Anti-alcoholbeleid op het werk. ACV-Openbare Diensten juli 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Anti-alcoholbeleid op het werk. ACV-Openbare Diensten juli 2013"

Transcriptie

1 Anti-alcoholbeleid op het werk ACV-Openbare Diensten mei juli

2 Krachtlijnen voor een alcoholbeleid op het werk Zowel werknemers als werkgevers winnen bij een duidelijk alcoholbeleid. De uitwerking van zo n beleid begint met het in kaart brengen van de actuele situatie, en wordt gevolgd door het bepalen van de doelstellingen. Het beleid zelf bestaat uit een preventief en curatief luik. Enerzijds worden risico s binnen de organisatie aangepakt en wordt gesensibiliseerd rond het thema. Daarnaast worden regels en procedures opgesteld betreffende beschikbaarheid, misbruik en hulpverlening. Dit alles wordt neergelegd in een beleidsdocument. Maar hoe maak je dat nu concreet? Dat gaan we in deze brochure proberen duidelijk maken. We stellen je hier onder meer een kader voor een kwalitatief alcoholbeleid voor. We baseren ons daarvoor op publicaties van de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen: VAD (2001). Een ticket voor een alcohol- en drugbeleid in uw onderneming. En VAD (2001). Juridische handvatten voor het gebruik en misbruik van alcohol en andere drugs op het werk. Alcohol is het meest gebruikte en het meest sociaal aanvaarde verslavende middel. Op de werkvloer vertaalt dit zich als volgt: gemiddeld zeven procent van de beroepsbevolking kampt met een problematische afhankelijkheid. Niettemin zijn zestig procent van alle problemen met alcohol op het werk te wijten aan occasioneel drankmisbruik. 66% tot 85% van de Belgische werkgevers worden geconfronteerd met alcohol op de werkvloer. Ziekteverzuim neemt toe Overmatig alcoholgebruik heeft een negatieve impact op de werking van een organisatie. Alcohol is verantwoordelijk voor heel wat ziekteverzuim. Het ziekteverzuim van probleemdrinkers ligt tot zes keer hoger dan bij de gemiddelde werknemer. Aanwezige werknemers leveren minder werk af, maken meer fouten, vergeten afspraken, raken vaker betrokken bij arbeidsongevallen, verslechteren de werksfeer en het organisatie-imago. En ook de arbeidsveiligheid wordt ernstig in het gedrang gebracht door zowel eenmalig als chronisch drankmisbruik. Mensen die gedronken hebben denken dat ze méér kunnen. Ze schatten hun eigen prestaties overdreven optimistisch in en dan is een ongeluk snel gebeurd. De gevolgen van alcoholproblemen kosten werkgevers tot 2,2 miljard euro per jaar.

3 Geen eenduidige aanpak Tot op heden is er geen echt eenduidige aanpak omtrent een alcoholbeleid geweest. Uit een onderzoek van Attentia blijkt dat 2 op 3 van de ondervraagde bedrijven over bepaalde richtlijnen beschikken omtrent het gebruik van alcohol en drugs tijdens de werkuren. Slechts 1 op 5 bedrijven zou een nultolerantie als algemeen geldend basisprincipe hanteren en 1 op 2 bedrijven voorziet geen enkele bijstand bij een vermoeden van drankmisbruik. Het voeren een preventief alcohol -en drugsbeleid in de onderneming is evenwel uiterst belangrijk. Deze problematiek is immers verstrekkend en grijpt in op het functioneren op de werkvloer, maar ook op de leefomstandigheden van de werknemers zelf, van hun collega-werknemers, de werkgever en ten slotte maar niet in het minst op die van de familiale omgeving van de werknemer. Economische en wettelijke motieven Investeren in preventie en het remediëren van problematisch alcoholgebruik op het werk leidt tot een aanzienlijke verbetering van de werkefficiëntie en bijgevolg tot een aanzienlijke besparing. Op korte termijn kan het invoeren van een alcoholbeleid de veiligheid op en de kwaliteit van het werk verbeteren, en de productiviteit verhogen. Op lange termijn verbetert de sfeer en wordt de gezondheid van de werknemers bevorderd, wat leidt tot een lager ziekteverzuim. Daarenboven toont een organisatie met een duidelijk alcoholbeleid aan men het zich verantwoordelijk voelt voor het welzijn van de werknemers. Naast economische zijn er ook wettelijke motieven voor een alcoholbeleid. Het ARAB vindt het de taak van de werkgever om de gezondheid, veiligheid en het welzijn van de werknemers te verzekeren én te bevorderen. Zo verbiedt artikel 99 om gedistilleerde alcoholische dranken en gegiste dranken met een gehalte van meer dan 6 % volume alcohol binnen te brengen in de fabrieken, werkplaatsen en bureaus alsmede op elke arbeidswerf. Daarnaast verplicht de Welzijnswet van 4 augustus 1996 een werkgever om aandacht te besteden aan het welzijn van de werknemers en om hierbij een preventief beleid te ontwikkelen zodoende risico s te voorkomen.

