De KlimaatKrant. 4. Hoeveel energiekosten bespaar je per jaar met een nieuwe koelkast met A ++ -label in vergelijking

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De KlimaatKrant. 4. Hoeveel energiekosten bespaar je per jaar met een nieuwe koelkast met A ++ -label in vergelijking"

Transcriptie

1 TIP 1 Bespaar een paar honderd euro Een gemiddeld Nederlands huishouden geeft per jaar ongeveer 1.800,- uit aan gas, elektriciteit en water. Op dit bedrag is met weinig moeite zo n 10 tot 35 procent te besparen. Een besparing van 20 procent scheelt al 350,-! De moeite waard, toch?! Door isolatie houden we de stookkosten laag Margot Ribberink Weervrouw RTL en Meteo Consult Kijk voor het interview op pagina 5 Foto: Meteo Consult De KlimaatKrant met veel praktische handvatten om energie en geld te besparen Editie 2010/2011 Een lagere energierekening als beloning De grote klappen voor energiebesparing moeten van de overheid en het bedrijfsleven komen. Maar alle kleine stapjes van de burger blijven onmisbaar. Slimme acties worden hierbij beloond met een lagere energierekening. Deze KlimaatKrant biedt volop handvatten om te besparen op gas, elektra en water. Iedereen kan een positieve bijdrage leveren aan het klimaat, alleen al door zuinig te zijn met energie. De centrale boodschap is: met z n allen meer zorg hebben voor het milieu, voor nu en voor de generaties na ons. En wáár we gas, elektra en andere brandstoffen verbruiken, kunnen we dit zo zuinig en schoon mogelijk doen. Aantrekkelijk Een gemiddeld huishouden in Nederland betaalt aan gas, elektrici- teit en water tezamen zo n 1.800,-. In de praktijk kan hierop eenvoudig 10 tot 35 procent worden bezuinigd, ofwel 180,- tot 630,-. En dat met weinig inspanning en geringe investeringen en veelal met behoud en soms zelfs verbetering van comfort. Een aantrekkelijke mogelijkheid die het overwegen alleszins waard lijkt. Snel terugverdiend Verwarming is de grootste energieverbruiker in huis. Besparen op stookkosten kan vaak zonder Test uw energiekennis! Smaakt dit testje naar meer en wilt u weten hoe energiezuinig u zelf bent? Ontdek het met de test van de EnergieBespaarWijzer. U kunt uw score daar vergelijken met de resultaten van comfortverlies. Door bijvoorbeeld de thermostaat slim in te stellen. Het elektriciteitsgebruik in en om het huis neemt in Nederland overigens nog steeds toe, vooral door de opmars van computers en andere apparaten. Het vooruitzicht is dat de prijzen van gas, elektra en water de komende jaren gestaag zullen stijgen. Een reden temeer om het verbruik eens zorgvuldig onder de loep te leggen. In het kader rechts op deze pagina vindt u al tien eenvoudige tips om te besparen. Hoeveel weet ú over energiebesparing? Beantwoord de onderstaande vragen en ontdek het zelf. De antwoorden staan ondersteboven na de laatste vraag. 1. Hoeveel procent bespaar je op de stookkosten als je de thermostaat een graadje lager zet? a. 3 procent b. 7 procent c. 10 procent 2. Ik vervang vijf gloeilampen van 60 watt, die gemiddeld 3 uur per dag branden, door spaarlampen van 15 watt. Hoeveel bespaar ik dan aan stroomkosten? a. 25 euro b. 50 euro c. 75 euro 3. Hoeveel liter water scheelt een waterbesparende douchekop per gemiddelde douchebeurt van 8 minuten? a. 2 liter b. 7 liter c. 14 liter Je kunt verantwoorde keuzes maken zonder milieufreak te zijn Harm Edens Presentator en komedieschrijver Kijk voor het interview op pagina 2 4. Hoeveel energiekosten bespaar je met een nieuwe koelkast met A ++ -label in vergelijking met een koelkast van zo n tien jaar oud met een B-label? a. 25 euro b. 45 euro c. 65 euro Juiste antwoorden: 1:b 2:b 3:c 4:b Test uw energiezuinigheid: Nederlanders die in een vergelijkbare woning leven. Ook bij andere vragen of wensen helpt Milieu Centraal u verder op weg: met tips, digitale hulp en praktische antwoorden. Foto: Elselien van der Wal Prijzen voor gas en elektra De energieprijzen in Nederland voor 2010 zijn per juli 2010 vastgesteld op: gas: 0,54 per m 3 elektra: 0,22 per kwh Deze consumentenprijzen zijn inclusief energiebelasting en btw, maar exclusief vastrechtkosten. Er zijn wel prijsverschillen tussen de diverse leveranciers. Ga bij belangrijke berekeningen en besluiten vooral uit van de prijzen die gelden voor uw eigen leverancier, regio en gebruik. Wilt u weten of u goedkoper gas of elektra kunt inkopen? Kijk dan eens op Gemiddelde energiekosten in 2010 zo n 60,- omhoog De gasprijs ging in 2010 omhoog. Hierdoor komt de energierekening op jaarbasis per huishouden ongeveer 60,- hoger uit, meldt de vergelijkingssite De verwachting is dat de prijzen voor gas, elektra en water de komende jaren verder zullen stijgen. Naast het belang voor het klimaat een extra reden om op het verbruik ervan te besparen. 10 tips om energie en geld te besparen De vijf belangrijkste kostenposten voor energie per jaar zijn gemiddeld in een huishouden: 1 Verwarming: 830,- 2 Warm water: 230,- 3 Reinigen (wassen, afwassen, was drogen): 130,- 4 Koelen en vriezen: 100,- 5 Verlichting: 100,- Met de volgende tips kunt u gemakkelijk energie besparen. Samen kunnen ze u veel geld schelen! 1 Haal opladers uit het stopcontact als u ze niet gebruikt; niet-actieve opladers gebruiken ook stroom. 2 Gebruik spaarlampen of ledlampen in plaats van gloeilampen. Per lamp scheelt dit gemiddeld 5,- aan stroomkosten. 3 Koop een waterbesparende douchekop. Dit bespaart aan gas en water gemiddeld 45,-. 4 Zet de verwarming voor de nacht op 15 graden. Doe dit bij voorkeur een uur voordat u gaat slapen, want zo lang blijft het huis nog wel warm. 5 Zet de verwarming een graadje lager. Dat scheelt per graad gemiddeld 50,-! 6 Gebruik maar één koelkast. Twee koelkasten kosten veel meer stroom dan één, zeker als er een onzuinige koelkast bij zit. 7 Ontdooi de vriezer op zijn tijd; ijs aan de binnenkant kost extra koelenergie. 8 Was waar mogelijk op 30 graden of zelfs kouder. De meeste was wordt bij lage temperaturen ook goed schoon. 9 Droog de was buiten of op een rekje. Elke droogbeurt met een wasdroger kost ongeveer 0,55 aan stroom! 10 Zet tv en computer s nachts écht uit. Op stand-by of met een rood lampje aan verbruiken ze nog steeds stroom. Meer bespaartips vindt u op

