Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten"

Transcriptie

1 Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten Marij Zuidersma Promotoren: Peter de Jonge, Johan Ormel, Henk Jan Conradi Interdisciplinary center for psychiatric epidemiology University Medical Center Groningen, University of Groningen

2 Achtergrond Klinische depressie Beekman et al. Br. J. Psychiatry 1999, Thombs et al. J. Gen. Int. Med. 2006

3 Achtergrond Klinische depressie 2% Beekman et al. Br. J. Psychiatry 1999, Thombs et al. J. Gen. Int. Med. 2006

4 Achtergrond Klinische depressie 20% 2% Beekman et al. Br. J. Psychiatry 1999, Thombs et al. J. Gen. Int. Med. 2006

5 Achtergrond 30 studies 17,099 hartinfarct patiënten Meijer et al. General Hospital Psychiatry, 2011

6 Achtergrond 30 studies 17,099 hartinfarct patiënten Meijer et al. General Hospital Psychiatry, 2011

7 Achtergrond Depressiebehandeling bij post-infarct depressie Sertraline Citalopram Fluoxetine Mirtazapine Cognitieve gedragstherapie Interpersoonlijke psychotherapie Thombs et al. JAMA 2008

8 Achtergrond Depressiebehandeling bij post-infarct depressie Sertraline Citalopram Fluoxetine Mirtazapine Cognitieve gedragstherapie Interpersoonlijke psychotherapie Thombs et al. JAMA 2008

9 Achtergrond

10 Achtergrond

11 Achtergrond Heterogeniteit van depressie - Verschillen tussen groepen depressieve patienten in: - Behandelresistentie - Risico op nieuwe hartproblemen

12 Achtergrond Onderzoeksvraag Welke depressieve hartinfarctpatiënten hebben het hoogste risico op nieuwe hartproblemen?

13 Achtergrond Onderzoeksvraag Welke depressieve hartinfarctpatiënten hebben het hoogste risico op nieuwe hartproblemen? 1. Behandelresistente depressie en eerste episoden

14 Achtergrond Onderzoeksvraag Welke depressieve hartinfarctpatiënten hebben het hoogste risico op nieuwe hartproblemen? 1. Behandelresistente depressie en eerste episoden 2. Systematische review: eerste episoden en onset depressie

15 Achtergrond Onderzoeksvraag Welke depressieve hartinfarctpatiënten hebben het hoogste risico op nieuwe hartproblemen? 1. Behandelresistente depressie en eerste episoden 2. Systematische review: eerste episoden en onset depressie 3. Toename in aantal depressiesymptomen na infarct

16 Achtergrond Onderzoeksvraag Welke depressieve hartinfarctpatiënten hebben het hoogste risico op nieuwe hartproblemen? 1. Behandelresistente depressie en eerste episoden 2. Systematische review: eerste episoden en onset depressie 3. Toename in aantal depressiesymptomen na infarct 4. Symptoomprofiel depressie

17 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen

18 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen n=70 hartinfarctpatiënten antidepressivum Zuidersma & de Jonge, American Journal of Psychiatry, 2009

19 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen n=70 hartinfarctpatiënten antidepressivum -16 recurrent episode: 6% nieuw hartinfarct -54 eerste episode: 22% nieuw hartinfarct HR 4.12 ( ) Zuidersma & de Jonge, American Journal of Psychiatry, 2009

20 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen n=70 hartinfarctpatiënten antidepressivum -16 recurrent episode: 6% nieuw hartinfarct -54 eerste episode: 22% nieuw hartinfarct HR 4.12 ( ) -27 responders: 7% nieuw hartinfarct -43 non-responders: 26% nieuw hartinfarct HR 4.89 ( ) Zuidersma & de Jonge, American Journal of Psychiatry, 2009

21 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen n=70 hartinfarctpatiënten antidepressivum -16 recurrent episode: 6% nieuw hartinfarct -54 eerste episode: 22% nieuw hartinfarct HR 4.12 ( ) -27 responders: 7% nieuw hartinfarct -43 non-responders: 26% nieuw hartinfarct HR 4.89 ( ) HR 4.42 ( ) na controle voor eerste episode Zuidersma & de Jonge, American Journal of Psychiatry, 2009

22 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen n=70 hartinfarctpatiënten antidepressivum -16 recurrent episode: 6% nieuw hartinfarct -54 eerste episode: 22% nieuw hartinfarct HR 4.12 ( ) -27 responders: 7% nieuw hartinfarct -43 non-responders: 26% nieuw hartinfarct HR 4.89 ( ) HR 4.42 ( ) na controle voor eerste episode Eerste episoden en behandelresistente depressie zijn twee onafhankelijke risicofactoren Zuidersma & de Jonge, American Journal of Psychiatry, 2009

23 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen De Jonge et al. AJP 2007

24 Onderzoeksvraag 1 Behandelresistente depressie, eerste episoden en nieuwe hartproblemen Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen De Jonge et al. AJP 2007

25 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review

26 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review Inclusiecriteria - Hartinfarct of instabiele angina - Depressie binnen 3 maanden - Nieuwe hartproblemen - Recurrence en onset depressie 6 studies Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

27 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review OR (95% CI) voor het krijgen van nieuwe hartproblemen Study n Eerste episode (versus recurrent) Grace et al ( ) Onset na infarct (versus vòòr infarct) De Jonge et al ( ) Parker et al ( ) ENRICHD ( ) SADHART ( ) MIND-IT ( ) Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

28 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review OR (95% CI) voor het krijgen van nieuwe hartproblemen Study n Eerste episode (versus recurrent) Grace et al ( ) X Onset na infarct (versus vòòr infarct) De Jonge et al ( ) 4.88 ( ) Parker et al ( ) 2.32 ( ) ENRICHD ( ) X SADHART ( ) 0.69 ( ) MIND-IT ( ) 1.54 ( ) Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

29 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review OR (95% CI) voor het krijgen van nieuwe hartproblemen Study n Eerste episode (versus recurrent) Grace et al ( ) X Onset na infarct (versus vòòr infarct) De Jonge et al ( ) 4.88 ( ) Parker et al ( ) 2.32 ( ) ENRICHD ( ) X SADHART ( ) 0.69 ( ) MIND-IT ( ) 1.54 ( ) Geen consistente verschillen in leeftijd, geslacht, hartziekte, diabetes, roken en ernst depressieve symptomen Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

