In Genk en Sint-Truiden startte,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In Genk en Sint-Truiden startte,"

Transcriptie

1 9 NIEUW LEVEN VOOR BUURTMOESTUINEN Maatschappelijke activering en educatie rond buurtmoestuinen De ecologische beweging betekent nu een nieuwe stimulans voor de groei van het aantal volkstuintjes en buurtmoestuinen. Ook Velt is op dat terrein actief. In Genk en Sint-Truiden startte, op initiatief van Velt (Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze) en de Afvalmaatschappij Limburg, een pilootproject rond buurtmoestuinen. Via educatie en maatschappelijke activering kwamen buurtbewoners ertoe ecologisch te leven en te produceren en een rol te spelen in de wijkopbouw. In het kader van de overheidsopdracht aan steden en gemeenten om een Duurzaam Lokaal Milieubeleid (afgekort: Dulomi ) te voeren werden twee buurtmoestuinen ingericht waar de tuiniers groenten kweken op ecologische wijze. In de wijk Sledderlo in Genk werd een enigszins verwaarloosde buurtmoestuin nieuw leven ingeblazen. In Zepperen, Sint-Truiden, veranderde een ongebruikt stukje grasland, midden in een woonwijk, in een boeiende verzameling tuinen. Buurtmoestuinen of gemeenschapstuinen zijn waardevol om verschillende redenen. Ze spelen een rol in de groenstructuur van een stad en in het leven van de tuiniers. Ze vormen een rustpunt in de wijk waar mensen sociale contacten leggen en eigen groenten telen. De beelden van CD&V-boegbeeld Yves Leterme die in volle verkiezingsstrijd en in net stadskostuum een poging deed om een volkstuintje te bewerken, zijn heel Vlaanderen rondgegaan. De aandacht voor volkstuintjes is echter geen recent fenomeen. Nadat in de middeleeuwen reeds coelghaerden ontstonden, ontwikkelde het fenomeen van de volkstuintjes zich explosief in de 19-de eeuw (1). Van ruraal werd het toen een typisch stedelijk verschijnsel dat kaderde in de sociale politiek. Het betekende voor de onderbetaalde fabrieksarbeiders een zekere mate van economische onafhankelijkheid en versterking van het eigenwaardegevoel. Voor gemeentebesturen en armenzorginstellingen betekende het dat er minder beroep op hen moest gedaan worden (dat was fi nancieel voordeliger) en de kerk en de industriepatroons zagen er een middel in om mensen aan zich te binden en om het zedelijk verval tegen te gaan. In 1896 wordt in België Het werk van den Akker en den Haard opgericht met als doel de arbeiders spaarzaamheid bij te brengen. Het uitgespaarde geld kon de volkstuinder op een ASLK-rekening plaatsen. Zo kon hij krediet krijgen om een eigen huis te kopen. Tussen de twee wereldoorlogen was een volkstuintje een bittere noodzaak om te overleven. Het aantal leden van het Werk van den Akker steeg dan ook razendsnel. Na 1945 daalt het ledenaantal geleidelijk aan omdat de economische noodzaak verdween. De volkstuin evolueerde naar een ontspannende vrijetijdsbesteding. Gekaderd in milieubeleidsvisie In de tuinen in Slederlo en Zepperen gebruiken de tuiniers geen pesticiden of kunstmest. Hierdoor passen de tuintjes perfect in de milieubeleidsvisie van de Vlaamse Overheid. De tuinen zijn een belangrijk ruimtelijk element in de wijk. De nadruk ligt op de educatieve en sociale rol die ze lokaal vervullen. De tuintjes zorgen voor een leefbare groene wijk. Dit alles past in de visie Harmonisch Park- en Groenbeheer van het Agentschap voor Natuur en Bos. Deze beleidsvisie van de Vlaamse overheid benadrukt de rol van parken en openbaar groen in de maatschappij. De visie is gericht op mens, milieu en natuur, telkens met nadruk op duurzaam, dynamisch en divers. De mensgerichte visie uit zich onder meer in aandacht voor actieve en passieve recreatie, toegankelijkheid van het groen en participatie tussen burger en beheerder. Geen nieuw fenomeen Milieuvriendelijk volkstuintje in Genk (Foto: Velt)

2 10 Voor meer info zie be en klik door op groen. Er worden geen pesticiden gebruikt op dit stukje groen. Zo voldoen de tuintjes aan het Decreet houdende vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen door openbare diensten in het Vlaams Gewest (december 2001). Dit decreet verbiedt openbare besturen nog bestrijdingsmiddelen te gebruiken voor het beheer van openbaar terrein, zowel verhardingen als groen, tenzij ze een degelijk afbouwprogramma voorleggen, met nulgebruik als uiteindelijke doelstelling, ten laatste op 31 december Tijdens het afbouwprogramma moet het openbare bestuur inspanningen leveren om het gebruik van pesticiden effectief te verminderen. Om dit te bereiken, moet ook de bevolking bereikt worden met een duidelijke boodschap, dat pesticiden gevaarlijk zijn voor mens en milieu. Burgers moeten inzien dat een paardenbloem op de stoep geen vuiligheid is. Een nieuw beheer van verhardingen houdt onder meer in dat onkruid op mechanische wijze bestreden wordt en niet met pesticiden. Via dit project worden burgers bereikt via de buurtmoestuin. Ze leren dat het beheren van een tuin ook kan zonder bestrijdingsmiddelen. Een boodschap over bestrijdingsmiddelen en groenten die op je bord terecht komen, vindt gemakkelijker toegang dan één waarin het gaat om ongewenste kruidgroei op de stoep. Ook aspecten uit de Samenwerkingsovereenkomst (de vroegere Milieuconvenant ) kunnen aan bod komen. Elke gemeente belooft actie te ondernemen met betrekking tot aspecten die aan bod komen in de Samenwerkingsovereenkomst om zo een flinke bijdrage te leveren aan het milieubeleid. In deze tuintjes wordt gewerkt rond afval en water, twee aspecten uit de Samenwerkingsovereenkomst. Mensen leren omgaan met organisch afval en composteren. Compostmeesters kunnen hierin een rol spelen. Hemelwater wordt opgevangen en gebruikt in de tuintjes. Demonstratietuin in Genk (Foto: Velt) De pilootprojecten Mensen leerden in de projecten in Sledderlo en Zepperen milieuvriendelijk groenten telen, tuinafval composteren maar ook met elkaar omgaan in een groep (gemeenschapsvorming). Het werken in de tuin heeft ook een positief psychologisch effect op de tuiniers. De sociale en educatieve processen liepen daarbij zeer verschillend in de twee groepen. Deze twee buurtmoestuinen namen deel als pilootproject. Beide projecten liepen over een periode van twee jaar, van 2004 tot Deze pilootprojecten groeiden uit milieudoelstellingen. Ook het activeringsproces van de betrokkenen staat in dienst van de milieudoelstellingen. Het is de taak van Velt om mensen de beginselen van ecologie bij te brengen, en vooral, hoe je ecologie actief in je eigen leven kan inpassen, hier en nu. We dienden dit project dan ook in als Dulomiproject. Dulomiprojecten worden gefinancierd door Aminal (Administratie Milieu-, Natuur, Land- en Waterbeheer, zie ook en hebben als doelstelling het Duurzaam Lokaal Milieubeleid te ondersteunen. Concreet betekent dat een samenwerking tussen een milieuvereniging en een lokaal bestuur. Voor dit project was de lokale partner de Afvalmaatschappij Limburg, afdeling Intercompost. Zij financierden mee dit project en hun actieve en enthousiaste compostmeesters stapten mee in de opleiding. Velt heeft expertise op vlak van ecologie in huis en tuin. De expertise van het buurtopbouwwerk in Genk was onontbeerlijk in dit project. De expertise van beide organisaties vullen elkaar aan. Initieel werd bij de planning van het pilootproject geen onderscheid gemaakt in de manier van begeleiden op de beide locaties. Tijdens de wintermaanden zou men via een theoretische basiscursus de nodige kennis verwerven. In de loop van het daaropvolgende groeiseizoen zouden tijdens de realisatie van de buurtmoestuinen de praktische aspecten van het ecologische tuinieren worden bijgebracht. Dit alles zou zeer praktijkgericht gebeuren, steeds in nauw overleg met de betrokken stadsdiensten. Al snel bleek dat er geen uniforme aanpak mogelijk was voor beide pilootomgevingen. Zowel de gekozen communicatiemethode als de aard van de geboden praktische begeleiding dienden immers te worden afgestemd op de eigenheid van de deelnemende tuiniers.