2 Zuinige lamp bezig aan onstuitbare opmars Gloeilamp (40W) Kostenvergelijking Spaarlamp (10W) Ledlamp (6W) De spaarlamp is de afgelopen jaren volledig ingeburgerd geraakt en ook de ledlamp rammelt nadrukkelijk aan de poort. Dit komt niet alleen door de ban op de gloeilamp, die stap voor stap wordt uitgebreid. Steeds meer mensen kiezen bewust voor het voordeel voor portemonnee en klimaat. Halogeenlamp (30W) TL-lamp (8W) G emiddeld waren er eind 2010 in een Nederlands huishouden nog 17 gloeilampen in gebruik, ongeveer de helft van het totale aantal lampen. Als al deze gloeilampen vervangen zouden worden door spaar- en ledlampen, zou dit een huishouden ongeveer 60,- aan energiekosten schelen. Voor dit geld moeten natuurlijk eerst nieuwe lampen worden aangeschaft. Maar de prijs van spaarlampen is de afgelopen jaren al fors gedaald door de grootschalige productie. En de lampen hebben een lange levensduur. Spaarlampen zijn ruwweg vier keer zo zuinig als gloeilampen. De ledlamp kan nog iets zuiniger zijn, maar momenteel is de variatie in de efficiëncy nog groot. Steeds meer keus Spaarlampen zijn er tegenwoordig in vele soorten en maten: met verschillende fittingen, sterktes en lichtkleuren, dimbaar, enzovoort. De ledlamp is wat dit betreft nog in de beginfase, maar ook hier nemen de keuzemogelijkheden snel toe. De meeste supermarkten hebben inmiddels een redelijk breed aanbod van spaarlampen. Spaarlamp, tl-lamp en ledlamp zijn verreweg het voordeligst E 0,50-1,00 E 9, E 1,00-7,00 E 7, E 3,00-20,00 E 2, E 2,00-20,00 E 1, E 25,00-40,00 E 1,30 Bij de vergelijking gaat het om lampen met een ongeveer gelijke lichtopbrengst van 400 lumen. Gerekend is met een brandduur van 3 uur per dag en een elektriciteitsprijs van 0,22 per kwh (prijspeil 2010). Bezuinigen op de wasdroger 64 procent van de Nederlanders droogt de was meestal of altijd aan de waslijn, 36 procent doet dit meestal of altijd in de wasdroger. Eén droogbeurt in de wasdroger kost aan energie gemiddeld 2,5 kwh, ofwel zo n 0,55. Als je iedere week de wasdroger één keer minder gebruikt, scheelt dit bijna 30,-. Bespaartips voor de wasdroger Maak een bewuste keus voor het type wasdroger. De zuinigste drogers (gasgestookte droger en warmtepompdroger) gebruiken gemiddeld 140 tot 210 kwh. Wasdrogers met een C-label hebben een energiegebruik van zo n 440 kwh. Centrifugeer wasgoed op de hoogste stand, zodat de was zo droog mogelijk de wasdroger ingaat. Zet de droger, als deze een aan-uitknop heeft, écht uit als hij niet wordt gebruikt. Dit scheelt sluipverbruik. Het strijkdroogprogramma gebruikt minder energie dan de programma s kastdroog en kreukherstellend kastdroog. Droog aan de waslijn Droog uw was eens aan een waslijn of droogrek. Lekker fris en niet duur. Heeft u geen waslijn of wasrekje? De aanschafkosten heeft u snel terugverdiend! Vijf tips voor elektriciteitsbesparing 1. Vervang oude, gebrekkige apparaten door nieuwe, energiezuinige apparatuur. Apparaten met energielabel A zijn vaak duurder in aanschaf, maar verdienen zichzelf meestal in een paar jaar terug. 2. Het vervangen van gloeilampen door spaarlampen of ledlampen is een eenvoudige manier om elektriciteit en geld te besparen. 3. Gebruik opladers van bijvoorbeeld de telefoon en de stand-by-functie van apparaten niet vaker dan nodig. Dit sluipverbruik kost een huishouden bij elkaar al snel 75,-. 4. Was zo mogelijk op 30 graden of lager en zorg dat de trommel van de machine vol zit. Handdoeken na gebruik laten drogen en kleding tussendoor uithangen scheelt wasbeurten. 5. Houd de deur van de koelkast zoveel mogelijk dicht. En ontdooi vriezer en vriesvak als er een ijslaag in zit: 2 mm ijs verwijderen scheelt 10 procent koelenergie! Energielabel voor lampen Alle lampen met een vermogen van 4 watt of meer hebben tegenwoordig een energielabel, van A tot en met G. Ter vergelijking: lampen met energielabel A zijn minstens 75 procent zuiniger dan die met energielabel D. Gloeilampen hebben energielabel E, F of G. Halogeenlampen hebben B, C of D. Spaarlampen en tl-lampen hebben energielabel A of B. De meeste ledlampen hebben nog geen energielabel; ze komen doorgaans niet boven 4 watt uit. Tl-lampen, spaarlampen en ledlampen zijn vaak efficiënt. Wel varieert de efficiëntie per merk en type. Presentator en komedieschrijver Harm Edens: Je kunt verantwoorde keuzes maken zonder milieufreak te zijn Harm Edens is als kind van de jaren zeventig opgegroeid met De Club van Rome en het idee dat de wereldvoorraden eindig zijn. Deze bewustwording leidde ertoe dat hij zich tegenwoordig steeds meer inzet voor duurzaamheid en milieu. Het valt over duizend jaar niet uit te leggen wat we met de wereld hebben gedaan. We moeten hier in het Westen verantwoording nemen voor het oplossen van de milieuproblemen met alle kennis die we nu hebben. Je kunt het mensen midden in een oerwoud moeilijk kwalijk nemen als ze de laatste zeldzame huppeldepup opeten. Zelf let ik erop met welke auto ik rijd, dat ik weinig vlieg en waar mijn kleding gemaakt is, zonder een enorme milieufreak te zijn. Het gaat om keuzes maken op kleine en grote schaal en om een andere denkwijze. Laatst hoorde ik over een duurzame eco-stofzuiger met als naam een onbeduidend serienummer. Noem dat anders, laat het meer opvallen! De keuze om bij te dragen moet makkelijk zijn. Bijvoorbeeld ook bij het scheiden van afval. Ik ben blij dat ze daar bij mij in Zutphen behoorlijk mee voorop lopen; het plastic wordt apart opgehaald. Het idee dat afval niet bestaat, dat alles weer te gebruiken is, vind ik een goeie. Tweede koelkast vaak grootverbruiker Een B-label-koelkast verbruikt gemiddeld 469 kwh, een koelkast met het zuinige A ++ -label 188 kwh. De ene koelkast kost 103,- aan elektriciteit, de andere 41,-. Met een zuinige koelkast bespaart u aan energiekosten dus ongeveer 62,-. Eén op de drie Nederlandse huishoudens heeft een tweede koelkast. 73 procent hiervan staat altijd aan. Vaak gaat het om energie-onvriendelijke koelkasten van tien jaar of ouder. Dagen van de gloeilamp zijn geteld Het handelsverbod op gloeilampen wordt jaarlijks uitgebreid. Na de gloeilamp van 100 watt zijn sinds september 2010 ook gloeilampen van 75 watt in de ban. Dat wil zeggen dat de industrie ze niet meer mag uitleveren en dat winkeliers alleen nog hun voorraad mogen uitverkopen. Vanaf september 2011 geldt het verbod ook voor gloeilampen van 60 watt en vanaf september 2012 is in de EU een handelsverbod op alle gloeilampen van kracht. Foto: Elselien van der Wal