30 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

31 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

32 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen -Onset depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

33 Onderzoeksvraag 2 Onset en recurrence van depressie en nieuwe hartproblemen: een systematische review Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen -Onset depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen ---Geschiedenis van depressie moeilijk te meten Zuidersma et al. Psychotherapy & Psychosomatics 2011

34 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressie en nieuwe hartproblemen

35 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen 767 hartinfarctpatiënten 4 weken voor infarct 3 maand na infarct: CIDI 2.5 jaar na infarct Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

36 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen 767 hartinfarctpatiënten 4 weken voor infarct 3 maand na infarct: CIDI 2.5 jaar na infarct Symptomen voor infarct Symptomen na infarct Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

37 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen 767 hartinfarctpatiënten 4 weken voor infarct 3 maand na infarct: CIDI 2.5 jaar na infarct Symptomen voor infarct Symptomen na infarct Nieuwe hartproblemen Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

38 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen 767 hartinfarctpatiënten 4 weken voor infarct 3 maand na infarct: CIDI 2.5 jaar na infarct Symptomen voor infarct Symptomen na infarct Nieuwe hartproblemen Verschil in aantal symptomen voor en na het infarct Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

39 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen 767 hartinfarctpatiënten 4 weken voor infarct 3 maand na infarct: CIDI 2.5 jaar na infarct Symptomen voor infarct Symptomen na infarct Nieuwe hartproblemen Verschil in aantal symptomen voor en na het infarct Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

40 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen 767 hartinfarctpatiënten 4 weken voor infarct 3 maand na infarct: CIDI 2.5 jaar na infarct Symptomen voor infarct Symptomen na infarct Nieuwe hartproblemen Verschil in aantal symptomen voor en na het infarct 15% per symptoom Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

41 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen 767 hartinfarctpatiënten 4 weken voor infarct 3 maand na infarct: CIDI 2.5 jaar na infarct Symptomen voor infarct Symptomen na infarct Nieuwe hartproblemen Verschil in aantal symptomen voor en na het infarct 15% per symptoom Interactie toename sx*aantal sx voor infarct: p=0.713 Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

42 Onderzoeksvraag 3 Toename in depressieve symptomen na het infarct en nieuwe hartproblemen Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen -Onset depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen -Toename in ernst depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen Zuidersma et al. Psychological Medicine, 2011

43 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie

44 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie 2493 hartinfarctpatiënten -Depressie gemeten op 3 maanden na infarct met BDI Zuidersma et al. submitted

45 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie 2493 hartinfarctpatiënten -Depressie gemeten op 3 maanden na infarct met BDI -Factoranalyse op BDI somatische en cognitieve depressiesymptomen Zuidersma et al. submitted

46 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie 2493 hartinfarctpatiënten -Depressie gemeten op 3 maanden na infarct met BDI -Factoranalyse op BDI somatische en cognitieve depressiesymptomen -Hartgerelateerd overlijden tot 10 jaar later Zuidersma et al. submitted

47 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie Totale BDI-score: Zuidersma et al. submitted

48 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie Totale BDI-score: Tot 40% verklaard door ernst hartziekte Zuidersma et al. submitted

49 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie Totale BDI-score: 1 SD toename in score op: Cognitieve symptomen: HR:1.16 ( ) Tot 40% verklaard door ernst hartziekte Zuidersma et al. submitted

50 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie Totale BDI-score: 1 SD toename in score op: Cognitieve symptomen: HR:1.16 ( ) Adjusted HR*: 1.05 ( ) Tot 40% verklaard door ernst hartziekte *Adjusted for: leeftijd, geslacht, ernst hartziekte, diabetes, roken en score op andere factor Zuidersma et al. submitted

51 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie Totale BDI-score: 1 SD toename in score op: Cognitieve symptomen: HR:1.16 ( ) Adjusted HR*: 1.05 ( ) Somatische symptomen: HR:1.46 ( ) Tot 40% verklaard door ernst hartziekte *Adjusted for: leeftijd, geslacht, ernst hartziekte, diabetes, roken en score op andere factor Zuidersma et al. submitted

52 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie Totale BDI-score: 1 SD toename in score op: Cognitieve symptomen: HR:1.16 ( ) Adjusted HR*: 1.05 ( ) Somatische symptomen: HR:1.46 ( ) Tot 40% verklaard door ernst hartziekte Adjusted HR*: 1.34 ( ) *Adjusted for: leeftijd, geslacht, ernst hartziekte, diabetes, roken en score op andere factor Zuidersma et al. submitted

53 Onderzoeksvraag 4 Symptoomprofiel depressie Conclusie -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen -Onset depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen -Toename in ernst depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen -Somatische depressieve symptomen nieuwe hartproblemen

54 Samengevat -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen -Onset depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen -Toename in ernst depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen -Somatische depressieve symptomen nieuwe hartproblemen

55 Samengevat -Behandelresistente depressie nieuwe hartproblemen -Eerste episoden van depressie nieuwe hartproblemen -Onset depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen -Toename in ernst depressie na hartinfarct nieuwe hartproblemen -Somatische depressieve symptomen nieuwe hartproblemen 2 mogelijke mechanismen Ernst en verslechtering onderliggende hartziekte Therapie-ontrouw en leefstijl

56 PATHWAY 2 PATHWAY 1 Samengevat Severity of the heart disease Worse cardiac prognosis

57 PATHWAY 2 PATHWAY 1 Samengevat Post-MI depression Increase in depressive symptoms just after MI Treatment resistant depression Somatic depressive symptoms Severity of the heart disease Worse cardiac prognosis

58 PATHWAY 2 PATHWAY 1 Samengevat Good cardiac aftercare Cardiac rehabilitation Physical activity Post-MI depression Increase in depressive symptoms just after MI Treatment resistant depression Somatic depressive symptoms Severity of the heart disease Worse cardiac prognosis

