Vaker een trein, da s pas fijn!?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vaker een trein, da s pas fijn!?"

Transcriptie

1 Vaker een tren, da s pas fjn!? Hoogfrequent spoorvervoer beschouwd vanut de rezger Janneke Tax DHV Elske Olthof 4Infra Bjdrage aan het Colloquum Vervoersplanologsch Speurwerk 24 en 25 november 2011, Antwerpen

2 Samenvattng Vaker een tren, da s pas fjn!? Hoogfrequent spoorvervoer beschouwd vanut de rezger Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) s bedoelt om het spoorsysteem n Nederland naar een hoger nveau te tllen, voor zowel rezgers- als goederennveau. Herbj wordt vooral ngezet op het verhogen van frequentes, om zo de kwaltet van bede vervoersstromen te verbeteren. Dt klnkt perfect, maar s dt wel zo? Welke concesses zjn er gedaan om dt mogeljk te maken n de denstregelng? In het PHS s voorzen om hoogfrequent te gaan rjden n de grote steden n de Randstad, Gelderland en Noord-Brabant volgens de varant maatwerk 6/6. Dt houdt n dat op de belangrjke verbndngen n de sptsen gereden gaat worden met een frequente van zes Intercty s en zes Sprnters per uur, tegen een frequente van ver Intercty s en ver Sprnters nu. Om het effect van hoogfrequent rjden op de rezger te onderzoeken s gekeken naar de praktjkproeven de zjn gehouden n week 36 van 2009 en de maand september van Daarnaast zjn smulates utgevoerd om de robuusthed van de denstregelng zoals gereden n week 36 van 2009 te vergeljken met de robuusthed van de standaarddenstregelng ut Ut de resultaten van de praktjkproeven bljkt dat hoogfrequent rjden mogeljk s en dat het gewaardeerd wordt door de rezger. Rjden met een hogere frequente betekent wel dat er voldoende trenstellen ngezet moeten worden. Een rezger wl graag een ztplaats hebben, zeker op een langer traject. Daarnaast s het de vraag of rezgers de voorkeur hebben voor het overslaan van een stopstaton of het net halen van een geplande aankomst. De smulates laten zen dat de verschllen n robuusthed tussen een denstregelng met hoogfrequente sptsen en de standaarddenstregelng klen zjn. Herbj moet worden aangetekend dat de rj- en dus restjden voor de hoogfrequente denstregelng met enkele mnuten verlengt zjn. Dt alles ledt tot de stellng: hoogfrequent rjden s mogeljk, maar kent een aantal mtsen en maren voor de rezger. Deze zal utendeljk zelf moeten bepalen of geldt: Vaker een tren, da s pas fjn! 2

3 1. Inledng Je komt op een wllekeurg moment op het staton aan en de kans dat je tren bnnen 5 mnuten vertrekt s 50 procent. Je hoeft er geen rekenng meer te houden met het spoorboekje als je thus vertrekt of als je aan het ende van je werkdag nog even naar de WC wlt. Je komt aanlopen en bnnen no tme vertrekt de tren de je moet hebben. Dat s excellente op het spoor!? Het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) tlt het spoorsysteem n Nederland naar een hoger nveau. Rezgerstrenen rjden frequenter n de spts en voor het goederenvervoer s een vaste plek ngebouwd n de denstregelng. Herdoor wordt de kwaltet van bede vervoerstromen verbeterd. Klnkt perfect, maar s dt wel zo? Welke concesses zjn er gedaan om dt mogeljk te maken n de denstregelng? Deze paper gaat n op het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) en de gevolgen hervan voor rezgers. De tweede paragraaf omschrjft de achtergrond van het PHS, waarvan de doelen n paragraaf dre besproken worden. Vervolgens wordt ngegaan op de ervarngen de zjn opgedaan met praktjkproeven met een hoogfrequente denstregelng. In paragraaf 5 wordt de robuusthed van een hoogfrequente denstregelng besproken, zoals de bljkt ut smulates. De laatste paragraaf behandelt de concluse van deze paper. 2. Spoorboekloos rjden n 2020 De mobltet n Nederland groet, ook het aantal spoorklometers voor rezgers en goederen bljft stjgen. Om deze groe op te vangen heeft het Mnstere van Verkeer en Waterstaat het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer opgestart. Het PHS rcht zch met name op de spoorverbndngen met de grootste vervoerstromen. Op deze corrdors moeten n de toekomst hogere frequentes gerealseerd worden. In het PHS s hoogfrequent spoorvervoer gedefneerd als het laten rjden van zes Intercty s en zes Sprnters (stoptrenen) per uur per rchtng op een corrdor. Dt zjn er twee meer per uur dan de hudge denstregelng op drukke corrdors, met ver Intercty s en ver Sprnters. Daarnaast s er elk uur rumte ngepland voor het laten rjden van twee goederentrenen. Door deze aantallen wordt een denstregelng zoals voorzen n het PHS ook wel of kortweg 6-6 genoemd, met als tegenhanger de hudge 4-4(-2). De verwachtng s dat met de nvoerng van het PHS het aantal rezgersklometers tot 2020 stjgt met rum 40% ten opzchte van De groe wordt vooral verwacht tussen de grote steden n de Randstad, Gelderland en Noord-Brabant, ofwel langs de trajecten waar het programma utgevoegd wordt, ze ook paragraaf 2.2. Het goederenvervoer krjgt meer rumte n de denstregelng. De verwachtng s een groe naar 66 tot 102 mljoen ton per jaar n In 2006 werd 42 mljoen ton vervoerd over het spoor. 3

4 2.1 Het project PHS In het najaar van 2010 heeft de Tweede Kamer, onder bepaalde voorwaarden, ngestemd met de utvoerng van het PHS (Rjksoverhed, s.d.). Hern s gekozen voor de varant maatwerk6/6. In de perode worden per rego verschllende varanten utgewerkt, waarbj onder andere benodgde aanpassngen aan de nfrastructuur worden vastgesteld. De eerste werkzaamheden om het rjden volgens het PHS mogeljk te maken zullen begnnen n De geplande enddatum van het programma s Voor het totale programma s 4,6 mljard utgetrokken. Het maatregelenpakket van maatwerk6/6 s begroot op 3 mljard, nclusef extra beheer en onderhoud tot en met De subprojecten OV SAAL en mote Koopmans (Noord-Nederland) vormen aparte stude- en beslutvormngtrajecten. 2.2 Locates Op de kaart (Error! Reference source not found.) wordt weergegeven welke corrdors deel utmaken van het PHS. In de varant maatwerk 6/6 op de corrdors Alkmaar Endhoven en Schphol Arnhem gaan 6 Intercty s per uur rjden. Tussen Alkmaar en Amsterdam en rond Utrecht gaan daarnaast 6 Sprnters per uur rjden. Op de corrdor Den Haag Rotterdam gaan, nclusef de HSL, 8 Intercty s en 6 Sprnters rjden. Tussen Endhoven en Breda wordt het aantal Intercty s verdubbeld, naar 4 per uur. Deze frequentes worden utslutend gereden n de spts. Buten de spts bljven de hudge frequentes gehandhaafd. De routerng van de goederentrenen ten noorden van de Betuweroute wordt beter gespred. Bnnen het beslut moet op dverse locates extra nfrastructuur gerealseerd worden. Hermee wordt de neuwe denstregelng gewaarborgd. Fguur 1: Kaart PHS (bron Mnstere van Verkeer en Waterstaat, 2010) 4

