Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid werkplan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid werkplan 2013-2018"

Transcriptie

1 Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid werkplan

2 Inhoudsopgave Voorwoord p.3 Begripsbepaling p.4 Hoofdstuk 1. Digitale Duurzaamheid inleiding p.5 Hoofdstuk 2. Digitale Duurzaamheid Visie p.7 Hoofdstuk 3. Het veld en de huidige stand van zaken p Culturele Instellingen en digitale duurzaamheid p Duurzaamheid van objecten en systemen p Digitale duurzaamheid, collectiebeleid en selectie p Conclusie p.11 Hoofdstuk 4. Erfgoedinstellingen repository, infrastructuur en auteursrechten p Cultuurspecifieke problematiek duurzaam beheer p Digital born art p Duurzame digitale depots en erfgoed p Infrastructuur gedeeld of individueel? p Een schaalbare infrastructuur p Duurzaamheid en regie p Publiek Private Samenwerking p Auteursrechten p Digitale duurzaamheid: kosten p Conclusie p.18 Hoofdstuk 5. Werkprogramma CCDD p. 20 Hoofdstuk 6. Financieel Kader p. 29 Samenvatting p. 30 Bijlagen p. 32 2

3 Voorwoord De Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid 1 gaf de opdracht tot het opstellen van een werkagenda als vervolg op de strategische agenda Voor de eeuwigheid samenwerking is het bestel model. De publicatie waarmee de urgentie van de duurzaamheid van de digitale informatie voor de culturele sector aan de orde werd gesteld. De problematiek is onverminderd actueel en urgent zoals uit het onderzoek en de gesprekken met vertegenwoordigers uit het veld blijkt. Een woord van dank is hier op zijn plaats voor de ruimhartige medewerking die de geïnterviewden verleenden aan het onderzoek en de ondersteuning door Digitaal Erfgoed Nederland en Eye. 1 De Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid is een netwerk van kennisinstellingen die zich op vrijwillige basis ten bate van de culturele sector inzetten voor de kennisontwikkeling over en het behoud en beheer van het digitaal cultureel erfgoed. 3

4 Begripsbepaling Voorafgaand aan de notitie is het nodig om eerst van aantal begrippen zoals die in deze notitie gebruikt worden de definitie te geven. Definitie van de sector Cultuur en Erfgoed De culturele coalitie digitale duurzaamheid richt zich op cultuur- en erfgoedinstellingen die expliciet de actieve presentatie van erfgoed en cultuur als hoofddoelstelling hebben naast behoud, beheer en toegankelijkheid van de aan hen toevertrouwde collecties. Het gebruik van het begrip cultuur en culturele instelling in deze notitie heeft steeds betrekking op cultuur en erfgoed. Definitie van het begrip Digitale Duurzaamheid en duurzame toegang Duurzaamheid gaat over het op termijn beheren, behouden en beschikbaar stellen van digitale en gedigitaliseerde informatie. In deze notitie komt ook veelvuldig het begrip duurzame toegang voor. Daar waar dit begrip gebruikt wordt gaat het steeds om het op termijn digitaal duurzaam beschikbaar stellen van digitale informatie. Definitie Digitaal Erfgoed In deze notitie wordt steeds in algemene zin gesproken over digitaal erfgoed als digitale informatie. Daar waar het nodig is om expliciet onderscheid te maken tussen digital born en gedigitaliseerde informatie wordt dat aangegeven. 4

5 1. Digitale Duurzaamheid - Inleiding De Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid (CCDD) is een kennisnetwerk waarin cultureel erfgoedinstellingen met elkaar aan de slag gaan om (informatie over) digitale objecten op de lange termijn beschikbaar te houden. De CCDD werkt nauw samen met de Archief Coalitie Digitale Duurzaamheid en met de sectoroverschrijdende coalitie op het gebied van digitale duurzaamheid: de Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid (NCDD). De activiteiten van deze coalities moeten bewerkstelligen dat Nederland over vijf jaar beschikt over een stabiele organisatorische en technische infrastructuur voor digitale informatie. Gezamenlijk zetten zij zich in om bewaarstrategieën voor digitale data in het publieke domein uit te werken. 2 De NCDD formuleerde in 2010 vier samenwerkingsgebieden: digitale collectievorming, gecertificeerde gezamenlijke diensten(infrastructuur), kostenbeheersing en kennisdeling. Juni 2012 presenteerde de Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid de strategische agenda digitale duurzaamheid. In Voor de eeuwigheid samenwerking is het beste model 3 adresseerde men het maatschappelijk belang van duurzaam beschikbare informatie voor het culturele domein. Niet alleen voor onze identiteitsvorming en wetenschappelijk onderzoek, maar ook voor het onderwijs, de creatieve industrie en het verduurzamen van investeringen in digitalisering. In de strategische agenda zette men vooral in op bewustwording van het belang van digitale duurzaamheid bij instellingen en overheden. Verder stelde men voor deze zelfde periode in samenwerking met de NCDD drie centrale onderzoeksthema s voor: 1. schaalbaarheid van archivering 4 2. (beheersing van) kosten van digitale duurzaamheid 5 3. het definiëren van de verschillende rollen en verantwoordelijkheden in het digitaal domein. 6 De komende vijf jaar wil de CCDD digitale duurzaamheid actief blijven agenderen. Daarom heeft men zich de volgende vraag gesteld: Welke centrale oplossingen heeft de culturele sector de komende 5 jaar (en daarna) nodig (zowel op het gebied van onderzoek als op het gebied van operationele voorzieningen) en welke kosten zijn daarmee gemoeid? Het voorliggende programma beantwoordt deze vraag door een aantal actiepunten, onderzoeksthema s en pilotprojecten voor te stellen. Om tot dit programma te 2 Overgenomen van de website van Digitaal Erfgoed Nederland. Zie: 3 Voor de eeuwigheid? Samenwerking is het beste model, Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid, in termen van de NCDD geïnterpreteerd als het opschalen van archiefsystemen en het opvangen van de snelle groei van digitale collecties. De samenwerkingsgebieden die men daarbij ziet zijn vooral infrastructuur en collectievorming. Binnen de CCDD heeft het begrip schaalbaarheid een andere betekenis. Schaalbaar betekent in het cultureel domein passende bij de omvang van de instelling. Ook collectievorming betekent in NCDD context iets anders dan bij de CCDD. Bij de CCDD hangt digitale collectievorming altijd direct samen met de door de instelling beheerde fysieke collecties. 5 Het kostenmodel voor de CCDD hangt vooral samen met de diversiteit van de te bewaren digitale informatie en de workflow die minder gericht is op het beheren van een digitale verzameling (de core business van NCDD instellingen) en meer op beschikbaarstellen in de zin van presenteren en educatie. 6 Binnen de CCDD speelt vooral het probleem van bewustwording, aandacht van het MT en de veranderde rol van de instelling door de vlucht die internet genomen heeft. 5

6 komen is de actualiteit van de strategische agenda getoetst aan de hand van literatuuronderzoek 7 en ongeveer twintig interviews. 8 Het eerste deel van het rapport is een verslag van de bevindingen op basis van de gesprekken en de literatuur. het tweede deel van het rapport is het werkprogramma opgenomen dat samengesteld is op basis van de (deel)conclusies van deel één. Het onderzoek leidt tot een nadere uitwerking van de strategische agenda Digitale dienstverlening is van strategische waarde geworden voor culturele instellingen. Daarom ligt in het werk- en onderzoeksprogramma voor de komende vijf jaar de nadruk op de digitale duurzame inrichting van werkprocessen van de instelling en in aansluiting daarop de in te richten infrastructuur voor digitale duurzaamheid. Daarnaast wordt aandacht besteed aan business- en kostenmodellen voor digitale duurzaamheid en het faciliteren van de gebruiker. 9 7 Zoals aangegeven door de CCDD 8 De basis voor deze rapportage is de CCDD input voor de NCCD 2012 (van Nispen). Informatie over specifieke duurzaamheidsproblematiek is destijds al opgenomen. Deze rapportage biedt slechts inzicht in ontwikkelingen. 9 De kanttekening die hierbij gemaakt moet worden is dat in de financiële verantwoordingsstructuur van veel instellingen geen specifieke cijfers over opgenomen zijn over het digitaal databeheer. 6

7 2. Digitale Duurzaamheid Visie We moeten het hergebruik en de toegang tot ons digitaal erfgoed voor de lange termijn kunnen borgen, vooral om wat we er mee kunnen doen. Wat willen we bereiken? Digitale Duurzaamheid en Culturele instellingen Digitale duurzaamheid is essentieel voor het toekomstig rendement van culturele instellingen. 10 ICT heeft de manier waarop we onze bedrijfsvoering vormgeven in essentie veranderd. Op managementniveau vraagt de aanpak van digitale duurzaamheid om strategische keuzes, integraal informatiebeleid en nieuwe businessmodellen. In de dagelijkse praktijk vraagt het om bewustzijn, specialistische kennis en investeringen in innovatieve ICT- en organisatieprocessen. Daarom zal digitale duurzaamheid onderdeel moeten worden van de integrale bedrijfsvoering van culturele instellingen. 11 De Blue Ribbon Task Force adresseerde het in 2010 heel helder: [ ] digital preservation [ ] is about building an economic activity firmly rooted in a compelling value proposition, clear incentives to act, and well- defined preservation roles and responsibilities'. 12 Culturele instellingen en publiek Instellingen bewegen zich in toenemende mate tussen fysieke en virtuele werkelijkheid in. Ze staan voor de uitdaging om de positie midden in dit nieuwe tussen vorm te geven. Dat zien we bijvoorbeeld terug in crowdsourcing projecten, apps voor tentoonstellingen of online digitale werkplaatsen. De (linked) open data ontwikkeling plaatst onze digitale objecten direct in de dynamisch context van het web. Het publiek maakt ondertussen dankbaar gebruik van de interactieve mogelijkheden die ICT biedt. Op internet komen we onze bezoeker bijvoorbeeld tegen als kenner, kunstenaar, wetenschapper, criticus, tentoonstellingsmaker of verzamelaar. Maar vooral als een actieve deelnemer, die altijd en overal over actuele informatie wil kunnen beschikken. Het is deze hyperconnectiviteit die we als verantwoordelijke erfgoedinstelling willen en moeten faciliteren. 10 Zie ook de relatie met de Creatieve Industrie: Click.nl (innovatie- agenda), en relatie met wetenschap, zoals bijvoorbeeld Karel van Mander Instituut. 11 In het kader van de archiefwet moet digitale duurzaamheid onderdeel uitmaken van de bedrijfsvoering binnen alle overheidsorganisaties. Dat betekent dat zij: budget en aandacht moeten vrijmaken, beleid, regels en procedures moeten formuleren en uitvoeren, (technische) hulpmiddelen moeten aanschaffen en implementerenmedewerkers moeten opleiden en instrueren. Zie: archiefvorming/- digitaal- archiefmateriaal/digitale- documenten- zijn- ander 12 7