59 PATHWAY 2 PATHWAY 1 Samengevat Good cardiac aftercare Cardiac rehabilitation Physical activity Post-MI depression Increase in depressive symptoms just after MI Treatment resistant depression Somatic depressive symptoms Severity of the heart disease Worse cardiac prognosis Post-MI depression Non-adherence to antidepressant treatment and cardiac aftercare Unhealthy lifestyle

60 PATHWAY 2 PATHWAY 1 Samengevat Good cardiac aftercare Cardiac rehabilitation Physical activity Post-MI depression Increase in depressive symptoms just after MI Treatment resistant depression Somatic depressive symptoms Severity of the heart disease Worse cardiac prognosis Post-MI depression Non-adherence to antidepressant treatment and cardiac aftercare Unhealthy lifestyle Treatment-resistant depression

61 PATHWAY 2 PATHWAY 1 Samengevat Good cardiac aftercare Cardiac rehabilitation Physical activity Post-MI depression Increase in depressive symptoms just after MI Treatment resistant depression Somatic depressive symptoms Severity of the heart disease Worse cardiac prognosis Post-MI depression Non-adherence to antidepressant treatment and cardiac aftercare Unhealthy lifestyle Cognitive therapies targeting the depression and improving coping style Treatment-resistant depression

62 PATHWAY 2 PATHWAY 1 Samengevat Good cardiac aftercare Cardiac rehabilitation Physical activity Post-MI depression Increase in depressive symptoms just after MI Treatment resistant depression Somatic depressive symptoms Severity of the heart disease Worse cardiac prognosis Post-MI depression Non-adherence to antidepressant treatment and cardiac aftercare Unhealthy lifestyle Cognitive therapies targeting the depression and improving coping style Treatment-resistant depression

63 Bedankt voor uw aandacht

Schrik om het hart! CoRPS. Dr. Annelieke Roest. Promotoren: Peter de Jonge, PhD. Johan Denollet, PhD

Schrik om het hart! CoRPS. Dr. Annelieke Roest. Promotoren: Peter de Jonge, PhD. Johan Denollet, PhD Schrik om het hart! Center of Research on Psychology in Somatic diseases Promotoren: Peter de Jonge, PhD Johan Denollet, PhD Dr. Annelieke Roest Anxiety and Depression In Coronary Heart Disease: Annelieke

Nadere informatie

Depressie en cardiovasculaire stoornissen: Is er wel een causale relatie? Symposium ziekenhuispsychiatrie: Samen in beweging 25 november 2011

Depressie en cardiovasculaire stoornissen: Is er wel een causale relatie? Symposium ziekenhuispsychiatrie: Samen in beweging 25 november 2011 Depressie en cardiovasculaire stoornissen: Is er wel een causale relatie? Symposium ziekenhuispsychiatrie: Samen in beweging 25 november 2011 Peter de Jonge Interdisciplinary Center of Psychiatric Epidemiology

Nadere informatie

Tilburg University. Hart en/of ziel de Jonge, P. Published in: Psychologie & Gezondheid. Publication date: 2009. Link to publication

Tilburg University. Hart en/of ziel de Jonge, P. Published in: Psychologie & Gezondheid. Publication date: 2009. Link to publication Tilburg University Hart en/of ziel de Jonge, P. Published in: Psychologie & Gezondheid Publication date: 2009 Link to publication Citation for published version (APA): de Jonge, P. (2009). Hart en/of ziel.

Nadere informatie

Korte bijdrage Het belang van subklinische depressies

Korte bijdrage Het belang van subklinische depressies Korte bijdrage Het belang van subklinische depressies door P. Cuijpers Samenvatting Subklinische depressies zijn depressieve beelden waarbij sprake is van depressieve klachten zonder dat voldaan is aan

Nadere informatie

12 de psycholoog / januari 2012

12 de psycholoog / januari 2012 12 de psycholoog / januari 212 Een op de vijf patiënten komt na een hartinfarct in een depressie terecht. Daardoor wordt het risico op overlijden twee keer zo groot. Een mogelijke verklaring hiervoor is

Nadere informatie

Immuun Activatie in Relatie tot Manische Symptomen in Depressieve Patiënten. Karlijn Becking MD-PhD student, UMCG

Immuun Activatie in Relatie tot Manische Symptomen in Depressieve Patiënten. Karlijn Becking MD-PhD student, UMCG Immuun Activatie in Relatie tot Manische Symptomen in Depressieve Patiënten Karlijn Becking MD-PhD student, UMCG Introductie Disbalans Pro-inflammatoire staat Destabilisatie Gevoeligheid voor stress Monocyt

Nadere informatie

Wat is depressie? Oorzaak, omvang, gevolg

Wat is depressie? Oorzaak, omvang, gevolg Wat is depressie? Oorzaak, omvang, gevolg Prof. Dr. Brenda Penninx Vakgroep psychiatrie / GGZ ingeest Neuroscience Campus Amsterdam Mental Health EMGO+ Institute for Health and Care Research b.penninx@vumc.nl

Nadere informatie

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

Preventie en behandeling van psychische klachten bij ouderen door meer bewegen. Dr. Ingrid Hendriksen

Preventie en behandeling van psychische klachten bij ouderen door meer bewegen. Dr. Ingrid Hendriksen Preventie en behandeling van psychische klachten bij ouderen door meer bewegen Dr. Ingrid Hendriksen Inhoud Psychische klachten en bewegen Bewegen ter preventie van depressie Bewegingstherapie bij depressieve

Nadere informatie

Huishoudinkomen, buurtinkomen en depressieve stoornis; de LifeLines studie

Huishoudinkomen, buurtinkomen en depressieve stoornis; de LifeLines studie 1 Huishoudinkomen, buurtinkomen en depressieve stoornis; de LifeLines studie Bart Klijs, Eva Kibele, Lea Ellwardt, Marij Zuidersma, Ronald Stolk, Inge Hutter, Rafael Wittek, Carlos Mendes de Leon, Nynke

Nadere informatie

Depressie en het hart

Depressie en het hart Depressie en het hart De kip, het ei, of de kip met de gouden eieren? In oktober vorig jaar verscheen in het toonaangevende cardiologische tijdschrift Circulation een bijdrage waarin dringend werd aangeraden

