Juist Klimaatverandering en kustlandschappen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Juist Klimaatverandering en kustlandschappen"

Transcriptie

1 Juist Klimaatverandering en kustlandschappen ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 klimaatverandering en kustlandschappen De aardkundige geschiedenis leert dat klimaat verandering altijd gepaard gaat met processen die van invloed zijn op de kust. In het bijzonder geldt dat voor delta s waar van oudsher mensen langs de riviermondingen zijn gaan wonen. Dat was in de steentijd zo en ook in onze tijd zijn het nog steeds de dichtst bevolkte gebieden op aarde. Verhoging van zeespiegelstanden of toename van stormfrequenties noopt tot het treffen van beschermende maatregelen onder meer tegen een toenemende erosie van de kust en hogere waterstanden, zoals het ophogen van zeedijken, maar ook in het achterland waar de afvoer van rivieren stagneer zijn maatregelen noodzakelijk. Ook hierbij kan het gaan om het ophogen van zeedijken, maar ook om maatregelen om water bovenstrooms beter te kunnen bergen. Waar middelen ontbreken zijn in toenemende mate overstromingen te verwachten en zullen gebieden voor bewoning ongeschikt raken. Geen ander land in de wereld als Nederland heeft zoveel ervaring met de strijd tegen het water en we hebben een eeuwenlange tradities om ons te beschermen tegen hoogwater. Zo hebben we terpen aangelegd, waterkeringen en dijken gebouwd en constructies gemaakt om (tijdelijk) zeearmen en rivieren af te sluiten en onze kust te beschermen. Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht In het kader van de onderzoeksopdracht zullen in samenwerking met meerdere kennisinstituten in binnen- en buitenland meerdere thema s onderzocht kunnen worden, die variëren van het maken van een overzicht van vroeg-holocene kustgebied en de paleo-reconstructie van de vroegste bewoningsgeschiedenis tot het analyseren van recente en te verwachte veranderingen van de kustgebieden van Noord Europa. In beide gevallen gaat het om een analyse van adaptatie van de mens aan veranderingen van de milieuomstandigheden ten gevolge van klimaatsverandering in kustgebieden. Met het oog op de toekomst is een belangrijke vraag waar zich de grootste veranderingen zullen voordoen en wat deze dan zijn. Vervolgens komt aan de orde wat de lessen zijn die we kunnen leren uit het verleden en op welke wijze de Nederlandse kennis en jouw creativiteit ingezet zou kunnen worden om probleemsituaties het hoofd te kunnen bieden. Denken in mogelijkheden en kansen staat daarbij voorop. Afhankelijk van persoonlijke voorkeur is het mogelijk om (i) de nadruk te leggen bij de paleao-historische ontwikkeling van kustlandschappen, dan wel (ii) de nadruk te leggen op actuele ontwikkelingen. Ook zou jouw interesse kunnen liggen in (iii) de wijze waarop veranderingen in de vegetatie optreden in kustgebieden ten gevolge van klimaat verandering en/of in positieve of negatieve zin onder antropogene

