Mens en maatschappij inhouden (PO-vmbo)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mens en maatschappij inhouden (PO-vmbo)"

Transcriptie

1 Ms maatschappij inhoud (PO-vmbo) Sector kerndoel primair onderwijs kerndoel onderbouw vmbo bovbouw examehed vmbo bovbouw bb examehed bb vmbo kb/gl/tl examehed Vakkern 1. Communicatie 37: zich te gedrag vanuit respect voor algeme aanvaarde waard norm. 38: hoofdzak over geestelijke stroming die in de e rol spel, ze ler respectvol om te gaan met seksualiteit met diversiteit binn de, waaronder seksuele diversiteit. 37: De leerling leert e kader van ti tijdvakk te gebruik om gebeurtiss, ontwikkeling person in hun tijd te plaats. De leerling leert hierbij over historische person gebeurtiss over kmerkde aspect van de volgde tijdvakk: tijd van jagers boer (prehistorie tot 50 v. Chr.), tijd van Griek Romein (3000 v. Chr. 500 na Chr.), tijd van monnik ridders ( ), tijd van sted stat ( ), tijd van ontdekkers hervormers ( ), tijd van regt vorst ( ), tijd van pruik revoluties ( ), tijd van burgers stoommachines ( ), tijd van wereldoorlog ( ), tijd van televisie computer (1950 hed).de leerling leert daarbij in elk geval de relatie te legg tuss de ontwikkeling in de 20e eeuw (waaronder de Wereldoorlog de Holocaust), heddaagse ontwikkeling. De vsters van de canon van di als uitgangspunt ter illustratie van de tijdvakk. 43: De leerling leert over overekomst, verschill verandering in cultuur levsbeschouwing in, leert eig andermans leefwijze daarmee in verband te brg, leert de betekis voor de te zi van respect voor elkaars opvatting leefwijz, leert respectvol om te gaan met de n.v.t. ML1/K/4 Cultuur socialisatie 4. De kandidaat beschrijv hoe e ms zich ontwikkelt tot lid van de ; uitlegg dat ms bij e subcultuur (will) hor dat elke subcultuur invloed heeft op het gedrag; de rol van onderwijs beschrijv in de ontwikkeling. ML1/K/6 Macht zeggschap 8. De kandidaat vorm van macht herkn; beschrijv hoe regels het samlev van ms mogelijk mak; mogelijkhed burgers hebb om invloed uit te oef op de politiek, kmerk van e parlemtaire democratie noem. ML1/K/7 Beeldvorming stereotypering 10. De kandidaat beschrijv hoe ms bij het vorm van hun ming beïnvloed word door selectie van informatie; uiting van beeldvorming t aanzi van mann vrouw in de boem; voorbeeld noem van discriminatie, beschrijv hoe deze ontstaan aangev wat er teg te do is; van e bepaald sociaal probleem beschrijv hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekom is. ML2/K/4 Politiek beleid 5. De kandidaat typer als e parlemtaire ML1/K/4 Cultuur socialisatie 5. De kandidaat beschrijv hoe e ms zich ontwikkelt tot lid van de de invloed van het socialisatieproces uitlegg dat ms bij e subcultuur (will) hor dat elke subcultuur invloed heeft op het gedrag socialisatieproces; de rol van onderwijs (als socialiserde instantie) beschrijv in de ontwikkeling van e ms als lid van de. ML1/K/6 Macht zeggschap 9. De kandidaat vorm van macht machtsmiddel herkn, verklar; uitlegg hoe regels het samlev van ms mogelijk mak; uitlegg welke mogelijkhed burgers hebb om invloed uit te oef op de politiek, kmerk van e parlemtaire democratie noem, toelicht. ML1/K/7 Beeldvorming stereotypering 11. De kandidaat aangev dat selectieve waarneming e rol speelt in het proces van beeld- mingsvorming; uiting van beeldvorming t aanzi van mann vrouw in de boem; beschrijv hoe m uiting van discriminatie tegemoet kan tred

2 seksualiteit met diversiteit binn de, waaronder seksuele diversiteit. democratie in e rechtsstaat; uitlegg op welke wijze overheidsbeleid tot stand komt, de invloed van de Europese Unie daarin noem/herkn hoe Europese besluit tot stand kom; mogelijkhed beschrijv die individuele burgers belang- of pressiegroep hebb om de politieke besluitvorming te beïnvloed; van politieke partij stroming standpunt de uitgangspunt noem herkn. respect; van e bepaald sociaal probleem beschrijv hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekom is. ML2/K/4 Politiek beleid 6. De kandidaat typer als e parlemtaire democratie in e rechtsstaat als e constitutionele monarchie; uitlegg op welke wijze overheidsbeleid tot stand komt, de invloed van de Europese Unie daarin aangev/herkn, noem/herkn hoe Europese besluit tot stand kom; mogelijkhed beschrijv die individuele burgers belang- of pressiegroep hebb om de politieke besluitvorming te beïnvloed; van politieke partij stroming standpunt de uitgangspunt herkn, noem 2. Cultuur, levsbeschouwing idtiteit 36: hoofdzak van de Europese staatsinrichting hun rol als burger. 37: De leerling leert e kader van ti tijdvakk te gebruik om gebeurtiss, ontwikkeling person in hun tijd te plaats. De leerling leert hierbij over historische person gebeurtiss over kmerkde aspect van de volgde tijdvakk: tijd van jagers boer (prehistorie tot 50 v. Chr.), tijd van Griek Romein (3000 v. Chr. 500 na Chr.), tijd van monnik ridders ( ), tijd van sted stat ( ), tijd van ontdekkers hervormers ( ), tijd van regt vorst ( ), tijd van pruik revoluties ( ), tijd van burgers stoommachines ( ), tijd van wereldoorlog ( ), tijd van televisie computer (1950 hed).de leerling leert daarbij in elk AK/K/9 Grz idtiteit 19. De kandidaat kan verschillde soort grz in de eig regio verband legg met idtiteit. 20. De kandidaat kan verschill in regionale idtiteit de manier waarmee m daarmee omgaat in e contrasterde regio elders in Europa, de van eindterm 20 geldt alle voor KB GL/TL. 21. De kandidaat kan territoriale conflict in e buit- Europese macroregio verband legg met grondstoff culturele verschill. GS/V/9 Drie thema s bij het Historisch Overzicht vanaf 1900 CE 26. De kandidaat kan de volgde thema s GS/K/5 Staatsinrichting van 6. De kandidaat kan boem hoe de rechtsstaat/staatsinrichting zich vanaf 1848 tot nu ontwikkeld heeft. 7. De kandidaat kan beschrijv hoe de rechtsstaat/staatsinrichting zich vanaf 1848 tot nu ontwikkeld heeft. ML1/K/5 Sociale verschill 6. De kandidaat met voorbeeld beschrijv wat sociale verschill zijn hoe die veroorzaakt word, beschrijv hoe de plaats van e ms op de ladder kan verander; voorbeeld gev van belang van ms in e bepaalde positie van conflict die daarmee samhang; maatregel van de overheid. GS/K/5 Staatsinrichting van 6. De kandidaat kan boem hoe de rechtsstaat/staatsinrichting zich vanaf 1848 tot nu ontwikkeld heeft. 7. De kandidaat kan beschrijv hoe de rechtsstaat/staatsinrichting zich vanaf 1848 tot nu ontwikkeld heeft. ML1/K/5 Sociale verschill 7. De kandidaat met voorbeeld beschrijv wat sociale verschill zijn hoe die veroorzaakt word, beschrijv/uitlegg hoe de plaats van e ms op de ladder kan verander (sociale mobiliteit); uitlegg dat ms vanuit hun posities belang hebb hoe daardoor conflict kunn ontstaan; overheidsbeleid