3 TIP 1 Bespaar op korte autoritjes Een ritje van een paar kilometer met de auto kost al gauw meer dan 1,-. Wat vaker naar winkel, school of station lopen of fietsen spaart geld en milieu. Advies op maat bij kopen auto Oriënteert u zich om een nieuwe of gebruikte auto te kopen? Milieu Centraal adviseert welke milieuvriendelijk auto voor u de voordeligste keuze is. Kijk hiervoor op kopen en vul uw wensen in. Belangrijke punten zijn het type brandstof en de eventuele fiscale bijtelling. Wist u bijvoorbeeld dat het vaak goedkoper is om een kleinere zuinige auto te kopen, en daarnaast voor vakantie of weekendje weg een grotere te huren? Schone brandstoffen Op vindt u informatie over het rijden op schone brandstoffen, zoals groen gas, bio-ethanol, biodiesel en elektriciteit. Met de opgenomen kostencalculator is eenvoudig te berekenen wat het rijden op de verschillende brandstoffen met uw gebruik kost. Verder bevat de site een overzicht van de verkrijgbare voertuigen, gebruikersinformatie, een kaart met alle vulstations voor schone brandstoffen in Nederland en contactinformatie voor gratis advies van een fuelswitch-consulent. Zonder zuiniger vervoer zijn klimaatdoelen onbereikbaar Bewust vervoer: goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee Nagenoeg alle gemeenten hebben klimaatdoelen gesteld of zijn er volop mee bezig. Plannen om het vervoer duurzamer te maken zijn hierbij onmisbaar. Mobiliteit zorgt immers voor een grote uitstoot van CO 2. De auto neemt hiervan het leeuwendeel. Vera Dalm, directeur van Milieu Centraal, somt vlot een aantal voordelen op van bewuster omgaan met vervoer. Slim vervoer kan mensen veel geld besparen, waardoor ze ruimte krijgen voor andere leuke en zinvolle zaken. Minder en zuiniger auto s op de weg geeft rust, schonere lucht en meer veiligheid. En kleinere afstanden lopen en fietsen is gezond. Bewustwording Mensen hoeven geen schuldgevoel te krijgen als ze eens met de auto boodschappen gaan doen, zegt Vera. Het gaat meer om bewustwording De 4 V s Gemeenten hanteren voor hun beleid om de CO 2 -uitstoot door vervoer te verminderen veelal de vier V s. Voorkomen, door bijvoorbeeld telewerken te stimuleren. Veranderen van vervoermiddel door het aantrekkelijker maken en stimuleren van zuiniger vervoer, zoals openbaar vervoer en fiets. Verkorten van verplaatsingen: door bijvoorbeeld wonen, werken en winkelen zo dicht mogelijk bij elkaar te brengen. Verschonen van de voertuigen zelf; zorgen dat de gemaakte kilometers schoner en efficiënter zijn. Denk aan samen een auto delen en oplaadpunten voor elektrische auto s. OV-fiets: nu ook elektrisch! < Vera Dalm: Het is een aanrader om eens fris te kijken hoe je je vervoer hebt geregeld en hoe het beter kan. en stimuleren. Stap voor stap en onder het motto: alle kleine beetjes helpen en vele kleine beetjes zorgen samen voor grote winst. Kijk af Vervoer neemt in een gemiddeld huishouden bijna 20 procent van het totale energieverbruik. en toe bijvoorbeeld eens kritisch naar je eigen gewoontes, ook met vervoer. Als voorbeeld noemt ze dat veel mensen nog nooit met de trein hebben gereisd. Ze zouden de voordelen eens moeten ontdekken: dat je rustig kunt zitten lezen en na een feestje weer veilig thuis komt. Gemak telt ook mee. Gemeenten vervullen sleutelrol Vera vindt het stimulerend dat veel gemeenten het goede voorbeeld geven. Het motiveert je als je ziet dat ze het eigen wagenpark duurzamer maken en fietsgebruik bij ambtenaren promoten. En dat ze zorgen voor goede fietspaden, oplaadpunten voor elektrische auto s en betere beschikbaarheid van deelauto s. Wat u zelf kunt doen? Veel! Deze KlimaatKrant biedt u enkele handvatten. Zoals de top-5 voor milieuvriendelijk vervoer op deze pagina. Voor langere reizen naar een stadscentrum is de trein een goed alternatief voor de auto. Met één voordeelkaart van de NS kunnen vier personen buiten de spits met 40 procent korting reizen. Zonder parkeerkosten. Op ruim 150 stations zijn voor 2,85 per fiets (tot 20 uur) OV-fietsen te huur om naar de eindbestemming te gaan. Op steeds meer stations in grote steden zijn ook elektrische scooters te huur: voor 7,50 per 3 uur of 15,- per 20 uur. Kijk voor meer informatie of het bestellen van de benodigde pas op Top-5 voor milieuvriendelijk vervoer 1 Kleine afstand? Loop of pak de fiets. De investering in een goede fiets, fietstassen en een regenpak is snel terugverdiend. Een elektrische fiets maakt ook afstanden van 10 tot 15 kilometer aantrekkelijker om te fietsen. 2 Overweeg openbaar vervoe (ov) of een combinatie van eigen vervoer en ov. 3 Zuinig rijden: gaat u toch met de auto? Bekijk dan hoe u kilometers en geld kunt besparen door zo zuinig mogelijk te rijden. Een forse slag is te maken door samen te reizen, bijvoorbeeld naar het werk. Weetjes & ideetjes Autobanden over asfalt geven veel geluid, vanaf 40 km per uur zelfs meer dan de motor. Met stille banden vermindert dit rolgeluid met de helft. Ook in de auto zelf is het dan stiller. En comfortabeler. Op staan alle banden die goed scoren op de eigenschappen veilig, zuinig en stil. Met het eens per maand of per twee maanden op spanning brengen van de autobanden zijn al snel één tot twee volle tanks te besparen. Voor alle auto s in Nederland zou dit jaarlijks een besparing van zo n 150 miljoen liter brandstof betekenen. Jaarlijks maken we in Nederland meer dan 500 miljoen woon-werkritten met de auto van 7,5 kilometer of minder. Als we 5 procent van deze ritten per fiets doen, scheelt dit zo n 40 miljoen liter brandstof en een uitstoot van 94 miljoen kg CO 2. 4 Bespaar op woon-werkverkeer. Werk vanuit huis of breng werken en wonen zo dicht mogelijk bij elkaar. Overleg bijvoorbeeld eens met uw werkgever over de mogelijkheden hiervoor. 5 Kijk bij de aanschaf van een auto vooral kritisch naar de soort brandstof en het energielabel. Ook een deelauto kan een afweging zijn, zeker als het om een tweede auto gaat. Test uw rijstijl! Wat voor type autorijder bent u? Bespaart u al geld met een zuinige rijstijl of laat u nog veel liggen? Test gratis uw rijstijl op En lees gelijk hoe u zuiniger kunt rijden.