2 invloed staat. Bij de bescherming van kusten wordt meer en meer uitgegaan van een (eco)systeem benadering en wordt kennis van natuurlijke processen, met inbegrip van de vegetatie, aangewend als effectief middel om mensen die in kustgebieden wonen beter te beschermen tegen klimaat veranderingen en negatieve invloeden van de mens zelf. Bij voorkeur wordt voor alle drie invalshoeken de opdracht in groepen van minimaal twee uitgevoerd. Aanleiding tot de onderzoeksopdracht en de huidige situatie Klimaatsveranderingen hebben altijd gevolgen voor de kustlandschappen en hebben vanaf de vroegste geschiedenis tot op de dag van vandaag invloed gehad op de bewoningsgeschiedenis en de wijze waar op mensen om gaan met veranderingen. Gevolgen van verandering van zeespiegelstanden bepalen in sterke mate door erosie en sedimentatie kust afslag en aanwas. Recente inzichten maken duidelijk, dat ontwikkelingen van kustlandschappen ruimtelijk en temporeel een grote variatie kennen tengevolge van natuurlijke en antropogene invloeden. Met het oog op versnelde zeespiegelstijging worden in toenemende mate in het Noord- en Oostzee gebied preventieve maatregelen noodzakelijk geacht en worden behalve traditionele maatregelen ook experimentele preventieve maatregelen genomen, zoals in Nederland met de zandmotor. Goede maatregelen vragen om gedegen kennis van de natuurlijke en historische ontwikkelingen en een integrale, multidisciplinaire aanpak om ook economisch de beste resultaten te krijgen. Een dergelijke praktijk gerichte aanpak ontbreekt veelal en biedt juist vanuit de Nederlandse traditie volop ook voor werkgelegenheid, in Nederland en in het buitenland. Gewenste situatie met betrekking tot het vraagstuk De studie zou moeten opleveren: 1. gedegen studie van natuurlijke en historische ontwikkelingen van kust landschappen in Noord Europa (ruimtelijke en temporale analyse) 2. mogelijke natuurijle en antropogene effecten in kaart brengen adv model en (selectie van) praktijkervaringen in binnen- en buitenland (effekt- risico analyse) 3. advies voor kosteneffectief gebruik en beheer van het onderzochte gebied om negatieve effecten te minimaliseren op basis van scenario s 4. formuleren van aanbevelingen voor beleid (strategisch niveau ) en uitvoering 5. handreiking opstellen voor monitoring programma Geschikt voor studenten van de opleidingen Diverse opleidingen (Hanze Hogeschool, RUG, HIT-sensortechnologie) Afstudeeropdracht, opdracht managementstage of schakelstudent

3 Afstudeeropdracht: 4 maanden in jaar 4 De volgende kennis/skills zijn noodzakelijk en/of gewenst Basiskennis geologie, bodem en hydrologie en/ of ecologie Interdisciplinair willen/ kunnen werken in werkgroepen Sociale vaardigheden voor interviews en netwerken. Softwarekennis; basiskennis van GIS is een vereiste Bereidheid om voor enige tijd naar het buitenland te gaan. Daarvoor moet je je in het Engels zowel mondeling als schriftelijk redelijk kunnen uitdrukken. BIJ INTERNE OPDRACHTGEVER Lectoraat Onderzoekslijn Onderzoekprogramma Ruimtelijke transformaties Contactgegevens Contactpersoon: Floris Boogaard Contactgegevens: Website: BIJ EXTERNE OPDRACHTGEVER Contactgegevens Bedrijf: provincie Drenthe Contactpersoon: drs. E.P.H. (UU; lector I.Kant University Kaliningrad, Rusland; Projectleider EU project Shifting Shore Lines and Occupation, SSP) Contactgegevens: Website: Overige betrokken partijen/begeleiding Europese Unie kennisinstituten, ESF fonds; Erasmus programma UU, HHG, t, RUG, Diverse kennis instituten in binnenen buitenland, zoals Geologische Diensten en namen drs EPH.Bregman; Ir Boorgaard; prof dr. ir. T.Spek; dr E.Meyles; ass. Prof dr. O.A. Druzhinina; dr.

4 Rijkswaterstaat Adviesbureaus Gemeenten provincie Geografische Instituten; I.Kant University Kaliningrad; University of Klaipeda Tauw diversen Frysland;Groningen H.Peeters; prof. dr. A.P.Grootjans; ass.prof. dr.a.bitinas

5 Bijlage COMPETENTIENIVEAU AFSTUDEEROPDRACHT BUREAU NOORDERRUIMTE Aspect Aard van de taak Aard van de context Normen voor adequaat handelen Kennis Eindniveau (specialisatiefase) Complex Ongestructureerd Verbeterd methoden en past normen aan de situatie aan Onbekend Complex Multidisciplinair In de praktijk zelfstandig Toont visie, is innovatief Gebruikt kennis op een toegepast wetenschappelijke manier, draagt bij aan kennisontwikkeling

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Floating life, drijvend bouwen Drijvend paviljoen Rotterdam en waddendobber regio Groningen Zie

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015 Titel van het project: Onderzoek waterkwaliteit en ecologie met drones Onderzoek waterkwaliteit of toestand bouwwerken met (aquatic) drones Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Wat kost een dorp? Onderzoek naar de geldstromen in een dorp.