5 3. Doelen PHS Op 11 maart 2011 schreef de Mnster van Infrastructuur en Mleu (Schultz van Haegen, 2011) n een bref naar de Tweede Kamer: PHS heeft tot doel om n de drukke delen van het land te komen tot hoogfrequent spoorvervoer en tevens om te komen tot een toekomstvaste routerng van het spoorgoederenvervoer, waarbnnen een zo ntensef mogeljk gebruk van de Betuweroute utgangspunt s. Hermee s de frequenteverhogng gepostoneerd als doel van het PHS. Maar s dt wel een doel en net een maatregel? Waarom s een frequenteverhogng op het spoor gewenst en welke gevolgen heeft dt voor andere delen van de denstregelng? Om deze vragen te kunnen beantwoorden, wordt n deze paragraaf besproken hoe het doel van het PHS tot stand gekomen s. In de beledsbref van 19 november 2007 (Eurlngs en Huzenga, 2007) worden ten aanzen van de kwaltet van het spoorvervoer n 2020 de volgende ver speerpunten genoemd: 1. Hoogfrequent spoorvervoer op de drukste trajecten n de brede Randstad; 2. Samenhangende regonale OV-systemen waarvan het spoorvervoer met name de Sprnter de backbone vormt, met goede aanslutngen n de keten op het vervoer per bus, tram en metro; 3. Kwaltet restjden naar de landsdelen; 4. Toekomstvaste routestratege spoorgoederenvervoer. De aanbevelngen ut de beledsbref netwerkaanpak zjn gebaseerd op de utkomsten ut de Landeljke Markt- en Capactetsanalyse Spoor (LMCA) (Mnstere Verkeer en Waterstaat, 2007). In deze analyse zjn dre varanten voor het spoorvervoer vergeleken, met als doel nzcht te geven n de kansen en mogeljkheden voor een kwaltetssprong voor de trenrezger. De kwaltetsaspecten frequente, tjdlggng en restjd zjn n de LMCA meegenomen. De analyse heeft zch met name gercht op een frequenteverhogng als verbeterng. Het verkorten van de restjd s net meegenomen, maar de utkomsten van de modellen zjn wel geanalyseerd op restjd. Herdoor s vooraf de rchtng bepaald van de kwaltetsprong voor het spoorvervoer. Terwjl voor de rezger de restjd en punctualtet ook zeer belangrjk zjn (Ravv en Kasp, 2011). Deze voorkeur bljkt ook ut de keuze tussen de tren en andere vervoersmodalteten. In een emprsche stude op een corrdor van Kropman en Katteler (1993) s er een verband gevonden tussen modaltetskeuze en de verhoudng tussen de restjden voor bede modalteten. Vooral bj restjdverhoudngen tussen 1 en 1,5 (restjd ov / restjd auto) heeft een veranderng n restjdverhoudng relatef veel mpact op de modaltetskeuze van mensen. In het hudge vervoersbeled voor de snelwegen wordt gestreefd naar een zo snel mogeljke restjd bnnen de randvoorwaarden (zoals mleu). Door de kwaltetssprong van het openbaar vervoer te concentreren op een frequenteverhogng waarbj een 5

6 langere restjd geaccepteerd wordt, kan de concurrenteposte van het openbaar vervoer erop achterut gaan, terwjl het streven s om deze te verbeteren. 4. Proeven met hoogfrequent trenverkeer Het beled s erop gercht hoogfrequent te gaan rjden, maar s dt wel mogeljk n de praktjk? Om te testen of en hoe spoorboekloos rjden n werkeljkhed mogeljk s, zjn praktjkproeven utgevoerd. Deze zjn gehouden n week 36 van 2009 en n de maand september 2010 op de A2-corrdor, tussen de statons Amsterdam Centraal en Endhoven. Tjdens deze proeven s een denstregelng utgevoerd volgens PHS maatwerk6/6, ofwel met hogere frequentes n de spts. In de proef van 2009 bleek dat het mogeljk was om voor de spts te gaan rjden met een hogere frequente (zes trenen per uur) en na de spts terug te gaan naar de oorspronkeljke denstregelng (ver trenen per uur). De proef verlep bjzonder goed; er hebben vrjwel geen verstorngen plaatsgevonden en de punctualtet was hoger dan tjdens een gemddelde week n september. Dt alles was mogeljk dankzj de focus op de proef, de scherpte van het personeel en het utbljven van ncdenten. In de evaluate van de proef (NS Rezgers, 2009) wordt benadrukt dat wanneer de 6-6 denstregelng standaard wordt ngevoerd tjdens de spts, deze deel zal gaan utmaken van de orde van de dag, waardoor de scherpte van bjsturng en personeel naar een normaal nveau zullen gaan; daarnaast zullen ncdenten optreden waar mee omgegaan moet worden. Volgens de evaluate van de proef n 2010 (NS Rezgers, 2010) s bevestgd dat bnnen een aantal condtes het mogeljk s elke ten mnuten een Intercty en een Sprnter te laten rjden tussen Endhoven en Amsterdam en tussen Utrecht en Geldermalsen. Rezgers gaven aan de hogere frequente te waarderen. Wel waren er klachten over te volle trenen en over de maatregel om stoptrenstatons voorbj te rjden bj vertragng. ProRal, NS en de goederenvervoerders moeten nog een beslut nemen over bnnen welke condtes en vanaf wel moment er Elke Ten Mnuten Een Tren (ETMET) wordt ngevoerd. Ut de proeven bljkt dat hoogfrequent rjden wellcht mogeljk s, en dat het gewaardeerd wordt door de rezger. Tegeljk komen nadelen naar boven. Rjden met een hogere frequente betekent ook dat er voldoende trenstellen ngezet moeten worden. Een rezger wl graag een ztplaats hebben, zeker op een langer traject. Daarnaast s het de vraag of rezgers de voorkeur hebben voor het overslaan van een stopstaton of het net halen van een geplande aankomst. 5.Robuusthed van een hoogfrequente trendenst De resultaten van de proeven laten zen dat het mogeljk s met hogere frequentes te rjden n de spts op het traject Amsterdam Endhoven. In de proef van 2009 waren er echter vrjwel geen verstorngen, waardoor de robuusthed van de denstregelng net bepaald kon worden. Tjdens de proef van 2010 zjn er wel verstorngen opgetreden. De eerste weken van de proef waren de betrokken partjen nog op zoek naar de juste maner van werken, waardoor de robuusthed van de denstregelng ook net representatef te bepalen was. Deze robuusthed s echter wel van belang voor de 6

7 rezger, omdat daardoor de restjd en de betrouwbaarhed bepaald worden (Retveld et al., 2001). Om de robuusthed van een denstregelng met hoogfrequente perodes n de spts te bepalen, zjn n het voorjaar van 2010 smulates utgevoerd. Herbj s gebruk gemaakt van het smulatemodel OpenTrack. Eerst s gekeken naar de vraag wat robuusthed s en hoe robuusthed gekwantfceerd kan worden. Vervolgens s bepaald n hoeverre er een verschl bestaat n robuusthed tussen een standaarddenstregelng en een denstregelng met hogere frequentes n de spts. Herut s bepaald welke van de twee denstregelngen robuuster s. De denstregelngen de vergeleken zjn, zjn de standaarddenstregelng (met een 4-4 frequente) zoals standaard gereden n 2009 en de denstregelng met een 6-6 frequente n de spts zoals gereden n week 36 van 2009, de herboven genoemde proefweek, volgens het model van maatwerk6/6. In Fguur 2 s het verschl n frequente tussen de denstregelngen te zen. Bede denstregelngen zjn onderzocht op de A2-corrdor, de spoorverbndng tussen Amsterdam Centraal en Endhoven. Fguur 2: Trenfrequentes 5.1 Robuusthed De robuusthed van een denstregelng s net eendudge gedefneerd. Daarom s een werkdefnte voor robuusthed opgesteld. Hern s robuusthed bepaald op bass van dre eenheden: punctualtet, netwerkstabltet en overstaphaalkans. Deze worden heronder besproken. Punctualtet De meest bekende waarde waarn de kwaltet van een trendenst wordt utgedrukt s punctualtet. Punctualtet s een bnare maat, de bepaald of een tren op tjd of te laat s. De normen hervoor verschllen per land; n Dutsland s een tren te laat als deze meer dan vjf mnuten te laat s, n Groot-Brttannë bj meer dan ten mnuten te laat (Martn, 2008). De punctualtetsnorm was n Nederland tot en met 2008 dre mnuten, maar s snds 2009, n aanslutng op de nternatonale norm, verhoogd naar vjf mnuten (Haghton, 2009). 7