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Langer leven? LICHAAMSBEWEGING EN Meer bewegen. Marjolein Visser. ACA Congres 2012

Langer leven? LICHAAMSBEWEGING EN Meer bewegen. Marjolein Visser. ACA Congres 2012 ACA Congres 2012 LICHAAMSBEWEGING EN SUCCESVOL OUDER WORDEN Meer bewegen - Afdeling Gezondheidswetenschappen, Faculteit der Aard- en Levenswetenschappen, Vrije Universiteit; - Afdeling Epidemiologie en

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

Bijwerkingen van psychotrope geneesmiddelen. Nikkie Aarts

Bijwerkingen van psychotrope geneesmiddelen. Nikkie Aarts Bijwerkingen van psychotrope geneesmiddelen Nikkie Aarts Afdeling Epidemiologie & Inwendige Geneeskunde 3 de Lustrum Farmacovigilantie Platform Nederland Dinsdag 19 mei 2015 Promotietraject In de dagelijkse

Nadere informatie

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie

Hart en/of ziel? Werkelijkheid en fictie in de relatie tussen volksziekten. nummer 1 en 2 - depressie en hart- en vaatziekten.

Hart en/of ziel? Werkelijkheid en fictie in de relatie tussen volksziekten. nummer 1 en 2 - depressie en hart- en vaatziekten. Hart en/of ziel? Werkelijkheid en fictie in de relatie tussen volksziekten nummer 1 en 2 - depressie en hart- en vaatziekten Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van adjunct-hoogleraar in

Nadere informatie

De toepassing van de multidisciplinaire richtlijn voor depressie in de 2 e lijn

De toepassing van de multidisciplinaire richtlijn voor depressie in de 2 e lijn De toepassing van de multidisciplinaire richtlijn voor depressie in de 2 e lijn Frans Poolen, Altrecht A. van Schaik, B. Penninx & T. van Balkom VGCt, najaarscongres 2012 Vraagstelling In hoeverre worden

Nadere informatie

AGED: Amsterdam Groningen Elderly Depression Study

AGED: Amsterdam Groningen Elderly Depression Study AGED: Amsterdam Groningen Elderly Depression Study Angst en depressie bij verpleeghuisbewoners; prevalentie en risico indicatoren Lineke Jongenelis Martin Smalbrugge EMGO, onderzoeksprogramma common mental

Nadere informatie

Voorkomen van recidief bij depressie: Fava s cognitieve psychotherapie gericht op welzijn

Voorkomen van recidief bij depressie: Fava s cognitieve psychotherapie gericht op welzijn k o r t e b i j d r a g e Voorkomen van recidief bij depressie: Fava s cognitieve psychotherapie gericht op welzijn c. d e v i n, g. p i e t e r s samenvatting Medicamenteuze behandelstrategieën gelden

Nadere informatie

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling VOORSPELLEN VAN VERBAAL COMMUNICATIEVE VAARDIGHEID VAN AFASIEPATIËNTEN NA KLINISCHE REVALIDATIE AfasieNet Netwerkdag 31.10.2014 Marieke Blom-Smink Inhoud predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling

Nadere informatie

DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF

DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF 'KLEUR JE LEVEN' DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF Contactgegevens Mentalshare Telefoon: +31 (0)302971198 E-mail: kleurjeleven@mentalshare.nl Website: www.mentalshare.nl In samenwerking met:

Nadere informatie

Diagnostische instabiliteit van terugval bij angststoornissen en depressie

Diagnostische instabiliteit van terugval bij angststoornissen en depressie Diagnostische instabiliteit van terugval bij angststoornissen en depressie Willemijn Scholten NEDKAD 2015 Stelling In de DSM 6 zullen angst en depressie één stoornis zijn Achtergrond Waxing and waning

Nadere informatie

Depressie en diabetes: de (toekomstige) praktijk? dr. Victor Pop, huisarts Hoogleraar Eerstelijnszorg Universiteit Tilburg

Depressie en diabetes: de (toekomstige) praktijk? dr. Victor Pop, huisarts Hoogleraar Eerstelijnszorg Universiteit Tilburg Depressie en diabetes: de (toekomstige) praktijk? dr. Victor Pop, huisarts Hoogleraar Eerstelijnszorg Universiteit Tilburg Overzicht van de lezing De dagelijkse praktijk Disease-management niet los van

Nadere informatie

Samenvatting. (Summary in Dutch)

Samenvatting. (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift gaat over depressie en de behandeling daarvan. Bestudeerd is of een behandeling bestaande uit de combinatie van medicatie en psychotherapie meer effectief

Nadere informatie

100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD

100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD 100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD ONLINE COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE 2 100% Online CGT E-BOOMING? 3 100% Online CGT MIND THE GAP! 4 100% Online CGT EFFECTEN ONLINE

Nadere informatie

Online Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor Volwassenen met Diabetes en symptomen van Depressie

Online Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor Volwassenen met Diabetes en symptomen van Depressie Online Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor Volwassenen met Diabetes en symptomen van Depressie Van Bastelaar KMP a, Pouwer F a, Cuijpers P b, Snoek FJ a Research Programme > Diabetes & Overweight a Afdeling

Nadere informatie

Stemmingsstoornissen als risicofactor voor. en ischemische hartziekten, m.j.a.m. coopmans

Stemmingsstoornissen als risicofactor voor. en ischemische hartziekten, m.j.a.m. coopmans korte bijdrage Stemmingsstoornissen als risicofactor voor ischemische hartziekten m.j.a.m. coopmans samenvatting In recente prospectieve cohortonderzoeken worden aanwijzingen gevonden dat stemmingsstoornissen

Nadere informatie

Chronobiologie en de bipolaire stoornis

Chronobiologie en de bipolaire stoornis Chronobiologie en de bipolaire stoornis Rixt Riemersma-van der Lek, psychiater Polikliniek voor bipolaire stoornissen Universitair Medisch Centrum Groningen Email: r.f.riemersma@umcg.nl GGNet Symposium

Nadere informatie

Tilburg University. Depressie en het hart de Jonge, P. Publication date: 2008. Link to publication

Tilburg University. Depressie en het hart de Jonge, P. Publication date: 2008. Link to publication Tilburg University Depressie en het hart de Jonge, P. Publication date: 2008 Link to publication Citation for published version (APA): de Jonge, P. (2008). Depressie en het hart: De kip, het ei, of de

Nadere informatie

Prognostische factoren bij de ziekte van Parkinson. Daan Velseboer Afdeling Neurologie AMC, 29 November 2013

Prognostische factoren bij de ziekte van Parkinson. Daan Velseboer Afdeling Neurologie AMC, 29 November 2013 Prognostische factoren bij de ziekte van Parkinson Daan Velseboer Afdeling Neurologie AMC, 29 November 2013 Nut van prognostische data De patiënt wil (vaak) weten: Hoe snel zullen mijn klachten toenemen?