4 Starten van de beleidsverandering Het ontwerp en uitvoering van een kwalitatief beleid is een proces dat tijd en middelen kost. Tijdens de voorbereidings- en toepassingsperiode van het beleid kan er weerstand tegen de verandering ontstaan. Een evenwichtige en stabiele samenstelling van de beleidsgroep is een belangrijk instrument om hier mee om te gaan. Voor een effectieve aanpak van veranderingen is een groot draagvlak belangrijk. Succesfactoren hierbij zijn: een goede voorbereiding om improvisatie tijdens de uitvoering te vermijden; voldoende informatie en communicatie met alle betrokkenen; duidelijke doelstellingen; openheid en inspraakmogelijkheden; aandacht voor sleutelfiguren: hun voorbeeldgedrag is uitermate belangrijk; bijsturingmogelijkheden; Een solide en legitiem beleid is zelden het werk van één persoon. Het is weinigen gegeven om alles van een materie te weten, rekening te houden met het standpunt van de diverse groepen binnen een organisatie én steun te vinden voor het beleid bij deze groepen. Het is dan ook aangewezen het beleid vorm te geven in een beleidsgroep. De leden van deze groep kunnen de nodige kennis, visies en steun aanbrengen. In de groep dienen sleutelfiguren voor veiligheid, gezondheid en welzijn op het werk, én alle geledingen van het personeel paritair te zijn vertegenwoordigd. Door bundeling van deze krachten binnen de beleidsgroep kan ze een duurzaam beleid vormgeven. Het is belangrijk dat deze groep hiervoor het fiat krijgt van de organisatieleiding. Het is de taak van de beleidsgroep de uitgangspunten, doelstellingen en instrumenten van een beleid vast te leggen, ze te vertalen naar de organisatie, ze in een plan te gieten, en de uitvoering van dit plan op te volgen en eventueel aan te passen.

5 De verschillende stappen in de uitwerking van een beleid Het uitwerken van een beleid gebeurt best in een aantal stappen. Telkens is het belangrijk contact te houden met de organisatieleiding én het werkveld. Dit om het fiat en engagement van zowel de leden van de organisatie als de leiding te behouden. Informatie inwinnen over de beginsituatie: het actuele beleid en omvang van alcoholbeleid STAP 1 Het opbouwen van een alcoholbeleid start met het in kaart brengen van het actuele beleid en de noden waar een nieuw beleid op moet inspelen. Via een onderzoek bekomt men een beeld van de sterktes en zwaktes van de huidige situatie en van de mogelijke knelpunten en verwachtingen bij de werknemers. Bepalen van de uitgangspunten van het beleid STAP 2 De conclusies uit het onderzoek moeten worden vastgelegd. Deze conclusies geven aan welke de noden en verwachtingen binnen de organisatie bestaan. Op deze basis kunnen de doelstellingen van het beleid bepaald worden. Het is goed om het rapport dat op deze manier ontstaat voor te leggen aan de directie en het personeel.