8 In Nederland wordt de punctualtet alleen bepaald op de grotere statons. Voor het bepalen van de robuusthed van de denstregelng zjn echter alle stops van belang. Daarom s voor het onderzoek de punctualtet gedefneerd als het percentage aankomsten op statons gedurende een denstregelngsdag waarbj mnder dan de punctualtetsnorm van vjf mnuten wordt afgeweken van de denstregelng. In formule: p Trs s Punctualt et = Tr (1) s s Hern s Tr het aantal trenen dat mnder dan vjf mnuten te laat arrveert op een p s staton s en Trs het totaal aantal trenen dat arrveert op staton s. Netwerkstabltet De volgende maat voor robuusthed de n het onderzoek gebrukt wordt, s netwerkstabltet. Herbj s de defnte van Goverde (2008) aangehouden: een gebed s stabel als de som van de utgaande vertragngen lager s dan de som van de ngaande vertragngen. In formule zet de netwerkstabltetsmaat er als volgt ut: Hern s ut vert Netwerksta bltet = n vert (2) vert de ngangsvertragng van tren, n ut vert de utgangsvertragng van tren. Wanneer de netwerkstabltet klener s dan 1 dempen vertragngen ut en s het netwerk stabel, anders s het nstabel. Ingaande vertragngen komen van trenen de het systeem nrjden en trenen de n het systeem starten, utgaande vertragngen komen van trenen de het systeem verlaten of hun endpunt bnnen het systeem bereken. De netwerkstabltet s een maat de kjkt op trennveau. Iedere tren de n het model rjdt wordt twee keer meegeteld, nameljk aan het begn van zjn rt en aan het ende. De grootte van de vertragng speelt geen rol n de bepalng. Als nulpunt s gedefneerd dat een tren geen vertragng heeft. Wanneer een tren dus te vroeg s, wordt de vertragng als nul meegenomen. Dt s gedaan om te zorgen dat trenen de te vroeg zjn, net kunnen compenseren voor de trenen de te laat zjn. Hoe lang een rt van een tren duurt, wordt n de bepalng net meegenomen. Korte rtten kunnen herdoor n verhoudng zwaar meewegen. Door de utgangsvertragng te delen door de ngangsvertragng, s het mogeljk de netwerkstabltet voor verschllende modelruns met elkaar te vergeljken. Dt s een toevoegng aan de netwerkstabltet zoals de gedefneerd s volgens Goverde (2008), waarn sprake s van het verschl tussen de ngangsvertragng en de utgangsvertragng. Overstaphaalkans Een andere en wellcht onderschatte mogeljkhed om naar de robuusthed van een denstregelng te kjken, s naar de kwaltet van een trenres voor de rezger. Een voorbeeld s Carey (1992), de een kwaltetsmaat beschrjft waarbj wordt gekeken naar de totale kosten van een res voor een rezger. Deze kosten zjn opgebouwd ut de kosten voor de geplande rjtjd en de wachttjd op statons/haltes, de verwachte kosten 8

9 voor eerder of later aankomen op statons/haltes en de verwachte kosten van een later vertrek van een staton/halte. Bnnen het utgevoerde onderzoek zjn de methoden van Carey lastg te bepalen. Daarom s als kwaltetsmaat voor de rezger de overstaphaalkans gedefneerd. Deze geeft de kans dat een rezger zjn overstap zal halen voor een bepaalde overstapverbndng. Dt wordt gedaan door voor een bepaalde overstap het aantal trenen waarvoor de overstap gehaald wordt te delen door het aantal trenen waarvoor de overstap bestaat. Herbj geldt dat een overstap gehaald wordt als de beschkbare tjd tussen aankomst met de ene tren en vertrek met de andere mnmaal de tjd s de gegeven wordt n het Spoorboekje 2009 (NS, 2008). In formule: Hern s h Trj Overstapha alkans voor relate j = (3) Tr j Tr j het totale aantal trenen dat op een dag aankomt waarvoor overstap van h tren op tren j bestaat. Tr j s het aantal trenen waarbj de overstap gehaald wordt. Een overstap wordt gehaald als: v a ot > 0 (4) j j Hern s v j de vertrektjd van tren j, a de aankomsttjd van tren en ot j de overstaptjd de nodg s voor de overstap van tren op tren j, zoals gedefneerd n het Spoorboekje 2009 (NS, 2008). Omdat er een groot aantal overstaprelates bestaat op de verbndng Amsterdam Endhoven s de overstaphaalkans alleen bepaald voor de relates waarvan de aankomende tren n de 6-6 denstregelng daadwerkeljk zes keer per uur op de A2-corrdor rjdt en de vertrekkende tren maxmaal twee keer per uur rjdt. 5.2 Opzet smulates Om de robuusthed van de standaarddenstregelng en de 6-6 denstregelng te vergeljken zjn met behulp van het softwarepakket OpenTrack smulates utgevoerd. Op bass van realsatedata van de trenenloop n de maand november 2009 zjn n de smulates stochastsche elementen (ngangsvertragngen en prestateverdelngen van trenen) toegevoegd. Per denstregelng zjn zestg verschllende smulates (scenaro s) utgevoerd de eder een dag smuleren. In bede denstregelngen s steeds dezelfde toevalscoëffcënt gebrukt, daardoor kunnen de smulates paarsgewjs vergeleken worden. Daarnaast kunnen gemddelden voor de bede denstregelngen vergeleken worden. 5.3 Resultaten Punctualtet In totaal bljken de verschllen n punctualtet tussen de standaarddenstregelng en de 6-6 denstregelng klen, met maxmale verschllen van zo n twee procentpunt. Op bass van vergeljkng van waarden ut realsatedata met de ut smulates ljken de smulates een goed beeld van de trenenloop te geven voor de gevallen waarn lchte verstorngen optreden. 9

10 Vergeljkng van de 6-6 denstregelng met de standaarddenstregelng levert geen sgnfcant verschl wanneer gemeten wordt op alle statons ut het model. De gemddelde punctualtet s met 91,81% voor bede denstregelngen geljk. Hoewel een verschl verwacht wordt gezen het grotere aantal trenen n de 6-6 denstregelng n vergeljkng met de standaarddenstregelng, bljkt dt net aantoonbaar. Dt komt waarschjnljk doordat n de 6-6 denstregelng de rjtjd verlengt s voor trenseres de met een frequente van zes keer per uur rjden. De Intercty tussen Amsterdam en Endhoven heeft volgens de 6-6 denstregelng n de spts 4 mnuten langer dan volgens de standaarddenstregelng. Wanneer alleen de hoofdstatons (zoals gebrukt door de NS voor punctualtetsbepalngen) n beschouwng worden genomen s een sgnfcant verschl tussen de denstregelngen zchtbaar. Omdat op hoofdstatons de Intercty s zwaarder meewegen dudt dt erop dat deze mnder punctueel zjn n de 6-6 denstregelng dan n de standaarddenstregelng. Vergeljkng van de 6-6 denstregelng met de standaard denstregelng voor alleen de sptsperode geeft een vergeljkbaar beeld als vergeljkng voor de gehele dag. Het meewegen van meer trenen en statons waar geen 6-6 wordt gereden zorgt dus dat er geen verschl zchtbaar s tussen de twee denstregelngen. Dt ljkt erop te duden dat een ets lagere punctualtet van de 6-6 denstregelng zch net verder verspred buten de corrdor. Bj vergeljkng van alleen de Interctyseres de door de gehele corrdor rjden (800, en 3500 seres) bljkt er een verschl te bestaan tussen de twee denstregelngen. Dt verschl s echter klen. Netwerkstabltet Bede denstregelngen veroorzaken een stabel netwerk. De waarde voor de netwerkstabltet s hoger bj de 6-6 denstregelng dan bj de standaarddenstregelng. Dt bljkt zowel ut vergeljkng van de gemddelde waarden over alle smulates als vergeljkng van de twee waarden per scenaro. Een hogere waarde voor de netwerkstabltet voor de 6-6 denstregelngen betekent dat vertragngen de n deze denstregelng het model bnnen komen mnder snel utdempen dan vertragngen n de standaarddenstregelng. Volgens de resultaten voor de punctualtet s er weng verschl tussen de twee onderzochte denstregelngen. De resultaten voor de netwerkstabltet laten wel een verschl zen. Dt ljkt veroorzaakt te worden doordat een aantal vertraagde trenen n de 6-6 denstregelng mnder snel rumte heeft om tussen de andere trenen door te gaan. Het aantal trenen waaraan de vertraagde tren zjn vertragng doorgeeft, s dan voor bede denstregelngen wel nagenoeg geljk. In de 6-6 denstregelng s het hebben van vertragng voor een afzonderljke tren dus ernstger dan n de standaarddenstregelng, maar het doorgeven van vertragng aan andere trenen s vergeljkbaar. Overstaphaalkans Op bass van de gemddelde overstaphaalkans presteert de 6-6 denstregelng voor dre relates beter en de standaarddenstregelng voor ver relates. Op bass van vergeljkng per scenaro bljkt een sgnfcant verschl bj vjf van de zeven relates waarbj er twee beter presteren met de 6-6 denstregelng en dre met de standaarddenstregelng. Op 10