4 Actrice, presentatrice en columniste Victoria Koblenko: Ik droom van een elektrische auto Ik streef ernaar één dag in de week mijn auto te laten staan. En ik droom van een elektrische auto. Volgens mij moeten bedrijven meer gaan leiden in de duurzaamheidsector, want alles maar afschuiven op de consument die niet zou willen meewerken, dat is niet meer van deze tijd. We hoeven wat mij betreft zeker niet door te slaan in duurzaamheid natuurlijk wel streven naar perfectie, maar een klein beetje meer duurzaam is ook een verbetering. Het is net als met vlees: één dag in de week in het hele land geen vlees eten doet per saldo meer dan vele vegetariërs. Ook is het niet duur om de uitstoot van vliegreizen te compenseren. En scheelt het voor het milieu al héél veel als we elke dag een minuut minder lang zouden douchen. We moeten streven naar behoud van ons gemak en comfort, maar wel met het oog op de volgende generaties die we hetzelfde gunnen. En daarvoor is duurzaam handelen noodzakelijk. Victoria Koblenko is ambassadrice voor de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO). Let bij aanschaf nieuwe auto op het energielabel Het loont om bij de aanschaf van een oude auto te letten op zaken die de brandstofkosten voor de toekomst kunnen beperken. Bijvoorbeeld de grootte van de auto, het bouwjaar, het type brandstof en het brandstofverbruik. Bij nieuwe personenauto s maakt het energielabel het vergelijk eenvoudig. U ziet hierop direct hoeveel brandstof de auto verbruikt en hoeveel CO 2 deze uitstoot. Auto s met het A-label zijn 20 procent of meer zuiniger dan gemiddeld. Voor auto s met het B-label is dat 10 tot 20 procent. Net als bij koelkasten en wasmachines moet de dealer op alle nieuwe auto s een energielabel aanbrengen. Meer over dit label leest u op Vergelijking diverse soorten vervoer Je eigen lichaam blijft de zuinigste krachtbron De hier gepresenteerde cijfers geven een indruk van de CO 2 -uitstoot van verschillende soorten vervoer. Ze kunnen een hulpmiddel zijn bij de keuze voor een bepaalde vervoersoort. De milieubelasting per reizigerskilometer kun je op verschillende manieren vergelijken. Naar luchtvervuiling bijvoorbeeld, of naar CO 2 -uitstoot. In deze KlimaatKrant kiezen we voor het laatste. De voorbeelden in de tabel hiernaast dienen alleen om een ruwe indruk te geven van de omvang van de CO 2 - uitstoot per vervoersoort. Je kunt bijvoorbeeld zien dat het bij de auto heel veel uitmaakt of je samen in een kleine, economische auto rijdt of met één persoon in een gangbare auto. Ook bij vliegtuigen en openbaar vervoer speelt de bezettingsgraad een rol. Met één persoon in de auto is veelal het meest belastende vervoer. Lopen en fietsen blijft verreweg het zuinigst. Bepaal je eigen CO 2 -uitstoot Weet u hoeveel CO 2 u met uw dagelijks vervoer uitstoot? Kijk op en zie ook of u beter of slechter scoort dan gemiddeld! Ook voor vakantiereizen maakt het veel uit of u per bus, trein, auto of vliegtuig reist. Op lange afstanden stoot een auto met twee personen en een caravan bijvoorbeeld per persoon bijna drie keer zoveel broeikasgassen uit als bij reizen met het vliegtuig! Kijk op voor meer informatie om klimaatwijs op reis te gaan. Campagne Heel Nederland fietst Begin 2010 is de 3-jarige campagne Heel Nederland fietst van start gegaan. Doel: mensen stimuleren om vaker de fiets te pakken. Naar het werk bijvoorbeeld, om de kinderen naar school te brengen en om boodschappen te doen. Dit scheelt niet alleen veel vervuilende autoritjes, ook de gezondheid van mensen vaart er wel bij. De campagne wordt gedragen door de Fietsersbond en het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Gepleit wordt voor meer goede en veilige fietspaden en veiliger fietsen met bijvoorbeeld goede verlichting. En verder worden er veel fietstochten, puzzelritten en seniorenfietsdagen georganiseerd. Op de site is ook een filmpje te zien met tien argumenten voor het gebruik van de fiets. Kijk voor activiteiten in uw regio op CO 2 -uitstoot per persoon in gram per afgelegde kilometer Lopen 0 Fiets 0 Touringcar 24 Trein 43 Scooter, 2-tact 48 Zuinige auto, 4 personen 50 Streekbus 62 Tram 80 Vliegtuig, 1000 km 209 Auto, alleen bestuurder 217 Het nieuwe rijden Top-5 om met uw auto 5 tot 20 procent zuiniger te rijden. 1. Rij zo veel mogelijk met een gelijkmatige snelheid in een zo hoog mogelijke versnelling. Het laagste toerental waarbij de motor nog soepel loopt (2.000 tot toeren), is bij handschakeling bepalend voor terugschakelen. Zet de motor af bij stops van één minuut of langer, bijvoorbeeld voor een spoorwegovergang. 2. Kijk zo ver mogelijk vooruit. Ziet u dat u snelheid moet minderen voor medeweggebruikers of stoppen voor een stoplicht, laat dan tijdig het gas los en laat de auto in de versnelling van dat moment uitrollen. 3. Zorg voor goed onderhoud. De auto verbruikt dan minder brandstof, stoot minder CO 2 uit en rijdt veiliger en comfortabeler. Controleer de bandenspanning maandelijks; te zachte banden slijten harder, geven een langere remweg én verhogen ongemerkt het brandstofverbruik met zo n 2 procent. 4. Gebruik elektrische en elektronische apparatuur optimaal. Navigatiesysteem, cruise control, toerenteller en boordcomputer kunnen helpen bij zuiniger rijden. De airconditioning verhoogt daarentegen het brandstofverbruik, vaak met 10 procent of meer. 5. Haal uw dakkoffer, imperiaal of fietsenrek van de auto als u die niet nodig heeft. De extra luchtweerstand kan enkele tientallen procenten schelen in brandstofverbruik. Voor overtollige kilo s aan bijvoorbeeld gereedschap en sneeuwkettingen geldt 1 liter meerverbruik per 10 kg per km. Feitjes & cijfers De verkoop van zuinige A- en B-labelauto s is de afgelopen jaren sterk gestegen. Van 22 procent van het totaal in 2007 tot circa 65 procent in In totaal werden in Nederland in 2009 ongeveer van deze zuinige auto s gekocht. Dagelijks gaan er bijna 2,9 miljoen mensen met 2,5 miljoen personenauto s naar het werk. Als meer mensen samen naar het werk zouden rijden met collega s of buren, spaart dat heel veel autokilometers uit. Zie en Autodelen is het afgelopen jaar met 45 procent gegroeid. Inmiddels maken meer dan Nederlanders gebruik van meer dan auto s. Aanbieders zijn Greenwheels, Connectcar, Wheels4all en Drive. In 30 procent van de gemeenten zijn al deelauto s beschikbaar. Meer informatie: en De elektrische fiets is erg in trek. In 2009 werden er zo n nieuwe elektrische fietsen verkocht, ruim 10 procent van het totaal aantal verkochte fietsen. Steeds meer leasemaatschappijen ontwikkelen zich tot mobiliteitsproviders en bieden bij hun (schone) leaseauto s bijvoorbeeld ook ov-kaarten en vergaderlocaties aan. Pak voor korte afstanden de fiets Voor afstanden van slechts enkele kilometers is de fiets een goedkoop alternatief voor de auto. Gezond voor u en beter voor het milieu.