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Wat kost een dorp? Onderzoek naar de geldstromen in een dorp. ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp)

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2017

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2017 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2017 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Klimaatbestendige stad: stresstesten in grote steden zoals Groningen, Leeuwarden, Bergen (Noorwegen),

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Ponds: sources of city health and energy / Stadsvijvers: bronnen van leefbaarheid en energie

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016 Titel van de opdracht Duurzame Logistieke Hub Groningen Airport Eelde Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht De stad Groningen wil vervuilend vrachtverkeer

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp)

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016 Titel van de opdracht Voor en met bewoners: ruimtelijke transformatie in het centrum van Paddepoel. Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht De Groningse wijk

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Duurzame oplossingen voor zeespiegelstijging in Nederland en Azië. Korte omschrijving van het

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR DECEMBER 2016 Klimaat-adaptieve gevel

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR DECEMBER 2016 Klimaat-adaptieve gevel ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR DECEMBER 2016 Thema: Klimaat-adaptieve gevel Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Het ontwerpen en testen van een klimaat-adaptieve gevel voor utiliteitsgebouwen

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2017

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2017 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2017 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) The making of TeamBuildinG Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht Wij vragen studenten een

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR Februari Toepassingsmogelijkheden van drijvende tuinen vervolg.

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR Februari Toepassingsmogelijkheden van drijvende tuinen vervolg. ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR Februari 2017. Toepassingsmogelijkheden van drijvende tuinen vervolg. Duurzame oplossingen voor zeespiegelstijging in Nederland en Azië. Klimaatverandering en urbanisatie hebben

Nadere informatie

Ruimte 4 Nieuwe energie in Paddepoel

Ruimte 4 Nieuwe energie in Paddepoel ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Ruimte 4 Nieuwe energie in Paddepoel Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht Het lokale

Nadere informatie

Je weg vinden op het terrein in Ermelo

Je weg vinden op het terrein in Ermelo Multidisciplinaire onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) Februari 2015 Titel van het project Je weg vinden op het terrein in Ermelo Korte omschrijving

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR NAJAAR 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR NAJAAR 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR NAJAAR 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Flexplekken in de praktijk case study Essent en/of Enexis en/of Provincie Drenthe Korte omschrijving

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Circular Economy for Regional networks of Sustainable Communities Circulaire Economie binnen regionale

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september 2014

Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september 2014 Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september 2014 Titel van het project Organisatie en ruimte: herontwerp de centrale hal van Lentis Hereweg Korte

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Oriëntatie van ouderen binnen hun woning

Oriëntatie van ouderen binnen hun woning Multidisciplinaire onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) Februari 2015 Titel van het project Oriëntatie van ouderen binnen hun woning Korte omschrijving

Nadere informatie

De beleving van de gemeenschappelijke woonruimte: Een virtual reality onderzoek

De beleving van de gemeenschappelijke woonruimte: Een virtual reality onderzoek Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september 2014 Titel van het project De beleving van de gemeenschappelijke woonruimte: Een virtual reality onderzoek

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Kasteel Nijenbeek, Van Ruïne naar duurzaam functioneren. Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht

Nadere informatie

Virtual Reality: beleving van de gemeenschappelijke woonruimte van s Heeren Loo Zorggroep

Virtual Reality: beleving van de gemeenschappelijke woonruimte van s Heeren Loo Zorggroep Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september 2014 Titel van het project Virtual Reality: beleving van de gemeenschappelijke woonruimte van s Heeren

Nadere informatie

Ruimte 4 Nieuwe energie in Paddepoel

Ruimte 4 Nieuwe energie in Paddepoel ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2017 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Ruimte 4 Nieuwe energie in Paddepoel Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht Het lokale energie

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 1 februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 1 februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 1 februari 2014 Titel van het project Gevelinnovatie bij t Blauwbörgje Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht Het uiterlijk van de gevel van verpleeghuis t Blauwbörgje in

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september Bewegen 2.0

Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september Bewegen 2.0 Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september 2014 Titel van het project Bewegen 2.0 Vervolgonderzoek: Ontwerp een experiment om ouderen te bewegen

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp)

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 1 februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 1 februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 1 februari 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Verkeersstromen Martiniziekenhuis in goede banen Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Demente client meer thuis dankzij eigen voordeur

Demente client meer thuis dankzij eigen voordeur Multidisciplinaire onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) Februari 2015 (opdracht versie 1.0) Titel van het project Demente client meer thuis dankzij

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Active ageing bij kwetsbare ouderen: gedragsbeïnvloeding als sleutel voor een succesvol beweegklimaat