11 bass van deze resultaten kan net geconcludeerd worden dat een van de twee denstregelngen beter scoort voor de overstaphaalkans. Wel moet opgemerkt worden dat verschllen tussen de twee denstregelngen net alleen veroorzaakt worden door de utvoer van de denstregelng, maar ook het gevolg zjn van andere beschkbare overstaptjden. 5.4 Concluses en aanbevelngen ut de smulates Het kan gesteld worden dat de robuusthed van een trendenstregelng vermndert als n de spts met een hogere frequente wordt gereden, maar dat deze vermnderng klen s en net voor alle robuusthedsparameters aantoonbaar. Een vertragng van een ndvduele tren bljkt n de 6-6 denstregelng ets groter te worden dan n de standaarddenstregelng, maar deze vertragng wordt vervolgens net verder doorgegeven dan n de standaarddenstregelng. Daarnaast moet worden aangetekend dat de rj- en dus restjden n de 6-6 frequente langer zjn dan n de standaarddenstregelng. De resultaten van de smulatestude zjn bepaald op bass van een bepaalde denstregelng. Verder onderzoek zal moeten utwjzen of andere hoogfrequente denstregelngen dezelfde resultaten opleveren. 6. Concluse & dscusse Bj het vaststellen van de plannen voor het PHS s utgegaan van de redenate: meer trenen levert een beter product. Deze redenate ljkt engszns eendmensonaal te zjn met betrekkng tot de rezger, de net alleen het aantal trenen, maar ook zjn restjd en de betrouwbaarhed van zjn res belangrjk vndt. In bovenstaande paper s op twee maneren gekeken wat een hoogfrequente denstregelng voor gevolgen heeft voor de rezger. De eerste s de evaluate van de praktjkproeven de zjn gehouden met een hoogfrequente denstregelng op de A2- corrdor (Amsterdam Endhoven). Herut bleek dat rezgers de hogere frequente waarderen, maar dat er ook een aantal problemen optreedt, zoals te volle trenen en overslaan van stopstatons. Daarnaast moet de scherpte n de utvoerng gehandhaafd bljven om een product te beden waarop de rezger kan vertrouwen. Ofwel: rjden met een hoge frequente s mogeljk, mts Daarnaast zjn om de robuusthed en daarmee de betrouwbaarhed van een hoogfrequente trendenst te bepalen smulates utgevoerd. Deze laten zen dat er slechts klene verschllen tussen de standaarddenstregelng en de 6-6 denstregelng bestaan. Dt geldt net alleen voor de punctualtet, maar ook voor de netwerkstabltet en de kans om een bepaalde overstap te halen. Herbj moet worden aangetekend dat de rj- en dus restjden n de 6-6 denstregelng langer zjn, wat nvloed heeft op de concurrenteposte van de tren. Ofwel: rjden s met een hoge frequente s robuust, maar Dt alles ledt tot de stellng: hoogfrequent rjden s mogeljk, maar kent een aantal mtsen en maren voor de rezger. Deze zal utendeljk zelf moeten bepalen of geldt: Vaker een tren, da s pas fjn! 11

12 Lteratuur Carey, M. (1992). Relablty of nterconnected scheduled servces. European Journal of Operatonal Research, 79, pagna Eurlngs, C., Huzenga, J.C. (2007). Beledsbref Netwerkaanpak; aanbedng Acteplan "Groe op het Spoor" en Landeljke Markt- en Capactetsanalyses Spoor, Wegen en Regonaal OV. datum 19 november 2007, kenmerk VENW/DGP-2007/9322. Goverde, R.M.P. (2008). Tmetable Stablty Analyss. n: Hansen, I.A., Pachl, J. (redacte) (2008), Ralway Tmetable & Traffc, Euralpress, Hamburg. Haghton, M. (2009). Tren mag vjf mnuten te laat zjn. Volkskrant, 30 jun 2009, va laat_zjn, gezen 22 februar Kropman J. & Katteler, H. (1993). De betekens van de verplaatsngstjdfactor: vergeljkng van auto- en trenverplaatsngen op de corrdor Dordrecht-Rotterdam. Insttuut voor Toegepaste Socale Wetenschappen (ITS), Njmegen. Martn, U. (2008). Performance Evaluaton. n: Hansen, I.A., Pachl, J. (redacte) (2008), Ralway Tmetable & Traffc, Euralpress, Hamburg. Mnstere van Verkeer en Waterstaat (2007). Landeljke Markt- en Capactetsanalyse Spoor. Mnstere van Verkeer en Waterstaat. Mnstere van Verkeer en Waterstaat (2010). Voorkeursbeslssng, Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. Mnstere van Verkeer en Waterstaat. NS (2008). Spoorboekje Nederlandse Spoorwegen, Utrecht. NS Rezgers (2010). Tweede proef Elke ten mnuten een tren afgerond. NSR, Utrecht, va gezen NS Rezgers. Konnkljk Nederlands Vervoer, ProRal (2009). Evaluate proefweek elke 10 mnuten een tren, NSR, Utrecht. Ravv, T., Kasp, M. (2011). Runnng on a Faster Track. va gezen 24 augustus Retveld, P., Brunsma, F.R., Vuuren, D.J. van (2001). Copng wth unrelablty n publc transport chans: A case study for Netherlands. Transportaton Research Part A: Polcy and Practce, 35-6, pagna

13 Rjksoverhed (s.d.). Plannng. va gezen 30 augustus Schultz van Haegen, M.H. (2011). Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. Bref van de Mnster van Infrastructuur en Mleu, vergaderjaar ,

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Al cohol kenn s door gespeel d Eval uat eal cohol voor l cht ng doorpeer sopf est val s ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Evaluate alcoholvoorlchtng door peers op festvals December 2005 INTRAVAL Gronngen-Rotterdam

Nadere informatie

Verslag Regeltechniek 2

Verslag Regeltechniek 2 Verslag Regeltechnek 2 Door: Arjan Koen en Bert Schultz Studenten Werktugbouw deeltjd Cohort 2004 Inhoudsogave Inledng blz. 3 2 Oen lus eerste-orde systeem blz. 4 3 Gesloten lus P-geregeld eerste orde

Nadere informatie

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder Waardeoverdracht Uw opgebouwde pensoen meenemen naar uw neuwe pensoenutvoerder In deze brochure 3 4 5 6 Gefelcteerd! Een neuwe baan Wel of net kezen voor waardeoverdracht? Vergeljk de regelngen Hoe waardevast

Nadere informatie

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015 Bronnen & Methoden bj Marktscan medschspecalstsche zorg 2015 Hoofdstuk 2: Wachttjden voor medsch specalstsche zorg Ontwkkelng van wachttjden Voor de wachttjdanalyses s gebruk gemaakt van gegevens afkomstg

Nadere informatie

Rekenen met rente en rendement

Rekenen met rente en rendement Rekenen met rente en rendement Woekerpols? Lenng met lokrente? Er wordt met de beschuldgende vnger naar banken en verzekeraars gewezen de op hun beurt weer terugwjzen naar de consument: Deze zou te weng

Nadere informatie

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer CE Oplossngen voor mleu, econome en en technologe Oude Oude Delft Delft 180 180 2611 HH Delft tel: tel: 015 0152 2150 150 150 fax: 015 2 150 151 fax: 015 2 150 151 e-mal: ce@ce.nl webste: e-mal: ce@ce.nl

Nadere informatie

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Toepassng: Codes Als toepassng van vectorrumten over endge lchamen kjken we naar foutenverbeterende codes. We benutten slechts elementare kenns van vectorrumten, en van de volgende functe.