8 3. Het veld en de huidige stand van zaken Voor de stand van zaken in het digitaal cultureel domein zijn de kengetallen die verzameld worden door het Enumerate project 13 van grote waarde. Niet alleen omdat we daarmee inzicht krijgen in de omvangrijke mate waarin het digitaal erfgoed inmiddels beschikbaar is 14. Maar vooral ook omdat het onderzoek laat zien dat ondanks deze ontwikkeling instellingen in veel gevallen geen informatiebeleid en duurzaamheidsstrategie geformuleerd hebben. Dat betekent dat een visie op het digitaal duurzaam functioneren van de organisatie ontbreekt. 15 De ontwikkeling van duurzaam ingerichte beheeromgevingen voor digitale informatie, in de vorm van repositories of depots, is in vergelijking met andere sectoren, zoals die van de bibliotheken en archieven, dan ook achtergebleven. Voor de informatievoorziening over de thematiek kan het veld terecht bij DEN. Digitaal Erfgoed Nederland biedt aan de hand van de digitale kwaliteitscyclus 16 uitgebreide informatie over beheer en behoud van digitale data. Waaronder een overzicht met instrumenten in DE BASIS en het Scoremodel digitale duurzaamheid. 17 Een groot aantal, met name Europese projecten, levert deliverables op waarin een deel van de duurzaamheidsproblematiek onderzocht wordt. 18 Als belangrijke speler op dit terrein is Nederland betrokken en vaak ook trekker van deze projecten. Musea ontwikkelen in een hoog tempo digitale toepassingen om de bezoeker te bedienen. Creatieve industrie en wetenschap vragen om betrouwbare informatiebronnen. Daarom is de tijd rijp om de inspanningen die voor het publiek geleverd worden te voorzien van een degelijke digitale infrastructuur ENUMERATE is een door de Europese Commissie gefinancierd project, geleid door het Britse Collections Trust. De hoofddoelstelling van ENUMERATE is het creëren van een betrouwbare basisvoorziening voor statistische gegevens over digitalisering, behoud van digitaal materiaal en online toegang tot cultureel erfgoed in Europa. (http://www.enumerate.eu/) 14 Onder digitaal erfgoed wordt hier zowel het gedigitaliseerde als het born digital erfgoed bedoeld. Zie: E- numerate 15 Toch werd in digitaliseren met beleid, subsidieregeling de verplichting opgelegd een informatieplan te formuleren voordat een ict- project kon worden uitgevoerd. Per 2013 zijn rijksmusea verplicht een informatiebeleidsplan als onderdeel van het collectiebeleidsplan te formuleren. 16 Uit de digitale kwaliteitscyclus die DEN opstelde volgens de methodiek van Deming (plan, do, check, act). 17 Daarmee kan de volwassenheid van de organisatie op het gebied van duurzaam digital bestandsbeheer getest worden. Het model werd ontwikkeld in samenwerking met het Vlaamse PACKED. Zie: 18 Voorbeelden zijn: DCA, Digital Cultural Heritage Roadmap for Preservation - Open Science Infrastructure for DCH in 2020, DC- NET(2009), CESSDA, DARIAH, Presto, PLANETS 19 In de sector archieven of bibliotheken wordt aan een gemeenschappelijke infrastructuur en centrale opslag gewerkt. De inbedding van het depot in de bestaande organisatie is een belangrijk onderdeel van het proces. 8

9 3.1 Culturele Instellingen en digitale duurzaamheid herstructurering van interne processen als springplank naar een digitaal duurzame toekomst. De werkprocessen van culturele instellingen zijn inmiddels van ICT doortrokken. De digitale ontwikkelingen betekenen dat naast de fysieke verzameling een digitale collectie is ontstaan met eigen verbanden, kennissystemen en beheer- en behoudvraagstukken. Wat oorspronkelijk beschouwd werd als een verzameling digitale reproducties van de fysieke collectie, heeft zich ontwikkeld tot een immateriële collectie die open is. 20 Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de organisatie van de kennis- en informatieketen van de instelling en roept direct het vraagstuk op van digitale duurzaamheid. Veel instellingen hebben een collectiemanagementsysteem en één of meerdere beeldbanken ingericht. 21 Aan duurzaam digitaal beheer van alle kennis en informatie in de organisatie is men tot nu toe niet toegekomen. Ook de aanzet hiertoe, door het inrichten van een systeem waarmee informatie en documenten afkomstig van verschillende werkprocessen gezamenlijk beheerd kunnen worden, heeft niet plaatsgevonden. 22 Omdat de kennis- en informatieketen van de organisatie grondig veranderd is 23, zijn het informatiebeheer en de workflow binnen de organisatie niet meer of onvoldoende op elkaar aangesloten. Ogenschijnlijk eenvoudige handelingen als het verwerken van een beeldinformatieverzoek of intercollegiale kennisuitwisseling kunnen daardoor tijdrovende processen zijn. In sommige gevallen is er zelfs sprake van de omgekeerde wereld als er voor het duurzaam behoud van objecten of informatie afdrukken worden gemaakt als archiefkopie. 24 ICT grijpt, zoals uit de voorbeelden blijkt, in op alle werkprocessen van de organisatie. Het vraagstuk dat opgelost moet worden gaat over het op lange termijn bewaren van de kennis én de collectie- informatie. De digitale beelden, metadata en de kennis moet geborgd worden in de context van de werkprocessen van de instellingen. Dat maakt het ontwikkelen van een integrale visie op de rol van ICT in de organisatie en daaruit voortvloeiend een integraal informatiebeleid dat op duurzaamheid stuurt noodzakelijk. Binnen het museale veld is SPECTRUM 25, de handleiding voor collectiemanagement, ontwikkeld. Een groot aantal musea volgt deze procedures voor het beheer en de documentatie van de collectie. Ook het museumregister verwijst naar deze handleiding. 26 Daarom is het instrument een goed middel om bij aan te haken als het gaat om het integreren van digitale duurzaamheid in de workflow van de organisatie Een gedachtegang die terug te vinden is bij Rushkoff oa. Present Shock: When Everything Happens Now (2013) Program or be Programmed: Ten Commands for a Digital Age(2010) 21 Het duurzaam beheer hiervan komt later aan de orde 22 Digital Asset Managementsystemen (DAMS) maken het mogelijk informatiebronnen van verschillende herkomst te beheren. Een collectie- informatiesysteem is gericht op collectiemanagement. 23 Zie voor een verdere toelichting hoofdstuk Dat het informatiesysteem deel uitmaakt van het primaire proces van de instelling is dus onvoldoende garantie voor een digitaal duurzame bedrijfsvoering. Het gaat erom de digitale duurzaamheidsfunctie in het primaire proces van instellingen te verankeren. 25 n. De handleiding voor collectiemanagement geeft 21 procedures voor beheer en documentatie van de collectie van een museum. Die procedures zijn internationaal als standaard afgesproken. De laatste rapportage van de erfgoedinspectie geeft aan dat de meeste instellingen die gebruik maken van een kwaliteitssysteem daarbij voor SPECTRUM kiezen (87% van de 36% die aangeeft een dergelijk systeem te gebruiken. Zie: 012.pdf 26 Gebruik ervan is overigens niet verplicht om opgenomen te worden in het museumregister. 27 Het Museumregister beveelt het gebruik van SPECTRUM aan, het is echter niet verplicht. 9

10 Figuur 1: een deel van de oplossing. Implementatie van de kwaliteitscyclus digitaal erfgoed in SPECTRUM Duurzaamheid van objecten en systemen een mer à boire aan bestanden Digitale zaalteksten, catalogi, digitale samenwerkingsprojecten en referentiecollecties, filmmateriaal bij tentoonstellingen, eigen tv- programma s, sociale media, crowdsourcingresultaten en digital born objecten 28, maar ook e- mailverkeer met kunstenaars en verzamelaars, zijn voorbeelden van objecten en informatiestromen die we moeten beheren en (deels) duurzaam toegankelijk moeten houden. 29 Voor collectie- informatie en digitale beelden doen we dat in een veelheid aan (backup)systemen, verspreid over verschillende servers. Andere digitale informatie leidt veelal een verweesd bestaan. Of verdwijnt in mappen die hooguit gearchiveerd worden. Veel instellingen geven aan de e- mailcorrespondentie van de afgelopen jaren niet bewaard te hebben. Er is dus over de hele breedte van de organisatie sprake van gevaar voor geheugenverlies. Zowel als het gaat om duurzame digitaal kennisbeheer als duurzaam toegankelijke digitale bestanden Digitale duurzaamheid, collectiebeleid en selectie niet de kwantiteit maar de kwaliteit geldt Natuurlijk hoeft niet alles bewaard te worden. Hoewel de omvang van de digitale collecties niet altijd even groot is, zou het toch voor de meeste instellingen eenvoudigweg ook te kostbaar worden om alle digitale informatie duurzaam op te slaan, zo geeft men aan. 30 We ontkomen dan ook niet aan de vraag welke collecties actueel 31 gehouden moeten worden omdat ze essentieel zijn voor het realiseren van de doelstelling van de instelling. 32 In veel gevallen ontbreekt in het collectiebeleidsplan echter de aandacht voor een digitaal duurzaam collectiebeleid 33. Wat ook niet helpt is het ontbreken van een waarderingssystematiek voor digitale collecties. Dat maakt het niet eenvoudig om de relevantie en waarde van de digitale verzameling voor de organisatie vast te stellen. Dat de 28 Digital born: objecten die uit de aard van het ontstaan al digitaal zijn. Er bestaat geen fysieke evenknie van het object, Vaak is er sprake van complexe relaties. 29 Dat leidt tot een grote diversiteit aan digitale bestanden die soms ook complex van samenstelling zijn. 30 Zie rekenmodel Digitale Duurzaamheid Koninklijke Bibliotheek. Belangrijk is te beseffen dat dit model het duurzaam beheer van het digitaal object als uitgangspunt hanteert. 31 Actueel houden is de essentie van de digitale duurzaamheid, daarin spelen migratie en emulatievraagstukken een rol 32 Bijvoorbeeld: Geheugen van Nederland, samenwerkingsprojecten, tentoonstellingsarchieven, digitale referentiecollecties, user generated content 33 uit online beschikbare collectiebeleidsplannen blijkt dat de aandacht voor digitale content wisselend is. Niet verrassend is er vaak sprake van een sterke samenhang met online aanwezigheid en digitaliseringsgraad. 10