5 De mening van... Liesbeth van Tongeren Tweede Kamerlid Groen Links met portefeuille klimaat, energie en milieu Voormalig directeur Greenpeace Vooral overheid en bedrijfsleven moeten grote stappen gaan zetten Wat ik graag wil nu ik in de Tweede Kamer zit? Eigenlijk niet zoveel anders dan in mijn tijd bij Greenpeace. In drie hoofdpunten samengevat: zo snel mogelijk overgaan op schone energie, daar zo efficiënt mogelijk mee omgaan. En oplossingen vinden voor het huidige vervoer, dat heel inefficiënt is. De overheid en het bedrijfsleven moeten nu de grote klappen gaan maken. Alleen gedragsverandering van de burger is onvoldoende om in 2050 CO 2 -neutraal te zijn; in bedrijven wordt ook verreweg de grootste hoeveelheid energie verbruikt. Ik maak me sterk voor een groene economie, waarin de vervuiler betaalt en de groene ondernemer wordt beloond. Ook op korte termijn is dit winstgevend: het verlaagt de energiekosten, maakt ons minder afhankelijk van het buitenland en schept nieuwe banen, bijvoorbeeld door het isoleren van oude woningen. In ons verkiezingsprogramma gaan we uit van 3 procent energiebesparing. Technisch is veel meer haalbaar, 7 procent wel. En we willen dat binnen vijf jaar alle nieuwbouw minstens energieneutraal is, te beginnen met nieuwe overheidsgebouwen. En de burger? Uiteraard is het belangrijk dat iedereen zich inzet, maar je kunt dit niet van alle mensen verlangen, ook niet vanwege het geld. En dit schuldgevoel is een slechte motivatie, die trouwens ook vaak doodloopt als jij bijvoorbeeld in de regen op de fiets naar je werk gaat, terwijl de buurman in zijn grote auto stapt. Duurzaam kan ook leuk zijn: biologisch koken bijvoorbeeld. En als slimme acties beloond worden met een lage energierekening. Ja, en heel belangrijk voor iedereen: je stem laten horen! Bij de verkiezingen natuurlijk, maar ook door als consument de markt aan te geven wat je wilt. Met groene stroom werkt dat bijvoorbeeld. En nu ook met kleinere en zuiniger auto s. 5 tips voor een gezonde binnenlucht 1. Kook met de deksels op de pannen om waterdamp te verminderen. 2. Droog bij het dweilen de vloer goed na. 3. Ventileer extra tijdens douchen, koken en bij het gebruik van een condenswasdroger. Een afzuigkap of simpele ventilator in keuken, douche en toilet kan wonderen doen. 4. Voortdurend ventileren via open ventilatieroosters of een open klapraampje is de makkelijkste manier om vochtproblemen in huis te voorkomen. Ook een ruimte van minimaal 2 cm tussen binnendeuren en drempels helpt hierbij. 5. Elke dag een kwartiertje luchten levert eenvoudig extra verse lucht. Foto: Meteo Consult Aandachtspunten voor huis en apparatuur Zorg dat de verwarmingsapparatuur goed is afgesteld. Jaarlijks onderhoud van de verwarmingsinstallatie is essentieel. Bij een cv hoort hierbij het ontluchten van de radiatoren en het goed instellen van thermostaat en radiatorkranen. Goed onderhoud van de installatie verkleint tegelijk de risico s voor veiligheid en gezondheid. Isolatie van ramen, muren, dak en vloer vermindert het warmteverlies en verbetert het comfort in huis. Ook voorkomt isolatie een onnodig hoge energierekening en belasting van het milieu. Ga eens op kierenjacht: met tochtstrips valt vaak veel gas te besparen. Ook een brievenbusborstel kan warmteverlies beperken. Isoleer de warmwaterleidingen van de cv in onverwarmde ruimtes. Weervrouw RTL en Meteo Consult Margot Ribberink: Door isolatie houden we de stookkosten laag Weervrouw Margot Ribberink trekt zich de gevolgen van klimaatsverandering sterk aan. Vorig jaar nog reisde ze als ambassadeur van Cordaid Vastenactie naar Malawi en kon ze de gevolgen ervan met eigen ogen aanschouwen. Klimaatsverandering is niet los te zien van voedseltekorten en armoede. Het gaat om een wereldwijd probleem dat we met zijn allen moeten aanpakken. Het is inmiddels wel bewezen dat de CO2- uitstoot door mensen de grote boosdoener is. Het lijkt erop dat over de hele wereld 2010 het warmste jaar gaat worden ooit gemeten! Op grond van wat we weten, kan iedereen direct op een eigen manier een bijdrage leveren. Pas achteraf kunnen we vaststellen of het voldoende geholpen heeft of niet. Het besparen van energie is natuurlijk altijd goed, want de fossiele brandstoffen raken toch echt een keer op. Ik woon in een oud huis uit We hebben het helemaal opgeknapt en super geïsoleerd. We hebben binnenmuren geplaatst en vloer- en dakisolatie aangebracht. Nu kunnen we met heel weinig energie de hut goed warm houden. En met een goed ventilatiesysteem hebben we voortdurend schone lucht. Verstandig verwarmen: veel comfort en weinig verspilling Verstandig verwarmen is zorgen dat de warmte binnen en de kou buiten blijft, zonder onnodig energieverbruik. Als je dan ook nog voldoende ventileert, is het wooncomfort verzekerd. Zorg dat huis en apparatuur in orde zijn. Stook met verstand. Vergeet de ventilatie niet. Tips voor zuinig en comfortabel stoken Stel met de thermostaat de temperaturen in op uw eigen leefritme; dit geeft de meeste besparing en comfort. Probeer eens of de verwarming een graadje lager kan; per graad scheelt dit al gauw 7 procent in gasverbruik, ofwel zo n e 50,- per jaar. Laat de verwarming niet aanstaan als u voor langere tijd de kamer verlaat. Zet de kamerthermostaat een uur voor vertrek (of voor het slapen gaan) vijf tot zeven graden lager. Laat s winters warmte niet ontsnappen. Hou de deuren van uw huis en van verwarmde kamers zoveel mogelijk dicht. En gebruik gordijnen: s nachts dicht om de kou buiten te houden, overdag open om de zon binnen te laten. Hou regelmatig bij hoeveel gas en elektriciteit u verbruikt, dan kunt u zien hoeveel het verbruik omlaag gaat bij toepassing van energiebesparende maatregelen. Klokthermostaat Het zuinigst stook je met behulp van een thermostaat die je zelf kunt programmeren: één keer tijden en temperaturen instellen en de thermostaat doet de rest. Je hoeft de temperatuur dus niet meer met de hand te regelen. Werk niet met standaardinstellingen, maar stel de thermostaat in op je eigen leefritme. Dit levert de grootste besparing en het meeste comfort op. Vergeet de ventilatie niet! Ventileren of luchten is - zeker in goed geïsoleerde huizen - nodig om verse, zuurstofrijke lucht aan te voeren en vervuilde lucht af te voeren. Verse lucht is continu nodig omdat bewoners en huisdieren, en ook een brandend(e) fornuis, cv en haard, zuurstof verbruiken. Zuurstofverbruikers geven bovendien kooldioxide, waterdamp en vaak allerlei luchtjes af, die moeten worden afgevoerd. De dagelijkse vochtproductie binnenshuis kan wel tien liter zijn, onder andere door uitademen, douchen, afwassen en het drogen van de was. Zonder afvoer kan vocht in huis schimmel tot gevolg hebben. Bovendien zorgt vochtige lucht voor extra stookkosten en een verminderd gevoel van comfort. Groot verschil per woning Bij oude, niet zo goed geïsoleerde huizen komt veelal voldoende frisse lucht binnen via kieren. Energiezuinig zijn deze huizen vaak allerminst. De meeste woningen zijn wel goed geïsoleerd. Ze hebben vaak klapramen, tuimelramen en/of ventilatieroosters voor de benodigde frisse lucht. Benut deze luchtinlaten goed! Woont u in een huis waar de ramen niet open kunnen? Dan kan mechanische ventilatie een oplossing zijn. Geef de radiator de ruimte U benut de warmte die de radiatoren uitstralen het beste als u de straling de ruimte geeft. Een bankstel of gordijnen voor de radiator houdt de straling tegen en vermindert het comfort.