Nadere informatie

Gemeentefonds verevent minder dan gedacht

Gemeentefonds verevent minder dan gedacht Gemeentefonds verevent mnder dan gedacht Maarten A. Allers Drecteur COELO en unverstar hoofddocent aan de Rjksunverstet Gronngen De rjksutkerng aan gemeenten wordt verdeeld op bass van utgangspunten de

Nadere informatie

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen T-servcemanagement Zo krjg je wél grp op T-nvesterngen ntegrate van applcate- en projectportfolomanagement Met één druk op de knop een overzcht genereren van alle T-projecten en bjbehorende applcates (of

Nadere informatie

5.1 Elektrische stroom en spanning

5.1 Elektrische stroom en spanning 5. Elektrsche stroom en spannng Opgave a lleen elektronen kunnen zch verplaatsen en net de postef geladen kern. Omdat de ladng van emer postef s, s hj negatef geladen elektronen kwjtgeraakt. Je erekent

Nadere informatie

I I f I I I I I I i i i i i i i

I I f I I I I I I i i i i i i i f Mnstere van Verkeer en Waterstaat Drectoraat-Generaal Rjkswaterstaat Denst Weg- en Waterbouwkunde Dynamsch traxaalonderzoek op asfalt Onderzoek op mengsels DAB /16 en ZOAB /16 A \r> f f f C.' ur B DO

Nadere informatie

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.:

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.: 13INK00403 mn 11 Mnstere van Bnnenlandse Zaken en Konnkrjksrelates > Retouradres Postbus 200112500 EA Den Haag Burgemeesters Wethouders Gemeenteraadsleden Overhedsmedewerkers GEMEENTE HELLEN DOORN lchand.:

Nadere informatie

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters Het s net zo gebrukeljk om voor klene jachten een sleepproef te laten utvoeren. Zo'n proef s duur en daardoor vaak net rendabel. Toch loont een sleepproef de moete. Aan de hand ervan kunnen bj voorbeeld

Nadere informatie

Applicatieportfoliomanagement

Applicatieportfoliomanagement governance Applcateportfolomanagement Governance zet applcatebeheer op scherp Nu applcates steeds nauwer verweven zjn met bedrjfsprocessen, s een gestructureerde aanpak van het applcatebeheer noodzakeljk,

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353

RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353 RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353 gemeente WOERDEN Van Wethouder Schreurs Datum : 25 september 2012 Portefeullehouders) : wethouder Scheurs Portefeulle(s) : wethouder Schreurs Contactpersoon : R. Broekmeulen

Nadere informatie

MRT/RT MKT/KT. Wormwielreductoren. www.triston.nl

MRT/RT MKT/KT. Wormwielreductoren. www.triston.nl MRT/RT MKT/KT Wormwelreductoren www.trston.nl Het s tjd voor Trston! Natuurljk wlt u dat uw producteproces soepel verloopt. Trston helpt. Want met de wormwelreductoren van Trston kest u voor langdurge

Nadere informatie

donkerstraat samen de stad ontwerpen Masterplan Leieboorden park cafe parel

donkerstraat samen de stad ontwerpen Masterplan Leieboorden park cafe parel Masterplan Leeboorden Dt paneel maakt deel ut Menen. De wandelng neemt u n het plan voor gemaakt deze wandelng s te verkrjgen n het stadhus waar u ook het overzchtsplan assen van het masterplan n het groot

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Heerhugowaard Stad van kansen Bestuursdenst I adves aan Burgemeester en Wethouders Reg.nr: BW 13-0415 Sector/afd.: SO/OV Portefeullehouder: S. Bnnendjk Casenr.: Cbb130383 Steller/tst.: E. Brujns Agenda:

Nadere informatie

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid 6. Behandelng van knderen met spastsche cerebrale parese gercht op verbeterng van handvaardghed 6.1.Wat s de meerwaarde van oefentherape bj de behandelng van knderen met spastsche CP op vaardghedsnveau

Nadere informatie

Reinier van der Kuij

Reinier van der Kuij 03 2014 Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Technsche Unverstet Delft, facultet Bouwkunde, afdelng

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der StatenGeneraal 2 Vergaderjaar 986987 07 Husvestng der Kamer Nr. 66 Herdruk BRIEF VAN DE BOUWBEGELEIDINGSCOMMISSIE Aan de Voorztter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal 'sgravenhage,

Nadere informatie

De waarde van de CIO

De waarde van de CIO organsatestructuur De waarde Model voor de toegevoegde waarde In de afgelopen decenna s de rol van IT n de bedrjfsvoerng steeds groter geworden. Door het toenemende belang van IT neemt ook de nvloed en

Nadere informatie

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het NEN 5128: overzcht van rendementen Utgebrede aandacht warmtapwatersystemen Door afnemende warmtevraag voor rumteverwarmng, neemt het belang van het opwekkngsrendement voor warmtapwater toe. In de norm

Nadere informatie

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter Nederlandse bjdrage aan offcële CMM CMMI-s De Nederlandse stchtng SPIder heeft s ontwkkeld voor het CMMI, verschllende routes door het CMMI voor het oplossen van bepaalde problemen of het halen van bepaalde

Nadere informatie

Bijlage 3 Rapportage risicoanalyse buisleidingen

Bijlage 3 Rapportage risicoanalyse buisleidingen Bjlage 3 Rapportage rscoanalyse busledngen 0.\[(] E ROEVER \ V. S M)\ -.S KWANTTATEVE RSCOANALYSE Beslut externe velghed busledngen Gemeente Steenbergen Opdrachtgever: Contactpersoon: Gemeente Steenbergen

Nadere informatie

Een levensloopregeling voor software

Een levensloopregeling voor software Een levensloopregelng voor Neuwe benaderng - en nformatebevelgng De gebruker van een nformatesysteem streeft naar contnuïtet. De ongestoorde werkng van s hervoor essenteel. Maar wat weet de gebruker van

Nadere informatie

Praktijkboek De knop om!

Praktijkboek De knop om! Praktjkboek De knop om! Maak uw organsate energebewust >> Duurzaam, Agrarsch, Innovatef en Internatonaal ondernemen De knop om! Maak uw organsate energebewust Voorwoord Bnnen bedrjven en nstellngen wordt

Nadere informatie

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden?

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden? 3. Dagnostek 3.7. Hoe meet je verbeterng of verslechterng n het dageljks functoneren met betrekkng tot de mobltet (ztten, staan, lopen, verplaatsen) bj CP? 3.7.3 Welke meetnstrumenten zjn geschkt voor

Nadere informatie

effectief inzetten? Bert Dingemans

effectief inzetten? Bert Dingemans archtectuur Is meten weten? Kwaltateve en kwanttateve analyse n archtectuurmodellen Kwaltateve en kwanttateve analyses kunnen de denstverlenng van de enterprsearchtect verbeteren. Toch s de nzet van deze

Nadere informatie

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling B000012403 25 ĩ O Toelchtng adves gemeenteraad bj aanvraag aanwjzng als lokale publeke meda-nstellng Ì...Ï 1. Algemeen De wetgever heeft gekozen voor een s ys teem waarbj per gemeente, voor de termjn van

Nadere informatie

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal - 2 - Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 4INT05600 IIIIIIlllllllllIIIIIIIIIIIlllllllllllllllll Onderwerp: Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9 Gemeente Hellendoorn DEC. 20W Verzoek toepassng

Nadere informatie

Automatic-schakelaar Komfort Gebruiksaanwijzing

Automatic-schakelaar Komfort Gebruiksaanwijzing opzetstuk Systeem 2000 Art. nr.: 0661 xx / 0671 xx Inhoudsopgave 1. Velghedsnstructes 2. Functe 2.1. Werkngsprncpe 2.2. Detecteveld verse met 1,10 m lens 2.3. Detecteveld verse met 2,20 m lens 3. Montage

Nadere informatie

Yield Management & Short Selling

Yield Management & Short Selling Yeld Management & Short Sellng M.J. Soomer B.W.I. Werkstuk Begeleder : dr. G. M. Koole Maart 00 Vrje Unverstet Facultet der Exacte Wetenschappen Dvse Wskunde en Informatca Studerchtng Bedrjfswskunde &

Nadere informatie

De Waarde van Toekomstige Kasstromen

De Waarde van Toekomstige Kasstromen De Waarde van Toekomstge Kasstromen De kosten van onderpandmnmalserng Jeroen Kerkhof, VAR Strateges BVBA Introducte Voor de fnancële crss hadden fnancële ngeneurs op bass van een aantal redeljke assumptes

Nadere informatie

Jaarverslag 2013 i <

Jaarverslag 2013 i < Jaarverslag 2013 Voorut kjken In 2013 heeft het CBR weer goede resultaten geboekt. Zo zjn de resultaten van de examendvses en de klachtenregelng verbeterd. We kunnen zelfverzekerd voorut kjken naar het

Nadere informatie

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig?