11 kwaliteit van de contextuele informatie en maatschappelijke waardering daarbij een rol speelt staat wel vast. 34 Een bijzonder aspect van digitale duurzaamheid wordt door sommige instellingen gezien in de lage digitaliseringsgraad van de collectie. Om de maatschappelijke waarde 35 ook in het digitaal domein waar te kunnen maken moet een representatief deel van de collectie kwalitatief hoogwaardig en digitaal duurzaam beschikbaar zijn. 3.2 Conclusie Culturele instellingen zien vooralsnog vooral op het vlak van publieksbereik kansen voor het vergroten van het maatschappelijk en economisch rendement van de organisatie. Daarom zal er een brug geslagen moeten worden tussen de publieksgerichte core- business van de instelling en de ICT van de organisatie. Dat kan door een organisatiebreed ICT- beleid te formuleren waar digitale duurzaamheid een essentieel onderdeel van is. Het uitgangspunt daarbij moet de duurzame digitale toekomst van de instelling zijn waarin de gebruiker een centrale rol speelt. Om daar een begin mee te maken zou een pilotproject met SPECTRUM uitgevoerd kunnen worden. 36 Onderdeel van het informatiebeleid moet een visie op het duurzaam beheer van de grote diversiteit aan digitale bestanden zijn en een digitaal collectiebeleid. Sectorbreed zou aan een waarderingskader voor digitale collecties gewerkt moeten worden. In sommige gevallen komt digitale duurzaamheid pas aan de orde als er sprake is van voldoende digitale massa. 34 DEN ontwikkelde een overzichtelijk model in verband met licenties voor het beschikbaarstellen van digitale kennis. Dit model geeft ook in een notendop weer met welke soorten metadata en contextuele informatie we te maken hebben. Zie voor een waarderingskader ook het onlangs door de RCE gepubliceerde kader voor de waardering van fysieke collecties. 35 Zie voor interpretatie begrip maatschappelijke waarde de publicatie van de NMV over dit onderwerp: Meer dan waard: de maatschappelijke betekenis van musea. 36 CollectionsTrust heeft in het voorjaar van 2013 een verkennend onderzoek gedaan naar DIgital Asset Management Systems in relatie tot Spectrum: OpenCulture 2013, werd hier al aandacht aan besteed: Spectrum DAM.http://www.collectionslink.org.uk/spectrum- resources/1688- spectrum- digital- asset- management. Dit onderzoek werd gepresenteerd tijdens Openculture Illustratief voor de actualiteit van het thema is ook de mail op de MCN listerver van Perian Sully: So how do you all manage this stuff? Images, audio, video, and documents are easy, but everything else seems a lot harder. Is there software out there that allows you to keep track of all of it? Does it just get linked into a project management software, with the hope we'll be able to open it in 5 years? I know we can link them into our DAMS, and maybe that's the best solution, but I'm wondering if there are other dedicated types of software that can help us manage these many different filetypes, and maybe allow us to link in emulators. 11

12 4. Erfgoedinstellingen repository, infrastructuur en auteursrechten - Wat zit er onder de motorkap en welke keuzes maken we. Digitale duurzaamheid en de culturele sector heeft betrekking op de hele informatiehuishouding van de organisatie en alle informatie waarmee men te maken heeft vanuit projecten die in samenwerking met anderen gerealiseerd zijn. 4.1 Cultuurspecifieke problematiek duurzaam beheer Uit de interviews blijkt dat instellingen vooral up to date informatie over standaarden en checklists voor digitale kwaliteitszorg belangrijk vinden. Een enkeling geeft aan complexe digitale objecten te beheren en daarom bijvoorbeeld behoefte te hebben aan een visie op het vraagstuk van emulatie of migratie. 37 Hoe automatisch informatie te beheren waarbij de dynamische context van internet betrokken kan worden is meestal nog niet aan de orde. En de inrichting van een digitaal depot dat aan duurzaamheidseisen voldoet ook niet. Kijken we naar het Scoremodel Digitale Duurzaamheid van Digitaal Erfgoed Nederland en het Vlaamse PACKED, dan betekent dit dat de meeste instellingen in de fase van bewustwording verkeren. In een aantal organisaties, zo blijkt uit de interviews, wordt gewerkt aan het synchroniseren van systemen en het uitfaseren van oude systemen. In sommige gevallen is een digitale productiestraat ingericht om gestructureerd meer grootschalige digitaliseringsprojecten aan te kunnen pakken. Daarbij streeft men er naar zowel technisch als organisatorisch een permanente infrastructuur in te richten. De digitale masters, de hoogwaardige originelen, worden meestal bij daartoe toegeruste publieke of private partijen in beheer gegeven. Een grote uitdaging zien culturele instellingen op het gebied van het duurzaam beheer van metadata. Naast de onmisbare technische en juridische informatie is daarin inhoudelijke informatie zowel van interne als externe partijen opgenomen. Met name dat laatste stelt, vanwege de noodzaak tot consistentie in het beheren ervan en het kunnen leggen van een dynamische relatie, hoge eisen aan de beheeromgeving. Daarom staat duurzaam metadatabeheer en een goede relatie daarvan met de workflow van de organisatie hoog op de lijst van prioritaire acties. Het belang van linked open data om innovatieve toepassingen te ontwikkelen en het gebruik van digitaal erfgoed te stimuleren wordt door meerdere instellingen gezien. 38 Op sommige plaatsen worden duurzame verwijzingen naar de digitale bronnen geïmplementeerd door een Persistent Identifier (PID) toe te kennen. De duurzaamheid bestaat daarin dat er organisaties zijn die deze unieke nummers in een register beheren. 39 Een dergelijk verwijzing is nodig om ervoor te zorgen dat de bronnen duurzaam vindbaar blijven in de dynamische webomgeving. Technisch is dit het begin van het onderhouden van 37 Migratie wordt over het algemeen als een kostbare weg gezien. De opties die dan overblijven zijn selecteren of opnieuw digitaliseren. Ofschoon dat laatste natuurlijk tot een bewust (tijdelijk) geheugenverlies leidt. 38 Daarmee wordt ook aangesloten bij het stimulerend beleid dat op dit vlak door de rijksoverheid gevoerd wordt, mede onder invloed van het Europees beleid en de visie op de beschikbaarheid van informatie die met publieke middelen vervaardigd is en daarom vrij toegankelijk en betrouwbaar moet zijn. 39 Een voorbeeld van een dergelijk register waarin duurzame verwijzingsrelaties worden opgenomen is DOI (digital object identifier) Het Rijksmuseum implementeerde PI (of PID) in december 2012: In navolging van andere erfgoedinstellingen hebben wij gekozen voor Handle als PI systeem. Het IISG en CatchPlus hadden dit systeem al geselecteerd en wij hebben besloten niet zelf opnieuw een selectietraject uit te voeren. Op heeft het Rijksmuseum de instellingscode verworven.http://collectieinforma.wordpress.com/persistent- identifiers/). Handle: 12

13 een duurzame relatie tussen het digitale object dat door een organisatie beheerd wordt en de online omgeving. De diversiteit aan digitale bestandsformaten doet instellingen beseffen dat er goede afspraken gemaakt moeten worden over de manier waarop informatie (ook door kunstenaars en verzamelaars) aangeleverd wordt. Omdat het proces van opname van het materiaal (in duurzaamheidsterminologie ingest ) anders onbeheersbaar wordt. Daarbij gaat het niet zozeer om de hoeveelheid data als wel om de zorg voor de kwaliteit van het beheer. Er is dus duidelijk sprake van verschillende snelheden in het culturele veld. Dat hangt ook vaak samen met de omvang van de digitale collectie en de grootte van de instelling. 4.2 Digital born art Digital born art kent door de aard van het ontstaan een eigen duurzaamheidsproblematiek die men zo vroeg mogelijk in het proces zou willen kunnen adresseren, bij voorkeur op het moment van productie en presentatie. Daar komen ingewikkelde problemen bij kijken in verband met versiebeheer, complex samengestelde bestanden, software en ook hardware afhankelijkheid. De conservering, archivering en documentatie van deze time based art, vraagt om nader onderzoek. Met name als het gaat om het interactief gedistribueerd beheren van mediakunst en gezamenlijk collectiebeheer. Daarbij kan aangesloten worden bij lopend onderzoek. 40 Dynamische contentverrijking en duurzaam beheer dynamische relatie Figuur2: culturele instellingen moeten vorm geven aan de duurzame digitale workflow en daarbij rekening houden met dynamische context van het web. Contextuele verrijking vindt niet alleen buiten de instelling plaats. De kennis en informatie vloeit ook weer terug naar de organisatie. Deze informatie moet in de context van de collectie duurzaam bewaard kunnen worden. Digitaal duurzame masters voorzien van metadata moeten actueel blijven. In deze afbeelding is het OAIS model als meest gebruikte model voor het aanpakken van de digitale duurzaamheidsproblematiek als basis genomen. De verschillende aspecten worden hierin helder benoemd. Andere modellen zijn echter ook denkbaar. 4.3 Duurzame digitale depots en erfgoed Aan welke eisen een trusted digital repository moet voldoen voor het beheer en de uitwisseling van cultureel erfgoed is nog niet uitgekristalliseerd. Naast het hier genoemde 40 Zie ook: Preserving and exhibiting media art. En het UvA project: interactives/archiving- interactives.html 13