6 Sible Schöne, programma-directeur HIER-campagne: Milieu Centraal We maken energie besparen graag tot een feestje Wat er in de Verenigde Staten, China en India gebeurt, kunnen we niet sturen, maar de ontwikkelingen in Europa wel, zegt Sible Schöne strijdbaar. Als wij als burgers de goede keuzes maken en zo een statement maken naar overheid en bedrijfsleven, dan komen die zeker ook over de brug. Schöne is een van de initiators van de HIERklimaatcampagne en vervult de functie van programma-directeur. Hij is tevreden over hoe de campagne loopt. We bespeuren een grote bereidheid bij veel mensen om aan de slag te gaan met energiebesparing. Basis is dat ze zien dat de klimaatverandering het gevolg is van menselijk handelen. En dat ze het verband leggen met bijvoorbeeld de opmars van de eikenprocessierups en de teek. Het stemt Schöne tevreden dat er naast de 30 aangesloten maatschappelijke organisaties - waaronder Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Milieu Centraal - inmiddels meer dan 500 andere organisaties en bedrijven partner zijn van HIER. En dat door hen veel acties zijn gestart. Bijvoorbeeld RTL-4 en Proctor & Gamble met de Tikkie Terug-campagne, onder andere om te wassen op 30 graden of kouder. En winkelketen BCC met De groene stekker. En de website waar je kunt zien welke apparaten energiezuinig zijn. De HIER-programmadirecteur vindt het belangrijk om de acties in een positieve sfeer te brengen. Aan de Klimaatstraatfeesten hebben wel honderd gemeenten en meer dan huishoudens meegedaan. Het is een leuke manier om samen aan de slag te gaan en te zien hoe je allemaal je energierekening omlaag krijgt. Het zou goed zijn als er nog meer gemeenten meedoen, ook aan de Energiecafé s die we willen organiseren: gezellige plekken waar mensen samen de mogelijkheden bespreken van bijvoorbeeld isolatie en dubbel glas. En de materialen eventueel samen inkopen, want dat scheelt vaak 10 tot 20 procent in de kosten. Wat kan ik doen om energie te besparen? Kan ik zonnepanelen op mijn dak plaatsen? Welke soorten verf zijn minder milieubelastend? Wie rekening wil houden met het milieu, kan met deze vragen terecht op Milieu Centraal is een onafhankelijke, landelijke organisatie voor praktische en betrouwbare informatie over energie en milieu in het dagelijks leven. De website biedt concrete adviezen en achtergrondinformatie over allerlei onderwerpen: afval, apparaten, energie, klussen, schoonmaken, tuinieren, vervoer, voeding. Alle informatie is vooraf getoetst door een team van onafhankelijke deskundigen, zoals ook is gebeurd bij deze KlimaatKrant. Bijzonder is het Advies op Maat. Overweegt u bijvoorbeeld het dak te isoleren? Bereken dan met Advies op Maat Dakisolatie wat de kosten en besparingen in uw situatie zijn. Er is onder meer Advies op Maat over dubbel glas, gevelisolatie, vloerisolatie en zonnepanelen. Geen internet? Stel uw vraag dan aan de Milieu Centraal Informatielijn: (15 cpm). HIER-Klimaatcampagne In de HIER-Klimaatcampagne werken meer dan 30 maatschappelijke organisaties samen aan de oplossing van het klimaatprobleem. Op is veel informatie te vinden over hoe je je energieverbruik kunt verlagen. Of de CO 2 -uitstoot kunt compenseren. Of zelfs klimaatneutraal kunt wonen. Energievriendelijke apparaten Maatschappelijke organisaties en bedrijven kunnen na toekenning het HIER-logo gebruiken bij de promotie van klimaatvriendelijke producten en activiteiten. Zo is het HIER-logo te vinden op lijsten van energievriendelijke apparaten, zoals op en Op de sites is te zien hoeveel de belangrijkste apparaten gemiddeld verbruiken, wat ze kosten en wat de besparing is. Raadpleeg deze sites vooral als u een nieuwe tv, auto, koelkast, vriezer, vaatwasser, wasmachine of wasdroger gaat kopen: ze kunnen een enorme besparing op de energierekening opleveren. Ook de detailhandel besteedt in toenemende mate aandacht aan energiezuinige apparatuur. Steeds vaker zult u in winkels en op internet het klimaatvriendelijke HIER-logo op en bij apparaten aantreffen. TIP 1 Bespaar ook met oude kranen Ook oude kranen zijn eenvoudig en voor weinig geld waterbesparend te maken. Dit door een schuimstraalmondstuk (perlator) aan te brengen; dit voegt lucht toe en geeft het gevoel van een vollere straal. Of met een doorstroombegrenzer, een goedkoop rubberen ringetje dat de doorstroomsnelheid verlaagt. Weetjes en ideetjes 5 bespaartips voor water in huis 1. Repareer lekkende kranen en een slecht werkende stortbak van het toilet: een verlies van één druppel water per seconde is ongeveer liter. 2. Draai de kraan dicht tijdens het scheren en tandenpoetsen en bespaar zo liters. 3. Kijk of het douchen iets korter kan. Een (gemiddelde) douchebeurt van 8 minuten met spaardouche kost 44 liter (warm) water. 4. Gebruik een waterbesparende douchekop en zet volumestroombegrenzers op kranen; ze besparen veel en kosten weinig. 5. Toiletten hebben vaak een spoelkeuzeknop voor maximale spoeling of de helft hiervan. Vaak ook is de spoeling te stoppen met een spoelonderbreker. Zorg ervoor dat alle huisgenoten weten hoe de spaarknoppen werken! De ontwikkeling van dunne en doorzichtige zonnecellen gaat door. Ze komen er in steeds meer soorten en voor lagere prijzen. Voorlopig zijn ze vooral geschikt voor nieuwbouw. Naast de aloude waterkoker zijn er nu heetwatertaps te koop. In een paar seconden geven ze precies de hoeveelheid heet water die u wenst. En ze gebruiken minder energie dan een waterkoker. De ledtelevisie raakt ingeburgerd. Groot voordeel: ledschermen verbruiken veel minder energie dan lcd- en plasmaschermen. Een Wattcher geeft aan hoeveel elektriciteit een huishouden op een bepaald moment verbruikt. Je kunt al verschil zien als je een apparaat of een lamp aanof uitschakelt. Een goeie stimulans om te besparen. Kosten: E 129,-. Zie In 2007 verbruikten Nederlandse huishoudens gemiddeld m 3 gas. Dit is bijna een halvering van het gebruik in Dit komt door cv-ketels met een hoger rendement en door betere isolatie van woningen. Colofon Concept, samenstelling en redactie Woonwijzer Media, Milieu Centraal Janine Tijhoff, GfK Tekstcorrectie Maud van der Woude Tekstwerk, Wetsinge Illustraties A3, Tekenteam, Delft Vormgeving en beeldredactie Abel Vormgeving, Doetinchem De KlimaatKrant is gedrukt op FSC-papier De KlimaatKrant is een uitgave van Woonwijzer Media Meer informatie: Verbeterd energielabel voor woningen Het energielabel voor woningen is sinds januari 2010 verbeterd. Dit label laat zien hoe energiezuinig een woning is en welke maatregelen mogelijk zijn om het energieverbruik te verminderen. U ziet wat het gestandaardiseerde energieverbruik is voor verwarming, warm tapwater, ventilatie en verlichting. Ook is het mogelijk om het energieverbruik van verschillende woningtypen met elkaar te vergelijken. Verhuurders en verkopers zijn verplicht om een energielabel aan de mogelijke huurder of koper te laten zien, zodat deze de energieprestatie kan meewegen in zijn huur- of koopbeslissing. Het grootste deel van de huurwoningen is inmiddels gelabeld. Op de website staan alle officieel geregistreerde energielabels van huur- en koopwoningen. U kunt ze nazoeken op postcode en huisnummer. Meer informatie over het energielabel is te vinden op Milieu Centraal heeft bijgedragen aan de redactionele samenstelling van deze Klimaatkrant. Deze KlimaatKrant is mede mogelijk gemaakt door Agentschap NL. Het Klimaatverbond een vereniging van gemeenten, provincies en waterschappen die door beleid ongewenste klimaatveranderingen willen beperken beveelt het inzetten van deze KlimaatKrant van harte aan. Woonwijzer Media, oktober 2010 De inhoud van deze KlimaatKrant mag niet worden gebruikt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee

Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee KLIMAATWIJZER Bij een gemiddeld Nederlands huishouden gaat 20 procent van het totale energieverbruik op aan vervoer. De auto neemt hiervan het leeuwendeel. Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid

Nadere informatie

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225 andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer slaapkamer bespaar E 40 bad- en wasruimte bespaar E 120 woonkamer bespaar E 225 keuken bespaar E 100 Woonkamer Graadje lager Zet uw verwarming eens een graadje

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energietips van Woningstichting Bergh - 1 Op tijd omlaag is geld besparen U kunt ook besparen in een energiezuinige woning U woont in een woning van Woningstichting

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

25 Tips om moeiteloos energie te besparen

25 Tips om moeiteloos energie te besparen 25 Tips om moeiteloos energie te besparen Energie besparen staat vast niet bovenaan in je agenda. Toch kun je met kleine aanpassingen in je dagelijkse gewoontes al eenvoudig besparen, zonder grote investeringen.

Nadere informatie

Actief bezig met de I-CE!

Actief bezig met de I-CE! Actief bezig met de I-CE! Speciaal voor dorpshuizen heeft inrg een aantal leuke tips en weetjes over energiebesparing verzameld! In deze mail geeft inrg een aantal tips en weetjes over de I-CE die onlangs

Nadere informatie

Samen Besparen we ons Rijk

Samen Besparen we ons Rijk Samen Besparen we ons Rijk Voor iedere geïnteresseerde bewoner van de Rivierenwijk deel 1 te Deventer DE BEWONERSCOMMISSIE ZET ZICH VOOR U IN! Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door de

Nadere informatie

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen Praktische s voor klimaat en portemonnee Klimaatsparen CO 2 en geld besparen De gemiddelde Nederlander stoot per jaar 12.000 kg CO 2 uit (28.000 kg CO 2 per huishouden). De meeste kilo s gaan op aan verwarming,

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen Hier vergelijk je de verschillende producten van de verschillende energieleveranciers. Zo kun je zien wat

Nadere informatie

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010 Energie besparen in en om het huis Sjaak Vogel Oktober 2010 Waarom energie besparen? De kosten van energie nemen toe Energiekosten vormen nu gemiddeld 10% van het besteedbaar inkomen. Hoe zal dat de komende

Nadere informatie

CO2-uitstoot en de opwarming

CO2-uitstoot en de opwarming TIP 1 Bespaar een paar honderd Euro Weet u dat een gemiddeld Nederlands huishouden per jaar ongeveer 2.200,- uitgeeft aan gas, elektriciteit en water. En dat op dit bedrag met weinig moeite enkele honderden

Nadere informatie

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016,

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Beste, Bedankt voor het invu llen van de Energiescan. Voor u ligt het adviesrapport. Op basis

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting Energiezuinig wonen GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting 1)Waarom energie besparen? 2)Hoe kunt u energie besparen? 3)En de volgende stap! 1) Het klimaat verandert!