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig? projectmanagement Goed opdrachtgeverschap De kloof: welke kenns heeft een opdrachtgever nodg? Een van de redenen waarom projecten net succesvol zjn s de kloof tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Om

Nadere informatie

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 Cats Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 ] Motverng vanjhet beroepschrft n cassate (rolnummer 10/00158) tegen de utspraak van het Gerechtshof te Arnhem van 1 december 2009, nr. 08/00145, j j/ nzake SËËÊÊÊÈÈÊÈtemÈ

Nadere informatie

B1400914. Datum: 22 mei 2014 Agendapunt nr: 7. Aan de Verenigde Vergadering. Vrijmaken krediet grondverwerving ABH Cromstrijen

B1400914. Datum: 22 mei 2014 Agendapunt nr: 7. Aan de Verenigde Vergadering. Vrijmaken krediet grondverwerving ABH Cromstrijen Datum: 22 me 214 Agendapunt nr: 7. B14914 Aan de Verengde Vergaderng Vrjmaken kredet grondverwervng ABH Cromstrjen Aard voorstel Beslutvormend voorstel met nvesterng Aantal Bjlagen 4 Voorstel behandeld

Nadere informatie

AUDIT FACILITY MANAGEMENT

AUDIT FACILITY MANAGEMENT Mnstere van Verkeer en Waterstaat. Rjkswaterstaat, stafdenst Audt RWS AUDT FACLTY MANAGEMENT drs. P. Kool drs..e. Leene Stafdenst Audt RWS 's-gravenhage, jun 999 waterstaat nent&te! /Fex. 070-3513003 Audt

Nadere informatie

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak?

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak? process mnng Process mnng: leuk voor de lefhebber of noodzaak? Pledoo voor een breder draagvlak en toepassng n de audtpraktjk Process mnng toepassen n de audtpraktjk. Waarom zouden we dat wllen? En wat

Nadere informatie

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar ARU 27 TEM (27.5) ;jnv-erstejt e 3 ndhov F net utleenbaar Colofon Ttel Onderzoek naar Rollen en Rolcombnates bj lokale Rabobanken l onderttel Afstudeeropdracht Verse, datum 27 augustus 27 Samengesteld

Nadere informatie

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking Behoefte aan Archtectuur Lfecycle Management Ontvlechtng van ICT verest neuwe samenwerkng Bnnen de ICT s sprake van verzulng van zowel de systemen als het voortbrengngsproces. Dt komt doordat de ICT n

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en mogeljkheden Montorng van uw kredetverzekerng www.eulerhermes.nl EH SmartVew Montor uw rsco s en maak onmddelljk gebruk van neuwe kansen

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 i <

Jaarverslag 2014 i < Jaarverslag 2014 Verbouwng en verneuwng De ambte van het CBR s zch verder te ontwkkelen tot een professonele publeke denstverlener. Daarom stond ook 2014 n het teken van verbouwng en verneuwng, zowel letterljk

Nadere informatie

Onderzoeksmethoden en techieken I

Onderzoeksmethoden en techieken I Naam:... Voornaam:... Studejaar en -rchtng:... MEERKEUZEVRAGEN Onderzoeksmethoden en techeken I Examen september 000 KLAD: omcrkel op het opgaven formuler telkens HET BESTE antwoord, er s telkens 1 best

Nadere informatie

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN Hertenkamp 6 9401 HL Assen telefoon (0592) 311 150 e-mal nfo@nmfdrenthe.nl www.nmfdrenthe.nl federate Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN K o p e Grffe Assen, 3 aprl 2013 Betreft: Energesprong

Nadere informatie

Samenvatting Farmaco-epidemiologie april 2011

Samenvatting Farmaco-epidemiologie april 2011 Hoofdstuk 1 Epdemologe bestudeert de frequente van zekte. Het bestuderen van de frequente van zekte s geen doel op zch. De frequente wordt onderzocht n het kader van etologsche (oorzaak), dagnostsche,

Nadere informatie

Integere programmering voor cyclische personeelsplanning

Integere programmering voor cyclische personeelsplanning UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2011 2012 Integere programmerng voor cyclsche personeelsplannng Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master of Scence

Nadere informatie

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport Bureau of lessenaar Een onderzoek naar de metng van bureaucrate n onderwjsnstellngen Defntef endrapport Opdrachtgever: Mnstere van Onderwjs, Cultuur en Wetenschap ECORYS Arbed & Socaal Beled Jos Blank

Nadere informatie

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf.

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf. LUCIA MARTHAS Insttute for Performng Arts Talent s only the startng pont - Irvng Berln - HBO MBO Vooropledng Leerbedrjf Onderwjsvse Voorwoord Het Luca Marthas Insttute for Performng Arts (LMIPA) s een

Nadere informatie

1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES

1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES Doel gr oepenanal yse DeFr esewouden I nvent ar sat e( pot ent ël e) dak-ent hu sl ozen,al cohol -en har ddr ugsver sl aaf den ndefr esewouden 1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES In het najaar van 2001 heeft

Nadere informatie

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies KleurRjk dgtaal magazne voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 6 Verder n dt magazne: Neuwe aanpak leerwerkbedrjven Feesteljke openng neuwe wonngen bj Op de Bes RICHTPUNT 2015: een neuwe kjk op

Nadere informatie

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen.

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen. Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl december 2014 nummer 15 ❸ Scharneren n de rego: Zud Oost Brabant In dt e-zne: Rdderkerk over de grenzen heen ❺ Aan de keukentafel met: Marga de Goej, wethouder gemeente

Nadere informatie

1 Rekenen met complexe getallen

1 Rekenen met complexe getallen Rekenen met complexe getallen In dt hoofdstuk leer je rekenen met complexe getallen. Ze vormen een getallensysteem dat een utbredng s van het bekende systeem van de reële getallen. Je leert ook hoe je

Nadere informatie

ACCU-CHEK. Compact Plus. Gebruiksaanwijzing SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE

ACCU-CHEK. Compact Plus. Gebruiksaanwijzing SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE ACCU-CHEK Compact Plus SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE Gebruksaanwjzng Op het verpakkngsmateraal, het typeplaatje van de meter en de prkpen kunnen volgende symbolen voorkomen. De betekens hervan

Nadere informatie

Nlj JHJEF. .1N0 138 fc

Nlj JHJEF. .1N0 138 fc Nlj JHJEF NL89C067 NATIONAAL INSTITUUT VOOR KERNFYSICA EN HOGE-ENERGIEFYSICA U.PH. LELY (DHV) RAPPORTEUR P.J.T. BRUINSMA, E. HEINE, G. KOENDERINK, F.B. KROES, L.H. KUIJER, J.G, NOOMEN, J.B. SPELT, A.G.C.

Nadere informatie

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Insttutonele beleggers staan voor tal van utdagngen. Zo leggen pensoendeelnemers, klanten en de samenlevng steeds meer druk

Nadere informatie

-,".v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,'" '"i +- ~"J.~ ~,J ~ ..