14 OAIS model zijn ook andere modellen denkbaar. In het archiefdomein kwam men uit op een eigen toetsingkader voor de beheeromgeving in de vorm van ED3. 41 Het Europese DCH- rp (Digital Cultural Heritage Roadmap for Preservation) project richt zich op het in kaart brengen van software en functionaliteit en niet op een integrale oplossing voor duurzaam digitaal beheer. 42 In het audiovisueel domein werken Eye en Beeld en Geluid samen aan een trusted digital repository. Daarbij worden kwaliteitseisen en normeringen vastgelegd zodat ook anderen van de resultaten gebruik kunnen maken. Het uitgangspunt voor de inrichting van het repository is OAIS. Dit Open Archival Information System geldt als de standaard voor het inrichten van een digitaal depot. 43 Het systeem is ontwikkeld om grootschalige digitale opslag en beheersituaties gestructureerd vorm te kunnen geven. De omvang van de digitale duurzaamheidsproblematiek bij culturele instellingen wordt in het algemeen echter niet zozeer gekenmerkt door de grote hoeveelheid data,maar de diversiteit aan data. De vraag is of andere, minder bewerkelijke, standaarden voor het inrichten van een repository ook kunnen voldoen in het erfgoeddomein Infrastructuur gedeeld of individueel? Samenwerking is het beste model. - de vraag beantwoorden voor hij gesteld wordt? Voortbouwen op resultaten Het beleid van de overheid en de inspanningen van de instellingen richtten zich de afgelopen tien jaar vooral op publieksgerichte digitalisering. Zodat het publiek ook online kennis kon maken met kunst en cultuur. 45 Sinds 2004 wordt gewerkt aan een nationale infrastructuur die gebaseerd is op een samenhangend systeem waarbij drie lagen onderscheiden worden: gebruikslaag, referentielaag en datalaag. 46 Het voorlopige eindpunt van al deze inspanningen wordt gevormd door Europeana, DimCon en Digitalecollectie.nl die als dark- aggregator functioneert. 47 En natuurlijk door de vele projecten die bijvoorbeeld in het kader van Digitaliseren met Beleid gerealiseerd werden. Hoe de digitaal duurzame achterkant van deze projecten eruit ziet is tot nu in de meeste gevallen noch beleidsmatig, noch op instellingsniveau aan de orde geweest. 48 Digitale duurzaamheid richt zich in eerste instantie op de datalaag. Daar bevindt zich immers het digitaal cultureel erfgoed dat we willen borgen. Een bestendig duurzaam digitaal bestel zal daarom van onderaf opgebouwd moeten worden. 41 ED3(eisen duurzaam digitaal depot). Dit kader is gebaseerd op TRAC zie: In 2012 opgevolgd door de ISO rp.eu/ 43 OAIS is een standaard voor het ontwikkelen van een administratieve beheeromgeving. Waarbij het hele proces van ingest tot toegang verlenen aan gebruikers beschreven wordt. 44 De CCDD gaf in de strategische agenda al aan dat Enno Meijers het volwassenheidsmodel voor duurzame toegang tot digitale informatie van Charles Dollar aanpaste om het geschikt te maken als instrument voor kleine en middelgrote instellingen. 45 Beleidsmatig speerpunt was de inrichting van een infrastructuur die instellings- en sectoroverstijgend toegang tot cultuur kon bieden. Uitgaand van het feit dat online grenzen tussen instellingen vervagen of zelfs verdwijnen en de gebruiker gebaat was bij een samenhangend informatie- aanbod. 46 De eerste stappen naar een nationale infrastructuur gebaseerd op gedistribueerde datasets en een tussenlaag om betekenisvol informatie uit te kunnen wisselen werden in 2004 gezet. Zie: jannekevankersen phpapp01/95/slide jpg? Met het beeindingen van de subsidie aan de Cultuurwijzer werd de ontwikkeling van deze infrastructuur tijdelijk stopgezet. In het project Nederlands Erfgoed Digitaal werd van eenzelfde structuur uitgegaan. Deze structuur vormt nu het uitgangspunt voor de verdere ontwikkeling van de nationale infrastructuur. 47 Een dark aggregator heeft geen publieke toegang om de data te raadplegen, maar bestaat slechts om data door te geven aan andere gebruikers. 48 De standaarden en metadata die gebruikt worden in het kader van de publieksgerichte digitaliseringsprojecten zijn veelal gericht op het realiseren van een geïntegreerde of in ieder geval gestandaardiseerde toegang. 14

15 De vraag is nu hoe we digitale duurzaamheid op een efficiënte wijze kunnen organiseren en tegelijkertijd het hergebruik van de bronnen kunnen ondersteunen. Het gegeven dat culturele instellingen niet alleen toegang tot dat erfgoed bieden, maar ook zelf gebruiker zijn, is daarbij belangrijk (zie hierboven figuur 2). Ten eerste zullen we de duurzame opslag voor alle verschillende bestanden van de organisatie moeten organiseren. Daarbij moeten we rekening houden met de workflow van de organisatie, de sterke nadruk op dienstverlening en de veeleisende gebruiker. 49 Tot op heden ontbreekt echter een systeem dat het managen van het proces vanaf het ontstaan of binnenkomen van informatie tot het hergebruik ervan integraal mogelijk maakt. Voorlopig zal er dus gewerkt moeten worden met verschillende instrumenten voor verschillende onderdelen van dit proces. Nader onderzoek om deze instrumenten beter samen te laten werken en op elkaar af te stemmen is nodig. 50 Ten tweede zullen we ons af moeten vragen wat het meest kosteneffectieve model is om duurzame toegang EN beheer te organiseren. Ervaringen uit het verleden hebben immers geleerd dat het ontbreken van een goed businessmodel in de weg staat aan een duurzame digitale toekomst. 51 In dat verband benadrukte de CCDD in de strategische agenda van 2012 al het belang van samenwerking. Daarvoor zijn een aantal deelgebieden aan te wijzen: kennisdeling, kostenmodellen/businessmodellen, infrastructuur (gedeeld of individueel) en collectievorming (waarderingssystematiek ontwikkelen, afstemming digital born art collecties). 4.5 Een schaalbare infrastructuur Er zijn verschillende modellen denkbaar om tot een infrastructuur voor digitale duurzaamheid te komen. Dat kan gaan van gedeelde depots voor culturele instellingen die tot eenzelfde domein behoren 52, tot het ontwikkelen en aanbieden van normen en richtlijnen zodat instellingen individueel het duurzaamheidsprobleem aan kunnen pakken of het aanwijzen van een aantal voor duurzaam beheer verantwoordelijke partijen (HUBS). De centrale vraag is hoe een kosteneffectieve en voor organisaties efficiënte infrastructuur ingericht kan worden. Daarbij komt bijvoorbeeld data- integriteit, de betrouwbaarheid van de relatie van het depot met het werkproces van de instelling en de mogelijkheid tot toegang en hergebruik van gegevens aan bod. En hoe de te kiezen oplossing aansluit op het beleid van de overheid dat erop gericht is sectoroverstijgende en sectorspecifieke shared services in te richten In dat verband zijn de ervaringen die het Anne Frankhuis op dit moment opdoet interessant voor andere organisaties. In DCH- RP: Digital Cultural Heritage Roadmap for Preservation - Open Science Infrastructure for DCH in 2020 wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn van gezamenlijke erfgoedbrede opslag in de context van gezamenlijke erfgoedbrede toegang. Een digitaal duurzaam depot moet verschillende groepen gebruikers kunnen bedienen. Daarom moet van te voren nagedacht worden over het formaat waarin bestanden uitgeleverd kunnen worden. Daarvoor kunnen we leren van het verleden door de resultaten van publieksgerichte digitaliseringsprojecten te bestuderen. 50 Dat gaat verder dan het inrichten van een Digital Asset Management Systeem. 51 In het project Beelden voor de Toekomst werd geen rekening gehouden met toekomstige exploitatie, duurzaam beheer van projectresultaten uit samenwerkingsprojecten is geen issue geweest, investeringen in gemeenschappelijke instrumenten voor toegang en ontsluiting zijn verloren gegaan. 52 Al dan niet via een cloud- constructie gerealiseerd 53 In dat verband zou ook het model waarbij de RCE als centrale hostende instelling fungeert bekeken kunnen worden 15