6 Uitwerken van de doelstellingen van het beleid STAP 3 Nadat men heeft stilgestaan bij de actuele situatie en de doelstellingen voor een beleid is het belangrijk deze doelstellingen verder uit te werken. Het is aangewezen dat een organisatie deze doelstellingen zoveel mogelijk concretiseert: wat wil men uiteindelijk juist bereiken. Het is hierbij goed de uiteindelijke evaluatie van het beleid voor ogen te houden. Men dient vast te stellen waarnaar men zal kijken en welke normen men zal gebruiken bij de evaluatie van het beleid. Uitwerken van een integraal beleid: vijf pijlers STAP 4 Bij een goed beleid bestaat een juiste verhouding tussen preventief en curatief optreden. Preventie komt op de eerste plaats. Dit komt tot uiting in de volgende figuur. Preventie staat centraal bij de eerste en de vijfde pijler van het beleid en zijn zo de belangrijkste pijlers van het beleid. Preventie kan problemen met alcohol terugdringen, maar helaas niet volledig uit de wereld helpen. Vroeg of laat zal men disfunctionerende werknemers onder druk moeten zetten met regels, ze steun en hulp moeten bieden, en sancties nemen met als doel een effectieve gedragsverandering. Ook hier kan men zich beter op voorbereiden. Pijler 1 Stilstaan bij de risico s op het werk Alcoholproblemen op het werk gaan samen met een bepaalde organisatiecultuur en arbeidsomstandigheden. Het zogenaamde alcoholklimaat bestaat uit sociale drinknormen - verwachtingen en impliciete regels over drinken die ontstaan zijn in een groepscontext: of men drinkt of niet, hoeveel, wanneer, waar en met wie, de houding van het management en de sociale controle inzake alcohol op het werk. Een klimaat biedt aan individuen de mogelijkheid en verwachting om bepaald gedrag te ontwikkelen. Een klimaat waarin men laks omgaat met alcohol heeft dan ook een versterkende invloed op het feitelijke gebruik. Bij de arbeidsomstandigheden die de omvang van de alcoholproblematiek in een organisatie bepalen neemt stress een belangrijke plaats in. Alcoholgebruik is vaak een reactie op stress: met wat alcohol wenst een gebruiker spanning te voorkomen of te verlichten. Meer stress zal dan ook resulteren in meer alcohol-

7 problemen. Naast stress kunnen nog tal van andere belastende arbeidsomstandigheden een negatieve invloed op alcoholgebruik hebben. Hogere sociale druk, ploegenarbeid, nachtarbeid en repetitieve arbeid doen de kans op alcoholproblemen in een organisatie toenemen. Het risico van alcoholproblemen verschilt alleszins van functie tot functie. Wie werkt in een functie met een hoger risico verdient extra aandacht. Maar het alcoholklimaat of stress zijn niet de enige factoren die bepalen of iemand een alcoholprobleem zal ontwikkelen. Dit hangt uiteraard ook af van persoonlijke kenmerken. Het is echter wel duidelijk dat de verantwoordelijkheid gedeeld wordt. Een organisatie kan door het nastreven van een gezond alcoholklimaat en het wegwerken van risico-omstandigheden zowel alcoholgebruik op de werkvloer als buiten het werk in belangrijke mate terugdringen. Peiler 2 Reglementering van de beschikbaarheid Reglementen zijn een belangrijk onderdeel van een beleid, maar kunnen nooit een doel op zich zijn. Regelgeving dient rekening te houden met de bestaande organisatie- (ook alcohol-) cultuur. Voor speciale gelegenheden zoals de nieuwjaarsdrink of verjaardagen kunnen afspraken gemaakt worden. Een reglement is enkel werkzaam in zijn praktische toepassing. Men moet zich afvragen of men zal werken met een sanctioneerbaar reglement, dan wel met een aantal richtlijnen. Het is tevens belangrijk om rekening te houden met de wetgeving op dat vlak. Peiler 3 Procedures bij acuut of chronisch misbruik Er dienen verschillende procedures voorzien te worden voor van acute en chronische alcoholproblemen. Het is belangrijk dat de procedures erop gericht zijn om mensen door de confrontatie met hun gedrag en de mogelijke sancties als gevolg ervan, aan het denken te zetten en gedragsverandering te stimuleren. Belangrijk hierbij is dat er gradaties van maatregelen voorzien worden.