Active ageing bij kwetsbare ouderen: gedragsbeïnvloeding als sleutel voor een succesvol beweegklimaat Onderzoeksopdracht Kenniscentrum Noorderruimte (KCNR) Living Lab Health Space Design (HSD) september 2014 Titel van het project Active ageing bij kwetsbare ouderen: gedragsbeïnvloeding als sleutel voor

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 Titel van de opdracht Innovatiewerkplaats Healthy Workplace Korte omschrijving van het onderzoeksvraagstuk Hoe kunnen we kennis en tools/interventies op het gebied

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2014 Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van ruim 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Alle afstudeeropdrachten moeten voldoen aan de

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR oktober 2014 - juni 2015 duurzaam leven opbouwen in Ban Mae Phaem, Thailand (Engels? Scroll down )

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR oktober 2014 - juni 2015 duurzaam leven opbouwen in Ban Mae Phaem, Thailand (Engels? Scroll down ) ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR oktober 2014 - juni 2015 duurzaam leven opbouwen in Ban Mae Phaem, Thailand (Engels? Scroll down ) duurzaam leven opbouwen in Ban Mae Phaem, Thailand In het noorden van Thailand

Nadere informatie

Minor Landschapsgeschiedenis

Minor Landschapsgeschiedenis Minor Landschapsgeschiedenis Het Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen biedt een minor Landschapsgeschiedenis aan die zich richt op verleden, heden en toekomst van het Nederlandse

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Deltares. Enabling Delta Life

Deltares. Enabling Delta Life Profiel Deltares Deltares is een kennisinstituut met hoogwaardige kennis over water, bodem en ondergrond. Deltares draagt wereldwijd bij aan een veilig, schoon en duurzaam leven in delta s, kust- en riviergebieden.

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Leeromgeving in de basisschool van de toekomst Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht Ontwikkelen

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Realisatie van een kleinschalige en duurzame waterkrachtcentrale in de rivier de Regge voor Reggestroom

Nadere informatie

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD master city developer Ontwikkel een eigen visie Werk je in stedelijke gebiedsontwikkeling of herstructurering dan is de MCD opleiding voor jou een

Nadere informatie

2014 WATERMANAGEMENT IN NEDERLAND

2014 WATERMANAGEMENT IN NEDERLAND 2014 WATERMANAGEMENT IN NEDERLAND Ondersteuning profielwerkstuk 1 Onderwerp: Hoe bescherm je Nederland tegen het water? Trefwoorden: watermanagement, waterbeheer, overstromingen, waterveiligheid, waterkeringen

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Age friendly environments: Domotica in een klein vergrijzend dorp Korte omschrijving van het

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2017 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Age friendly environments: Meten is weten Korte omschrijving van het onderzoeksvraagstuk Hoe

Nadere informatie

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor : 2,5 jaar Carola van Gelder-Maas Projectmanager WVL Rijkswaterstaat 31 maart 2014 Hoe zat het ook alweer? Eroderende kustlijn NL kust 12 Mm³ zandsuppleties per jaar Zeespiegelstijging Zwakke schakels

Nadere informatie

Help! Het water komt!

Help! Het water komt! Help! Het water komt! Hoog water in Europa Toename aantal overstromingen in Europa De Moldau bedreigt het historische centrum van Praag Wat is er aan de hand? december 1993 Steeds vaker treden Europese

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2016 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Technical development and improvement of underwater drones for water management IAESTE internship/research

Nadere informatie

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA STRATEGIE KLIMAATBESTENDIGHEID & MEERLAAGSVEILIGHEID IJSSEL-VECHTDELTA De IJssel-Vechtdelta is een gebied dat onderdeel

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Studiewijzer Aardrijkskunde 12 e klas VWO

Studiewijzer Aardrijkskunde 12 e klas VWO Studiewijzer Aardrijkskunde 12 e klas VWO Klas: 12vwo Datum: november 2014 Als een les wegens ziekte uitvalt dan kan je zelfstandig door werken. Zorg voor een groot schrift (A4-formaat) waarin je duidelijke

Nadere informatie

4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK

4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK 4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK Resultaten praktijkgericht onderzoek Kennisvalorisatie Jaarverslag 2010 Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences 66 4 Praktijkgericht onderzoek De Hanzehogeschool

Nadere informatie

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 1 Tot 6.70 m. onder zeeniveau 60% overstroombaar gebied, daar wonen ongeveer 9 miljoen mensen met