16 Ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld de Brabantcloud, lijken in ieder geval voor sommige instellingen zowel vanuit kennisperspectief als beheersbaarheid en kosteneffectiviteit interessant te zijn. In deze provinciale portal wordt instellingen de gelegenheid geboden hun data in een gemeenschappelijke cloud te laten beheren. 54 De schaalbaarheid van de cloudoplossing (waarbij de opslagruimte immers naar believen virtueel uitgebreid kan worden) lijkt aantrekkelijk. Zeker in combinatie met het aanbieden van Software diensten als Service (Saas) of PaaS en Iaas, 55 die het voor instellingen mogelijk maken een eigen samenwerkingsomgeving in te richten. Wat de mogelijkheden van een dergelijke schaalvergroting zijn en hoe kostenefficiënt deze keuze is moet de komende jaren onderzocht worden. Op andere plaatsen worden provinciale depots (als aanvulling op landelijke HUBS) ingericht om een schaalbare oplossing voor duurzaam toegang tot digitaal cultureel erfgoed te kunnen bieden. 56 Voor organisaties die binnen eenzelfde kennisdomein werken kan een benadering vanuit de workflow, waarbij de informatieketen centraal staat, interessant zijn. 57 Uiteindelijk gaat het om de beste oplossing, gegeven de omvang van de instelling, digitaliseringsgraad, data- integriteit en financieel kader Duurzaamheid en regie De regie over infrastructurele voorzieningen voor de duurzame opslag en ontsluiting moet vooral bij de instellingen zelf liggen zo blijkt uit de interviews. De aanloop naar de ontwikkeling en implementatie van duurzame infrastructurele voorzieningen zou echter wel een gezamelijke zorg moeten zijn. Voor de overheid ziet men een rol bij het vaststellen van door het veld ontwikkelde richtlijnen, kaders en kwaliteitsnormen, met name als het gaat om publiek private samenwerkingsconstructies. Daarbij is het aan te raden aan te sluiten bij bestaande normen en standaarden. Standaard Service Level Agreements (SLA s) 59, of in ieder geval voorbeelden daarvan, zouden instellingen kunnen helpen bij het maken van afspraken met (commerciële) dienstenleveranciers. 4.7 Publiek Private Samenwerking Digitale duurzaamheid is niet alleen een zaak van de juiste kennis, maar ook van voldoende financiële middelen. Daarom heeft de sector ook grote behoefte aan efficiënte businessmodellen waar ook de markt een rol in speelt. Samenwerking met commerciële partners 60 noodzaakt eens te meer tot het duidelijk formuleren aan welke standaardeisen voor duurzame digitale bewaring een depot voor culturele data moet voldoen en het 54 In dat verband is ook het Cloud for Europe project van belang dat op 4 juli 2013 gelanceerd werd. Men beoogt met dit project dat over een termijn van drie jaar loopt vertrouwen in cloud computing te creëren, innovatie op dat gebied mogelijk te maken en de publieke sector te overtuigen van het belang van deze oplossing voor duurzame opslag. Ook het Rijk ging inmiddels over op de gesloten rijkscloud met als doel tot betere gegevens uitwisseling en gestandaardiseerd applicatiegebruik te komen. Het is nog niet duidelijk hoe het met de veiligheid van informatie in de cloud gesteld is. 55 Platform- as- a- Service (PaaS), Infrastructure- as- a- Service (IaaS) 56 Zie inrichting provinciale portals van bijvoorbeeld Friesland of Gelderland 57 zie hiervoor het digtialiseringstraject dat Naturalis inzette 58 Feit is wel dat het voor financierende partijen veelal niet aantrekkelijk is om te investeren in een infrastructuur waarvan de resultaten niet direct zichtbaar zijn door de aanwezigheid van een voorkant. 59 In een Service Level Agreement worden de afspraken vastgelegd die betrekking hebben op de duurzame opslag en het management van de digitale informatie. Zoals bijvoorbeeld afspraken over beveiliging van de fysieke en virtuele infrastructuur, de overdracht en de toegang tot informatie. Ook backup wijze, duurzaam opslagformat en te bewaren metadata worden beschreven en de wijze waarop de kwaliteitscontrole op de duurzaamheid van de data wordt uitgevoerd. Verder het te leveren serviceniveau, licentie- afspraken en het format waarin materiaal uitgeleverd wordt. 60 Het Rijk besteedde de inrichting van het datacentrum uit aan Equinix, een private partij. 16

17 ontwikkelen van een exitstrategie. Daar ziet de sector ook een rol voor de overheid. Het gaat immers nog steeds om erfgoed waar een publiek belang aan verbonden is. 61 Er liggen kansen om in samenwerking met commerciële partijen, eventueel volgens het traject van preconcurrentiële aanbesteding (uitleggen), innovatieve modellen voor duurzaam organisatiebreed informatiebeheer te ontwikkelen. Fig 3: digitaal duurzaam informatiebeheer in de dynamische context van de werkprocessen van de instelling en het internet al dan niet in combinatie met beheer in de cloud voorkomt dat een duurzaam depot een datakerkhof wordt. 4.8 Auteursrechten De meeste instellingen geven aan auteursrechten een prioritair issue te vinden. De kennis over het onderwerp is groot. Dat zegt ook iets over de omvang van het probleem. Het is essentieel voor de digitale toekomst van instellingen om met oplossingen voor het auteursrecht, afdracht en wijze van rechtenclearing te komen met het oog op hergebruik van het digitaal erfgoed. 4.9 Digitale duurzaamheid: kosten Inzicht in de kostenstructuur voor digitale duurzaamheid is op dit moment niet goed mogelijk. De voortschrijdende techniek en de voortdurende dalende kosten voor opslag leiden ertoe dat geen betrouwbaar beeld te schetsen is. Daarvoor is meer onderzoek nodig. In ieder geval moeten bij het bieden van inzicht in deze kosten de toekomstige exploitatielasten meegerekend worden 62. Maar bijvoorbeeld ook de kosten die gemaakt moeten worden voor eventuele rechtenclearing. Om digitale duurzaamheid op termijn betaalbaar te houden moeten keuzes gemaakt worden. Dat hoeft niet alleen te gaan om welke informatie je bewaart. Het kan ook gaan om de manier waarop je informatie bewaart. Soms zullen instellingen een niet- optimale standaard kiezen om de problematiek in kostentermen beheersbaar te houden. Dan is het van belang om zicht te houden op de ontwikkeling van standaarden die wellicht op een later moment een betere duurzaamheid garanderen maar minder opslagkosten vergen. Een inschatting die de digitale ontwikkeling van instellingen qua kosten met zich meebrengt zou gemaakt kunnen worden op grond van een gemiddelde berekening van de groeiende inzet op automatisering de afgelopen vijf jaar en de digitale projectfinanciering. De 61 In hetzelfde licht moeten bijvoorbeeld ook duidelijke afspraken over een opt out gezien worden als er sprake is van het beëindigen van een overeenkomst. 62 Cijfers oa. uit onderzoek Enumerate maken duidelijk dat deze kosten tot nu toe niet meegenomen zijn bij de berekening van de lasten voor digitale duurzaamheid. 17

18 resultaten van het Europese 4C project 63 waar DANS aan deelneemt zijn interessant omdat men binnen dat project ernaar streeft de kosten voor digitale duurzaamheid modelmatig te berekenen Conclusie Op het terrein van digitale duurzaamheid moet nog veel onderzoek plaatsvinden dat vooral gericht is op het vergroten van de bereikbaarheid en de toegankelijkheid van het digitaal erfgoed. Daarnaast is digitalisering nog steeds van belang. Om de vraag naar digitale beeldinformatie goed te kunnen beantwoorden zijn namelijk hoogwaardige digitale masters nodig. Het digitaliseren van AV- bestanden blijft lastig. Datzelfde geldt voor het maken van afgeleiden van de masterbestanden. Evenals voor digital born art geldt dat de ontwikkeling van de technologie voortdurend in de gaten moet worden gehouden. Kwaliteitscontrole, integriteit en authenticiteit en dus versiebeheer van data en duurzame unieke toegang zijn belangrijke onderwerpen om de gebruiker van de toekomst blijvend van kwalitatief hoogwaardige informatie te kunnen voorzien. Samenwerking en kennisdeling vormen de basis om tot een robuuste infrastructuur te komen 64. Een dergelijke infrastructuur is: - gebaseerd op heldere afspraken over regie - ingericht op een op de organisatie toegesneden kostenefficiënte manier die de effectiviteit van de werking van de instelling vergroot - is gebaseerd op richtlijnen, normen en standaarden - staat in dienst van de gebruiker Specifieke organisatiebehoeften of veiligheidsoverwegingen kunnen ertoe leiden dat er voor een individuele maatwerkoplossing voor digitale duurzaamheid wordt gekozen. Het is voor de hand liggend dat vanuit kosten en kennisoverwegingen voor gezamenlijke oplossingen wordt gekozen waar dit mogelijk is. 65 Dat geldt ook voor thematisch georganiseerde netwerken. Samenwerking met private partijen is mogelijk, mits er voldoende zekerheden geformuleerd kunnen worden om het digitaal erfgoed veilig en kwalitatief hoogwaardig duurzaam te beheren. Een landelijke infrastructuur hoeft niet bij voorbaat een centraal georganiseerde structuur met aangewezen eindverantwoordelijken te zijn. Het is evengoed denkbaar dat een gedistribueerd model voor duurzaam digitaal beheer en duurzame toegang wordt ingericht. Een dergelijk systeem dient gereglementeerd te worden door duidelijke afspraken, standaarden en verplichtende kaders. De werking en kwaliteit ervan moet, gecontroleerd worden door een inspectie- of auditsysteem. Het is belangrijk om onderzoek te doen naar een samenhangend pakket aan software voor de culturele sector waarmee de digitale duurzaamheidsproblematiek voor het hele proces, van ontvangst tot hergebruik, benaderd kan worden. Het digitaal duurzaamheidsonderzoek heeft betrekking op alle onderdelen van het traject: van persistent identifiers, tot metadata, betrouwbare opslag, schaalbaarheid, certificering en hergebruik. Of men het duurzaamheidsvraagstuk nu in huis oplost of extern belegt, in beide gevallen is kennis over duurzaamheid in de organisatie noodzakelijk naast het duidelijk benoemen van een eindverantwoordelijke, bij voorkeur op MT niveau C of voluit : the Collaboration to Clarify the Costs of Curation. Dit Europese project is erop gericht een raamwerk te ontwikkelen waarmee organisaties zo kosteneffectief mogelijk data kunnen beheren. 64 Dat hangt bijvoorbeeld af van de digitaliseringsgraad van de instelling of bijvoorbeeld veiligheidseisen. 65 Dat kan bijvoorbeeld voor provinciale infrastructuur gelden 18

19 Digitale duurzaamheid vereist specifieke kennis daarom zijn scholings- en opleidingstrajecten noodzakelijk. Een financieel kader voor de kosten van digitale duurzaamheid voor culturele instellingen op lange termijn is op dit moment niet te geven. Daarvoor is eerst nader onderzoek noodzakelijk. Onderdeel van het onderzoek is het vaststellen welke kosten bij culturele instellingen tot lasten voor digitaal behoud, beheer en toegang gerekend kunnen worden Andere voorbeelden van kosten in verband met duurzame opslag zijn personeel, beveiliging, risicomanagement, backup- beleid, organisatie van de opslag, kwaliteitsmanagement, metadatamanagement en (technische) uitleveringsformaten 19

