnummer een zending te

Nadere informatie

Towards a competitive advantage

Towards a competitive advantage Towards a competitive advantage 9 Mei 2017 www.nxtport.eu PANTONE Blue 654 C 1 Agenda NxtPort Context NxtPort Concept, Spelregels, Inkomstenmodel Kort Overzicht van de Architectuur/Functionaliteit Praktisch:

Nadere informatie

LIFE. Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten. Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL. 16 augustus 2013

LIFE. Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten. Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL. 16 augustus 2013 LIFE Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL 16 augustus 2013 Inhoud -Rol Agentschap NL -Wat is LIFE -LIFE+ projecten gemeenten -Wat is een goed project?

Nadere informatie

Agenda. 14:40 15:10 Pauze

Agenda. 14:40 15:10 Pauze Agenda 13:00 13:10 Opening dagvoorzitter Harold Pauwels - NEN 13:10 13:20 Introductie HyLAW door Robert Smaak Min IenW - Afdelingshoofd voertuigen en brandstoffen) 13:20 13:40 Wat is HyLAW door Françoise

Nadere informatie

Opleiding PECB ISO 9001 Quality Manager.

Opleiding PECB ISO 9001 Quality Manager. Opleiding PECB ISO 9001 Quality Manager www.bpmo-academy.nl Wat is kwaliteitsmanagement? Kwaliteitsmanagement beoogt aan te sturen op het verbeteren van kwaliteit. Tevens houdt het zich bezig met het verbinden

Nadere informatie

Evaluatie in de Europese Commissie. Dhr. Johan Geyskens, Europese Commissie, DG Budget, Evaluation Unit

Evaluatie in de Europese Commissie. Dhr. Johan Geyskens, Europese Commissie, DG Budget, Evaluation Unit Evaluatie in de Europese Commissie Dhr. Johan Geyskens, Europese Commissie, DG Budget, Evaluation Unit 1 INHOUD Basis concepten in de Commissie Evaluatie capaciteit Evaluatie netwerk Wettelijk kader and

Nadere informatie

CENTER FOR PHILANTHROPY STUDIES UNIVERSITY OF BASEL SAME BUT DIFFERENT: RELATIE CORPORATE FOUNDATION MET HAAR FOUNDER

CENTER FOR PHILANTHROPY STUDIES UNIVERSITY OF BASEL SAME BUT DIFFERENT: RELATIE CORPORATE FOUNDATION MET HAAR FOUNDER CENTER FOR PHILANTHROPY STUDIES UNIVERSITY OF BASEL CORPORATE FOUNDATIONS KNOWLEDGE EXCHANGE SAME BUT DIFFERENT: RELATIE CORPORATE FOUNDATION MET HAAR FOUNDER CORPORATE GIVING AT ARMS LENGTH DR. LONNEKE

Nadere informatie

FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU 25/2/2016. Biocide CLOSED CIRCUIT

FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU 25/2/2016. Biocide CLOSED CIRCUIT 1 25/2/2016 Biocide CLOSED CIRCUIT 2 Regulatory background and scope Biocidal products regulation (EU) nr. 528/2012 (BPR), art. 19 (4): A biocidal product shall not be authorised for making available on

Nadere informatie

BUX haalt investering van 11,1 miljoen binnen en neemt ayondo Markets Limited over

BUX haalt investering van 11,1 miljoen binnen en neemt ayondo Markets Limited over 12 juni 2019, 10:46 (CEST) BUX haalt investering van 11,1 miljoen binnen en neemt ayondo Markets Limited over AMSTERDAM, 12 juni, 2019 -Mobiele broker BUX hee bij een nieuwe investeringsronde 11,1 miljoen

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Replacement course / vervangend vak

Replacement course / vervangend vak Transition rules / Bachelor / 2017-2018 BSc Bedrijfseconomie Code Course / vak Transition rule / overgangsregel Replacement course / vervangend vak Code Sem or Remarks / Opmerkingen unit / Sem of blok

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas IPFOS Bestuurders Conferentie Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas SCENARIO PLANNING DE TOEKOMST VOOR PENSIOENFONDSEN? Onno de Vrij, SAS HET

Nadere informatie

Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement

Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement Delft, 8 maart 2012 Realistic wall of water ir. F.C. (Floris) Boogaard, (020) 606 32 50/06-51 55 68 26 e-mail: f.c.boogaard@tudelft.nl/

Nadere informatie

Kan ik geld afhalen in [land] zonder provisies te betalen? Asking whether there are commission fees when you withdraw money in a certain country

Kan ik geld afhalen in [land] zonder provisies te betalen? Asking whether there are commission fees when you withdraw money in a certain country - General Can I withdraw money in [country] without paying fees? Kan ik geld afhalen in [land] zonder provisies te betalen? Asking whether there are commission fees when you withdraw money in a certain

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 4.2.2005 COM(2005) 27 definitief Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1883/78 betreffende de algemene regels

Nadere informatie

RE-INVENT OUR REGION

RE-INVENT OUR REGION RE-INVENT OUR REGION Future scenario s on the economic development of the South Eastern part of the Netherlands TIM 7 With close guidance on process and methods by Peter Kopeczek* * Re-invent your business

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie 25/02/2013 Olav Luyckx Project Officer Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie (EACI) Brugge, 26 Februari 2013 EACI IEE - STEER

Nadere informatie

STAATSCOURANT. Nr

STAATSCOURANT. Nr STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10462 17 april 2013 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 16 april 2013, nr. WJZ / 13049487, houdende wijziging

Nadere informatie

Horizon 2020 Kansen voor Hogescholen

Horizon 2020 Kansen voor Hogescholen Horizon 2020 Kansen voor Hogescholen DG Onderzoek en Innovatie mei 2013 Inhoud presentatie Opzet toekomstig Europees R&I beleid Hoofdlijnen Horizon 2020 Waar staan we nu? Kansen voor hogescholen in Horizon

Nadere informatie