Nadere informatie

Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum. Natte natuur voor droge voeten

Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum. Natte natuur voor droge voeten Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum Natte natuur voor droge voeten Marcel Vermeulen projectleider / projectcoördinator Staatsbosbeheer regio Zuid Projectenbureau initiëren, begeleiden, uitvoeren extern

Nadere informatie

Sensing the City / Delft van Boven

Sensing the City / Delft van Boven Sensing the City / Delft van Boven Activiteitenpatronen, leefomgeving & technologie Stefan van der Spek, Ass. Prof. of Urban Design 03/05/2012 Delft University of Technology Challenge the future Staff

Nadere informatie

Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Inhoudsopgave

Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Inhoudsopgave 74OF86 RWD rapporten.indd 1 23-10-2007 14:23:15 74OF86 RWD rapporten.indd 2 23-10-2007 14:23:21 Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 Het watersysteem...

Nadere informatie

Samenvatting 203 Klimaatverandering leidt volgens de voorspellingen tot een toename van de mondiale temperatuur en tot veranderingen in de mondiale waterkringloop. Deze veranderingen in de waterkringloop

Nadere informatie

notitie Grondbank GMG 1. INLEIDING

notitie Grondbank GMG 1. INLEIDING notitie Witteveen+Bos van Twickelostraat 2 postbus 233 7400 AE Deventer telefoon 0570 69 79 11 telefax 0570 69 73 44 www.witteveenbos.nl onderwerp project opdrachtgever projectcode referentie opgemaakt

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Onderzoekcentrum B-WARE BV

Onderzoekcentrum B-WARE BV Onderzoekcentrum B-WARE BV Opgericht in 2002 Emiel Brouwer Natuur- en waterbeheer in Nederland - Biotoopvernietiging, versnippering, atmosferische depositie, verdroging, vervuiling van grond- en oppervlaktewater,

Nadere informatie

Kennisinnovaties slappe bodems

Kennisinnovaties slappe bodems Kennisinnovaties slappe bodems Agenda 10 min 15 min 15 min 5 min Introductie Enrico Moens (program manager Climate and Sustainability bij Grontmij) Leon van Paassen (assistant professor Geo- Engineering

Nadere informatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid. Waterveiligheid buitendijks

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid. Waterveiligheid buitendijks Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid Waterveiligheid buitendijks In ons land wonen ruim 100.000 mensen buitendijks langs de rivieren, de grote meren en de kust. Zij wonen aan de waterzijde

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING AI eeuwenlang wardt er in Nederland gestreden met de zee. Erosie van de kust zorgt voar een grote bedreiging van het achterland van overstromingen met vaak grote schade tot gevolg.

Nadere informatie

Invloed van klimaatverandering op hydrologische extremen (hoog- en laagwater langs rivieren in het Vlaamse binnenland)

Invloed van klimaatverandering op hydrologische extremen (hoog- en laagwater langs rivieren in het Vlaamse binnenland) 1 Invloed van klimaatverandering op hydrologische extremen (hoog- en laagwater langs rivieren in het Vlaamse binnenland) Op 26 augustus 2008 heeft Omar Boukhris een doctoraatsstudie verdedigd aan de K.U.Leuven

Nadere informatie

Neerslag-afvoermodellering. met SOBEK-RR

Neerslag-afvoermodellering. met SOBEK-RR Neerslag-afvoermodellering met SOBEK-RR Boekrecensie: 'Van regen tot Maas' 'Grensoverschrijdend waterbeheer in droge en natte tijden' Auteur: Marcel de Wit Uitgeverij Veen Magazines, Diemen, 2008 ISBN

Nadere informatie

Dynamische Delta. Bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen.