8 Vaststelling Meestal heeft men geen test nodig om te zien of een werknemer kan functioneren. Symptomen van alcoholgebruik zijn gemakkelijk zintuiglijk waar te nemen. Voor deze vaststelling dienen de nodige voorschriften te worden uitgewerkt. Er dient te worden beslist wie de bevoegdheid zal dragen om problemen te signaleren, vaststellingen te doen en te beslissen welke procedures gevolgd zullen worden. Zo kunnen leidinggevenden gemachtigd worden om in samenspraak met een werknemersvertegenwoordiger iemand ongeschikt te bevinden voor het werk. Daarnaast dient vastgesteld te worden of het gaat om acuut of chronisch misbruik. Ook hiervoor moeten de nodige procedures worden voorzien. Veel organisaties stellen zich niettemin de vraag of ze werknemers kunnen testen op het gebruik van alcohol. Hierbij stellen er zich echter tal van juridische vragen. Zo wordt er onder meer een belangrijk onderscheid gemaakt tussen alcoholintoxicatie enerzijds en dronkenschap anderzijds. Dronkenschap is een minder duidelijk omlijnde situatie en duidt eerder op waarneembare gedragingen en gevolgen, die kunnen worden vastgesteld door de omgeving. Intoxicatie is wat men met een meting kan vaststellen. Hiervoor is altijd een akkoord van de werknemer nodig. Een beroep op de preventieadviseur-arts is in elk geval ongeoorloofd wanneer het de bedoeling is om een sanctiemaatregel tegen een werknemer te ondersteunen. De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer kan testen gebruiken om te oordelen over het al dan niet geschikt zijn van een werknemer voor een bepaalde functie. Deze evaluatie van de geschiktheid van een werknemer die een veiligheidsfunctie vervult dient in de eerste plaats te gebeuren door klinische onderzoeksmethodes van de alertheid en het reactievermogen. Wanneer deze methodes onvoldoende uitsluitsel bieden kan de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer een onderzoek uitvoeren op een urinestaal. Echter, een dergelijk onderzoek kan enkel wanneer voldaan is aan volgende voorwaarden: 1. Het moet gemotiveerd zijn door de risico s en gevaren verbonden aan een inadequate uitvoering van een bepaalde taak. 2. Het moet gemotiveerd zijn door de bevindingen van een voorafgaand klinisch onderzoek, dat echter geen uitsluitsel verschafte over de geschiktheid. 3. De mogelijkheid van zulk onderzoek is expliciet vermeld in de arbeidsovereenkomst, het arbeidsregelement of de aanwervingsvoorwaarden bij selectie. 4. Het vereist de toestemming van de werknemer of kandidaat-werknemer. 5. Het urineonderzoek wordt uitgevoerd door een erkend laboratorium. 6. Bij een positieve vaststelling wordt een tegenexpertise voorzien. De geneesheer mag alleen meedelen of de werknemer al dan niet geschikt is