3 geval de relatie te legg tuss de ontwikkeling in de 20e eeuw (waaronder de Wereldoorlog de Holocaust), heddaagse ontwikkeling. De vsters van de canon van di als uitgangspunt ter illustratie van de tijdvakk. 44: De leerling leert op hoofdlijn hoe het politieke bestel als democratie functioneert leert zi hoe ms op verschillde manier bij politieke process betrokk zijn. 45: De leerling leert de betekis van Europese samwerking de Europese Unie te begrijp voor zichzelf, de wereld. herkn, beschrijv, plaats in het kader van het Historisch Overzicht vanaf Het ontstaan de gevolg van: - het communisme in de Sovjetunie ( ); - Indonesië als voorbeeld van dekolonisatie ( ); - de brandhaard Israël/Palestina ( ). EC/K/6 Overheid bestuur 8. De kandidaat heeft inzicht in de sociale, economische financiële functies van de overheid kan dit inzicht toepass in e gegev casus. EC/K/7 Internationale ontwikkeling 9. De kandidaat heeft inzicht in internationale economische betrekking zoals als op economie, de Europese Unie, ontwikkelingsproblematiek kan dit inzicht toepass in e gegev casus. EC/V/1 Verrijkingsstof 11. De kandidaat heeft inzicht in de achtergrond van de problematiek betreffde: de ontwikkeling van het begrotingstekort de staatsschuld; de systematiek uitgangspunt van loon- inkomstbelasting; de oorzak gevolg van de waardeverandering van geld; de prijscompsatie als middel om koopkrachtverlies teg te gaan; kan dit inzicht toepass in e gegev casus. ML2/K/4 Politiek beleid 5. De kandidaat typer als e parlemtaire democratie in e rechtsstaat; uitlegg op welke wijze overheidsbeleid tot stand komt, de invloed van de Europese Unie daarin noem/herkn hoe Europese besluit tot stand kom; mogelijkhed beschrijv die individuele burgers belang- of pressiegroep hebb om de politieke besluitvorming te beïnvloed; van politieke partij stroming standpunt de uitgangspunt noem herkn. ML2/K/5 Ms werk 7. De kandidaat functies waardering van arbeid herkn; de rol van de overheid t aanzi van arbeid de kmerk van de verzorgingsstaat herkn; herkn wat de invloed is van arbeidsverdeling op de sociale ongelijkheid; op het gebied van arbeid verschillde belang belangorganisaties aangev welke middel er zijn om voor belang op te kom in overleg- conflictsituaties; oorzak gevolg van verandering op de arbeidsmarkt noem. GS/K/10 Historisch overzicht vanaf 1900 t aanzi van sociale ongelijkheid ML2/K/4 Politiek beleid 6. De kandidaat typer als e parlemtaire democratie in e rechtsstaat als e constitutionele monarchie; uitlegg op welke wijze overheidsbeleid tot stand komt, de invloed van de Europese Unie daarin aangev/herkn, noem/herkn hoe Europese besluit tot stand kom; mogelijkhed beschrijv die individuele burgers belang- of pressiegroep hebb om de politieke besluitvorming te beïnvloed; van politieke partij stroming standpunt de uitgangspunt herkn, noem ML2/K/5 Ms werk 8. De kandidaat de functies waardering van arbeid beschrijv, factor noem die van invloed zijn op de cultuur van e bedrijf; de rol van de overheid t aanzi van arbeid de problematiek van de verzorgingsstaat uitlegg welke invloed arbeidsverdeling heeft op de sociale ongelijkheid in de ; e beschrijving gev van de arbeidsverhouding in ; oorzak gevolg van verandering op de arbeidsmarkt noem GS/K/10 Historisch overzicht vanaf 1900

4 ML2/K/6 De 9. De kandidaat als typer het overheidsbeleid t aanzi hiervan de sociaaleconomische positie van allochtone groep aangev hoe met uiting van discriminatie kan word omgegaan respect. ML2/K/7 Massamedia 11. De kandidaat de betekis van massamedia voor de herkn; factor ontwikkeling noem als het gaat om de inhoud programmering van massamedia, nieuwsvoorziing kritisch beoordel; in voorbeeld de rol herkn die media kunn vervull bij beeldvorming (waaronder stereotyp), bij de overdracht van waard norm informatie vergelijk van verschillde media verschill daarin herkn. ML2/K/8 Criminaliteit rechtsstaat 13. De kandidaat de aard, ontwikkeling omvang van criminaliteit als maatschappelijk probleem herkn kmerk van de rechtsstaat herkn in het straf- procesrecht, de doel van straff maatregel onderscheid: oorzak van criminaliteit herkn de rol van overheidsorgan ter bestrijding van criminaliteit aangev verschillde ML2/K/6 De 10. De kandidaat de culturele differtiatie in ontwikkeling daarin noem, alsmede het overheidsbeleid visies t aanzi van de de sociaaleconomische positie van allochtone groep beschrijv verklar; aangev hoe met uiting van discriminatie kan word omgegaan respect. ML2/K/7 Massamedia 12. De kandidaat de betekis van massamedia voor de factor ontwikkeling noem als het gaat om de inhoud programmering van massamedia, nieuwsvoorziing kritisch beoordel; boem wat de rol van de media is bij beeldvorming aangev hoe er sprake is van beïnvloeding door massamedia; informatie vergelijk van verschillde media verschill daarin ML2/K/8 Criminaliteit rechtsstaat 14. De kandidaat de aard, ontwikkeling omvang van criminaliteit als maatschappelijk probleem herkn principes van de rechtsstaat herkn in het straf- procesrecht; oorzak van criminaliteit de rol van

5 beleidsmaatregel onderscheid de doel van straff maatregel onderscheid. overheidsorgan ter bestrijding van criminaliteit aangev, verschillde beleidsmaatregel kmerkde visies van politieke stroming onderscheid, effectiviteit wselijkheid van beleidsmaatregel beoordel; de doel van straff maatregel onderscheid. 3. Fysieke leefomgeving 35: zich redzaam te gedrag in sociaal opzicht, als verkeersdeelnemer als consumt. 39: met zorg om te gaan met het milieu. 47: de ruimtelijke inrichting van de eig omgeving te vergelijk met die in omgeving elders, in binn- buitland, vanuit de perspectiev landschap, won, werk, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur levsbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat van de Europese Unie twee land die in 2004 lid word/ werd, de Verigde Stat e land in Azië, Afrika Zuid- Amerika. 42: De leerling leert in eig ervaring in de eig omgeving effect te herkn van keuzes op het gebied van werk zorg, won recreër, consumer budgetter, verkeer milieu. GS/V/3 De verhouding ms - milieu 20. De kandidaat kan beschrijv op welke manier de ms in hed verled het milieu heeft beïnvloed welke oplossing er bedacht zijn word voor ontstane milieuproblem. AK/K/4 Weer klimaat 4. De kandidaat kan het weer klimaat in de eig regio 5. De kandidaat kan Weer klimaat, klimaatverandering klimaatbeleid van e contrasterde regio elders in Europa de van eindterm 5 geldt alle voor KB GL/TL. n.v.t. n.v.t. 6. De kandidaat kan Weer klimaat, klimaatverandering klimaatbeleid in e buit- Europese macroregio van eindterm 6 geldt alle voor KB GL/TL. AK/K/5 Bronn van ergie 7. De kandidaat kan het gebruik van ergie in de eig regio maatregel voor e duurzamer gebruik van ergie de effect ervan beschrijv. 8. De kandidaat kan het gebruik van ergie de gevolg ervan voor e