3 11 Sint Truiden In Sint-Truiden bestond de tuin vroeger niet. De buurtmoestuin werd in de loop van het project aangelegd en is gesitueerd aan de rand van een sociale woonwijk. De tuiniers zijn grotendeels afkomstig uit de wijk. Ze hebben zichzelf spontaan georganiseerd. De stad investeerde ook hier in de infrastructuur en zorgde voor omheining, randbeplanting, opvang van hemelwater en een gebouw met gemeenschappelijke berging en ontmoetingsruimte. Bij de start zorgde Velt voor een theoretische cursus ecologisch tuinieren voor steld. Men verkoos een dagelijks bestuur dat zou toezien op de naleving van de afspraken. Het bestuur is samengesteld uit enkele verkozen tuiniers en een vertegenwoordiger van de stad. Jaarlijks wordt een algemene vergadering van tuiniers gehouden die beslist over bijsturing van het reglement waar nodig. In de eerste maanden van 2006 ging de hele ploeg tuiniers samen aan de slag en werd het ter beschikking gestelde perceel verwilderd grasland omgetoverd tot een bloeiende buurtmoestuin. Daarbij zette de spontane groepsvorming tussen de tuiniers zich door. Later, tijdens het groeiseizoen, begeleidde Greet Tijskens Luc Vanhoegaerden antwoordelijkheid voor de uitbouw van het tuinencomplex. Beslissingen werden in groep genomen en taken werden automatisch verdeeld over de tuiniers. De centrale ontmoetingsruimte palend aan de gemeenschappelijke berging bleek erg uitnodigend voor het sociale contact tussen de tuiniers én voor de andere wijkbewoners. Tijdens de warme avonden in juli 2006 zakten de buurtbewoners uit de omringende wijk in grote getale af naar het tuinencomplex en bleven er tot laat in de avond met elkaar kletsen. Na één jaar begeleiding vanuit Velt is het geheel uitgegroeid tot een autonoom werkende milieuvriendelijke buurtmoestuin. Genk Gemeenschapsvorming in de buurtmoestuin van Zepperen (Foto: Velt) beginners. Tijdens zes lesavonden in de winter van 2005 werden de theoretische beginselen van het milieuvriendelijk tuinieren uiteengezet. Het was daarbij opvallend hoe tijdens die ontmoetingen spontaan een begin van groepsvorming tussen de tuiniers ontstond, en hoe interactief de lessen tussen de deelnemers en de begeleiding verliepen. De door Velt aangeboden teeltinformatie werd door de tuiniers vooraf kritisch getoetst aan de haalbaarheid in de praktijk maar werd nadien consequent toegepast in de tuin. In samenspraak met de tuiniers werd een huishoudelijk reglement opge- Velt wekelijks ter plekke de praktijk in de tuin. Er werden tijdens het groeiseizoen geregeld nieuwsbrieven verspreid onder de tuiniers met tips en aandachtspunten bij het ecologische tuinieren. De lokale Velt-afdeling richtte centraal in het tuinencomplex een toontuin in waar diverse biologische teelttechnieken worden gedemonstreerd. De compostmeesters van Afvalmaatschappij Limburg demonstreerden op de centraal gelegen composteerplaats de techniek van het composteren van tuinafval. In Sint-Truiden groeide de groep tuiniers als vanzelf naar het samen opnemen van ver- In Genk bestond de buurtmoestuin al 20 jaar. De bestaande volkstuin is gelegen in een sociale woonwijk die wordt bewoond door mensen van overwegend buitenlandse origine; vier op vijf mensen leeft er van een uitkering (werkloosheid, pensioen, invaliditeit). In 1985 stelde de stad een terrein ter beschikking waar bewoners zelf hun groenten konden kweken en een zinvolle tijdsbesteding vinden. De tuin was de laatste jaren in verval geraakt en de oorspronkelijk gemaakte afspraken werden al lang niet meer nageleefd. De volkstuinen kwamen in een negatief daglicht te staan omwille van allerlei misbruiken (drugs, verwaarloosde dieren, enz.). Er gingen meer en meer stemmen op om de uit de hand gelopen volkstuinen in hun geheel te saneren en op te waarderen. Het stadsbestuur van Genk zette hiertoe het licht op groen en saneerde de tuintjes. Vervolgens werd een nieuwe start genomen. In samenwerking met Velt vzw en Afvalmaatschappij Limburg vormde de stad Genk de verkommerde volkstuin om tot een ecologische buurtmoestuin. In de tuintjes tuiniert men op biologische wijze, zonder sproei- of meststoffen. Voor de selectie van kandidaat-huurders werd deels vertrokken van de vroegere huurders. De vroegere groep bestond vooral uit mannen. De nieuwe tuiniers komen uit dezelfde wijk en van buiten