Nadere informatie

Factsheet Energie Besparen

Factsheet Energie Besparen Energie Besparen Waarmee zet u de grootste stappen in (energie)besparing? Naast de grote maatregelen, zoals de aanschaf van een warmtepomp of van zonnepanelen, kunt u ook invloed hebben op de kleine maatregelen

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

De KlimaatKrant met veel praktische handvatten om energie en geld te besparen

De KlimaatKrant met veel praktische handvatten om energie en geld te besparen TIP 1 Bespaar een paar honderd euro per jaar Een gemiddeld Nederlands huishouden geeft per jaar ongeveer 1.800,- uit aan gas, elektriciteit en water. Op dit bedrag is met weinig moeite zo n 10 tot 35 procent

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT Ben je uit huis of ga je slapen, draai de verwarming

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7

Nadere informatie

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker:

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker: Energie weetjes Het stroomverbruik is tussen 1950 en 2004 vervijfvoudigd. Dit komt vooral door een toename van het aantal wasdrogers, magnetrons, vaatwassers en computers in huis. In de Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jaap Barink Telefoonnummer : (0570) 693369 Mail : j.barink@deventer.nl 2 Introductie Team Kennis en Verkenning

Nadere informatie

Overzicht energiemarkten

Overzicht energiemarkten Overzicht energiemarkten Op alle vestigingen van Woonbron is er binnenkort een energiemarkt. Onderstaand kunt u lezen wanneer de energiemarkt voor uw vestiging plaatsvindt. Delft Spijkenisse Delfshaven

Nadere informatie

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren.

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Tip 1 Schakelen Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Een toerenteller is hierbij een handig hulpmiddel. Een deel van het vermogen dat een automotor levert

Nadere informatie

Duurzaamheid. Complex Duinstate

Duurzaamheid. Complex Duinstate Duurzaamheid Complex Duinstate Kaatsheuvel Maart 2010 Leerling Hans van Ierland Casade Woondiensten 09-03-2010 Docent Ellen Venhuizen Wijkwerk niveau 3 fase 3 helicon opleidingen 1 Inhoud Bladzijde: Inleiding

Nadere informatie

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2!

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2! Nr.01 / Februari 2012 Doe mee en verminder CO2! De Groene Hollander is dé MVO-krant van Hollandridderkerk opgezet door het (milieu-)adviesteam. Het (milieu-)adviesteam is tot stand gekomen naar aanleiding

Nadere informatie

Rapportage Energiezuinige Woningen

Rapportage Energiezuinige Woningen Rapportage Energiezuinige Woningen Start peiling : 21 mei 2013 Einde peiling : 3 juni 2013 Aantal uitnodigingen tot deelname : circa 150 Aantal deelnemers peiling : 58 Respons : circa 30% Amersfoort, juli

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

1. Wat verstaat men onder R.E.G.?

1. Wat verstaat men onder R.E.G.? 1. Wat verstaat men onder R.E.G.? Rationeel Energie Gebruik of kortweg REG vormt een actieprogramma van de overheid om allemaal samen minder energie te verbruiken. Dit biedt belangrijke voordelen: het

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN ONDERHOUD AAN UW CV-KETEL? KIES VOOR OK CV Wilt u veilig én energiezuinig stoken? Laat uw cv-ketel dan regelmatig onderhouden door een Energie Service Specialist

Nadere informatie

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden Cursus Elektriciteit besparen 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden DUW Parkstad DUW is een initiatief van Stichting EnviAA in samenwerking met: DUW Parkstad Wij geven gratis en onafhankelijk

Nadere informatie

Verjaren en Besparen

Verjaren en Besparen Verjaren en Besparen Concept en samenstelling Woonwijzer Media, Zutphen Teksten Milieu Centraal Illustraties en vormgeving www.flip.nl Woonwijzer Media Baankstraat 2 7205 AW Zutphen Telefoon (0575) 54

Nadere informatie

Verjaren. energie. Besparen

Verjaren. energie. Besparen Verjaren en energie Besparen Milieu Centraal Wat kan ik doen om energie te besparen? Kan ik zonnepanelen op mijn dak plaatsen? Welke soorten verf zijn minder milieubelastend? Wie rekening wil houden met

Nadere informatie

Deze en andere tips kunt u nalezen in de bespaarfolder. Advies op maat? www.bespaartest.nl.

Deze en andere tips kunt u nalezen in de bespaarfolder. Advies op maat? www.bespaartest.nl. ENERGIEBESPARINGSTIPS Hieronder een actielijst met tien tips die iedereen kan uitvoeren. Print uit, vink aan en hang hem op een duidelijk zichtbare plaats in uw huis (koelkast, deur, prikbord). 1. Thermostaat

Nadere informatie

Energiebesparing in huis TIPS. Willemskwartier Nijmegen

Energiebesparing in huis TIPS. Willemskwartier Nijmegen Energiebesparing in huis TIPS Willemskwartier Nijmegen Inleiding In elke ruimte in huis is wel energie te besparen. In deze brochure zijn allerlei tips te vinden die je helpen de energierekening naar beneden

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Wonen in een energieneutrale woning

Wonen in een energieneutrale woning Wonen in een energieneutrale woning Als u kiest voor een huurwoning in Plantsoensingel Noord, kiest u voor een energieneutrale woning. Dat betekent dat uw energielasten een stuk lager zullen zijn dan u

Nadere informatie

Samen energie besparen

Samen energie besparen Samen energie besparen Samen energie besparen. Dat is hard nodig om stijgende energieprijzen het hoofd te bieden én het milieu een handje te helpen. Veel verhuurders gaan de komende jaren wooncomplexen

Nadere informatie

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners ENERGIE ZUINIGER WONEN! Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners 1 Energiebesparingsproject Energie besparen is een zaak van iedereen. Daarom investeert Woonpartners samen met haar huurders

Nadere informatie

Wonen in een energieneutrale woning

Wonen in een energieneutrale woning Wonen in een energieneutrale woning Als u kiest voor een huurwoning aan de Eltenseweg in Stokkum, kiest u voor een energieneutrale woning. Dat betekent dat uw energielasten een stuk lager zullen zijn dan

Nadere informatie

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is dat comfort en energiezuinigheid hand in hand moeten

Nadere informatie

ELEKTRISCHE APPARATEN

ELEKTRISCHE APPARATEN ENERGIETIPS ELEKTRISCHE APPARATEN LCD-TELEVISIE Plasmatelevisies of ouderwetse beeldschermen verbruiken veel meer energie dan LCD-schermen. Energieverspillende schermen zijn te herkennen door uw hand er

Nadere informatie

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VOCHT EN VENTILATIE Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VENTILEREN GEZOND LUCHT OPEN BUITENLUCHT VOCHT RAMEN WONING Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning Het voorkomen van vocht in uw woning

Nadere informatie

Energie besparen = Geld besparen

Energie besparen = Geld besparen ENERGIEZUINIG WONEN Energie besparen = Geld besparen Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Extra katern bij NIEUWS van WONEN netbeheerder Eandis - Jaargang 2 nr. 4 11 Besparen

Nadere informatie

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Achtergrond bij onderzoek In het onderzoek is gebruik gemaakt van een aselecte steekproef van 1.038 huishoudens. Deze steekproef

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite

Energiezuinig wonen. Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Energiezuinig wonen Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Thema s ❶Verwarming van de woning ❷Verlichting ❸Wassen en plassen ❹Drogen en strijken ❺Koelen en vriezen ❻Koken ❼Afwassen

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2 informatie MOLENBUURT FASE 2 JANUARI 2016 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 40 woningen aan de Paltrokmolen in Purmerend de vloer

Nadere informatie

Lekker wonen, lagere lasten

Lekker wonen, lagere lasten Lekker wonen, lagere lasten Lees hoe u energie kunt besparen met het energiepakket van Woonservice. Het energiepakket Een huishouden is gemiddeld 150,- per maand kwijt aan energie. Dat is een kwart van

Nadere informatie

DUW Parkstad. Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis.