6 contrasterde regio elders in Europa maatregel voor e duurzamer ergiegebruik de effect ervan de van eindterm 8 geldt alle voor KB GL/TL. 9. De kandidaat kan het gebruik van ergie de gevolg ervan in e buit- Europese macroregio maatregel voor e duurzamer gebruik van ergie de effect ervan beschrijv. AK/K/6 Water 10. De kandidaat kan het gebruik van water in de eig regio maatregel voor duurzamer gebruik van water beschrijv. 11. De kandidaat kan de herkomst, het voorkom, de kwaliteit het gebruik van water in maatregel voor e duurzamer gebruik van water de effect ervan beschrijv. 12. De kandidaat kan de herkomst, het voorkom, de kwaliteit het gebruik van water in e buit- Europese macroregio e contrasterde macroregio elders in de wereld maatregel voor e duurzamer gebruik van water de effect ervan de van eindterm 12 geldt alle voor KB GL/TL. AK/K/8 Bevolking ruimte de bevolkingsontwikkeling het ruimtegebruik in de eig regio de bevolkingsontwikkeling het ruimtegebruik in e contrasterde regio elders in Europa

7 de van eindterm 17 geldt alle voor KB GL/TL. 18. De kandidaat kan de bevolkingsontwikkeling het ruimtegebruik in e buit- Europese macroregio EC/K/8 Natuur milieu 10. De kandidaat heeft inzicht in de samhang tuss consumptie, productie het milieu, kan aan de hand van voorbeeld op het gebied van milieuschade de rol van overheid, organisaties individuele person beschrijv. 4. Macht, gezag bestuur 37: zich te gedrag vanuit respect voor algeme aanvaarde waard norm. 43: hoe je weer klimaat kunt beschrijv met behulp van temperatuur, neerslag wind. 37: De leerling leert e kader van ti tijdvakk te gebruik om gebeurtiss, ontwikkeling person in hun tijd te plaats. De leerling leert hierbij over historische person gebeurtiss over kmerkde aspect van de volgde tijdvakk: tijd van jagers boer (prehistorie tot 50 v. Chr.), tijd van Griek Romein (3000 v. Chr. 500 na Chr.), tijd van monnik ridders ( ), tijd van sted stat ( ), tijd van ontdekkers hervormers ( ), tijd van regt vorst ( ), tijd van pruik revoluties ( ), tijd van burgers stoommachines ( ), tijd van wereldoorlog ( ), tijd van televisie computer (1950 hed).de leerling leert daarbij in elk geval de relatie te legg tuss de ontwikkeling in de 20e eeuw (waaronder de Wereldoorlog de Holocaust), heddaagse ontwikkeling. De vsters van de canon van AK/K/9 Grz idtiteit 19. De kandidaat kan verschillde soort grz in de eig regio verband legg met idtiteit. 20. De kandidaat kan verschill in regionale idtiteit de manier waarmee m daarmee omgaat in e contrasterde regio elders in Europa, de van eindterm 20 geldt alle voor KB GL/TL. 21. De kandidaat kan territoriale conflict in e buit- Europese macroregio verband legg met grondstoff culturele verschill. ML1/K/4 Cultuur socialisatie 4. De kandidaat beschrijv hoe e ms zich ontwikkelt tot lid van de ; uitlegg dat ms bij e subcultuur (will) hor dat elke subcultuur invloed heeft op het gedrag; de rol van onderwijs beschrijv in de ontwikkeling. ML1/K/7 Beeldvorming stereotypering 10. De kandidaat beschrijv hoe ms bij het vorm van hun ming beïnvloed word door selectie van informatie; uiting van beeldvorming t aanzi van mann vrouw in de boem; voorbeeld noem van discriminatie, beschrijv hoe deze ontstaan aangev wat er teg te do is; van e bepaald sociaal probleem beschrijv hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekom is. GS/K/8 Cultureel - mtale ontwikkeling in ML1/K/4 Cultuur socialisatie 5. De kandidaat beschrijv hoe e ms zich ontwikkelt tot lid van de de invloed van het socialisatieproces uitlegg dat ms bij e subcultuur (will) hor dat elke subcultuur invloed heeft op het gedrag socialisatieproces; de rol van onderwijs (als socialiserde instantie) beschrijv in de ontwikkeling van e ms als lid van de. ML1/K/7 Beeldvorming stereotypering 11. De kandidaat aangev dat selectieve waarneming e rol speelt in het proces van beeld- mingsvorming; uiting van beeldvorming t aanzi van mann vrouw in de boem; beschrijv hoe m uiting van discriminatie tegemoet kan tred respect; van e bepaald

8 di als uitgangspunt ter illustratie van de tijdvakk. 43: De leerling leert over overekomst, verschill verandering in cultuur levsbeschouwing in, leert eig andermans leefwijze daarmee in verband te brg, leert de betekis voor de te zi van respect voor elkaars opvatting leefwijz, leert respectvol om te gaan met de seksualiteit met diversiteit binn de, waaronder seksuele diversiteit. na De kandidaat kan cultureel na de Tweede Wereldoorlog hebb voorgedaan welke gevolg deze ontwikkeling gehad hebb voor de. 13. De kandidaat kan cultureel na de Tweede Wereldoorlog hebb voorgedaan verklar welke gevolg deze ontwikkeling gehad hebb voor de. GS/K/10 Historisch overzicht vanaf 1900 ML2/K/6 De 9. De kandidaat als typer het overheidsbeleid t aanzi hiervan de sociaaleconomische positie van allochtone groep aangev hoe met uiting van discriminatie kan word omgegaan respect. ML2/K/7 Massamedia 11. De kandidaat de betekis van massamedia voor de herkn; factor ontwikkeling noem als het gaat sociaal probleem beschrijv hoe de beeldvorming erover tot stand komt/gekom is. GS/K/8 Cultureel - mtale ontwikkeling in na De kandidaat kan cultureel na de Tweede Wereldoorlog hebb voorgedaan welke gevolg deze ontwikkeling gehad hebb voor de. 13. De kandidaat kan cultureel na de Tweede Wereldoorlog hebb voorgedaan verklar welke gevolg deze ontwikkeling gehad hebb voor de. GS/K/10 Historisch overzicht vanaf 1900 ML2/K/6 De 10. De kandidaat de culturele differtiatie in ontwikkeling daarin noem, alsmede het overheidsbeleid visies t aanzi van de de sociaaleconomische positie van allochtone groep beschrijv verklar; aangev hoe met uiting van