Nadere informatie

Mindfulness bij somatoforme stoornissen. Hiske van Ravesteijn psychiater i.o.

Mindfulness bij somatoforme stoornissen. Hiske van Ravesteijn psychiater i.o. Mindfulness bij somatoforme stoornissen Hiske van Ravesteijn psychiater i.o. Mindfulness-based cognitieve therapie (MBCT) bij somatoforme stoornissen Onverklaarde lichamelijke klachten 20% Persisterende

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39582 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39582 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/39582 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Hegeman, Annette Title: Appearance of depression in later life Issue Date: 2016-05-18

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie MAJOR DEPRESSION INVENTORY (MDI) Bech, P., Rasmussen, N.A., Olsen, R., Noerholm, V., & Abildgaard, W. (2001). The sensitivity and specificity of the Major Depression Inventory, using the Present State

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie. P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology

De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie. P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology Relaties met een farmaceutisch bedrijf of sponsor Geen Antidepressivum, antipsychoticum

Nadere informatie

Het verlichte brein. Overzicht. Overzicht. Epidemiologie. Cannabis als veelbelovend antipsychoticum? Matthijs Bossong

Het verlichte brein. Overzicht. Overzicht. Epidemiologie. Cannabis als veelbelovend antipsychoticum? Matthijs Bossong Het verlichte brein als veelbelovend antipsychoticum? Matthijs Bossong Postdoctoral Research Fellow Institute of Psychiatry King s College London De grootte van het risico hangt samen met de mate van gebruik,

Nadere informatie

Psychologische behandeling van depressie; een systematisch overzicht van meta-analysen

Psychologische behandeling van depressie; een systematisch overzicht van meta-analysen oorspronkelijke stukken Psychologische behandeling van depressie; een systematisch overzicht van meta-analysen P.Cuijpers en J.Dekker Doel. Een overzicht geven van de meta-analysen naar de effectiviteit

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Achtergrond. Heart in Mind Mind in Heart Neurobiological aspects of depression post myocardial infarction. 155

Achtergrond. Heart in Mind Mind in Heart Neurobiological aspects of depression post myocardial infarction. 155 Samenvatting De som der delen... Het doel van het in dit proefschrift beschreven onderzoek was om meer inzicht te krijgen in de neurobiologische factoren die een rol spelen bij het ontstaan en de behandeling

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

Depressie behandeling: additie en augmentatie strategieën. Leo Timmerman Opleider psychiatrie GGZ Drenthe

Depressie behandeling: additie en augmentatie strategieën. Leo Timmerman Opleider psychiatrie GGZ Drenthe Depressie behandeling: additie en augmentatie strategieën Leo Timmerman Opleider psychiatrie GGZ Drenthe Relaties met een farmaceutisch bedrijf of sponsor Geeft presentaties voor: AstraZeneca Eli Lilly

Nadere informatie

Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen?

Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen? Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen? Lonneke I.M. Lenferink Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Utrecht Paul A. Boelen Universiteit Utrecht,

Nadere informatie

Begeleiding van psychische klachten bij revalidatie. dr. Bianca Buijck Coördinator Rotterdam Stroke Service 17 maart 2015

Begeleiding van psychische klachten bij revalidatie. dr. Bianca Buijck Coördinator Rotterdam Stroke Service 17 maart 2015 Begeleiding van psychische klachten bij revalidatie dr. Bianca Buijck Coördinator Rotterdam Stroke Service 17 maart 2015 Even voorstellen Psychische klachten: neuropsychiatrische symptomen (NPS) De laatste

Nadere informatie

CHAPTER 9. Summary in Dutch Samenvatting in het Nederlands

CHAPTER 9. Summary in Dutch Samenvatting in het Nederlands CHAPTER 9 Summary in Dutch Samenvatting in het Nederlands 167 168 CHAPTER 9 Summary in Dutch Samenvating in het Nederlands Introductie Depressie op latere leeftijd heeft negatieve gevolgen zoals een hogere

Nadere informatie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie DIAGNOSTIC INVENTORY FOR DEPRESSION (DID) Zimmerman, M., Sheeran, T., & Young, D. (2004). The Diagnostic Inventory for Depression: A self-report scale to diagnose DSM-IV Major Depressive Disorder. Journal

Nadere informatie

Samen zorgen. Samen zorgen wij voor de beste zorg bij een acuut hartinfarct

Samen zorgen. Samen zorgen wij voor de beste zorg bij een acuut hartinfarct Samen zorgen Samen zorgen wij voor de beste zorg bij een acuut hartinfarct Goof Zonneveld, huisarts in Sint Pancras en kaderhuisarts HVZ Secundaire preventie Verbinding tussen 2 e en 1 e lijn NVVC-Connect

Nadere informatie

Compatibility Process Scale (ACPS). De therapeutische alliantie is gemeten met de Werk

Compatibility Process Scale (ACPS). De therapeutische alliantie is gemeten met de Werk De invloed van indicatiestelling door overleg (the Negotiated Approach) op patiëntbehandelingcompatibiliteit en uitkomst bij de behandeling van depressieve stoornissen 185 In deze thesis staat de vraag

Nadere informatie

BELEVING. Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Disclosure. Beleving en beinvloeding. Ziekte- en behandelpercepties

BELEVING. Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Disclosure. Beleving en beinvloeding. Ziekte- en behandelpercepties Disclosure Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Subsidies voor onderzoek van de Nierstichting en Novartis. Emma K. Massey, PhD e.massey@erasmusmc.nl Erasmus MC Department of Internal

Nadere informatie

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift 153 SAMENVATTING Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift Angst en depressie zijn de meest voorkomende psychische stoornissen, de ziektelast is hoog en deze aandoeningen brengen hoge kosten met

Nadere informatie

Beloop van angst en depressie. belang voor de klinische praktijk

Beloop van angst en depressie. belang voor de klinische praktijk Beloop van angst en depressie belang voor de klinische praktijk Jan Spijker, psychiater, A-opleider,hoofd programma stemmingsstoornissen Pro Persona, Ede & onderzoeker Trimbos-instituut, Utrecht Waarom

Nadere informatie

Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie?

Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie? Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie? Rob Kok, psychiater, epidemioloog Parnassia Bavo Groep Den Haag Waarom rehabilitatie? Eerherstel van wie? Over welke ouderen hebben we het

Nadere informatie

Psychofysiologische begeleiding zinvol bij SOLK. (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijk Klachten)

Psychofysiologische begeleiding zinvol bij SOLK. (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijk Klachten) Psychofysiologische begeleiding zinvol bij SOLK. (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijk Klachten) Eveline Kempenaar Algemene Leden Vergadering VDV november 2012 In het nieuws! 1 Definitie SOLK Lichamelijke

Nadere informatie

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB B. J. Snel AIOS anesthesiologie Rowland MJ, Hadjipavlou G. Delayed cerebral ischemia after subarachnoid haemorrage: looking beyond vasospasm. Br J

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nicotine en alcohol kunnen de placenta passeren en zo het risico op nadelige uitkomsten voor het ongeboren kind verhogen. Stoppen met roken en alcoholgebruik tijdens de zwangerschap lijkt vanzelfsprekend,

Nadere informatie

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid presentatie ESPRi Symposium 26-11-2015 Michiel Boog, klinisch psycholoog, psychotherapeut Titel:

Nadere informatie

Anaïs Thijssen. Psychologie

Anaïs Thijssen. Psychologie Een vergelijking van twee wetenschappelijke stijlen bij de beantwoording van de vraag of depressieve mensen andere depressieve mensen in hun sociale netwerken prefereren Anaïs Thijssen Psychologie Abstract

Nadere informatie

Motivatie om te gaan bewegen

Motivatie om te gaan bewegen Motivatie om te gaan bewegen Onderzoek 5 Welke cognities zijn van invloed op de motivatie om te starten met een bewegingsprogramma? Motivatie Beweging: om te motivatie gaan bewegen Onderzoek 5 Angst voor

Nadere informatie

Sportgedrag en depressie: de rol van genetische aanleg

Sportgedrag en depressie: de rol van genetische aanleg Sportgedrag en depressie: de rol van genetische aanleg dr. Marleen H. M. de Moor Afdeling Biologische Psychologie Faculteit der Psychologie en Pedagogiek Vrije Universiteit Amsterdam mhm.de.moor@psy.vu.nl

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 99 Nederlandse Samenvatting Depressie is een veel voorkomend en ernstige psychiatrisch ziektebeeld. Depressie komt zowel bij ouderen als bij jong volwassenen voor. Ouderen en jongere

Nadere informatie

Rookgedrag bij hartpatiënten met depressie

Rookgedrag bij hartpatiënten met depressie Eindscriptie Departement Medische Psychologie en Neuropsychologie Tilburg University Auteur: ANR: 654276 Begeleiders: Dr. Nina Kupper / Hester Duivis MSc. Datum: 30-06-2011 1 Samenvatting Dit artikel betreft

Nadere informatie

De effectiviteit van CGT en IPT bij Nederlandse, Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse patiënten

De effectiviteit van CGT en IPT bij Nederlandse, Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse patiënten De effectiviteit van CGT en IPT bij Nederlandse, Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse patiënten Sprekers: Vivian Peerbooms MSc & Elif Sentürk MSc Begeleiders: Prof. Dr. M.H.J Bekker & G.A. SempérteguiVallejo

Nadere informatie

INTERACT-in-HF. Improving knowldege To Efficaciously RAise level of Contemporary Treatment in Heart Failure. A European Heart Failure Network

INTERACT-in-HF. Improving knowldege To Efficaciously RAise level of Contemporary Treatment in Heart Failure. A European Heart Failure Network INTERACT-in-HF Improving knowldege To Efficaciously RAise level of Contemporary Treatment in Heart Failure A European Heart Failure Network RECAP - Regional Care Portals InterReg IVB, e-ucare, WP2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

ouderenpsychiatrie Het mooie van oud worden, is dat het zo lang duurt Lotte van Elburg en Hester Geerlinks

ouderenpsychiatrie Het mooie van oud worden, is dat het zo lang duurt Lotte van Elburg en Hester Geerlinks ouderenpsychiatrie Het mooie van oud worden, is dat het zo lang duurt Lotte van Elburg en Hester Geerlinks INTER-PSY GGz Assen Delfzijl Drachten Groningen Hoogezand Meppel Muntendam Oosterwolde Oude Pekela

Nadere informatie

Pillen en praten bij de behandeling en preventie van depressie

Pillen en praten bij de behandeling en preventie van depressie Pillen en praten bij de behandeling en preventie van depressie Prof.dr. Pim Cuijpers Department of Clinical Psychology Mental Health EMGO Institute for Health and Care Research Overzicht Depressie als

Nadere informatie

De opzet en management van een vroegdetectie- en behandelcentrum. Hoe eerder, hoe beter 30 mei 2013, Den Haag Mark van der Gaag

De opzet en management van een vroegdetectie- en behandelcentrum. Hoe eerder, hoe beter 30 mei 2013, Den Haag Mark van der Gaag De opzet en management van een vroegdetectie- en behandelcentrum Hoe eerder, hoe beter 30 mei 2013, Den Haag Mark van der Gaag 1 VROEGDETECTIE EN BEHANDELING SCREENING DIAGNOSE BEHANDELING 2 3 SCREENING

Nadere informatie

Leefstijlverandering na TIA of herseninfarct DECIDE MOTIVE. Dorien Brouwer, Peter Koudstaal, Heleen den Hertog

Leefstijlverandering na TIA of herseninfarct DECIDE MOTIVE. Dorien Brouwer, Peter Koudstaal, Heleen den Hertog Leefstijlverandering na TIA of herseninfarct DECIDE MOTIVE Dorien Brouwer, Peter Koudstaal, Heleen den Hertog Stroke en TIA patiënten na opname of TIA analyse 4-6 weken en na 3 maanden consult actuele

Nadere informatie

Risico-indicatoren voor angst en depressie: hoe nu verder?