DUW Parkstad. Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis. DUW Parkstad Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis. Sprekers: Rick Muijen - duurzaamheidsdeskundige Joyce Bongers - duurzaamheidsdeskundige Programma

Nadere informatie

2.1 KLIMAAT EN INSTALLATIES IN DE WONING

2.1 KLIMAAT EN INSTALLATIES IN DE WONING 2.1 KLIMAAT EN INSTALLATIES IN DE WONING Centrale verwarming Het overgrote deel van de woningen van WVH is voorzien van centrale verwarming (cv). Een cv-installatie is een gesloten systeem. Water zet uit

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4 PASSIEFHUIZEN COLUMBUSKWARTIER ALMERE VEEL GESTELDE VRAGEN PASSIEFHUIZEN EN WONEN IN EEN PASSIEFHUIS 2 1. Wat is een Passiefhuis? 2 2. Wat is het voordeel van een Passiefhuis? 2 3. Wat zijn bewonerservaringen

Nadere informatie

ENERGIETIPS. Je kan ook water besparen door samen een bad of douche te nemen.

ENERGIETIPS. Je kan ook water besparen door samen een bad of douche te nemen. ENERGIETIPS BADKAMER 1. Geen onnodig water verspillen. Bijvoorbeeld: de kraan niet laten lopen tijdens het tanden poetsen, de douche uitzetten tijdens het inzepen, 2. Een douche in plaats van een bad nemen

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride.

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. minimaal 50% minder co 2 -uitstoot door halvering van uw gasverbruik Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. Verwarm uw huis zoals u altijd gedaan heeft. Maar

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken!

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Als jongste gemeente van Nederland zijn we al goed bezig als het om duurzaamheid gaat! De

Nadere informatie

Ventileren in huis. Handleiding mechanisch ventilatiesysteem

Ventileren in huis. Handleiding mechanisch ventilatiesysteem Ventileren in huis Handleiding mechanisch ventilatiesysteem 2 Samen met uw huisgenoten, huisdieren en kamerplanten produceert u iedere dag gemiddeld tien liter vocht. Tel daarbij op de waterdamp die vrijkomt

Nadere informatie

Quickscan energiebesparing

Quickscan energiebesparing Quickscan energiebesparing Golf Club Zeegersloot Kromme Aarweg 5 Alphen a/d Rijn Samen op weg naar 30% besparing! ~ 1 15 maart 2013 Inleiding Als relatie van etb a. hogenes bv heeft u gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Instructie Ventilatie

Instructie Ventilatie Instructie Ventilatie Type woning Bij de bouw van een woning wordt er rekening mee gehouden dat de woning geventileerd kan worden. Hierin is onderscheid te maken in 3 type woningen; woningen met luchtkanalen,

Nadere informatie

93 tips voor een energiebewust huishouden. Tips om thuis honderden euro's te besparen

93 tips voor een energiebewust huishouden. Tips om thuis honderden euro's te besparen 93 tips voor een energiebewust huishouden Tips om thuis honderden euro's te besparen Kijk eens om je heen, bijna alle apparaten in je huis hebben energie nodig om te functioneren. Omdat het 's winters

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Ventileren. Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning

Ventileren. Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning Ventileren Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning Ventileren voor uw gezondheid Is het vaak drukkend in uw woning? Zijn uw ramen vaak beslagen? Dit zijn de eerste tekenen dat er teveel vocht

Nadere informatie

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Warmte & ventilatie Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Om prettig te wonen, moet uw woning niet alleen goed onderhouden zijn, maar ook comfortabel. Een warm huis in de winter, maar ook

Nadere informatie

Hoe word je een energiebewuste handelaar?

Hoe word je een energiebewuste handelaar? Hoe word je een energiebewuste handelaar? Verlichting die onnodig brandt, kantoorapparatuur die niet of nauwelijks uitgeschakeld wordt, verwarming, koeling en ventilatiesystemen die onnodig ingeschakeld

Nadere informatie

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven.

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven. Dhr. Jansen Voorbeeldstraat 26 9411 VR Voorbeeldstad Beilen: 11 april 2014 Uw adviseur: Floris van Dijk Geachte heer Jansen, Op 2 april 2014 is uw woning door mij onderzocht om de mogelijkheden voor het

Nadere informatie

Vocht in de woning. Ventileren is gezond en bespaart energie

Vocht in de woning. Ventileren is gezond en bespaart energie Ventileren is gezond en bespaart energie We staan er meestal niet bij stil, maar de lucht om ons heen bevat vocht. Dat geldt natuurlijk ook voor de lucht in huis. Door transpiratie, douchen, koken en wassen

Nadere informatie

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort.

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 12 duurzaamheidstips voor monumenten Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 1 12 duurzaamheidstips voor monumenten Woont u in een monument of ander karakteristiek

Nadere informatie

> Verwarmen en ventileren

> Verwarmen en ventileren > Verwarmen en Verwarmen en Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het allemaal voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk 1 Huurdersinformatie Goed ventileren, erg belangrijk Goed ventileren zorgt voor gezonde en droge lucht in uw woning. In deze brochure tips om te ventileren en om vocht te voorkomen. Inhoud Ventileren:

Nadere informatie

Energietransitie. Bouw op onze kennis

Energietransitie. Bouw op onze kennis Energietransitie Bouw op onze kennis Programma Introductie Energieverbruik van een woning Energieverbruik in de praktijk Energieneutraal + Opslag van energie Bewoner centraal Wat doen wij? Een greep uit

Nadere informatie

Vocht en ventilatie. Ventileren en luchten! Door constant te ventileren en dagelijks te luchten behoudt u een gezonde en droge lucht binnenshuis.

Vocht en ventilatie. Ventileren en luchten! Door constant te ventileren en dagelijks te luchten behoudt u een gezonde en droge lucht binnenshuis. Vocht en ventilatie 2 Vocht en ventilatie Goede isolatie van de woning scheelt veel stookkosten. Maar in een goed geïsoleerd huis is regelmatig ventileren wel noodzakelijk, anders neemt vocht in huis teveel

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1 informatie MOLENBUURT FASE 1 NOVEMBER 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 20 woningen aan de Stellingmolen, Weidemolen en

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Het Oude Ambacht

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Het Oude Ambacht informatie HET OUDE AMBACHT MAART 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2015 wil Intermaris bij 118 woningen aan Het Oude Ambacht in Hoorn de vloer

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

EAS-presentatie bij de Fatih moskee

EAS-presentatie bij de Fatih moskee Erik Peerlkamp, voorzitter Gerrit Vledder, secretaris 1 Energie Actief Soest Wie/wat: -groep vrijwilligers uit Soest -bevorderen duurzaamheid in Soest -mensen mondiger maken/laten begrijpen -laten nadenken

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie HOLENWEG EN VENENLAAN

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie HOLENWEG EN VENENLAAN informatie HOLENWEG EN VENENLAAN APRIL 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2015 wil Intermaris bij 34 woningen aan de Holenweg en Venenlaan in Hoorn

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Klantnummer 11111VA1 Contactpersoon Kasper van Heteren Energie prestatie adviseur woningen (EPA-W) Johannes Frölich E-mailadres kasper.van.heteren@maakjehuishoom.nl Datum

Nadere informatie

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden Opdrachtgever: BEPROMA Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 1 Inleiding In opdracht van BEPROMA heeft BEPROMA een uitgevoerd in en aan het

Nadere informatie

Minder energie verbruiken? Tips voor thuis

Minder energie verbruiken? Tips voor thuis Minder energie verbruiken? Tips voor thuis Inhoud PowerPoint Energieverbruik wordt steeds duurder. Je kan besparen door minder te verbruiken We geven je heel wat tips voor thuis! 2 Waar gaat je geld naartoe?

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie.

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie. Concept de nationale CO 2 actie ir. Wouter Baars (www.wouterbaars.net) Inleiding: Alhoewel er vele technologische mogelijkheden zijn om onze CO2 uitstoot omlaag te brengen is er gedragsverandering ( life

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES PRIMAIR ONDERWIJS

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES PRIMAIR ONDERWIJS DE ACTIES PRIMAIR ONDERWIJS ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE REGERING De regering beloont mensen als hun koophuis minder warmte verliest (isoleren). De -meter daalt met 5 punten. Het kost 1500 euro. : -1500

Nadere informatie