9 om de inhoud programmering van massamedia, nieuwsvoorziing kritisch beoordel; in voorbeeld de rol herkn die media kunn vervull bij beeldvorming (waaronder stereotyp), bij de overdracht van waard norm informatie vergelijk van verschillde media verschill daarin herkn. discriminatie kan word omgegaan respect. ML2/K/7 Massamedia 12. De kandidaat de betekis van massamedia voor de factor ontwikkeling noem als het gaat om de inhoud programmering van massamedia, nieuwsvoorziing kritisch beoordel; boem wat de rol van de media is bij beeldvorming aangev hoe er sprake is van beïnvloeding door massamedia; informatie vergelijk van verschillde media verschill daarin 5. Werk, welzijn welvaart 34: zorg te drag voor de lichamelijke psychische gezondheid van hzelf ander. 35: zich redzaam te gedrag in sociaal opzicht, als verkeersdeelnemer als consumt. 37: De leerling leert e kader van ti tijdvakk te gebruik om gebeurtiss, ontwikkeling person in hun tijd te plaats. De leerling leert hierbij over historische person gebeurtiss over kmerkde aspect van de volgde tijdvakk: tijd van jagers boer (prehistorie tot 50 v. Chr.), tijd van Griek Romein (3000 v. Chr. 500 na Chr.), tijd van monnik ridders ( ), tijd van sted stat ( ), tijd van ontdekkers hervormers ( ), tijd van regt vorst ( ), tijd van pruik revoluties ( ), tijd van burgers stoommachines ( ), tijd van wereldoorlog ( ), tijd van televisie computer (1950 hed).de leerling leert daarbij in elk geval de relatie te legg tuss de ontwikkeling in de 20e eeuw (waaronder de Wereldoorlog de Holocaust), heddaagse ontwikkeling. De vsters van de GS/V/4 Ontwikkeling van de gezondheidszorg in 21. De kandidaat kan beschrijv op welke wijze de gezondheidszorg zich in vanaf de 19e eeuw ontwikkeld heeft ingaan op moreelethische gevolg daarvan. AK/K/9 Grz idtiteit 19. De kandidaat kan verschillde soort grz in de eig regio verband legg met idtiteit. 20. De kandidaat kan verschill in regionale idtiteit de manier waarmee m daarmee omgaat in e contrasterde regio elders in Europa, de van eindterm 20 geldt alle voor KB GL/TL. 21. De kandidaat kan territoriale conflict in e buit- Europese macroregio verband legg met grondstoff culturele verschill. ML1/K/5 Sociale verschill 6. De kandidaat met voorbeeld beschrijv wat sociale verschill zijn hoe die veroorzaakt word, beschrijv hoe de plaats van e ms op de ladder kan verander; voorbeeld gev van belang van ms in e bepaalde positie van conflict die daarmee samhang; maatregel van de overheid. GS/K/6 De industriële in 8. De kandidaat kan boem hoe het proces van industrialisatie de ingrijpd veranderd heeft vanaf de tweede helft van de 19e eeuw. 9. De kandidaat kan beschrijv hoe het proces van industrialisatie de ingrijpd veranderd heeft vanaf de tweede helft van de 19e eeuw. GS/K/7 Sociale ML1/K/5 Sociale verschill 7. De kandidaat met voorbeeld beschrijv wat sociale verschill zijn hoe die veroorzaakt word, beschrijv/uitlegg hoe de plaats van e ms op de ladder kan verander (sociale mobiliteit); uitlegg dat ms vanuit hun posities belang hebb hoe daardoor conflict kunn ontstaan; overheidsbeleid t aanzi van sociale ongelijkheid GS/K/7 Sociale zekerheid verzorgingsstaat in 10. De kandidaat kan op het terrein van de sociale zekerheid vanaf de tweede helft van de 19e eeuw hebb voorgedaan die geleid hebb tot de huidige, herzie verzorgingsstaat. 11. De kandidaat kan op het terrein van de sociale zekerheid vanaf de tweede

10 canon van di als uitgangspunt ter illustratie van de tijdvakk. 42: De leerling leert in eig ervaring in de eig omgeving effect te herkn van keuzes op het gebied van werk zorg, won recreër, consumer budgetter, verkeer milieu. EC/K/4A Consumptie 4. De kandidaat heeft inzicht in aspect van het consumtgedrag, zoals keuzes, behoeft, inkom in de functies van het geld, l spar kan dit inzicht toepass in e gegev casus. EC/K/5A Arbeid productie 6. De kandidaat heeft inzicht in aspect van het productgedrag zoals kost, opbrgst, winst, toegevoegde waarde, arbeid, arbeidsverdeling, arbeidsproductiviteit, werkgelegheid, werkloosheid kan dit inzicht toepass in e gegev casus. EC/K/4B Consumptie consumtorganisaties 5. De kandidaat heeft inzicht in het bankwez, zoals verkrijg van vreemd geld, spaarvorm lingsvorm, in motiev kmerk van verzekering kan hierbij informatie van consumtorganisaties gebruik. EC/K/5B Arbeid bedrijfslev 7. De kandidaat heeft inzicht in de productie van goeder dist in de fas die e product doorloopt vanaf de product van grondstoff tot met de detaillist/ winkelier, kan voorbeeld gev van beroep/ werkzaamhed die typerd zijn voor verschillde economische sector. zekerheid verzorgingsstaat in 10. De kandidaat kan op het terrein van de sociale zekerheid vanaf de tweede helft van de 19e eeuw hebb voorgedaan die geleid hebb tot de huidige, herzie verzorgingsstaat. 11. De kandidaat kan op het terrein van de sociale zekerheid vanaf de tweede helft van de 19e eeuw hebb voorgedaan die geleid hebb tot de huidige, herzie verzorgingsstaat. ML2/K/5 Ms werk 7. De kandidaat functies waardering van arbeid herkn; de rol van de overheid t aanzi van arbeid de kmerk van de verzorgingsstaat herkn; herkn wat de invloed is van arbeidsverdeling op de sociale ongelijkheid; op het gebied van arbeid verschillde belang belangorganisaties aangev welke middel er zijn om voor belang op te kom in overleg- conflictsituaties; oorzak gevolg van verandering op de arbeidsmarkt noem. ML2/K/6 De 9. De kandidaat als typer het overheidsbeleid t aanzi hiervan de sociaaleconomische positie van allochtone groep aangev hoe met uiting van discriminatie kan word omgegaan respect. helft van de 19e eeuw hebb voorgedaan die geleid hebb tot de huidige, herzie verzorgingsstaat. ML2/K/5 Ms werk 8. De kandidaat de functies waardering van arbeid beschrijv, factor noem die van invloed zijn op de cultuur van e bedrijf; de rol van de overheid t aanzi van arbeid de problematiek van de verzorgingsstaat uitlegg welke invloed arbeidsverdeling heeft op de sociale ongelijkheid in de ; e beschrijving gev van de arbeidsverhouding in ; oorzak gevolg van verandering op de arbeidsmarkt noem ML2/K/6 De 10. De kandidaat de culturele differtiatie in ontwikkeling daarin noem, alsmede het overheidsbeleid visies t aanzi van de de sociaaleconomische positie van allochtone groep beschrijv verklar; aangev hoe met uiting van discriminatie kan word omgegaan respect. 6. Internationale verhouding n.v.t. 45: De leerling leert de betekis van AK/K/7 Arm rijk 13. De kandidaat kan verschill tuss GS/K/4 De koloniale relatie Indonesië - GS/K/4 De koloniale relatie Indonesië -