20 5. Werkprogramma CCDD Inleiding De CCDD zette in het werkprogramma in op drie deelterreinen: lobby naar overheden, relatie met de NCDD en bewustwording, kennisdeling, deskundigheidsbevordering. Het werkprogramma gaat verder op deze weg met een aangescherpte visie, inzet op beleidsontwikkeling en een onderzoeksprogramma. 67 Vanwege de nauwe relatie met de NCDD zal in het werkprogramma steeds aangegeven worden hoe de activiteiten van de CCDD zich verhouden tot die van de NCDD. Daarbij wordt aangesloten bij de vier deelgebieden die de NCDD voor de komend vijf jaar definieerde: Collectievorming, Kostenmodel, Kennisdeling en Infrastructuur. Uitvoering in vier fases Het werkprogramma van de CCDD zal in vier fases worden uitgevoerd, waarvan de eerste fase een initiatiefase is. Gedurende de hele periode zal de CCDD inzetten op kennisdeling, deskundigheidsbevordering en het zichtbaar maken van best practices. In de initiële fase zal vooral aan strategie en visie- ontwikkeling worden gewerkt. Vervolgens wordt in de eerste fase ingezet op de (voorwaarden voor ) ontwikkeling van de duurzame informatiehuishouding van instellingen. In de tweede fase wordt gewerkt aan concretisering van de activiteiten uit de eerste fase bijvoorbeeld door het uitvoeren van pilotprojecten. De derde en laaste fase is een implementatiefase. 1. Initiële Fase ( ) : a. In samenwerking met de NCDD wordt aan een gemeenschappelijk organisatiestructuur en strategie voor digitale duurzaamheid gewerkt met daarbij aandacht voor de pluriformiteit, omvang en verschillen in snelheden van het culturele veld. b. Uitvoeren van een onderzoek naar de wenselijke strategie en infrastructuur voor duurzame toegankelijkheid van digitale cultuur. Daarmee wordt aangesloten bij de ontwikkelingen die plaatsvinden bij OCW in het kader van de strategische agenda en het inrichten van een digitale infrastructuur. c. kennisdeling, deskundigheidsbevordering en zichtbaar maken van best practices Eerste fase ( ): In deze fase zullen een aantal meer specifieke onderzoeken worden uitgevoerd met betrekking tot de ontwikkeling van de digitale infrastructuur en domeinspecifieke vraagstukken zoals duurzame toegang tot digital born art. 1. Bewustwording van de digitale duurzaamheidsthematiek bij de sector, kennisdeling, deskundigheidsbevordering en zichtbaar maken van best practices. (NCDD Thema 1: Kennisdeling) 2. Verzorgen van opleidingen of aanpassen van bestaande opleidingen. (NCDD: Thema 1 Kennisdeling / opleiding en training) 3. Inzetten op kwalitatief beleid met betrekking tot informatieplannen instellingen 67 In bijlage 1 is in een schematisch overzicht weergegeven hoe het werkprogramma zich verhoudt tot dat van oa. Anne Frankhuis, Boijmans van Beuningen, Naturalis als voorbeelden. (dit moet bij best practices onder c. Deze voetnoot verplaatsen.) 20

Het digitale informatielandschap van de toekomst. Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den.

Het digitale informatielandschap van de toekomst. Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den. Het digitale informatielandschap van de toekomst Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den.nl Opzet presentatie: Wat is DEN? Digitale informatiemaatschappij

Nadere informatie

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1)

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) BESCHRIJVING CASE STUDY PROJECT DDS HERLEEFT Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) Dit document bestaat uit twee delen: 1. Project DDS herleeft Beschrijving van het hele

Nadere informatie

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

Verslag Klein beginnen, groot eindigen Praktijkmiddag born digital erfgoed SIMIN-NCDD-CCDD 18 juni 2015 #borndigduurzaam

Verslag Klein beginnen, groot eindigen Praktijkmiddag born digital erfgoed SIMIN-NCDD-CCDD 18 juni 2015 #borndigduurzaam Verslag Klein beginnen, groot eindigen Praktijkmiddag born digital erfgoed SIMIN-NCDD-CCDD 18 juni 2015 #borndigduurzaam Welkomstwoord door Walter Swagemakers Bestuurslid SIMIN Walter Swagemakers werkzaam

Nadere informatie

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Deze vragenlijst dient om een totaalbeeld te krijgen van de resultaten van de projecten die in 2013/2014 gefinancierd

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst. Informatie duurzaam digitaal toegankelijk

Verslag van de bijeenkomst. Informatie duurzaam digitaal toegankelijk Verslag van de bijeenkomst Informatie duurzaam digitaal toegankelijk 10 oktober 2011 Informatie duurzaam digitaal toegankelijk Verslag van de bijeenkomst voor de verantwoordelijken voor de informatievoorziening

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker

Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker Deze samenvatting geeft de resultaten van een onderzoek naar ontsluitingsmethoden van vormgevingsarchieven

Nadere informatie

Digitale duurzaamheid 101. Wat het is, wat het niet is en wat u er mee moet.

Digitale duurzaamheid 101. Wat het is, wat het niet is en wat u er mee moet. Digitale duurzaamheid 101 Wat het is, wat het niet is en wat u er mee moet. Wie zijn wij? Vader van Amber (5) en Stijn (3) Getrouwd met Pamela O.a.Vader.man.vriend.eigenzinnig. dichter.gouda.zelfstandig

Nadere informatie

Toekomst voor ons digitaal geheugen

Toekomst voor ons digitaal geheugen Toekomst voor ons digitaal geheugen De nationale verkenning digitale duurzaamheid Inge Angevaare coördinator, Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid ICTU Kennislab, 17 juni 2009 Indeling Algemene introductie

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

B) Toelichting van EYE op het inmiddels gewijzigd beleid t.a.v. duurzame opslag van gedigitaliseerde films en born digital films

B) Toelichting van EYE op het inmiddels gewijzigd beleid t.a.v. duurzame opslag van gedigitaliseerde films en born digital films Mevrouw drs. M. C. van Heese Erfgoedinspectie/Collecties en Archieven IPC 3500 Postbus 16478 2500 BL Den Haag Amsterdam, 11 februari 2016 Betreft: De stoot van de rijkscollectie BYE Filmmuseum Geachte

Nadere informatie

samen wat kan, individueel wat moet Samen bouwen aan een netwerk van landelijke voorzieningen

samen wat kan, individueel wat moet Samen bouwen aan een netwerk van landelijke voorzieningen samen wat kan, individueel wat moet Samen bouwen aan een netwerk van landelijke voorzieningen Samenvatting en conclusies van het onderzoek naar een landelijke infrastructuur voor duurzame toegang tot digitale

Nadere informatie

Voorstudie CAHF-beleid omtrent digitale duurzaamheid. Bert Lemmens PACKED vzw 17 september 2013 S.M.A.K. Gent

Voorstudie CAHF-beleid omtrent digitale duurzaamheid. Bert Lemmens PACKED vzw 17 september 2013 S.M.A.K. Gent Voorstudie CAHF-beleid omtrent digitale duurzaamheid Bert Lemmens PACKED vzw 17 september 2013 S.M.A.K. Gent DIGITALISERING digitale communicatie > publiek # doelgroepen # kanalen # presentatievormen DIGITALISERING

Nadere informatie

Algemene vragen. Specifieke vragen. Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault. Wat is de naam van uw e-depot oplossing?

Algemene vragen. Specifieke vragen. Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault. Wat is de naam van uw e-depot oplossing? Algemene vragen Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault Wat is de naam van uw e-depot oplossing? DiVault Wat is uw naam? (verplicht) Hans Mannaert Wat is uw e-mailadres? (verplicht) hans@divault.nl

Nadere informatie

Digitale opslag Door Jeffrey van der Hoeven

Digitale opslag Door Jeffrey van der Hoeven Digitale opslag Door Jeffrey van der Hoeven Cumulatieve prognoses van Beeld&Geluid, KB, Nationaal Archief en KNAW tezamen. Wat is 1 Petabyte aan data? 1800m 1,5 miljoen CD-ROM s 828m 443m 324m Eiffeltoren

Nadere informatie

Eerste uitwerking strategisch thema 'Betrouwbare digitale informatie is de basis'

Eerste uitwerking strategisch thema 'Betrouwbare digitale informatie is de basis' Eerste uitwerking strategisch thema 'Betrouwbare digitale informatie is de basis' versie 30 augustus 2013 De beschikbaarheid van betrouwbare digitale overheidsinformatie is de basis voor het goed kunnen

Nadere informatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie Erik Saaman (projectleider DUTO) NORA Gebruikersraad, 9 juni 2015 normenkader@nationaalarchief.nl Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie

Nadere informatie

Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst. Het Rotterdamse E-depot

Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst. Het Rotterdamse E-depot Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst Het Rotterdamse E-depot Stand van zaken Het Stadsarchief Rotterdam heeft twee opdrachten: Als informatiebeheerder van Rotterdam, klaarstaan voor de digitale

Nadere informatie

Hoe selecteer je preserveringstools? Sara van Bussel. Koninklijke Bibliotheek

Hoe selecteer je preserveringstools? Sara van Bussel. Koninklijke Bibliotheek Hoe selecteer je preserveringstools? Sara van Bussel Koninklijke Bibliotheek Hoe selecteer je preserveringstools? Het probleem van digitale duurzaamheid Types digitale preservering Preserveringstools in

Nadere informatie

Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces

Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces Anje van der Lek Wat gaan we doen? Vanuit mijn perspectief: (overheid, archiefwet) Het e-depot Tenant architectuur Vanuit jullie perspectief: (particuliere

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

OUD IS IN. 12 september 2013

OUD IS IN. 12 september 2013 OUD IS IN 12 september 2013 David Coppoolse Vlaamse Erfgoedbibliotheek Marleen Vandenreyt Provinciale Bibliotheek Limburg Welkom 2 In deze presentatie Realisering Flandrica.be 2011-2012 Ervaringen van

Nadere informatie

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing?

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Hans Hofman Nationaal Archief Netherlands NCDD Planets dag Den Haag, 14 december 2009 Overzicht Wat is het probleem? Wat is er nodig?