Risico-indicatoren voor angst en depressie: hoe nu verder? Risico-indicatoren voor angst en depressie: hoe nu verder? Filip Smit Trimbos-instituut, Centrum Preventie en Vroege Interventie Vrije Universiteit, Vakgroep Klinische Psychologie NKOP symposium 14 december

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting PREDICTIE VAN HET BEHANDELRESULTAAT BIJ DEPRESSIES De rol van patiënt kenmerken en psychodynamische diagnose Het doel van dit proefschrift was het verbeteren van de kennis over

Nadere informatie

Psychiatrische aandoeningen: prevalentie en effecten op lichamelijke klachten en beperkingen in de eerste lijn

Psychiatrische aandoeningen: prevalentie en effecten op lichamelijke klachten en beperkingen in de eerste lijn Psychiatrische aandoeningen: prevalentie en effecten op lichamelijke klachten en beperkingen in de eerste lijn door M.P.M. Boks Gepubliceerd in 1995, no. 2 Samenvatting De prevalentie van psychiatrische

Nadere informatie

Signalering en diagnostiek: een dipje of depressie? Dr. Frans Pouwer

Signalering en diagnostiek: een dipje of depressie? Dr. Frans Pouwer Signalering en diagnostiek: een dipje of depressie? Dr. Frans Pouwer CoRPS: Diabetes & Hypertensie Dr. F. Pouwer, Programma leider Diabetes & Hypertensie Center of Research on Psychology in Somatic diseases

Nadere informatie

CVA revalidatie wat weten we wel en wat nog niet. Anne Visser-Meily

CVA revalidatie wat weten we wel en wat nog niet. Anne Visser-Meily CVA revalidatie wat weten we wel en wat nog niet Anne Visser-Meily beste herstel geen herhaling weer werken energie hebben huishouden doen met kleinkinderen naar park geen ruzie met man weer naar feestje

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rooden, Stephanie Maria van Title: Clinical patterns in Parkinson s disease Date:

Nadere informatie

! "! " #)% Lichamelijke Klachten Lichamelijk Onverklaarde Klachten (LOK) Somatoforme stoornissen

! !  #)% Lichamelijke Klachten Lichamelijk Onverklaarde Klachten (LOK) Somatoforme stoornissen Bert van Hemert psychiater Parnassia psycho-medisch centrum Leids Universitair Medisch Centrum L U M C Shakespeare Lichamelijke klachten Door de dokter niet verklaard door pathologische bevindingen Door

Nadere informatie

Train uw Brein: Cognitieve Training als een behandeling voor depressie. Marie-Anne Vanderhasselt

Train uw Brein: Cognitieve Training als een behandeling voor depressie. Marie-Anne Vanderhasselt Train uw Brein: Cognitieve Training als een behandeling voor depressie Marie-Anne Vanderhasselt Vanderhasselt, M.A., De Raedt, R., Namur, V., Lotufo, P.A., Bensenor, Vanderhasselt, M.A., De Raedt, R.,

Nadere informatie

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Ingrid Kramer ima.kramer@ggze.nl Van onderzoek naar de klinische praktijk PsyMate

Nadere informatie

Evidence-based Lifestyle Advies

Evidence-based Lifestyle Advies Evidence-based Lifestyle Advies Focus op dieet Willem Bax*, Internist-nefroloog-vasculair geneeskundige Vaatcentrum Alkmaar *,Conflict of interest m.b.t. onderwerp: geen 1 Vrouw, 48 jaar, VG: RA, zus DM-2,

Nadere informatie

KWETSBAARHEID VAN OUDEREN

KWETSBAARHEID VAN OUDEREN KWETSBAARHEID VAN OUDEREN MET HARTFALEN 20 november 2015 Robbert Gobbens Inholland, Zonnehuisgroep Amstelland INLEIDING Persbericht Den Haag, 4 februari 2011 Kwart van de 65-plussers kwetsbaar - Ruim een

Nadere informatie

gegevens van de mannen die aan het begin van het onderzoek nog geen HVZ en geen diabetes hadden.

gegevens van de mannen die aan het begin van het onderzoek nog geen HVZ en geen diabetes hadden. Samenvatting In hoofdstuk 1 hebben we het belang en het doel van het onderzoek in dit proefschrift beschreven. Wereldwijd vormen hart- en vaatziekten (HVZ) de belangrijkste oorzaak van sterfte. Volgens

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands * 137 Samenvatting Het doel van deze dissertatie was het beschrijven van lange termijn resultaten van ernstige tot zeer ernstige ongevalslachtoffers. Ernstig werd gedefinieerd als een letselernst van 16

Nadere informatie

DIT NEDERLAND www.d-i-t.eu. www.d-i-t.org. DYNAMIC INTERPERSONAL THERAPY (DIT) VOOR DEPRESSIE EN ANGSTSTOORNISSEN PERSOONLIJKHEIDSPROBLEMATIEK

DIT NEDERLAND www.d-i-t.eu. www.d-i-t.org. DYNAMIC INTERPERSONAL THERAPY (DIT) VOOR DEPRESSIE EN ANGSTSTOORNISSEN PERSOONLIJKHEIDSPROBLEMATIEK DIT NEDERLAND www.d-i-t.eu www.d-i-t.org. DYNAMIC INTERPERSONAL THERAPY (DIT) VOOR DEPRESSIE EN ANGSTSTOORNISSEN PERSOONLIJKHEIDSPROBLEMATIEK SOMATISCH ONVERKLAARBARE LICHAMELIJKE KLACHTEN Wat is DIT?