11 Europese samwerking de Europese Unie te begrijp voor zichzelf, de wereld. 46: De leerling leert over de verdeling van welvaart armoede over de wereld, hij leert de betekis daarvan te zi voor de bevolking het milieu relaties te legg met het (eig) lev in. 47: De leerling leert actuele spanning, conflict oorlog in de wereld te plaats teg hun achtergrond, leert daarbij de doorwerking ervan op individu (nationaal, Europees internationaal), de grote onderlinge afhankelijkheid in de wereld, het belang van msrecht de betekis van internationale samwerking te zi. meer minder welvarde wijk voorstell voor verbetering van de woon- leefomstandighed in de eig regio beschrijv. 14. De kandidaat kan regionale verschill in welvaart in 15. De kandidaat kan regionale verschill in welvaart in e buit- Europese macroregio e contrasterde macroregio elders in de wereld de van eindterm 15 geldt alle voor KB GL/TL. AK/K/9 Grz idtiteit 19. De kandidaat kan verschillde soort grz in de eig regio verband legg met idtiteit. 20. De kandidaat kan verschill in regionale idtiteit de manier waarmee m daarmee omgaat in e contrasterde regio elders in Europa, de van eindterm 20 geldt alle voor KB GL/TL. 21. De kandidaat kan territoriale conflict in e buit- Europese macroregio verband legg met grondstoff culturele verschill. GS/V/9 Drie thema s bij het Historisch Overzicht vanaf 1900 CE 26. De kandidaat kan de volgde thema s herkn, beschrijv, plaats in het kader van het Historisch Overzicht vanaf Het ontstaan de gevolg van: - het communisme in de Sovjetunie ( ); - Indonesië als voorbeeld van dekolonisatie ( ); - de brandhaard Israël/Palestina ( ). 4. De kandidaat kan boem op welke wijze de koloniale relatie tuss Indonesië zich in de loop der tijd ontwikkeld heeft bijgedrag heeft aan de dekolonisatie/onafhankelijkheid van Indonesië. 5. De kandidaat kan beschrijv op welke wijze de koloniale relatie tuss Indonesië zich in de loop der tijd ontwikkeld heeft bijgedrag heeft aan de dekolonisatie/onafhankelijkheid van Indonesië. ML2/K/4 Politiek beleid 5. De kandidaat typer als e parlemtaire democratie in e rechtsstaat; uitlegg op welke wijze overheidsbeleid tot stand komt, de invloed van de Europese Unie daarin noem/herkn hoe Europese besluit tot stand kom; mogelijkhed beschrijv die individuele burgers belang- of pressiegroep hebb om de politieke besluitvorming te beïnvloed; van politieke partij stroming standpunt de uitgangspunt noem herkn. GS/K/9 De Koude Oorlog 14. De kandidaat kan het ontstaan, verloop einde van de Koude Oorlog herkn, oorzak gevolg deze periode voor de wereldpolitiek in het algeme voor Europa in het bijzonder heeft gehad. 15. De kandidaat kan het ontstaan, verloop einde van de Koude Oorlog beschrijv, aangev welke oorzak gevolg deze periode voor de wereldpolitiek in het algeme voor Europa in het bijzonder heeft gehad. 4. De kandidaat kan boem op welke wijze de koloniale relatie tuss Indonesië zich in de loop der tijd ontwikkeld heeft bijgedrag heeft aan de dekolonisatie/onafhankelijkheid van Indonesië. 5. De kandidaat kan beschrijv op welke wijze de koloniale relatie tuss Indonesië zich in de loop der tijd ontwikkeld heeft bijgedrag heeft aan de dekolonisatie/onafhankelijkheid van Indonesië. ML2/K/4 Politiek beleid 6. De kandidaat typer als e parlemtaire democratie in e rechtsstaat als e constitutionele monarchie; uitlegg op welke wijze overheidsbeleid tot stand komt, de invloed van de Europese Unie daarin aangev/herkn, noem/herkn hoe Europese besluit tot stand kom; mogelijkhed beschrijv die individuele burgers belang- of pressiegroep hebb om de politieke besluitvorming te beïnvloed; van politieke partij stroming standpunt de uitgangspunt herkn, noem GS/K/9 De Koude Oorlog 14. De kandidaat kan het ontstaan, verloop einde van de Koude Oorlog herkn, oorzak gevolg deze periode voor de wereldpolitiek in het algeme voor Europa in het bijzonder heeft gehad. 15. De kandidaat kan het ontstaan, verloop einde van de Koude Oorlog beschrijv, aangev welke oorzak gevolg deze periode voor de wereldpolitiek in het algeme voor Europa in het

12 EC/K/7 Internationale ontwikkeling 9. De kandidaat heeft inzicht in internationale economische betrekking zoals als op economie, de Europese Unie, ontwikkelingsproblematiek kan dit inzicht toepass in e gegev casus. GS/K/10 Historisch overzicht vanaf 1900 bijzonder heeft gehad. GS/K/10 Historisch overzicht vanaf 1900

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16 Dit is een gecombineerd PTA voor twee vakken: voor maatschappijleer 1 (basis, behorend tot het gemeenschappelijk deel van het vakkenpakket) en voor maatschappijleer 2 (verdieping, behorend tot de sectorvakken

Nadere informatie

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst)

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Kerndoelen 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een

Nadere informatie

Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo)

Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo) Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw vmbo bovenbouw exameneenheden Vakkernen 1. Informatievaardigheden 50: De leerlingen leren omgaan met

Nadere informatie

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl Aansluiting Nieuwsservice bij curriculum Bijlage bij Handleiding Nieuwsservice Voortgezet Onderwijs is een uitgave van Nieuws in de klas. Deze bijlage hoort bij de Handleiding Nieuwsservice Voortgezet

Nadere informatie

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo)

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden Kernen 1. Burgerschap 36: hoofdzak de Nederlandse

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Examenprogramma economie

Examenprogramma economie Examenprogramma economie Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 economie 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken aan vakoverstijgende

Nadere informatie

200% Economie voor het vmbo Kerndoelen per leerjaar

200% Economie voor het vmbo Kerndoelen per leerjaar 00% Economie voor het vmbo Kerndoelen per leerjaar In onderstaande tabel zie je welke examen eindterm wanneer behandeld wordt in 00% Economie voor het vmbo. De getallen zoals 1.1 of. staan voor de paragrafen

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo

Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 geschiedenis en staatsinrichting 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl Aansluiting Nieuwsservice bij curriculum Bijlage bij Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs is een uitgave van Nieuws in de klas. Deze bijlage hoort bij de Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs

Nadere informatie

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment Groep BBL1 Mens & Maatschappij Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 3 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten. Verdieping op de basisdoelen

Nadere informatie

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06 NEDERLANDS > Mondeling taalonderwijs De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven. 1 612671 Speelkaarten.indd

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Examenprogramma aardrijkskunde vmbo vanaf schooljaar 2014-2015

Examenprogramma aardrijkskunde vmbo vanaf schooljaar 2014-2015 Eamenprogramma aardrijkskunde vmbo vanaf schooljaar 2014-2015 Eamenprogramma aardrijkskunde vmbo Informatiewijzer 1. Preambule 2. Leeswijzer 3. Aardrijkskunde vmbo 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen

Nadere informatie

Leerlijnen TULE SLO. Jory Tolkamp

Leerlijnen TULE SLO. Jory Tolkamp Leerlijnen TULE SLO Jory Tolkamp Om de doelen van mijn les te bepalen ging ik uit van de leerlijnen. Wat past bij de leerlingen qua stof van een ontwikkelingsgebied, waar zit het niveau? Maar een duidelijke

Nadere informatie

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Methode Schokland 3.0 van Deviant. De methode is ontwikkeld conform het vernieuwde brondocument 'Loopbaan en burgerschap in het mbo'. 2013-2014 team Horeca

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Leerjaar: Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en ) Kerndoel(en): 7. De leerling leert een kader van tien tijdvakken te gebruiken om gebeurtenissen, ontwikkelingen

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (het CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 15.9.1

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 15.9.1 MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 15.9.1 Maatschappijleer (gemeenschappelijk deel) vmbo tl/gl Vakinformatie Staatsexamen 2016 De vakinformatie in dit

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN MAATSCHAPPIJLEER 2016 V15.9.1

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN MAATSCHAPPIJLEER 2016 V15.9.1 MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN MAATSCHAPPIJLEER 2016 V15.9.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE).