-,.v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,' 'i +- ~J.~ ~,J ~ .. İ 8_ jr SAMENVATTNG "" OMGEVNGSPLAN Flevoland, j "J,J u JlJ, l','" '" + L r,n,, t,"v : ' = :J : f, "':', '52: : SAMENVATTNG Omgevng5plan Flevoland c \lenwlchtlge gluêl Het Omgevngsplan Q :f ": Flevoland

Nadere informatie

Akoestisch rapport gietwaterfabriek Dinteloord

Akoestisch rapport gietwaterfabriek Dinteloord BEM1303048 gemeente Steenbergen Akoestsch rapport getwaterfabrek Dnteloord \ 9 : - \ \ K 'SSIİC-1P31 í a r n opdracht van: Veola Water Solutons 81 Technologes b.v. ordernummer opdrachtgever: P12031-FE-221842

Nadere informatie

Uitwerkingen tentamen Statistiek 2 voor TeMa Maandag 08-03-2004.

Uitwerkingen tentamen Statistiek 2 voor TeMa Maandag 08-03-2004. Utwerkngen tentamen Statstek voor TeMa Maandag 8-3-4. Opgave a. Model: Y = β + β* x+ ε met ε ~ Nd(, σ ) Y s het energeverbruk, x s de omgevngstemperatuur.. Volgens het scatterplot n de bjlage ljkt er sprake

Nadere informatie

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie.

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie. 1\1. H. CORBEY El'\ R. A JAT\SEJ'\ FLEXBLTET EN LOGSTEKE KOSTEN DE LOGSTEKE GELDSTROOMDAGt LOGSTEKE KOSTEN Voor het onderzoek 'Logsteke geldsrroomdagnose' zjn verschllendc utgangspunten geformuleerd. Ten

Nadere informatie

KLANTPRESTATIES IKEA LEVERT BESTE DUTCH CUSTOMER PERFORMANCE INDEX 2011 44 / FEBRUARI/TIJDSCHRIFT VOOR MARKETING / ONDERZOEK

KLANTPRESTATIES IKEA LEVERT BESTE DUTCH CUSTOMER PERFORMANCE INDEX 2011 44 / FEBRUARI/TIJDSCHRIFT VOOR MARKETING / ONDERZOEK 44 / FEBRUAR/TJDSCHRFT VOOR MARKETNG / ONDERZOEK DUTCH CUSTOMER PERFORMANCE NDEX 2011 KEA LEVERT BESTE KLANTPRESTATES Tekst Mamx S. Bügel, Peter C.Verhool, Tryntsje Hovng- Wesselus, Thorsten Wesel, Jelle

Nadere informatie

Hoveniers. Zie www.ctgb.nl, Bestrijdingsmiddelendatabank.

Hoveniers. Zie www.ctgb.nl, Bestrijdingsmiddelendatabank. Keuze van het mddel Hoveners # 1a OVER Keuze van het mddel VOOR Werkgever Sector Hoveners Geen net-toegelaten bestrjdngsmddel gebruken Gebruk een mddel dat s toegelaten n Nederland. Ze www.ctgb.nl, Bestrjdngsmddelendatabank.

Nadere informatie

Breman, Spaans & Harnas

Breman, Spaans & Harnas Z3-b34 Breman, Spaans & Harnas m a n a g e m e n t c o n s u l t a n t s BRANSTORMSESSE OVER KOSTEN EN EFFECTEN VAN VERVOERMANAGEMENT «SU NHOUDSOPGAVE. Voorwoord pag. 2. Clusterng van vervoermaatregelen

Nadere informatie

Uitgeest 28 Mei 2013. Geachte Voorzitter en Commissieleden

Uitgeest 28 Mei 2013. Geachte Voorzitter en Commissieleden Utgeest 28 Me 203 Geachte Voorztter en Commsseleden Vanwege neuwe ontwkkelngen n verband met het verwjderen van de scootmobelen ut het atrum van De Slmp wl k dt n de GGZ-vergaderng nogmaals onder uw aandacht

Nadere informatie

kopers huurders controle Klantgestuurd en empowerment empowerment capacity keuze Te Woon effecten voorraadbeleid kopen verkoop inkomen klanten

kopers huurders controle Klantgestuurd en empowerment empowerment capacity keuze Te Woon effecten voorraadbeleid kopen verkoop inkomen klanten effecten Klantgestuurd voorraadbeled en empowerment Over Te Woon en andere ntateven van wonngcorporates verkoop klantgestuurd kopen kopers wonngcorporates nkomen ntateven schalen capacty Te Woon klanten

Nadere informatie

Biesbosch verdient het!

Biesbosch verdient het! Besbosch verdent het! Ontwkkelscenaro s - Endadves - Utgevoerd n opdracht van: Parkschap De Besbosch Opgesteld door: Buck Consultants Internatonal Njmegen, 14 oktober 2013 Voorwoord Snds medo jul 2013

Nadere informatie

BRONCOMMENTAREN. De Registres Civiques 1811 (1812, 1813)

BRONCOMMENTAREN. De Registres Civiques 1811 (1812, 1813) BRONCOMMENTAREN IV De Regstres Cvques 8 (82, 83) door J. L. van Zanden le herzene verse van de utgave sgravenhage 985 Inhoud. Inledng 53 a. Een hstonsche stuerng 53 b. Een vsuele kennsmakng 53 2. De admnstrateve

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvattng (Dutch summary) Gezondhedszorg s kostbaar en wordt steeds duurder onder nvloed van een toenemende en veranderende vraag naar zorg door een vergrjzende samenlevng, toenemende vraag

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N.

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N. gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Utrol gemeenteljk hondenbeled n overg deel Neuw-Vennep Portefeulehouder S. Bak, drs. Th.L.N. Weterngs ollegevergaderng 5 november 20 3 nlchtngen A. Monster

Nadere informatie

DETERGENTEN IN UW DAGELIJKS LEVEN

DETERGENTEN IN UW DAGELIJKS LEVEN Het etket van hushoudeljke detergenten beter begrjpen Vanaf 8 oktober 2005 zullen de etketten en verpakkngen van detergenten geledeljk aan meer nformate bevatten. WAT MOET U HIEROVER WETEN? De komende

Nadere informatie

ISO/IEC 38500 BiSL ASL

ISO/IEC 38500 BiSL ASL nformatevoorzenng Een vergeljkng ISO/IEC 38500 BSL ASL ISO/IEC 38500, BSL en ASL kunnen een grote rol spelen n het professonalseren van de nformatevoorzenng, eder model vanut hun egen doelstellng en kracht.

Nadere informatie

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening In ver stappen naar een succesvolle Meer toegevoegde waarde van IT voor de busness IT wordt dkwjls ervaren als net aanslutend op de wensen van de busness en net strategsch voor de organsate. Er gaat veel

Nadere informatie

Wmo inzicht. Wmo 2015. juni 2014 nummer 12. ❸ Laatste ronde. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. Wmo 2015. juni 2014 nummer 12. ❸ Laatste ronde. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl jun 2014 nummer 12 ❸ Laatste ronde Wmo 2015 In dt e-zne: ❻ Aan de keukentafel met: Wendy Verklej, wethouder Bodegraven-Reeuwjk ❼ Kennsmaken met Henk Steen Bestuurder

Nadere informatie

Dubbelplaneten. Vakantiecursus

Dubbelplaneten. Vakantiecursus Raner Kaenders Dubbelplaneten AW 5/8 nr. 4 december 2007 287 Raner Kaenders Semnar für Mathematk und hre Ddaktk Mathematsch-aturwssenschaftlche Fakultät Unverstät zu Köln Gronewaldstrasse 2 5093 Köln r.kaenders@un-koeln.de

Nadere informatie

Voorschriften voor MARS Documentversie 2.54

Voorschriften voor MARS Documentversie 2.54 Voorschrften voor MARS Documentverse 2.54 Montorng and regstraton system 14 jul 2015 Voorschrften voor MARS 2.54 1 (Montorng and regstraton system Voorschrften voor MARS Documentverse 2.54 Rjkswaterstaat

Nadere informatie

Afhaling. Afhaling van gefrankeerde zendingen 1. Collect & Send 2. ATH (Afhaling ten Huize) 3. Transport (Afhaling per vrachtwagen)

Afhaling. Afhaling van gefrankeerde zendingen 1. Collect & Send 2. ATH (Afhaling ten Huize) 3. Transport (Afhaling per vrachtwagen) Afhalng Afhalng van gefrankeerde zendngen 1. Collect & Send. ATH (Afhalng ten Huze) 3. Transport (Afhalng per vrachtwagen) Afhalng van ongefrankeerde zendngen (Collect & Stamp) 1. Maxmaal volume en gewcht.