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: Meten en weten. Prof. Dr. Bas van Alphen

Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: Meten en weten. Prof. Dr. Bas van Alphen Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: Meten en weten Prof. Dr. Bas van Alphen Inhoud Temporele stabiliteit Leeftijdsneutraliteit DSM-5 Behandelperspectief Klinische implicaties Casuïstiek Uitgangspunten!

Nadere informatie

Is het proces van verandering tijdens cognitieve gedragstherapie voor het chronisch vermoeidheidssyndroom hetzelfde voor vermoeidheid en pijn?

Is het proces van verandering tijdens cognitieve gedragstherapie voor het chronisch vermoeidheidssyndroom hetzelfde voor vermoeidheid en pijn? Is het proces van verandering tijdens cognitieve gedragstherapie voor het chronisch vermoeidheidssyndroom hetzelfde voor vermoeidheid en pijn? Lotte Bloot, MSc Marianne Heins, Phd Rogier Donders, Phd Gijs

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Preven+e%van%demen+e% Is%dat%mogelijk?% Vragen% 05#11#15% Pr%Frans%Verhey! University!of!Maastricht/!MUMC! Alzheimer!Centre!Limburg!

Preven+e%van%demen+e% Is%dat%mogelijk?% Vragen% 05#11#15% Pr%Frans%Verhey! University!of!Maastricht/!MUMC! Alzheimer!Centre!Limburg! Preven+e%van%demen+e% Is%dat%mogelijk?% Pr%Frans%Verhey! University!of!Maastricht/!MUMC! Alzheimer!Centre!Limburg! % Vragen% Wat%is%uw%beeld%van% Alzheimer?% Wat%kun%je%zelf%doen?% Wat%kan%de%dokter%doen?%

Nadere informatie

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Dr. Nienke Jabben Amsterdam 5 november 2011 Academische werkplaats Bipolaire Stoornissen GGZ ingeest n.jabben@ggzingeest.nl Overzicht Wat is cognitief functioneren?

Nadere informatie

Stepped care behandeling voor paniekstoornis

Stepped care behandeling voor paniekstoornis Stepped care behandeling voor paniekstoornis Een vergelijking van een 10-weeks begeleide zelfhulp, zo nodig gevolgd door protocollaire CGT, vergeleken met TAU. M. Kampman, A.J.L.M. van Balkom, T. G. Broekman,

Nadere informatie

OPPER studie Onderzoeksprogramma Postpartum Psychose Erasmus MC, Rotterdam

OPPER studie Onderzoeksprogramma Postpartum Psychose Erasmus MC, Rotterdam Postpartum Psychose Postpartum psychose patientenvereniging opgericht! www.kraambedpsychose.nl Veerle Bergink 31 Oktober 2012 Postpartum Psychose Binnen 4 weken na de bevalling Incidentie: 1 op de 1.000

Nadere informatie

Depressie bij ouderen. Filip Bouckaert Dienst ouderenpsychiatrie

Depressie bij ouderen. Filip Bouckaert Dienst ouderenpsychiatrie Depressie bij ouderen Filip Bouckaert Dienst ouderenpsychiatrie Diagnose DSM-IV: Minimaal twee weken vijf of meer van de volgende symptomen aanwezig, waarbij 1 van de eerste twee symptomen in ieder geval

Nadere informatie

Zelfmanagement bij kanker

Zelfmanagement bij kanker Zelfmanagement bij kanker Presentatie voor de Werkgroep Fysiotherapie & Oncologie Midden- Nederland 6 november 2012 Dr. Marije van der Lee Programma Wat doet het Helen Dowling Instituut (HDI)? Wat biedt

Nadere informatie

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering Maarten Merkx Programma Routine Outcome Monitoring. Motiverende Gespreksvoering Terugkoppelen resultaten. ROM Routine Outcome Monitoring Terugkoppeling

Nadere informatie

Psychiatrische psychotherapie bij somatiserende patiënten

Psychiatrische psychotherapie bij somatiserende patiënten Psychiatrische psychotherapie bij somatiserende patiënten door A.E.M. Speckens en A.M. van Hemert Samenvatting In dit artikel wordt ingegaan op psychiatrische psychotherapie bij somatiserende patiënten.

Nadere informatie

PLAATS VAN ANTIDEPRESSIVA IN DE AANPAK IN DE EERSTE LIJN VAN DEPRESSIE BIJ VOLWASSENEN

PLAATS VAN ANTIDEPRESSIVA IN DE AANPAK IN DE EERSTE LIJN VAN DEPRESSIE BIJ VOLWASSENEN PLAATS VAN ANTIDEPRESSIVA IN DE AANPAK IN DE EERSTE LIJN VAN DEPRESSIE BIJ VOLWASSENEN In dit artikel wordt de plaats van antidepressiva in de aanpak van depressie in de eerste lijn bij volwassenen besproken.

Nadere informatie

Kwaliteit van Leven na Hartchirurgie

Kwaliteit van Leven na Hartchirurgie Kwaliteit van Leven na Hartchirurgie 15 april 2014 Thanasie Markou Cardio-thoracaal chirurg A.L.P. Markou Quality of life after cardiac surgery Quality of life after cardiac surgery A.L.P. Markou Kwaliteit

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Door dwang gegijzeld. (Laat-begin) obsessieve-compulsieve stoornis bij Ouderen. Roos C. van der Mast

Door dwang gegijzeld. (Laat-begin) obsessieve-compulsieve stoornis bij Ouderen. Roos C. van der Mast Door dwang gegijzeld (Laat-begin) obsessieve-compulsieve stoornis bij Ouderen Roos C. van der Mast OCS bij ouderen De obsessieve-compulsieve stoornis is een persisterende en stabiele diagnose die zelden

Nadere informatie

Antidepressiva in het verpleeghuisntihet

Antidepressiva in het verpleeghuisntihet Home no. 4 Augustus 2014 Eerdere edities Verenso.nl Antidepressiva in het verpleeghuisntihet Omvang en de determinanten van het gebruik Drs. Eleonora Lootsma-Miklosova, specialist ouderengeneeskunde Zorggroep

Nadere informatie