4 12 Kleuters in Genkse buurtmoestuin (Foto: Velt) de wijk. Er zijn nu ook enkele vrouwen. De stad schakelde het buurtwerk in voor de sociale begeleiding van het project en investeerde fors in een nieuwe infrastructuur: omheining, randbeplanting, tuinhuisjes.velt nam de initiële opleiding van de tuiniers en de praktijkbegeleiding doorheen het groeiseizoen voor haar rekening. Bij de aanvang van het project bleek al snel dat de in Sint-Truiden gekozen aanpak in Genk niet kon worden toegepast. Vele tuiniers spreken en verstaan niet zo goed Nederlands. Al snel bleek een theoretische startcursus niet zinvol. De basiscursus ecologisch tuinieren werd hier dan ook vervangen door een permanente fototentoonstelling in het tuinencomplex. Op de foto s staan beelden die de principes van het ecologische tuinieren weergeven. Maar vooral de wekelijkse aanwezigheid en begeleiding in de tuin bleek effectief. Naast het taalprobleem moest er ook een vertrouwensband opgebouwd worden met de tuiniers. Inlevingsvermogen in culturele achtergronden bleek essentieel om reacties te kunnen plaatsen. De ervaring van het lokale buurtwerk bleek van grote betekenis. Het buurtopbouwwerk van de stad Genk zorgde voor een intensieve sociale begeleiding van de groep. Hun ervaring wees de weg naar kleine haalbare stapjes om bij de tuiniers de gewenste aandacht en respons te krijgen. Zo richtten enkele vrijwilligers een toontuintje in. In dit tuintje brengen ze diverse ecologische teelttechnieken in praktijk. Maar in de opbouw van dit toontuintje is ingespeeld op de leefwereld van de betrokken tuiniers. Zo worden er bewust zuiderse gewassen geteeld voor de herkenning maar ook ongewone groenten om de aandacht te trekken, bijvoorbeeld oerprei. Nieuwsgierigheid is een geschikt middel om basistechnieken over te brengen. Wekelijks stond Velt de tuiniers bij in de tuin om vragen te beantwoorden en om tuiniers bij te staan op hun weg naar milieuvriendelijke teelt. Stilaan groeide er ook een vertrouwensband en doken de latente leervragen op. Tussen de tuiniers ontstond er gaandeweg dialoog en samenwerking. Opbrengst is niet voor alle tuinders even belangrijk. Sommigen komen er gewoon de dag doorbrengen, alleen of met vrienden, even weg van huis, een dutje doen. s Avonds komen ook heel wat vrouwen met kinderwagens en spelende kinderen. In het theehuis naast de moskee wordt gepraat over de tuintjes en de imam brengt al eens een bezoekje. De tuintjes worden ook meer en meer bekend in de wijk. De school naast de tuintjes brengt de kinderen en hun ouders in contact met de tuiniers. Met de leerkrachten uit de lagere school en de tuiniers werden gezamenlijke tuinactiviteiten opgezet om de buurt te betrekken bij wat er gebeurt in de wat afgelegen volkstuin. Als volgende integratiestap werd een plaatselijk Arbeidszorgproject met kansarmen ingeschakeld in het tweewekelijkse beheer van de toontuin. Op die manier nodigt het tuingebeuren nu verder uit tot ontmoeting, stimuleert het onderlinge verbondenheid en draagt bij tot de groei van een sociaal netwerk in de buurt. De tuinen worden meer en meer ecologisch, en stilaan ook een sociale ontmoetingsplaats. En verder? Het is de bedoeling dat de tuinders van beide buurtmoestuinen mettertijd hun moestuinen zelf blijvend ecologisch beheren, onafhankelijk van de begeleiding van professionele krachten. De Velt-vrijwilligers die de toontuintjes beheren en de compostmeesters van Afvalmaatschappij Limburg die de compost-demonstratieplaats in stand houden, spelen in de komende jaren hierbij een cruciale rol. Binnen de projectopdracht werden deze vrijwilligers door Velt bijgeschoold tot moestuinschakels. Deze moestuinschakels geven de komende jaren hun kennis over goed composteren en ecologisch tuinieren door aan nieuwe tuiniers. Terugblikkend op het voorbije pilootproject onthouden we vooral het belang van een aan het doelpubliek aangepaste werkmethodiek. De inleving van de begeleiding in de bepalende culturele achtergronden bleek essentieel om reacties te kunnen plaatsen. De ervaring van het lokale buurtwerk was hierbij van groot belang. Het buurtopbouwwerk van de stad Genk zorgde voor een noodzakelijke en intensieve begeleiding van de groep allochtone tuiniers. Hun ervaring wees ons de weg naar kleine haalbare stapjes om bij de tuiniers de gewenste aandacht