Nadere informatie

De rechtsstaat en het rechtssysteem. Bepaal jij wat goed voor me is? In de problemen Stelen en helen Geschiedeniscanon Mijn buurt Op de vlucht

De rechtsstaat en het rechtssysteem. Bepaal jij wat goed voor me is? In de problemen Stelen en helen Geschiedeniscanon Mijn buurt Op de vlucht Overzicht dimensies en kerndoelen Dimensie Politiek-juridische dimensie: het betreft de bereidheid en het vermogen om deel te nemen aan politieke besluitvorming. Kerndoelen - de deelnemer heeft kennis

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600); tijd van regenten en vorsten (1600 1848). 40. De leerling leert

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

Blokkendoos KSE. Leergebied Maatschappijleer. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Blokkendoos KSE

Blokkendoos KSE. Leergebied Maatschappijleer. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Blokkendoos KSE Blokkendoos KSE Leergebied Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie Blokkendoos KSE Blokkendoos KSE Leergebied Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie Blokkendoos KSE Versie 3 Enschede, juni 2001 Verantwoording

Nadere informatie

Handleiding Echt gebeurd!

Handleiding Echt gebeurd! Handleiding Echt gebeurd! Inhoud 1. Introductie Pag. 1 2. Echt gebeurd! lessen Pag. 1 3. Kerndoelen Pag. 2 4. Excursies, lezingen en workshops Pag. 3 5. De website Pag. 4 7. Pag. 5 1. Introductie Welkom

Nadere informatie

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets A. LEER EN TOETSPLAN Onderwerp: Kiezen Kerndoel(en): 40 De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties 46 De leerling leert in de eigen omgeving effecten te herkennen

Nadere informatie

Canon en kerndoelen geschiedenis PO

Canon en kerndoelen geschiedenis PO Canon en kerndoelen geschiedenis PO bron: http://www.entoen.nu/primair-onderwijs/didactisch-concept/leerplan-(slo)/geschiedenis In dit hoofdstuk over canon en geschiedenis wordt eerst ingegaan op de recente

Nadere informatie

Project Dimensie Kerndoelen Competenties

Project Dimensie Kerndoelen Competenties Overzicht per project: dimensies, kerndoelen en competenties Project Dimensie Kerndoelen Competenties Afspraak is afspraak Bepaal jij wat goed voor me is? het vermogen om een bijdrage te leveren aan het

Nadere informatie

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie 1. De levenswijze van jager-verzamelaars. 2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen. 3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.

Nadere informatie

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les?

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les? SaNdWiCh RoBoT leer programmeren zonder een computer te gebruiken! Bij deze les speelt de leraar of gastdocent de rol van een robot. Een robot die boterhammen maakt met boter en hagelslag. De leerlingen

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011 versie oktober 2011 Inhoudsopgave Aardrijkskunde... 3 Biologie... 4 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 5 Duitse taal en literatuur... 6 Economie... 7 Engelse taal en literatuur...

Nadere informatie

Stedelijk Dalton Lyceum locatie Overkampweg

Stedelijk Dalton Lyceum locatie Overkampweg SLU Soort afsluiting 1 Toetstijd (min) Herkansbaar? Weging S.E. cijfer leerjaar Afsluitingsweek 2 Resultaat Stedelijk Dalton Lyceum locatie Overkampweg Schooltype: VWO Vak: Geschiedenis cohort: 2011 Programma

Nadere informatie

LEER- EN TOETSPLAN A. ONDERWERP EN DOELEN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 1 Onderwerp: Introductie geschiedenis Kerndoel:

LEER- EN TOETSPLAN A. ONDERWERP EN DOELEN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 1 Onderwerp: Introductie geschiedenis Kerndoel: LEER- EN TOETSPLAN A. ONDERWERP EN DOELEN Vak: Geschiedenis Leerjaar: Onderwerp: Introductie geschiedenis Kerndoel: 0. De leerling leert historische bronnen te gebruiken om zich een beeld van een eigen

Nadere informatie

Richtlijn Kerndoelen. Verwijzing naar - Datum vaststelling April 2010. Datum bijstelling 01-10-2013

Richtlijn Kerndoelen. Verwijzing naar - Datum vaststelling April 2010. Datum bijstelling 01-10-2013 Richtlijn Kerndoelen Omschrijving Bijlage kerndoelen Verwijzing naar - Doelgroep Opsteller Teamleden en ouders Directie De Drift Datum vaststelling April 2010 Datum bijstelling 01-10-2013 Ons basisonderwijs

Nadere informatie

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017 Exameneenheden geschiedenis GS/K/1 Oriëntatie op leren en werken GT GS/K/2 Basisvaardigheden GT GS/K/3 Leervaardigheden in het vak geschiedenis en staatsinrichting GT GT GS/K/4 De koloniale relatie Indonesië

Nadere informatie

BURGERSCHAP. Juridische dienstverlening. Cursusjaar 2014-2015. Semester 1-3. M. Alma, S. den Braber, I. van der Veen, H. van Zijderveld. Naam.

BURGERSCHAP. Juridische dienstverlening. Cursusjaar 2014-2015. Semester 1-3. M. Alma, S. den Braber, I. van der Veen, H. van Zijderveld. Naam. 2014 2015 Naam Klas BURGERSCHAP Opleiding Juridische dienstverlening Cursusjaar 2014-2015 Semester 1-3 Schrijvers M. Alma, S. den Braber, I. van der Veen, H. van Zijderveld MBO College Zuid Europaboulevard

Nadere informatie

Bijlage behorend bij artikel 1 van het Besluit kerndoelen onderbouw VO 1. Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs

Bijlage behorend bij artikel 1 van het Besluit kerndoelen onderbouw VO 1. Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs Bijlage behorend bij artikel 1 van het Besluit kerndoelen onderbouw VO 1 Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs I. Kerndoelen op basis van artikel 11b WVO Onderdeel A: Nederlands De eerste tien kerndoelen

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Historisch denken. Historische benaderingen

Historisch denken. Historische benaderingen Historisch denken Inleiding Mensen hebben een besef van verleden, heden en toekomst. Ze hebben een bepaald beeld van wat er in hun leven is gebeurd tot op de dag van vandaag. Ze kunnen hun bestaan in het

Nadere informatie

Advies burgerschapscompetenties in het MBO

Advies burgerschapscompetenties in het MBO Advies burgerschapscompetenties in het MBO In deze notitie leest u het advies van de Nederlandse Vereniging van Leraren Maatschappijleer (NVLM) over de verdere ontwikkeling van de burgerschapscompetenties

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis havo/vwo

Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Historisch besef

Nadere informatie

PTA MAVO 2011-2013. Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens

PTA MAVO 2011-2013. Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens PTA MAVO 2011-2013 Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens Dit PTA bestaat bevat het verplichte vak maatschappijleer 1 (mavo 3 / mavo 4 voor instromers uit havo 3) en het keuze examenvak

Nadere informatie

Mentor Datum Groep Aantal lln

Mentor Datum Groep Aantal lln Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Student(e) Klas Stageschool Plaats Dilia Couwenberg P14EhvADT t Startblok Eindhoven Mentor

Nadere informatie

Leerdoelen en kerndoelen

Leerdoelen en kerndoelen Leerdoelen en kerndoelen De leerdoelen in de leerlijn vallen in het leerdomein Oriëntatie op jezelf en de wereld. Naast de gebruikelijke natuur en milieukerndoelen (kerndoelen 39, 40 en 41) zijn ook de

Nadere informatie

Kaderstellend document Loopbaan & Burgerschap Wellantcollege mbo 2012 2013

Kaderstellend document Loopbaan & Burgerschap Wellantcollege mbo 2012 2013 Kaderstellend document Loopbaan & Burgerschap Wellantcollege mbo 2012 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Kwalificatie eisen... 2 3. Inspanningseisen deelnemer... 2 4. Onderwijs en afronding... 3 5.