Nadere informatie

Data, tools en infrastructuren Rollen en verantwoordelijkheden

Data, tools en infrastructuren Rollen en verantwoordelijkheden Data, tools en infrastructuren Rollen en verantwoordelijkheden Laurents Sesink Nederlands-Vlaamse samenwerking bij de digitalisering van het erfgoed Antwerpen, 21 juni 2012 Waarom wetenschappelijke data

Nadere informatie

Born digital. bedreigd erfgoed

Born digital. bedreigd erfgoed Op weg naar een generieke workflow Born digital kunst film/video fotografie en architectuur cultureel erfgoed is duurzame toegankelijkheid van collecties bedreigd erfgoed voor born digital erfgoed binnen

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur R.J.Schimmelpennincklaan 3 Postbus 61243 2506 AE Den Haag Telefoon +31(0)70 310 66 86 Fax +31(0)70 361 47 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Nadere informatie

Foto: THE Holy Hand Grenade! CC BY-SA 2.0

Foto: THE Holy Hand Grenade! CC BY-SA 2.0 SCOREMODEL Foto: THE Holy Hand Grenade CC BY-SA 2.0 Foto: Wief70 CC BY-NC 2.0 Foto: portfolium CC BY-NC 2.0 DUURZAME BEWARING IS Organisatiestructuur Mensen en middelen Opslagsystemen Standaarden Karakteriseren

Nadere informatie

zorgeloos werken in de cloud

zorgeloos werken in de cloud metacom cloud functionele mogelijkheden zorgeloos werken in de cloud vanmeijel.nl bouwen kan simpeler Metacom is één van de meest bedrijfskritische applicaties binnen uw organisatie. De beschikbaarheid,

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development

Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development Leden van de werkgroep Aad van der Valk, NIBG Andrea Scharnhorst, DANS Barbara Sierman, KB Giovanna Fossati, EYE, voorzitter Inge Angevaare,

Nadere informatie

Ieder document direct beschikbaar

Ieder document direct beschikbaar Slide 1 Ieder document direct beschikbaar 4 februari 2016 1 Slide 2 Over Expansion Implementatiespecialist op gebied van digitale documentverwerking en archivering Verantwoordelijk voor volledig implementatietraject

Nadere informatie

TARA. of een open architectuur voor archieven. een verkenning door Karin van der Heiden en Ivo Zandhuis

TARA. of een open architectuur voor archieven. een verkenning door Karin van der Heiden en Ivo Zandhuis TARA of een open architectuur voor archieven een verkenning door Karin van der Heiden en Ivo Zandhuis TARA Toegankelijke Archieven Referentie Architectuur toegankelijke archieven wat wil uw baas? profileren

Nadere informatie

Belééf het Erfgoed. Modules. Framework. Diensten. Portaalsoftware

Belééf het Erfgoed. Modules. Framework. Diensten. Portaalsoftware Belééf het Erfgoed Atlantis is een flexibel en betrouwbaar systeem voor collectiebeheer en portaalbouw. Dus wilt u op een professionele en verantwoorde wijze uw erfgoedbronnen beheren en beschikbaar stellen?

Nadere informatie

THEORIE I TECHNOLOGIE I DUURZAAMHEID. [chapeau] Musea en digitale duurzaamheid [kop] Digitaalduurzaam? Esther Boeles

THEORIE I TECHNOLOGIE I DUURZAAMHEID. [chapeau] Musea en digitale duurzaamheid [kop] Digitaalduurzaam? Esther Boeles THEORIE I TECHNOLOGIE I DUURZAAMHEID [chapeau] Musea en digitale duurzaamheid [kop] Digitaalduurzaam? Esther Boeles De digitale revolutie leverde een enorme vloed aan data op. Ook musea sloegen aan het

Nadere informatie

Opbouw archief tot nu toe

Opbouw archief tot nu toe Agenda Achtergrond bij de rollout VIAA timeline & archiefsysteem Proces digitalisering => archivering VIAA en U Demo & Training Future Work Support en documentatie. Opbouw archief tot nu toe Grootste mijlpalen

Nadere informatie

Best practise e-depot. Streekarchieven zoeken de samenwerking op

Best practise e-depot. Streekarchieven zoeken de samenwerking op Best practise e-depot Streekarchieven zoeken de samenwerking op Opwarmen met stellingen Een e-depot is de verantwoordelijkheid van de markt Een e-depot is de verantwoordelijkheid van de archiefdienst Een

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Vooraankondiging: Digitaal Erfgoedconferentie 2012

Vooraankondiging: Digitaal Erfgoedconferentie 2012 Vooraankondiging: Digitaal Erfgoedconferentie 2012 De zevende editie van de Digitaal Erfgoedconferentie, DE conferentie 2012, vindt plaats op maandag 3 en dinsdag 4 december 2012 in De Doelen, Rotterdam.

Nadere informatie

Notitie Programma Digitaal Werken

Notitie Programma Digitaal Werken Notitie Programma Digitaal Werken Onderwerp Programma Digitaal Werken: aanschaf en implementatie Zaaksysteem Suite en Suite voor Vergunningen, Toezicht & Handhaving. Huidige situatie Amstelveen werkt met

Nadere informatie

Digitaal Erfgoed Houdbaar Samen bouwen aan de toekomst van ons digitale geheugen

Digitaal Erfgoed Houdbaar Samen bouwen aan de toekomst van ons digitale geheugen Netwerk Digitaal Erfgoed Programmaplan WP3 Digitaal Erfgoed Houdbaar Samen bouwen aan de toekomst van ons digitale geheugen 2 [Programmaplan Digitaal erfgoed houdbaar 1 september 2015] Verantwoording Het

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

Proces Mediaverwerking

Proces Mediaverwerking Proces Mediaverwerking Anne Werst, manager Catalogiseren awerst@beeldengeluid.nl Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Cijfers Ruim 750.000 uur radio, televisie, film 1.500.000 catalogusbeschrijvingen

Nadere informatie

Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek

Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek Ambitie 1. Ambitie 2. Ambitie 3. Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek terecht. Zoveel mogelijk informatie die onderzoekers nodig hebben voor

Nadere informatie

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant:

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant: Over ons All In Content begeleidt IT & New Media projecten in het domein van Enterprise 2.0 portals en contentmanagement. Onze focus ligt in het bijzonder op het gebied van duurzaam werken met toepassingen

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

Automatisch het DEN-nieuws in uw mailbox? Inschrijving voor de elektronische nieuwsbrief via: den@den.nl onder vermelding van verzoek DEN-brief.

Automatisch het DEN-nieuws in uw mailbox? Inschrijving voor de elektronische nieuwsbrief via: den@den.nl onder vermelding van verzoek DEN-brief. Inhoudsopgave Kwaliteitszorg IVA / ETIN Rapport Omwille van de kwaliteit van het digitale erfgoed Taskforce Archieven en Musea DEN-beleidsplan 2006-2008 Jaarlijkse DEN Conferentie op 9 en 10 november 2005

Nadere informatie

DIGITAL FOREVER. Digital Assets at risk

DIGITAL FOREVER. Digital Assets at risk DIGITAL FOREVER Digital Assets at risk 1 DR G.J. VAN BUSSEL Archivaris, Bedrijfskundige, Bestuurlijk Informatiekundige Lector Digital Archiving & Compliance (HvA) Strategisch Beleidsadviseur College van

Nadere informatie

Baseline Informatiehuishouding Gemeenten

Baseline Informatiehuishouding Gemeenten Baseline Informatiehuishouding Gemeenten Themasessie SOD Dagvoorzitter Marjan Dik Presentatie: Margriet van Gorsel 26 April 2012 Programma 13.30 13.45 Introductie met stellingen () 13.45 14.00 Pas op de

Nadere informatie

De SolidWorks QuickStart Module

De SolidWorks QuickStart Module SolidWorks 3D CAD software biedt intuïtieve oplossingen voor alle aspecten van uw designproces. De SolidWorks producten kunnen worden toegepast binnen de hele organisatie. De SolidWorks QuickStart Module

Nadere informatie

samen bouwen aan een netwerk van landelijke voorzieningen

samen bouwen aan een netwerk van landelijke voorzieningen samen bouwen aan een netwerk van landelijke voorzieningen Eindrapport van het onderzoek naar een landelijke infrastructuur voor duurzame toegang tot digitale informatie Joost van der Nat, Marcel Ras. April

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

Termen en begrippen Eisen Duurzaam Digitaal Depot

Termen en begrippen Eisen Duurzaam Digitaal Depot Afgedrukt : 722011 Pagina 1 van 12 R.S. Jonker Aangeboden digitaal archiefstuk A Digitaal archiefstuk (DA), zoals de archiefvormer het aanbiedt aan het depot. Hiertoe wordt het door de zorgdrager verwijderd

Nadere informatie

ERFGOED CONNECTIE UTRECHT Verslag bijeenkomst 6 oktober 2014, Het Utrechts Archief Thema Digital Born Erfgoed

ERFGOED CONNECTIE UTRECHT Verslag bijeenkomst 6 oktober 2014, Het Utrechts Archief Thema Digital Born Erfgoed ERFGOED CONNECTIE UTRECHT Verslag bijeenkomst 6 oktober 2014, Het Utrechts Archief Thema Digital Born Erfgoed Introductie Chantal Keijsper, directeur van Het Utrechts Archief Als gastvrouw heet Chantal

Nadere informatie

IAM en Cloud Computing

IAM en Cloud Computing IAM en Cloud Computing Cloud café 14 Februari 2013 W: http://www.identitynext.eu T: @identitynext www.everett.nl www.everett.nl Agenda 1. Introductie 2. IAM 3. Cloud 4. IAM en Cloud 5. Uitdagingen 6. Tips

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Erfgoedinstellingen en auteursrecht: Ken je strategie!