5 13 en respons te krijgen. Het lijkt ons belangrijk om een leeromgeving te creëren en een leertempo aan te houden dat is afgestemd op de aanwezige leermogelijkheden. Waar in Sint-Truiden expliciet een leerhonger aanwezig was, diende in Genk eerst werk gemaakt te worden van het winnen van vertrouwen en het opwekken van interesse. In beide gevallen bleek het noodzakelijk om regelmatig bij te sturen in het leerproces op basis van de continue interactie en dialoog tussen de tuiniers en de begeleiding. Naast de praktische realisatie van twee ecologische buurtmoestuinen en de educatieve begeleiding van de tuiniers, nam Velt vzw bij de afsluiting van het project bovenlokaal een maatschappelijke activeringsfunctie op door tijdens een landelijke studiedag de opgedane projectervaringen voor te stellen aan milieuambtenaren en mensen uit het buurtopbouwwerk. Hiermee beoogden we om het overheidsbeleid bij het uitbesteden van volkstuinparken te beïnvloeden en hen te sensibiliseren omtrent een meer ecologisch verantwoorde aanpak. In de marge van het Dulomiproject werd Velt vzw door het Vlaams ministerie van Landbouw en Visserij uitgenodigd om deel uit te maken van een stuurgroep die vanuit de inventarisatie van bestaande volkstuinparken in Vlaanderen aan de regering een beleidsadvies zal formuleren. Met het KADOC (Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving; K.U.Leuven) en Volkstuinen vzw werd gewerkt aan de realisatie van een groots opgezette tentoonstelling (zie ook noot 1) rond de historiek, het sociaal belang en de toekomst van de volkstuinen in Vlaanderen. Velt nam het aspect van het ecologische tuinieren voor haar rekening. Ondertussen kreeg Velt vzw meerdere aanvragen uit heel Vlaanderen voor adviesverlening en concrete begeleiding bij de ecologische aanpak van volkstuinen op openbaar terrein. Luc Vanhoegaerden en Greet Tijskens Stafmedewerkers vanvelt Meer info via: Velt vzw Uitbreidingstraat 392, 2600 Berchem Greet Tijskens Luc Vanhoegaerden NOOT (1) KADOC, het Leuvense Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving, onderzocht onlangs de geschiedenis van volkstuinen. Dit resulteerde in het boek Volkstuinen. Een geschiedenis vertelt in acht bijdragen. De geschiedenis van de volkstuinen hier en elders. (red.: Yves Segers en Leen Van Molle). Het boek verscheen in juli 2007 bij Uitgeverij Davidsfonds te Leuven. Bij het schrijven van deze bijdrage was de publicatie nog niet beschikbaar. Zie voor een korte beschrijving van het onderzoek ook: Annelies Cousserier: Naar den Akker: onderzoek naar volkstuinen in Vlaanderen. In KADOC-nieuwsbrief, nr. 7-8, 2004, webstek, KADOC.kuleuven.be. (geraadpleegd, 19/06/2007). In juli en september organiseerde Toerisme Oost-Vlaanderen in samenwerking met KADOC de tentoonstellingen Het abc van de volkstuin en Down to Earth met foto s van Freya Maes. Tijdens dezelfde periode vond in het KADOC in Leuven de fototentoonstelling van Karel Rimanque, Het schone van het schamele. Mijn kijk op volks-tuinen plaats. Bos/VUBrussel, p MEER WETEN Alle stappen, obstakels en kosten die leidden tot de realisatie van deze tuinen werden overzichtelijk gebundeld in een projectverslag. Zo helpt deze ervaring anderen bij een vergelijkbare onderneming. Dit verslag kan je bestellen bij Velt door overschrijving van 10 euro op rekeningnummer met de vermelding Ervaringsverslag Dulomiproject buurtmoestuin of door een bestelbon te sturen naar of te faxen op het nummer GEERTS, Paul: lezing over bewonersparticipatie Samen werken aan groen uitgesproken op een studiedag op 13 juni 2007 rond het thema Mensen maken het groen, Agentschap voor Natuur en Bos, Koning Albert II-laan, 20/8, 1000 Brussel. Compostplaats in buurtmoestuin Zepperen (Foto: Velt) VAN HERZELE, Ann & SCHAUVLIEGE, Mieke (2007): Buurtmoestuinders. in: Mensen maken het groen: levende praktijkvoorbeelden in park en plantsoen, Brussel: Agentschap voor Natuur en Bos/VUBrussel, p

Lieven David Jan Vannoppen. Projectcoördinator Velt vzw Directeur Velt vzw

Lieven David Jan Vannoppen. Projectcoördinator Velt vzw Directeur Velt vzw Lieven David Jan Vannoppen Projectcoördinator Velt vzw Directeur Velt vzw 35 Een Samentuin moet van onderuit groeien Mensen samen laten ecotuinieren klinkt eenvoudiger dan het is: samen beslissingen nemen,

Nadere informatie

Budget & subsidiemogelijkheden samentuinen

Budget & subsidiemogelijkheden samentuinen Budget & subsidiemogelijkheden samentuinen Geert Gommers, diensthoofd kennis Velt geert.gommers@velt.be 03-287 80 95 Budget Waarvoor? Onderzoek en klaarleggen perceel Opmaak inrichtingsplan Realisatie

Nadere informatie

300.000 euro voor nieuwe oproep omtrent volkstuinen

300.000 euro voor nieuwe oproep omtrent volkstuinen PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN DE MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Donderdag 27 februari 2014 300.000 euro

Nadere informatie

Bedrijven stimuleren om te vergroenen door voordelen van een groene omgeving voor het imago en het welbevinden van medewerkers in de kijker te

Bedrijven stimuleren om te vergroenen door voordelen van een groene omgeving voor het imago en het welbevinden van medewerkers in de kijker te voorgestelde actie haalbaarheid impact Bedrijven stimuleren om te vergroenen door voordelen van een groene omgeving voor het imago en het welbevinden van medewerkers in de kijker te zetten. 83% 78% Vierkante

Nadere informatie

Reductie van bestrijdingsmiddelen

Reductie van bestrijdingsmiddelen Reductie van bestrijdingsmiddelen Greet Tijskens Velt 12 november 2010 België en verkoop aan particulieren federale wetgeving Volksgezondheid - splitsing erkenning januari 2010 - professioneel gebruik

Nadere informatie

Omdat. Agentschap voor Natuur en Bos. Je kan niet zomaar iets, ergens plannen/planten. Iedereen wil leefbare steden en gemeenten 20/09/2011

Omdat. Agentschap voor Natuur en Bos. Je kan niet zomaar iets, ergens plannen/planten. Iedereen wil leefbare steden en gemeenten 20/09/2011 Agentschap voor Natuur en Bos Grammatica van de stedelijke groentaal Vibe 21 september 2011 Het Agentschap voor Natuur en Bos staat in voor - het beleid - het duurzaam beheren en - versterken van natuur,

Nadere informatie

Velt presenteert: de ecotuin

Velt presenteert: de ecotuin Velt presenteert: de ecotuin Behoefte aan duidelijkheid over ecotuin Begrip ecotuin niet altijd voor iedereen duidelijk verwarring over begrip ecotuin onduidelijkheid onder collega s begrip wordt niet

Nadere informatie

Gemeentelijke milieuraden: wat met de nieuwe legislatuur?

Gemeentelijke milieuraden: wat met de nieuwe legislatuur? Gemeentelijke milieuraden: wat met de nieuwe legislatuur? Lokale milieuraden zijn een goed instrument om de verschillende belangengroepen, en in het bijzonder de milieubeweging, inspraak te geven bij het

Nadere informatie

Groenkracht Beleidsplan

Groenkracht Beleidsplan Groenkracht Beleidsplan De doelstelling van de Stichting Groenkracht is het verbinden van personen en plaatsen in Delft en omgeving om eenieder bewust te maken van de mogelijkheden van duurzaam voedsel

Nadere informatie

Stadslandbouw komt in het buitenland en Nederland in verschillende varianten voor. Essentiële kenmerken en randvoorwaarden van stadslandbouw zijn:

Stadslandbouw komt in het buitenland en Nederland in verschillende varianten voor. Essentiële kenmerken en randvoorwaarden van stadslandbouw zijn: 1 Aan: de Raad van de Gemeente Dordrecht dtv de raadsgriffier Postbus 8 3300AA Dordrecht c.c.: College van Burgemeester en Wethouders Dordrecht, 1 november 2011 Betreft: Stadslandbouw in Dordrecht Geachte