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Besluit van 7 juni 2006, houdende vaststelling van de kerndoelen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs alsmede aanpassing van het Inrichtingsbesluit W.V.O. (Besluit kerndoelen onderbouw VO) Wij

Nadere informatie

2 1e eind kw.2 10% 421 s cijfer 50 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.3 en 4 2e

2 1e eind kw.2 10% 421 s cijfer 50 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.3 en 4 2e SCHOOLEXAMENS HAVO 2012-201 Aardrijkskunde 12/13 1 1e eind kw.1 10% 11 s cijfer 0 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.1 en 2 eind kw.2 10% 21 s cijfer 0 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.3 en

Nadere informatie

Eigen omgeving en actualiteit Van bacterie soep naar plastic soep. Cultuur Water Globalisering & Arm en rijk

Eigen omgeving en actualiteit Van bacterie soep naar plastic soep. Cultuur Water Globalisering & Arm en rijk INHOUD Q-SERIES AARDRIJKSKUNDE ONDERBOUW (HV) JAAR 1 BLOK 1 BLOK 2 BLOK 3 BLOK 4 BLOK 5 BLOK 6 Systeem aarde duurzaamheid Cultuur Water Globalisering & Arm rijk Natuurramp doge Eig actualiteit Van bacterie

Nadere informatie

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld Sociale politieke aspect van e verdeelde wereld Beleid Deze colleges: Inhoud (zie hiernaast) Acct: Beleid Icon Vier badering Functie Vier vrag Beleid Beleid Vier badering Functie Vier vrag Baderingswijz

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen

Maatschappijwetenschappen Maatschappijwetenschappen Staatsexamen havo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving eindtermen...4

Nadere informatie

Notitie burgerschapscompetenties in het MBO. Inleiding

Notitie burgerschapscompetenties in het MBO. Inleiding Notitie burgerschapscompetenties in het MBO Inleiding In juni 2009 kwam de MBO Raad op verzoek van staatssecretaris Van Bijsterveldt met een advies over Leren, Loopbaan en Burgerschap (LLB). Een herziene

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis vwo vanaf CE 2015

Examenprogramma geschiedenis vwo vanaf CE 2015 Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Historisch besef

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

Nederlands cohort 2013 Blad 1/2

Nederlands cohort 2013 Blad 1/2 Nederlands cohort 2013 Blad 1/2 AVO 3 Exameneenheden NE/K/1 NE/K/2 NE/K/3 NE/K/4 NE/K/5 NE/K/6 NE/K/7 NE/K/8 NE/V/1 NE/V/2 NE/V/3 Oriëntatie op leren en werken Basisvaardigheden Leervaardigheden voor het

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009 Versie november 2010 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Aardrijkskunde... 2 Biologie... 3 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 4 Duitse taal en literatuur... 5 Economie... 6

Nadere informatie

1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn

1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn Eamenprogramma lichamelijke opvoeding 2 Informatiewijzer 1. Preambule 2. Leeswijzer 3. Lichamelijke opvoeding 2 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo

Nadere informatie

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2014-2015-2016

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2014-2015-2016 Schoolexamen derde leerjaar mavo (2014 2015) 1 SE1 De industriële samenleving in Nederland Het proces van industrialisatie heeft de Nederlandse samenleving ingrijpend veranderd vanaf het midden van de

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

BIJLAGE II BEHORENDE BIJ REGELING EXAMENPROGRAMMA S VOORTGEZET ONDERWIJS

BIJLAGE II BEHORENDE BIJ REGELING EXAMENPROGRAMMA S VOORTGEZET ONDERWIJS BIJLAGE II BEHORENDE BIJ REGELING EAMENPROGRAMMA S VOORTGEZET ONDERWIJS Examenprogramma vmbo 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn: 1 Werken

Nadere informatie

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel Burgerschap: Aanbod per hoofddoel HOOFDDOEL 1 We voeden onze leerlingen op tot fatsoenlijke evenwichtige mensen die respectvol (vanuit duidelijke waarden en normen omgaan met de medemens.) Trefwoord De

Nadere informatie

Nieuwe stappers en stenen per augustus 2015 Aan deze lijst kunnen geen rechten worden ontleend

Nieuwe stappers en stenen per augustus 2015 Aan deze lijst kunnen geen rechten worden ontleend Groep -2 Nieuwe stappers en stenen per augustus 205 L0866 Schilder een haan Zorgen voor dieren L0867 Maak een vriendschapsarmband Omgaan met elkaar L0868 Maak een huisje Inrichten van je omgeving L0869

Nadere informatie

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmatige dagbesteding worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 00) VOOR DE DERDE GRAAD AANSLUITING BIJ DE VAKKEN De ethische matri aardrijkskunde biologie ecologie economie

Nadere informatie

cohort 2015, MAVO PTA S COHORT 2015 MAVO

cohort 2015, MAVO PTA S COHORT 2015 MAVO cohort 205, MAVO PTA S COHORT 205 MAVO cohort 205, aardrijkskunde, MAVO MAVO 3 AK/K/. Oriëntatie op leren en werken AK/K/6. Water AK/K/2. Basisvaardigheden AK/K/7. Arm en rijk AK/K/3. AK/K/4. Leervaardigheden

Nadere informatie

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy In blauw: de tijdvakken en de kenmerkende aspecten (alleen uitgewerkt voor het en ). In oranje: de canonvensters,

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000 jagers en boeren Prehistorie - 3000 v C monniken en ridders Vroege Middeleeuwen 500-1000 Grieken en Romeinen Oudheid -3000 v C - 500 n C steden en staten - Hoge en Late Middeleeuwen 1000 1500 ontdekkers

Nadere informatie

2 Ja D&P-opdr. 2 Nee Module 2 Leesvaardigheid NE/K/6 pw * 2 Ja Module 3 Basisvaardigheden I NE/K/2, NE/K/6, NE/K/7 pw * 2 Ja

2 Ja D&P-opdr. 2 Nee Module 2 Leesvaardigheid NE/K/6 pw * 2 Ja Module 3 Basisvaardigheden I NE/K/2, NE/K/6, NE/K/7 pw * 2 Ja Programma van Toetsing en Afsluiting SG Newton 2015-2016 Module Inhoud Onderdeel examenprogramma Toetswijze Weging Herkansing Nederlands BBL; leerjaar 3 Module 1 Schrijfvaardigheid NE/K/7 D&P-opdr. Module

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement Gendergelijkheid, solidariteit, actie Voor politieke

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 200) VOOR DE EERSTE GRAAD 2 2 AANSLUITING BIJ DE VAKKEN aardrijkskunde biologie sociaal-economische initiatie

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 18139 5 september 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 4 juli 2012, nr. VO/419920, houdende

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE 1 ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE OP DE VALKENHEUVEL De wetgever schrijft scholen in Nederland voor om zich actief in te spannen om het besef van kinderen