Dynamische Delta. Bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen. Dynamische Delta Bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen. 1 Colofon Dynamische Delta - bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen. Prijsvraag Nederland Deltaland Auteur:

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Re-usable Bike Korte omschrijving van de onderzoeksopdracht Groningen wil zich graag profileren als fietsstad

Nadere informatie

RBOI - Rotterdam/Middelburg bv Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel

RBOI - Rotterdam/Middelburg bv Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel RBOI - /Middelburg bv Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Examenprogramma aardrijkskunde havo

Examenprogramma aardrijkskunde havo Examenprogramma aardrijkskunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

Veiligheid Nederland in Kaart 2

Veiligheid Nederland in Kaart 2 Veiligheid Nederland in Kaart 2 Ruben Jongejan 2007 Veiligheid Nederland in Kaart pagina 1 Inhoud 1. Wat is VNK2? 2. Methoden en technieken 3. Toepassingen 4. Samenvatting 2007 Veiligheid Nederland in

Nadere informatie

blad 1 Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP

blad 1 Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP blad 1 Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP docentenmateriaal: 3 niveaus, incl. antwoorden Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP De toetsvragen staan gerangschikt

Nadere informatie

Overzicht bepalingen inhoud Veiligheidsrapport in het Brzo 2015, Seveso III en de Rrzo Maart 2016

Overzicht bepalingen inhoud Veiligheidsrapport in het Brzo 2015, Seveso III en de Rrzo Maart 2016 Overzicht bepalingen inhoud Veiligheidsrapport in het Brzo 2015, Seveso III en de Rrzo Maart 2016 Brzo 2015, Artikel 10 1. De exploitant van een hogedrempelinrichting stelt een veiligheidsrapport op en

Nadere informatie

Pilot Social Media Analyse, studiejaar 14/ 15

Pilot Social Media Analyse, studiejaar 14/ 15 Pilot Social Media Analyse, studiejaar 14/ 15 Presentatie 10-9-2015 Even voorstellen: Studie wiskunde (Rijksuniversiteit Utrecht) met voor- en nakandidaatsbijvak econometrie (Erasmus universiteit). Docent

Nadere informatie

Zandmotor Delflandse Kust

Zandmotor Delflandse Kust Zandmotor Delflandse Kust Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur 1 In 2011 is voor de kust van Zuid-Holland ten zuiden van Den Haag een schiereiland van 21,5

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp)

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR Vis monitoring met innovatieve technieken Ontwikkeling van een camera tel- en volgsysteem voor het onderzoeken van vismigratie. Pilotlocatie de Onlanden: Ingang zuidelijke slenk

Nadere informatie

Natuurontwikkeling Dannemeer, Groningen Toetsingsadvies over het milieueffectrapport

Natuurontwikkeling Dannemeer, Groningen Toetsingsadvies over het milieueffectrapport Natuurontwikkeling Dannemeer, Groningen Toetsingsadvies over het milieueffectrapport 11 januari 2010 / rapportnummer 2142-47 1. OORDEEL OVER HET MER Dienst Landelijk Gebied Groningen (DLG) heeft het voornemen

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

Klimaatverandering, waterhuishouding en adaptatienoden in Vlaanderen

Klimaatverandering, waterhuishouding en adaptatienoden in Vlaanderen Klimaatverandering, waterhuishouding en adaptatienoden in Vlaanderen enkele aanvullende beschouwingen prof. dr. ir. Patrick Willems K.U.Leuven Afdeling Hydraulica Toekomstig klimaat? huidig klimaat: gematigd

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

Erasmus Universiteit Rotterdam. De universiteit voor denkers en doeners. Integriteitscode. CODE:i

Erasmus Universiteit Rotterdam. De universiteit voor denkers en doeners. Integriteitscode. CODE:i Erasmus Universiteit Rotterdam. De universiteit voor denkers en doeners. Integriteitscode CODE:i Missie De Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) heeft als primaire taken het genereren en overdragen van

Nadere informatie

DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER

DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER FEBRUARI 2010 PILOTPROJECT ZANDMOTOR Het klimaat verandert en de druk van de zee op de Nederlandse kust neemt toe. Daarnaast is in de Zuidvleugel van de Randstad grote behoefte

Nadere informatie

Medegebruik van dijk(zones):

Medegebruik van dijk(zones): Medegebruik van dijk(zones): vanwege ruimtegebrek en voor draagvlak Dijken voor de Toekomst Studiedag STOWA en Kennis voor Klimaat Jantsje M. van Loon-Steensma 24 november 2011 Centrum Water & Klimaat;

Nadere informatie

Subsidies in de regio

Subsidies in de regio Subsidies in de regio Noord Nederland Subsidies in de regio -- Noord-Nederland Om bepaalde regio s binnen Nederland direct of indirect te versterken zijn er verschillende regionale, nationale en Europese