Nadere informatie

Open Standaarden voor Lokale Overheden

Open Standaarden voor Lokale Overheden Open Standaarden voor Lokale Overheden OSLO 3.0 ENGAGEMENTSVERKLARING Ondergetekenden, De Vlaamse ICT Organisatie vzw (hierna genoemd V-ICT-OR vzw), gevestigd te 9160 Lokeren, Mosten 13 Industriezone E17-3,

Nadere informatie

Volkstuinenproject Ertbrugge. Kennismakingsmoment 28/1/2016

Volkstuinenproject Ertbrugge. Kennismakingsmoment 28/1/2016 Volkstuinenproject Ertbrugge Kennismakingsmoment 28/1/2016 Kennismaking Ontwerp Stand van zaken Planning Napraten en loting tuintjes Kennismaking Kennismaking collega-tuinders wie is wie,.. 4 groepen (4

Nadere informatie

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be Valeriaan Brussel 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis PERSDOSSIER ORGANISATIE valeriaan-brussel.be Bio, daar ga je voor! Nature & Progrès en Velt nodigen je graag uit voor de tweede editie van de beurs Valeriaan

Nadere informatie

PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013

PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013 PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013 PAGINA 1 VAN 5 COLLECTIEVE MOESTUINEN - 2012 Voorstelling projectoproep Deze projectoproep "Collectieve moestuinen" komt

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School Opdracht Steunpunt Gok Ontwikkelen visietekst Opvolgen proefprojecten Formuleren beleidsaanbevelingen Brede School? Verkenning van enkele

Nadere informatie

Historiek. LOKALE AGENDA 21 - Leuven. Milieuconvenant. Resultaten. Acties. Duurzaam beleid in convenant. Agenda 21 van UNCED, Rio 92

Historiek. LOKALE AGENDA 21 - Leuven. Milieuconvenant. Resultaten. Acties. Duurzaam beleid in convenant. Agenda 21 van UNCED, Rio 92 LOKALE AGENDA 21 - Leuven Historiek Presentatie voor delegatie van stad en gemeenten van het Brussels Gewest Agenda 21 van UNCED, Rio 92 3 aanleidingen in Leuven ondertekening milieuconvenant 1997-1999

Nadere informatie

natuur ontmoeting oogst medegebruik

natuur ontmoeting oogst medegebruik Volkstuinen zijn vaak groene paradijsjes in de stad met grote waarde, en zijn niet alleen voor de eigenaar een bron van tuinplezier en levensvreugd. Volkstuinen leveren - mits goed ontworpen - op ten minste

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

ANIMATIES VOOR UW KLAS

ANIMATIES VOOR UW KLAS ANIMATIES VOOR UW KLAS VERENIGINGEN 1. APIS BRUOC SELLA Deze vereniging wil de stadsbewoners warm maken voor het milieu en mikt meer bepaald op stadsnatuureducatie. Als lesmateriaal maakt ze daarbij op

Nadere informatie

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Watering van Sint-Truiden. (enkel het gesproken woord telt)

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Watering van Sint-Truiden. (enkel het gesproken woord telt) Vrijdag 6 mei 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Watering van Sint-Truiden (enkel het gesproken woord telt) Geachte voorzitter van de Watering, Mevrouw

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GVB School met de Bijbel Den Akker te Lommel

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GVB School met de Bijbel Den Akker te Lommel Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging!

KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging! 3 juni 2004 KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging! IS ER POSITIEF NIEUWS? Recent interuniversitair onderzoek bij 12.000 Vlamingen tussen 10 en 75 jaar doet Minister Marino Keulen besluiten dat

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School Brede School Te downloaden op www.vlaanderen.be/bredeschool Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen en jongeren Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Ganspoel Ganspoel is een gespecialiseerd Centrum voor de begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele (meervoudige)

Nadere informatie

SINT JOOST AAN ZEE. Natuur op school BIODIVERSITEIT BEVORDEREN EN ERVAN LEREN EN GENIETEN

SINT JOOST AAN ZEE. Natuur op school BIODIVERSITEIT BEVORDEREN EN ERVAN LEREN EN GENIETEN SINT JOOST AAN ZEE Natuur op school BIODIVERSITEIT BEVORDEREN EN ERVAN LEREN EN GENIETEN Ouders en kinderen brengen eigenhandig meer natuur binnen de schoolmuren, ze beleven de natuur in de stad en samen

Nadere informatie

Samenkoken Koken met meer 9/02/2015. Leentje Speybroeck & Nadia Tahon. Ecologisch leven koken en tuinieren.

Samenkoken Koken met meer 9/02/2015. Leentje Speybroeck & Nadia Tahon. Ecologisch leven koken en tuinieren. Leentje Speybroeck & Nadia Tahon Velt vzw Vereniging voor ecologisch leven en tuinieren Uitbreidingstraat 392c, 2600 Berchem, België 1 Wat is samenkoken? is koken met meer Meer mensen Meer voeding Meer

Nadere informatie

Bewonersvergadering. Inrichting Buurttuinen Zwankendamme en Zeebrugge. 8 maart 2016 Zaal Het Centrum, Zwankendamme

Bewonersvergadering. Inrichting Buurttuinen Zwankendamme en Zeebrugge. 8 maart 2016 Zaal Het Centrum, Zwankendamme Bewonersvergadering Inrichting Buurttuinen Zwankendamme en Zeebrugge 8 maart 2016 Zaal Het Centrum, Zwankendamme Voorstelling panel de heer Dirk De fauw, schepen van welzijn, diversiteit en noord-zuidbeleid,

Nadere informatie

Domein mens: gezondheid welbevinden 21 De leerlingen herkennen en benoemen het gevoel van behagen en onbehagen. x

Domein mens: gezondheid welbevinden 21 De leerlingen herkennen en benoemen het gevoel van behagen en onbehagen. x Praatrondeboek, week A ma di wo do vr s f o m n a d m j j Domein mens: sociale cognitie: bewust zijn van jezelf: weten wat je voelt, denkt en doet (zelfkennis) 01 De leerlingen kunnen eigen gevoelens herkennen

Nadere informatie

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie.

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. RadarGroep Gemeenschapstuinen Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. Bureau voor sociale vraagstukken Wie zaait zal oogsten is een veelgehoord gezegde.

Nadere informatie

Men neemt steeds de lokale dynamiek als uitgangspunt voor het opzetten en ontplooien van een bredeschoolwerking.