Erfgoedinstellingen en auteursrecht: Ken je strategie! Erfgoedinstellingen en auteursrecht: Ken je strategie! KVAN dagen 2015 PAUL KELLER, AMERSFOORT, 9 JUNI 2015 Auteursrecht en erfgoedcollecties Op veel werken in de collecties van erfgoedinstellingen rust

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

Network-centric approach of sustainable digital archives

Network-centric approach of sustainable digital archives Network-centric approach of sustainable digital archives 1. Partners Het consortium: de onderzoekers: IBBT-project office: Nico Verplancke IBBT-MMLAB-UGent: Rik Van de Walle IBBT-SMIT-VUB: Caroline Pauwels

Nadere informatie

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services E COMMERCE BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar e-business platform. Efficiënt beheer is cruciaal voor de continuïteit

Nadere informatie

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Werksessie DLWO 25 juni 2013 Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Ontwikkelingen rondom cloud Kansen voor samenwerking kennisinstellingen Behoeften

Nadere informatie

Presentatie e-depot: het archief van de toekomst. Chantal Keijsper 22 januari 2015

Presentatie e-depot: het archief van de toekomst. Chantal Keijsper 22 januari 2015 Presentatie e-depot: het archief van de toekomst Chantal Keijsper 22 januari 2015 Context van de pilot: landelijke ontwikkelingen Een veranderende samenleving Samenwerking in de archiefsector en breder

Nadere informatie

Project APEx Archives Portal Europe network of excellence

Project APEx Archives Portal Europe network of excellence Project APEx Archives Portal Europe network of excellence Digitale Collectie De Grootste Gemene Deler RCE Amersfoort 5 juni 2013 Stand van zaken Archieven APEx basis gegevens APEx volgt het APEnet project

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Formulier Datamanagementplan

Formulier Datamanagementplan Formulier Datamanagementplan NWO is in 2015 gestart met een pilot Datamanagement. Tijdens deze pilot vraagt NWO onderzoekers met toegekende onderzoeksprojecten onderstaand datamanagementplan in te dienen.

Nadere informatie

Op weg naar de Digitale Collectie Nederland 30 september 2014. Pieter Vijn Beeld& Geluid

Op weg naar de Digitale Collectie Nederland 30 september 2014. Pieter Vijn Beeld& Geluid Op weg naar de Digitale Collectie Nederland 30 september 2014 Pieter Vijn Beeld& Geluid Op weg naar de Digitale Collectie Nederland(Pieter Vijn, Beeld en Geluid) Het consortiumproject Digitale Collectie,

Nadere informatie

Projectplan Persistent Identifiers

Projectplan Persistent Identifiers Netwerk Digitaal Erfgoed DIGITAAL ERFGOED HOUDBAAR Projectplan Persistent Identifiers 28 september 2015 Auteur: Gijsbert Kruithof Projectmanager: Gijsbert Kruithof Opdrachtgever: Marcel Ras, NCDD Introductie

Nadere informatie

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie.

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. As-Built Documentatie digitaal op orde Als uw bedrijf actief is in de Marine, Off-Shore, energie of chemische industrie, dan heeft u voor

Nadere informatie

Lunadoc. Lunadoc. Geavanceerd Documentbeheer op maat van de KMO

Lunadoc. Lunadoc. Geavanceerd Documentbeheer op maat van de KMO Lunadoc Lunadoc Geavanceerd Documentbeheer op maat van de KMO Een archief moet lang ter beschikking blijven, ook al veranderen bepaalde servers en computers. De interface is altijd op maat. Iedere KMO

Nadere informatie

Digitaal Depot Nationaal Archief

Digitaal Depot Nationaal Archief Wat is een e-depot? Jacqueline Slats Nationaal Archief of the Netherlands Studiedag Digitale Depots, 15 oktober 2008 Felixarchief Antwerpen 1 De Digitale Overheid De samenleving werkt meer en meer met

Nadere informatie

TU Delft Library. Verbinden en verrijken van onderzoek en onderwijs aan de TU Delft

TU Delft Library. Verbinden en verrijken van onderzoek en onderwijs aan de TU Delft TU Delft Library Verbinden en verrijken van onderzoek en onderwijs aan de TU Delft We leven in een wereld, waar tijd en locatie er steeds minder toe doen. We staan 24/7 in contact met de buitenwereld.

Nadere informatie

Open Data bij de Vlaamse overheid. 19 juni 2015

Open Data bij de Vlaamse overheid. 19 juni 2015 Open Data bij de Vlaamse overheid 19 juni 2015 Open Data in Vlaanderen Anno 2015 Strategisch Inhoudelijk Open Data Raamwerk 4 sporen Juridisch Technisch 2012 2013 2014 2015 2016 VIP projecten Coördinatiecomité

Nadere informatie

Alfresco Document Management

Alfresco Document Management Pagina 1 van 6 Alfresco Document Management Efficiënter kunnen (samen)werken, altijd en overal kunnen beschikken over de benodigde informatie en geen zorgen hoeven maken over IT en back-up? Lagere kosten

Nadere informatie

Voorstel aan de Raad. Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 8 juni 2005 / 121/2005

Voorstel aan de Raad. Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 8 juni 2005 / 121/2005 Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 8 juni 2005 / 121/2005 Onderwerp Budgetverschuiving voor gemeentelijke voorziening DIVA Programma / Programmanummer Concernsturing / 8110 Portefeuillehouder

Nadere informatie

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed Cloud Computing -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015 Opvallend betrokken, ongewoon goed Agenda Inleiding Mijn achtergrond Over Innvolve Cloud Computing Overwegingen Afsluiting

Nadere informatie

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015 Bedrijfsvoering De gemeenteraad van Bloemendaal Datum : 19 augustus 2015 Uw kenmerk : Ons kenmerk : 2015056815 Behandeld door : J. van der Hulst Doorkiesnummer : 023-522 5592 Onderwerp : Rapportage informatiebeveiliging

Nadere informatie

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk'

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' 29 januari 2013 Agenda 1) Uitgangssituatie 2) Voorlopige resultaten inventarisatie 3) (markt)ontwikkelingen 4) Wat is het vraagstuk? 5)

Nadere informatie

Werkbijeenkomst Taalunie Digitalisering van het erfgoed

Werkbijeenkomst Taalunie Digitalisering van het erfgoed Werkbijeenkomst Taalunie Digitalisering van het erfgoed Marco de Niet Stichting DEN Antwerpen, 21 juni 2012 Make heritage available to users wherever, whenever Cultivate new ways for users to participate

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

Slotbijeenkomst Pilot E-depot Utrecht. Hier komt tekst. komt ook tekst 22-1-2014. Utrecht.nl

Slotbijeenkomst Pilot E-depot Utrecht. Hier komt tekst. komt ook tekst 22-1-2014. Utrecht.nl Slotbijeenkomst Pilot E-depot Utrecht Hier komt tekst Digitaal erfgoed Metagegevens & Hier 22-1-2015 Architectuur komt ook tekst 22-1-2014 Bert van Kooten Kennis- en Kwaliteitscentrum Documentaire informatie

Nadere informatie

LCM. Beheren van ervaringen en kennis. kwaliteitszorg, collectiemanagement, e-cultuur. projecten uitgeverij partners Netwerken

LCM. Beheren van ervaringen en kennis. kwaliteitszorg, collectiemanagement, e-cultuur. projecten uitgeverij partners Netwerken Beleidsplan LCM 2009 2012 WE OUR NETWORK Landelijk Contact van Museumconsulenten (LCM) Het LCM is een praktijkgemeenschap in het domein van musea en erfgoed. Al 25 jaar is het LCM met succes actief in

Nadere informatie

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar!

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar! Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011 Aanpakken Maar! INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. RONDETAFELGESPREKKEN 2.1 Algemene uitkomsten van de rondetafelgesprekken 2.2 Aanbevelingen professor Meijs

Nadere informatie

De as a Service dienstverlening in het Nederlandse ICT landschap in kaart gebracht.

De as a Service dienstverlening in het Nederlandse ICT landschap in kaart gebracht. De as a Service dienstverlening in het Nederlandse ICT landschap in kaart gebracht. VOORLOPIGE RESULTATEN VOISS RESEARCH VOISS research richt zich sinds begin 2013 op het in kaart brengen van ICT bedrijven

Nadere informatie

ICT helpt de gemeente presteren. Jeroen van der Hulst, Programmamanager Informatisering

ICT helpt de gemeente presteren. Jeroen van der Hulst, Programmamanager Informatisering beter ICT helpt de gemeente presteren Jeroen van der Hulst, Programmamanager Informatisering Moet mee! - 90% huishoudens heeft snel internet - 10,4 miljoen smartphones -9 miljoen mobieltjes -2013: 4 miljard

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Een moderne dienstverlening voor musea en erfgoedinstellingen

Een moderne dienstverlening voor musea en erfgoedinstellingen Een moderne dienstverlening voor musea en erfgoedinstellingen Wat is Heron? Heron of Heritage Online staat voor: Een moderne softwaretoepassing voor het beheren, duurzaam bewaren en ontsluiten van al uw

Nadere informatie

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009 : Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009 Ir. Richard Heijne den Bak MTD Teamleider IT-inkoop/pakketselectie Mitopics Docent Nevi Inkoopacademie Inhoud Voorstellen Context IT-inkoop Omgaan met complexiteit

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

Erfgoedinspectie Ministerie van Onderwi/s, Cu/tuuren Wetenschap

Erfgoedinspectie Ministerie van Onderwi/s, Cu/tuuren Wetenschap Erfgoedinspectie Ministerie van Onderwi/s, Cu/tuuren Wetenschap > Retouradres Postbus 16478 2500 BL Den Haag KNMG T.a.v. het bestuur Postbus 20051 3502 LB UTRECHT Koninginnegracht 25 Den Haag Postbus 16478

Nadere informatie

Databank Digitale Dagbladen

Databank Digitale Dagbladen Databank Digitale Dagbladen Astrid Verheusen Projectmanager Afdeling Research & Development Koninklijke Bibliotheek Belemmert het auteursrecht de ontsluiting van de 20 ste eeuw? Vereniging voor Auteursrecht

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Registratie Data Verslaglegging Registratie Controleren en corrigeren Carerix helpt organisaties in het proces van recruitment en detachering. De applicatie voorziet op een eenvoudige wijze in de registratie

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services CLOUD DESIGN Managed Services We ontwerpen flexibele en kosteneffectieve cloud-architecturen als fundament voor uw digitale platform(en). De ontwikkelingen binnen

Nadere informatie

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Copyright Datacon www.datacon.nl Wat is een intranetportal? Een intranet is een online gepersonaliseerde en geïntegreerde toegang tot

Nadere informatie