Nadere informatie

LIVING LAB GRONINGEN AIRPORT EELDE. Philip Broeksma, kwartiermaker

LIVING LAB GRONINGEN AIRPORT EELDE. Philip Broeksma, kwartiermaker LIVING LAB GRONINGEN AIRPORT EELDE Philip Broeksma, kwartiermaker Living Lab Groningen Airport Eelde Onderwijs Overheid Onderzoek Ondernemers Omgeving Gezamenlijk, gelijkwaardig Innovaties, experimenten,

Nadere informatie

Assetmanagement bij waterkeringen

Assetmanagement bij waterkeringen Assetmanagement bij waterkeringen Frank den Heijer NVRB symposium Assetmanagement in de publieke sector Assetmanagement bij waterkeringen Historie en context Toetsproces waterkeringen Cases: toetsronden

Nadere informatie

Economische impact Bèta College & Delta Academy

Economische impact Bèta College & Delta Academy Economische impact Bèta College & Delta Academy Onderzoek naar de jaarlijkse economische impact van de komst van het Bèta College en de uitbreiding van de Delta Academy op de Zeeuwse economie drs. Sven

Nadere informatie

Kennis voor een duurzame toekomst van de Wadden. Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden

Kennis voor een duurzame toekomst van de Wadden. Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden Kennis voor een duurzame toekomst van de Wadden Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden WAT WETEN WIJ VAN DE WADDEN? Oost Een parachutisctische durfal dook vlak bij het wad

Nadere informatie

[COLUMN] Game Changers in het landschap

[COLUMN] Game Changers in het landschap [COLUMN] Game Changers in het landschap AUTEUR LECTORAAT BRAINPORT DATUM 22 APRIL 2016 REACTIES: REAGEER Fontys is niet alleen een onderwijsinstelling maar ook een organisatie die nadrukkelijk wil bijdragen

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

PTO Aardrijkskunde

PTO Aardrijkskunde PTO ardrijkskunde 2016-2017 Vereniging voor Protestants-Christelijk Onderwijs te Curaçao Sectie aardrijkskunde r. lbert Schweitzer havo/vwo [meesteradmiraal@gmail.com] Vak: ardrijkskunde Leerjaar: H1 Schooljaar:

Nadere informatie

De rol van de lector bij de verbinding van onderzoek en onderwijs

De rol van de lector bij de verbinding van onderzoek en onderwijs De rol van de lector bij de verbinding van onderzoek en onderwijs FACTA conferentie Utrecht 19 mei 2016 Dr. Daan Andriessen Lector Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek Hogeschool Utrecht Wat is uw

Nadere informatie

Eekhoutcentrum Vliebergh. Wegwijzers voor Aardrijkskunde

Eekhoutcentrum Vliebergh. Wegwijzers voor Aardrijkskunde Eekhoutcentrum Vliebergh NASCHOLING AARDRIJKSKUNDE Wegwijzers voor Aardrijkskunde Geologie: - Opbouw en structuur van de aarde - Platentektoniek - Geologische geschiedenis Kulak 21/11/15 13h30-16h30 KUL

Nadere informatie

Het Deltaprogramma. Nederland op orde: vandaag en morgen. Wim Kuijken / Bart Parmet. 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag

Het Deltaprogramma. Nederland op orde: vandaag en morgen. Wim Kuijken / Bart Parmet. 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag Het Deltaprogramma Nederland op orde: vandaag en morgen Wim Kuijken / Bart Parmet 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag Het Deltaprogramma Nationaal programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening 2

Nadere informatie

Hermeandering en hydromorfologie

Hermeandering en hydromorfologie Hermeandering en hydromorfologie Monitoring van structuren of ecologie? Oscar van Dam teamleider waterbeheer en gis COP hermeandering 24 november 2010 HWH Amersfoort RPS BCC Onderdeel RPS plc Organisatie

Nadere informatie

Scenario workshops. Stakeholder participatie in verschillende onderzoeksfasen

Scenario workshops. Stakeholder participatie in verschillende onderzoeksfasen Scenario workshops Stakeholder participatie in verschillende onderzoeksfasen Kenmerken van de methode > Met de scenariomethode kunnen voor beleid verschillende denkbare toekomsten worden geconstrueerd

Nadere informatie

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker De klimaatbestendige stad, inrichting in de praktijk Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker Een hot item Aandacht voor klimaatadaptatie Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering Klimaatbestendige Stad

Nadere informatie