Men neemt steeds de lokale dynamiek als uitgangspunt voor het opzetten en ontplooien van een bredeschoolwerking. Tweede studiedag Brede School - 16 mei 2008 Verslag deelsessie: lokale inbedding van de brede school Voorstelling panelleden Johan Boucneau werkt voor de dienst Onderwijs en Educatie van de Stad Genk (Cel

Nadere informatie

www.deswaene.be VOLKSTUI E foto : http://jc.s-r.be

www.deswaene.be VOLKSTUI E foto : http://jc.s-r.be www.deswaene.be VOLKSTUI E foto : http://jc.s-r.be Toen in 2009 plotseling in de pers allerlei artikelen verschenen rond volkstuintjes die dreigden te verdwijnen in Jette op een perceel grond dat toebehoorde

Nadere informatie

Project Eet gezond en stap je fit

Project Eet gezond en stap je fit Project Eet gezond en stap je fit Initiatief van de Stuurgroep Genk Preventief Gezond (OCMW-Genk en stad Genk) met steun van de Koning Boudewijnstichting Cinta Moors 2010-06-08 Start: Situering januari

Nadere informatie

Wat? Waarom? Pesticidenvrij beheer van groen en terreinen

Wat? Waarom? Pesticidenvrij beheer van groen en terreinen N2 Ecologisch groenbeheer daar is geen kruid tegen opgewassen Pesticidenvrij beheer van groen en terreinen Wat? Waarom? Pesticiden moeten onkruid bestrijden, maar vormen een gevaar voor mens en dier. Wanneer

Nadere informatie

Meer info over Prisma en WMO?

Meer info over Prisma en WMO? Meer info over Prisma en WMO? wmo@prismanet.nl www.prismanet.nl Plan een bezoekje! U kunt het Prisma-aanbod pas echt ervaren als u het ook met eigen ogen gezien heeft. Prisma heet u van harte welkom voor

Nadere informatie

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Heb je problemen met lezen, schrijven of rekenen? Je bent niet alleen! In Vlaanderen heeft 1 op 7 mensen er moeite mee. Bij Basiseducatie kan je opnieuw bijbenen. Er zijn 13 Centra voor

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2009-2010 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Huis Sofia 22 november 2011

Huis Sofia 22 november 2011 Huis Sofia 22 november 2011 Overzicht presentatie Antwerpen in cijfers OCMW Antwerpen in cijfers Studenten in Antwerpen Strategische visie en doelstelling Visie en uitgangspunten Wie woont er? Wat betekent

Nadere informatie

De cursuslijst van Tandem. Cursussen over milieu en duurzaamheid

De cursuslijst van Tandem. Cursussen over milieu en duurzaamheid De cursuslijst van Tandem Cursussen over milieu en duurzaamheid Samengesteld op 1 augustus 2010 door Tandem, Tweekerkenstraat 47, 1000 Brussel Tel: 02 282 19 40 info@tandemweb.be www.tandemweb.be De cursuslijst

Nadere informatie

Zuurstof voor de Brugse Poort

Zuurstof voor de Brugse Poort Zuurstof voor de Brugse Poort p. 1 De inhoud 1. Inleiding Zuurstof voor de Brugse Poort 2. Informatie inspraak participatie 3. Cultuur in de stadsvernieuwing 4. De parken 5. Duurzamere (cultuur-)participatie

Nadere informatie

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit organisaties instellingen lokale overheden diversiteit Vlaanderen is divers. Van alle vormen van diversiteit is etnisch-culturele diversiteit wellicht het meest zichtbaar en het meest besproken. Diversiteit

Nadere informatie

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Plaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Datum: 21 maart 2013 Om de twee maanden organiseert het Fonds Vrijetijdsparticipatie een themanamiddag

Nadere informatie

Beter adviseren. bestrijdingsmiddelen. Inleiding. 1. Achtergrond. 2. Aanbevelingen. 3. Hoe stel je een goed advies op? 4. Verdere informatie

Beter adviseren. bestrijdingsmiddelen. Inleiding. 1. Achtergrond. 2. Aanbevelingen. 3. Hoe stel je een goed advies op? 4. Verdere informatie Beter adviseren achtergronddossiers voor gemeentelijke milieuraden Dossier I Reductie van bestrijdingsmiddelen Inleiding 1. Achtergrond 2. Aanbevelingen 3. Hoe stel je een goed advies op? 4. Verdere informatie

Nadere informatie

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Samenvatting Scores Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Uit de opmerkingen van de deelnemers blijkt dat zij de training als leerzaam, interactief en praktijkgericht

Nadere informatie

Iedereen kan Vergroenen

Iedereen kan Vergroenen Iedereen kan Vergroenen Voorop in de Vergroening Prijsvraag 2013 Aanleiding Lentiz LIFE College is een school voor VMBO en MBO (AOC), in een sterk geürbaniseerde omgeving (Schiedam). Met een AOC midden

Nadere informatie

Samentuinen. Sociaal-ecologisch werken

Samentuinen. Sociaal-ecologisch werken Samentuinen Sociaal-ecologisch werken 2 Colofon 3 Inleiding Op de tafel staat al verse vlierbloesemsiroop klaar voor de bezoekers. Maar eerst willen we de tuin in, want daarvoor zijn we hier. Twee enthousiaste

Nadere informatie

Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze

Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze Ecologische voeding en landbouw, moestuin, siertuin, milieubelei d,. Thierry Maréchal Milieu, Voeding en Gezondheid Biologische / Ecologische landbouw

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK

GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. TOELICHTING Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot democratie te komen.

Nadere informatie

Edegem en San Jerónimo (Peru) : ondersteuning bij het gemeentelijke marktbeheer. Marc Konings, milieuambtenaar Edegem

Edegem en San Jerónimo (Peru) : ondersteuning bij het gemeentelijke marktbeheer. Marc Konings, milieuambtenaar Edegem Edegem en San Jerónimo (Peru) : ondersteuning bij het gemeentelijke marktbeheer Marc Konings, milieuambtenaar Edegem Basisgegevens San Jeronimo Oppervlakte 10,53 km 2 Bevolking 28.856 (2007) Hoogte Ligging

Nadere informatie

DuurzaamAlmere.nl. Actief Groen. Landgoed Almere. Combineer stad en natuur. Verbind plaats en context. Themanummer februari 2011

DuurzaamAlmere.nl. Actief Groen. Landgoed Almere. Combineer stad en natuur. Verbind plaats en context. Themanummer februari 2011 Actief Groen Landgoed Almere Landgoed Almere Themanummer 02 What s in a name? Hoe je de stad ook wilt noemen, het is duidelijk dat Almere een stad is, waarin Themanummer februari 2011 zowel het groen als