Nadere informatie

Voorbeeld leerplan geschiedenis voor het Primair Onderwijs. Albert van der Kaap

Voorbeeld leerplan geschiedenis voor het Primair Onderwijs. Albert van der Kaap Voorbeeld leerplan geschiedenis voor het Primair Onderwijs Albert van der Kaap Voorbeeld leerplan geschiedenis voor het Primair Onderwijs Albert van der Kaap Enschede, juli 2008 Verantwoording 2008 Stichting

Nadere informatie

Centraal Examen 2011-20122012. Gemengde/theoretische leerweg

Centraal Examen 2011-20122012. Gemengde/theoretische leerweg Centraal 2011-20122012 Gemengde/theoretische leerweg 1 Inhoudsopgave Overzicht toetsperiode en toetsweken 3 Toegestane hulpmiddelen 4 Zak- slaagregeling 5 Nederlands GL/TL 6 Engels GL/TL 8 Wiskunde GL/TL

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument L&B - Opleidingen Bakkerij en Patisserie - Uitvoerend Bakker 2 BBL / BOL 2012-2014 95747 22181

Verantwoordingsdocument L&B - Opleidingen Bakkerij en Patisserie - Uitvoerend Bakker 2 BBL / BOL 2012-2014 95747 22181 erantwoordingsdocument L&B - Opleidingen Bakkerij en Patisserie - Naam opleiding niv leerweg cohort crebo Domein nummer Uitvoerend Bakker 2 BBL / BOL 2012-2014 95747 22181 Zelfstandig Werkend Banketbakker

Nadere informatie

Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij?

Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij? Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij? 19 maximumscore 4 een beschrijving van twee moderniseringsprocessen op economisch gebied (per proces 1 scorepunt) 2 het aangeven van het gevolg: vraag naar hogeropgeleide

Nadere informatie

1.1 Leefwijze jagers-verzamelaars

1.1 Leefwijze jagers-verzamelaars 1.1 Leefwijze jagers-verzamelaars Tijd van jagers & boeren - Prehistorie - Tot 3.000 v. Chr. Nomaden + nauwelijks verschil in aanzien, bezit en macht 1.2 Landbouwrevolutie + landbouw Tijd van jagers &

Nadere informatie

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt Bernardusschool - Cognitiestroom, uitstroomprofiel arbeidsmarkt Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmarkt worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie Op de Cognitiestroom van de

Nadere informatie

richtlijnen de resultaten presenteren 3.5 De kandidaat kan aan de hand van gegeven richtlijnen sterke en zwakke punten van het

richtlijnen de resultaten presenteren 3.5 De kandidaat kan aan de hand van gegeven richtlijnen sterke en zwakke punten van het Aardrijkskunde, vmbo, Geografische F. Oorschot vaardigheden vmbo bovenbouw kern subkern Inhoud / Eindterm bb Eindterm kb Eindterm gt Eindterm Geografisch vaardigheden Geografisch onderzoek Stappenplan

Nadere informatie

Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij)

Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij) Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Mens & Maatschappij 2x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij) Promotie

Nadere informatie

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit.

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit. Gebruik bron 1 en 2 In 1897 werd in de venen bij Yde het lijk van een ongeveer zestienjarig meisje gevonden. Deze vondst gaf aanleiding tot twee voorlopige conclusies over de leefwijze van het volk waartoe

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar 2015-2016 MAVO 4

Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar 2015-2016 MAVO 4 Programma van ing en Afsluiting schooljaar 1-16 MAVO 4 Beste leerling, beste ouders/verzorgers, Voor je ligt het programma van toetsing en afsluiting voor het schooljaar 1-16 van De Nieuwste School. Het

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

SLO Leerdoelenkaart geschiedenis: gedifferentieerde beheersingsniveaus voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs

SLO Leerdoelenkaart geschiedenis: gedifferentieerde beheersingsniveaus voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs 1. Jagers en boeren (tot -3000 v C) 2. Grieken en Romeinen ( -3000 v. Chr. - 500 na Chr.) 1. Je plaatst historische gebeurtenissen, in de tijd van jagers en boeren (-3000 v C) en je geeft er betekenis

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING (PTA) MICHAELCOLLEGE, AFDELING RUDOLF STEINER PEDAGOGIEK. gewicht Herkansing Ja / nee S1 Biologie voor jou 3A

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING (PTA) MICHAELCOLLEGE, AFDELING RUDOLF STEINER PEDAGOGIEK. gewicht Herkansing Ja / nee S1 Biologie voor jou 3A VAK: BIOLOGIE LEERJAAR: KLAS 9.1/92 SECTOR: ECONOMIE S1 Biologie voor jou 3A SD 1 1 1 Ja Thema 1: organen en cellen S2 Biologie voor jou 3B SD 1 1 Ja Thema 7: zintuiglijke waarneming S3 Biologie voor jou

Nadere informatie

Maatschappijleer in kernvragen en -concepten

Maatschappijleer in kernvragen en -concepten Maatschappijleer in kernvragen en -concepten Deel I Kennis van de benaderingswijzen, het formele object Politiek-juridische concepten Kernvraag 1: Welke basisconcepten kent de politiek-juridische benaderingswijze?

Nadere informatie

Dekking van kerndoelen, eindtermen en competenties door de Experience "Geld en je leven" Ruud van Uffelen

Dekking van kerndoelen, eindtermen en competenties door de Experience Geld en je leven Ruud van Uffelen Dekking van kerndoelen, eindtermen en competenties door de Experience "Geld en je leven" Ruud van Uffelen Oktober 2009 Het verzoek Op verzoek van het bezoekerscentrum van de DNB heeft de SLO eind oktober

Nadere informatie

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands In het derde leerjaar komen de rapport (=tentamen) cijfers als volgt tot stand: In periode 1 wordt het cijfer als volgt samengesteld: A. Cijferonderdeel 1 (Methode)

Nadere informatie

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Vorm en inhoud geven aan burgerschap MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Inhoud Inleiding Bespiegelingen burgerschap Praktische middelen: - Kijk in mijn wijk - Geen grapjes

Nadere informatie

Verantwoording syllabus centraal examen 2018: geschiedenis vmbo

Verantwoording syllabus centraal examen 2018: geschiedenis vmbo Verantwoording syllabus centraal examen 2018: geschiedenis vmbo Aanleiding De huidige syllabus geschiedenis vmbo is gebaseerd op het examenprogramma uit 2003. Bij de operatie globalisering eindtermen VO

Nadere informatie

pta havo / versie 2.1 2014-2016

pta havo / versie 2.1 2014-2016 pta havo / versie 2.1 2014-2016 aardrijkskunde 4H 2e SE 50 3 1W3 4H 3e PO 2 2W2 4H 3e SE 50 3 3W3 5H 1e SE 100 4 4W4 5H 2e SE 100 3 5W3 5H 3e PO 2 6W2 5H 3e SE 50 3 7W3 Arm en Rijk Katern - Arm-Rijk Landenvergelijking

Nadere informatie

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal Tumult in het VSO Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal In het VSO (voortgezet speciaal onderwijs) worden twee soorten kerndoelen onderscheiden. Leergebiedspecifieke

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Domein mens: gezondheid welbevinden 21 De leerlingen herkennen en benoemen het gevoel van behagen en onbehagen. x

Domein mens: gezondheid welbevinden 21 De leerlingen herkennen en benoemen het gevoel van behagen en onbehagen. x Praatrondeboek, week A ma di wo do vr s f o m n a d m j j Domein mens: sociale cognitie: bewust zijn van jezelf: weten wat je voelt, denkt en doet (zelfkennis) 01 De leerlingen kunnen eigen gevoelens herkennen

Nadere informatie