Nadere informatie

Het Nederlands Persmuseuml

Het Nederlands Persmuseuml [HET ARCHIEF] Het Nederlands Persmuseuml HELLEKE VAN DEN BRABER lr In museale krngen bestaat vrj grote overeenstemmng over de crtera waaraan een echt museum moet voldoen. Een eerste vereste s uteraard

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en opportunteten Montorng van kredetverzekerng www.eulerhermes.be De voordelen van EH SmartVew De juste nformate op het juste moment helder

Nadere informatie

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl augustus 2014 nummer 13 ❸ De rego aan zet In dt e-zne: ❺ Aan de keukentafel met: Ells Jongerus en Caron Landzaat, ervarngsdeskundgen bj LFB ❻ Kennsmaken met Jantene

Nadere informatie

Milieu Effect Rapportage

Milieu Effect Rapportage \tlj) -L Mleu Effect Rapportage ngekomen op: Vleesvarkenshouderj 1 8 AUG 2008 Wonen en Ondernemen Aanvrager: T.A. Schutte Brenderweg 2 7451 NV Holten Locate: Russendjk ongenummerd Holten Gemeente Rjssen-Holten

Nadere informatie

Statica in een notendop

Statica in een notendop Statca n een notendop Systematsche Probleem Analyse (SPA) 1. Gegevens: Lees de vraag goed door. Maak een schematsche tekenng van het probleem. 2. Gevraagd: Schrjf puntsgewjs alle dngen op waar naar gevraagd

Nadere informatie

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES SERVICE The tme you need SERVICESFORTINET Presales Support - Consultancy - Testapparatuur, Demo s en Plots - Wreless Ste Survey - Tranngen Installate Servce - Onderhoudscontracten - Telemarketng Al deze

Nadere informatie

Een herontwerp van de ordercyclus voor de uitlevering van verse snijbloemen

Een herontwerp van de ordercyclus voor de uitlevering van verse snijbloemen Een herontwerp van de ordercyclus voor de utleverng van verse snjbloemen Producte op prognose van boeketten en monobossen Bedrjfsbegeleder : Dhr. P. Swnkels Paul.Swnkels@jumbosupermarkten.nl 1 e TU/e begeleder

Nadere informatie

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming Beroepsregstrate en vooraanmelden voor beroepsregstrate n de jeugdhulp en jeugdbeschermng Inhoudsopgave Werk jj n de jeugdhulp of jeugdbeschermng? Bjvoorbeeld n de ggz? Ben je socaal werker? Of begeled

Nadere informatie

Grote Synagoge. Sjoelgasse. Walter Süskindzaal. Snoge (Portugese Synagoge) Museumcafé (JHM) Auditorium (JHM)

Grote Synagoge. Sjoelgasse. Walter Süskindzaal. Snoge (Portugese Synagoge) Museumcafé (JHM) Auditorium (JHM) Zaalverhuur Bjzondere locates voor uw evenement Het Joods Hstorsch Museum heeft verschllende locates beschkbaar voor externe verhuur, elk met een egen functe en sfeer. Zo organseert u samen met het JHM

Nadere informatie

porsche design mobile navigation ß9611

porsche design mobile navigation ß9611 porsche desgn moble navgaton ß9611 [ NL ] Inhoudsopgave 1 Inledng ------------------------------------------------------------------------------------------------ 151 1.1 Over dt handboek -----------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Voorschriften voor MARS Documentversie 2.52

Voorschriften voor MARS Documentversie 2.52 Voorschrften voor MARS Documentverse 2.52 Montorng and regstraton system 5 maart 2014 Voorschrften voor MARS 2.52 1 (Montorng and regstraton system Voorschrften voor MARS Documentverse 2.52 Rjkswaterstaat

Nadere informatie

De enterprisearchitect als coach

De enterprisearchitect als coach archtectuur De enterprsearchtect als coach Naar een vloeende samenwerkng tussen enterprseen projectarchtecten Grotere organsates kennen vaak een (te strkte) schedng tussen enterprse- en projectarchtecten.

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Apex Dynamcs bv Churchlllaan 101 NL-5705 BK Helmond The Netherlands Tel. : +31 (0)492 509 995 Fax : +31 (0)492 509 997 E-mal : sales@apexdyna.nl Internet : www.apexdyna.nl Gebrukershandledng Planetare

Nadere informatie

Beleid Gebruik van de openbare ruimte; Standplaatsen

Beleid Gebruik van de openbare ruimte; Standplaatsen Beled Gebruk van de openbare rumte; Standplaatsen Wetstechnsche nformate Gegevens van de regelng Overhedsorgansate Offcële naam regelng Cteerttel Besloten door Deze verse s geldg tot (als de vervaldatum

Nadere informatie

Handreiking Behorende bij Verslag over de Uitvoering Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003

Handreiking Behorende bij Verslag over de Uitvoering Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003 Handrekng Behorende bj Verslag over de Utvoerng Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003 Inhoud Onderdeel A Beeld omtrent de wetsutvoerng Verantwoordng omtrent tekortkomngen rechtmatghed Inledng 3 1. Verantwoordng

Nadere informatie

Middenkaderfunctionaris bouw & infra (Netwerkschool)

Middenkaderfunctionaris bouw & infra (Netwerkschool) Mddenkaderfunctonars bouw & nfra (Netwerkschool) MBO College voor Bouw, Infra & Intereur Door ondernemend te zjn krjg k meer verantwoordeljkhed. 2013-2014 BOL Nveau 4 Thorbeckelaan 184 Almelo Crebo: 22012

Nadere informatie

Websiteoptimalisatie aan de hand van online zoek en klikgedrag analyse

Websiteoptimalisatie aan de hand van online zoek en klikgedrag analyse Websteoptmalsate aan de hand van onlne zoek en klkgedrag analyse BWI Werkstuk Martjn Moest Websteoptmalsate aan de hand van onlne zoek en klkgedrag analyse BWI Werkstuk Auteur: Martjn Moest Begeleder:

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Keten Economische Statistieken

Centraal Bureau voor de Statistiek Keten Economische Statistieken Centraal Bureau voor de Statstek Keten Economsche Statsteken Aan: Provnces Van: Bureau Kredo Onderwerp: Iv3 plausbltetstoetsen vana 1e kwartaal 2010 Datum: 23 maart 2010 Aanledng Provnces Het CBS toetst

Nadere informatie

Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren

Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren 04 2014 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen n Vogelaarwjken Arne van Overmeeren Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen

Nadere informatie

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek 7. Behandelng van communcate en mondmotorek 7.2. Slkstoornssen 7.2.3 Wat s de meerwaarde van enterale voedng (va PEG-sonde) ten opzcht van orale voedng bj knderen met CP met slkstoornssen wat betreft voedngstoestand,

Nadere informatie

Aanvullende Opgaven Inleiding Besliskunde II 2010 2011

Aanvullende Opgaven Inleiding Besliskunde II 2010 2011 Last Update: 24 1 2010, Clff Voetelnk Aanvullende Opgaven Inledng Beslskunde II 2010 2011 Aanvullende Opgave 1: Routerngsprobleem (ILP) Dt s een aangepaste verse van opgave 2.3 ut het boek van Tms. Vrachtwagens

Nadere informatie

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014 Gehandcaptenzorg nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl jul 2014 ❸ Burgers met een beperkng n de Wmo: we en hoeveel? In dt e-zne: over de grenzen heen Amsterdam ❺ Clënten n beeld Over de grenzen ❿ Ut de praktjk:

Nadere informatie