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Maart 2012 1. Voorwoord Op 20 april 2011 was het zover: de officiële oprichting van de Vereniging Buurtmoestuin Castellum! Het was het tastbare resultaat

Nadere informatie

KLEINSCHALIGE EEN PRAKTIJKVOORBEELD EROSIEBESTRIJDINGSWERKEN. Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

KLEINSCHALIGE EEN PRAKTIJKVOORBEELD EROSIEBESTRIJDINGSWERKEN. Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap KLEINSCHALIGE EROSIEBESTRIJDINGSWERKEN EEN PRAKTIJKVOORBEELD A F D E L I N G L A N D Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 3 Inhoudsopgave 1. Situering en doel van deze brochure 5 2. Voorstellen en ontwerpen

Nadere informatie

Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be

Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be Vuurtje in de tuin? KIES VOOR EEN GEZOND ALTERNATIEF! www.stookslim.be WETGEVING GEEN VUUR ZONDER ROOK Een vuurtje stoken in de tuin is nooit zonder risico s. De rook is het grootste probleem. Die is ongezond,

Nadere informatie

Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kruishoutem

Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kruishoutem Gemeente Kruishoutem Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kruishoutem Ontwerp Bindend gedeelte Uitgave Datum 1 november 2004 2 februari 2005 3 mei 2005 4 oktober 2005 5 april 2006 Studiebureau VDS b.v.b.a.

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Migratie en Onderwijs

Migratie en Onderwijs Forum van Etnisch-Culturele Minderheden (Minderhedenforum vzw) = samenwerkingsverband van verenigingen van etnisch-culturele minderheden Erkend als belangenorganisatie en officiële gesprekspartner van

Nadere informatie

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 1025 GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN VLAAMSE GEMEENSCHAP COMMUNAUTE FLAMANDE N. 2008 92 VLAAMSE OVERHEID [C 2007/37387]

Nadere informatie

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL)

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Dr An Vanderhelst I. Een korte inleiding en beschrijving van het project Het volgende rapport is een verslag

Nadere informatie

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Ludo Sannen. betreffende het duurzaam, maatschappelijk verantwoord beleggen van de middelen van het Toekomstfonds

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Ludo Sannen. betreffende het duurzaam, maatschappelijk verantwoord beleggen van de middelen van het Toekomstfonds Zitting 2006-2007 25 oktober 2006 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Ludo Sannen betreffende het duurzaam, maatschappelijk verantwoord beleggen van de middelen van het Toekomstfonds Dit voorstel van resolutie

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

jubileumeditie van de Week van de Smaak te vieren kozen we voor deze bijzondere plek. Hier, in het centrum van Brussel, in het hart van

jubileumeditie van de Week van de Smaak te vieren kozen we voor deze bijzondere plek. Hier, in het centrum van Brussel, in het hart van Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Dinsdag 13 april 2010 Voorstelling Week van de Smaak 11 tot 21 november 2010 (enkel het gesprokene telt) Beste vrienden,

Nadere informatie

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde.

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde. Limburgse kinderopvang misdeeld door huidige Vlaamse Regering. Uit het antwoord vanwege Vlaams minister van Welzijn Heeren op een parlementaire vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Els Robeyns blijkt

Nadere informatie

Ruimte voor verandering Transitie Ruimtelijke Ordening

Ruimte voor verandering Transitie Ruimtelijke Ordening Ruimte voor verandering Transitie Ruimtelijke Ordening een tussentijdse balans Netwerk organisatiebeheersing, 7 juni 2012 Christophe Pelgrims, transitiemanager Decreet van 1999: ontvoogding Beleidscontext

Nadere informatie

Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2014

Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2014 Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2014 Inhoudsopgave 1. Voorwoord...2 2. Ontwikkeling ledenbestand en wachtlijst...2 3. 2014: jaaroverzicht in vogelvlucht...3 4. Verantwoording bestuur...7 1 1. Voorwoord

Nadere informatie

CAPLO-NIEUWS DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR EN ENERGIE

CAPLO-NIEUWS DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR EN ENERGIE CAPLO-NIEUWS DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR EN ENERGIE In dit nummer (nr. 6) VLAREM-aanpassing 30 dagen uitgedaagd Interne milieuzorg Subsidies materialenbeheer Projectoproep bebossing Projectoproep volkstuinen

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen AFSTANDSLEREN EN ICT GECOMBINEERD ONDERWIJS 4 1 Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen Steven De Pauw Coördinator Toll-net Steven Verjans Universitair docent Open Universiteit

Nadere informatie

Stadslandbouw in Maastricht: een vruchtbare start in 2014

Stadslandbouw in Maastricht: een vruchtbare start in 2014 Stadslandbouw in Maastricht: een vruchtbare start in 2014 www.cnme.nl Stadslandbouw in Maastricht: een vruchtbare start in 2014 Stadslandbouw is hip. De laatste jaren gaan ook in Maastricht mensen aan

Nadere informatie

HEROVER DE FORTENGORDEL ConceptVestingAntwerpen Ruimtelijk planologische ontwikkelingsmogelijkheden van de Brialmontforten rondantwerpen

HEROVER DE FORTENGORDEL ConceptVestingAntwerpen Ruimtelijk planologische ontwikkelingsmogelijkheden van de Brialmontforten rondantwerpen HEROVER DE FORTENGORDEL ConceptVestingAntwerpen Ruimtelijk planologische ontwikkelingsmogelijkheden van de Brialmontforten rondantwerpen INLEIDING DE FORTENGORDEL = UITWERKING STRUCTUURPLAN PROVINCIE Het

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011 Visie op voedsel WAT KAN IK IK DOEN? Cursus Permacultuur organiseren in Castricum en zelf meedoen Seizoenbewuster kopen Zinvolle planten in de tuin en beter

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Voedselteams en voedselstrategie

Voedselteams en voedselstrategie Voedselteams en voedselstrategie Voedselteams in cijfers Voedselteams is een vzw 3 VTE tewerkstelling 200.000 jaarbudget 120 lokale groepen 85 producenten doel Kleinschalige duurzame landbouw Lokale economie

Nadere informatie

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Ronde 4 Ayse Isçi Onderwijscentrum, Gent Contact: ayse.isci@gent.be Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Meertaligheid in het onderwijs en in de opvang

Nadere informatie

DIVERSITEIT IN het onderwijs. Ondersteuning op maat van. onderwijs initiatieven

DIVERSITEIT IN het onderwijs. Ondersteuning op maat van. onderwijs initiatieven DIVERSITEIT IN het onderwijs Ondersteuning op maat van onderwijs initiatieven Diversiteit in Vlaanderen Een diversiteitsvriendelijk Vlaanderen Vlaanderen is divers, ook etnisch-cultureel. De aanwezigheid

Nadere informatie

BOEKBABY S: INSTAPVOORWAARDEN 2011

BOEKBABY S: INSTAPVOORWAARDEN 2011 BOEKBABY S: INSTAPVOORWAARDEN 2011 Wat is Boekbaby s? In 2005 startten Stichting Lezen en LOCUS met het project Boekbaby s (geïnspireerd op het Britse Bookstart). Boekbaby s wil ouders met hun jonge kinderen

Nadere informatie

De stap naar duurzaam tuinieren. Vzw Tuinhier Seminariestraat 2 9000 Gent

De stap naar duurzaam tuinieren. Vzw Tuinhier Seminariestraat 2 9000 Gent De stap naar duurzaam tuinieren VORMINGSAANBOD VZW TUINHIER Vzw Tuinhier Seminariestraat 2 9000 Gent Vzw Tuinhier wil de belangstelling voor duurzaam, aangenaam en milieubewust tuinieren bevorderen, en

Nadere informatie

Identiteitsdocument Sprank

Identiteitsdocument Sprank Identiteitsdocument Sprank Christenen in hart en zorg Vanuit Gods liefde, zorgen wij voor elkaar. GOD Dit doen we samen met je familie en vrienden. Jij mag rekenen op een veilig thuis. Vragen over jouw

Nadere informatie

OPLEIDING TOT COMPOSTMEESTER IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OPLEIDING TOT COMPOSTMEESTER IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OPLEIDING TOT COMPOSTMEESTER IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST maart - oktober 2012 Leefmilieu Brussel - BIM De overheidsdienst voor milieu van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest HET AFVALBELEID IN

Nadere informatie

Hoe start ik een buurtmoestuin in Groningen?

Hoe start ik een buurtmoestuin in Groningen? Hoe start ik een buurtmoestuin in Groningen? Stappenplan, valkuilen en succesfactoren Eetbare Stad-lezing door Janneke Tops, Gezonde Moestuin Gratis lezing dankzij Eetbare Stad, een project van Gemeente

Nadere informatie

ERFGOED IN MIJN STRAAT

ERFGOED IN MIJN STRAAT Onroerend Erfgoed Phoenixgebouw Koning Albert II-laan 19, bus 5 1210 Brussel Tel. +32 (0)2 553 16 50 http://www.onroerenderfgoed.be http://inventaris.vioe.be Vlaamse overheid Onroerend Erfgoed ID 1581

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

Het levensverhaal d.m.v. Stil Leven

Het levensverhaal d.m.v. Stil Leven Het levensverhaal d.m.v. Stil Leven Gegevens team: team: PZE setting: Ziekenhuis adres: OLV Ziekenhuis Campus Asse, Bloklaan 5, 1730 Asse tel.: 02 300 61 11 Projectomschrijving: Titel project: Het levensverhaal

Nadere informatie

Info- en ontmoetingsdag WATER IN DE BUURT 17 oktober 2011 Stijn Hermans Vlaamse Landmaatschappij

Info- en ontmoetingsdag WATER IN DE BUURT 17 oktober 2011 Stijn Hermans Vlaamse Landmaatschappij Info- en ontmoetingsdag WATER IN DE BUURT 17 oktober 2011 Stijn Hermans Vlaamse Landmaatschappij 19-10-2011 1 INHOUD Situering Opitter stelling Vlaamse Landmaatschappij (VLM) stelling landinrichting Landinrichtingsproject

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Oorsprong van het Parochiekerkenplan Conceptnota Minister Bourgeois Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk Dateert van 24 juni

Nadere informatie

Studiedag Duurzame Ontwikkeling

Studiedag Duurzame Ontwikkeling Studiedag Duurzame Ontwikkeling Wanneer je een schip wilt bouwen, breng dan geen mensen bij elkaar om hout aan te slepen, werktekeningen te maken, taken te verdelen en werk te plannen, maar leer de mensen

Nadere informatie

Omzendbrief BB 2007/03

Omzendbrief BB 2007/03 Omzendbrief BB 2007/03 Omzendbrief Aan de provinciegouverneurs Aan de colleges van burgemeester en schepenen Aan de leden van de deputaties Vlaams minister van Binnenlands Bestuur, Stedenbeleid, Wonen

Nadere informatie

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE NATIONAAL SECRETARIAAT Huidevettersstraat 165 1000 Brussel T 02 502 55 75 F

Nadere informatie

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,5 8,4 8,9 8,6

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,5 8,4 8,9 8,6 Samenvatting Scores Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,5 8,4 8,9 8,6 Zowel uit de beoordelingen in de vorm van een rapportcijfer als de aanvullende opmerkingen, blijkt dat de

Nadere informatie

Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel.

Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel. Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel. Erfgoednota gemeente Boxtel COMMUNICATIE Erfgoednota communicatie gemeente Boxtel 1 Inleiding en leeswijzer Boxtel is een prachtige gemeente

Nadere informatie

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder)

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) 1. Beleidsterrein Beleidstaak: Sociaal Cultureel Werk Beheerstaak: Samenlevingsopbouwwerk, functienummer 630.00 Dit beleidsterrein omvat kinderwerk,

Nadere informatie

Bermbeheer. een zeer complex verhaal dat loont voor mens, milieu en natuur. Luc Janssens dienst NTMB (Vlaamse overheid)

Bermbeheer. een zeer complex verhaal dat loont voor mens, milieu en natuur. Luc Janssens dienst NTMB (Vlaamse overheid) Bermbeheer een zeer complex verhaal dat loont voor mens, milieu en natuur Luc Janssens dienst NTMB (Vlaamse overheid) Overzicht presentatie Rode draad van aandachtspunten Inleiding Historiek voor 1984

Nadere informatie

Historiek de Volkstuinen Sint-Truiden

Historiek de Volkstuinen Sint-Truiden Historiek de Volkstuinen Sint-Truiden De Volkstuinen Sint-Truiden is een plaatselijke afdeling van het Provinciaal Verbond voor Volkstuinen Limburg, en dit is op zijn beurt de provinciale afdeling van

Nadere informatie

Senior. Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen. Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013

Senior. Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen. Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013 Senior Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013 1 [ SENIOR SAMENHUIZEN ] Senior Samenhuizen Voorbeeldboek woongemeenschappen

Nadere informatie

Gebruikersparticipatie

Gebruikersparticipatie Gebruikersparticipatie Ik ben de Communicatiedienst van K&G Voor de onderstaande informatiebrochures hebben we een project gebruikersparticipatie opgezet: - Kind in Beeld - Voeding en beweging - Taalstimulering

Nadere informatie