9 voor de functie, de medische motivering daarvan mag niet worden bekendgemaakt. Een extern geneesheer kan gevorderd worden door bevoegde personen (lokale of federale politie) of gevraagd worden door de werkgever. Deze arts is op dat ogenblik niet gebonden aan de zwijgplicht voor wat de eigenlijke opdracht betreft. In bepaalde verkeerssituaties kan de werkgever een beroep doen op de politie. Dat kan wanneer een werknemer een voertuig bestuurt op een voor een aantal personen toegankelijk terrein van de organisatie; of aanstalten maakt om zich met een voertuig in het verkeer te begeven. De werkgever kan immers strafrechtelijk aansprakelijk gesteld worden bij een ongeval, veroorzaakt door een dronken werknemer, indien hij onvoldoende toezicht uitoefent (schuldig verzuim). Daarnaast kunnen deze bevoegde personen ook ingeschakeld worden bij de vaststelling van openbare dronkenschap : een door iedereen waarneembare dronkenschap die zich voordoet in een openbare plaats (dus ook de terreinen van een organisatie waar leveranciers, klanten of andere bezoekers komen). Procedures bij acuut misbruik Met acuut misbruik bedoelen we dat een medewerker zoveel alcohol gebruikt heeft dat hij/zij niet meer normaal kan functioneren. Omwille van de veiligheid voor de persoon zelf, maar ook voor zijn omgeving, is een onmiddellijke tussenkomst (meestal) nodig zodat de betrokken persoon niet aan het werk kan. Hiervoor zijn afspraken nodig over wat er op dat moment moet gebeuren en wie geraadpleegd dient te worden. Zo moet bepaald worden of de persoon naar huis moet dan wel in de organisatie blijft, hoe een werknemer veilig naar huis kan en hoe de afwezigheid wordt geregeld. Procedures bij chronisch misbruik Chronisch misbruik uit zich in meerder of mindere mate in dronkenschap. Er dient ook hier een kader voor deze vaststelling te worden bepaald. Zo kan een leidinggevende het functioneren van een op acuut gebruik betrapte werknemer meer van nabij gaan opvolgen. Hiervoor kan een beroep gedaan worden op de procedures en instrumenten die bij andere functioneringsproblemen aangesproken worden. Een werknemer zal hierdoor aangespoord worden iets aan het onderliggende alcoholprobleem te doen. Belangrijk is dat het opvolgen van het functioneren en het aanpakken van het eigenlijke probleem in twee afzonderlijke maar parallelle circuits gebeurt: het functioneringscircuit, de taak van de hiërarchische lijn, en het hulpverleningsluik, de opdracht voor hulpverleners.

10 Peiler 4 Het hulpverlenerskader Naast de confrontatie met het verslechterd arbeidsgedrag, wordt de werknemer ook de mogelijkheid gegeven iets aan zijn alcoholprobleem te doen. Slechts twintig procent van de bedrijven overwegen een behandeling bij chronisch alcoholgebruik. Procedures voor verwijzing naar bepaalde interne en externe kanalen dienen vastgelegd en bekendgemaakt te worden. Tevens moet gedacht worden aan de informatieoverdracht tussen deze organen. Peiler 5 Sensibilisering en voorlichting Na het concretiseren van het beleid is het belangrijk alle werknemers over de problematiek in te lichten en hen te motiveren het beleid toe te passen. De meeste werknemers vinden immers niet dat er een probleem is. Specifieke vorming voor sleutelfiguren (leidinggevenden, hulpverleners) is hierbij aangewezen. Een postercampagne, informatiesessies, folders en ander informatiemateriaal en eventueel een alcoholvrije dag of week kunnen het probleem verder onder de aandacht brengen. Hierbij moeten de werknemers worden ingelicht over zowel de ruimere alcoholproblematiek - het gebruik en misbruik van alcohol en de effecten op het werk en het functioneren -, als over het nieuwe beleid van de organisatie. Uitvoering van het beleid STAP 5 Het uiteindelijke beleidsvoorstel van de beleidsgroep wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de organisatieleiding en aan de paritaire beleidsorganen. Bemerkingen en suggesties die in deze fase ter tafel komen dienen in het plan te worden geïntegreerd. In samenspraak met alle partijen kan vervolgens een tijdschema voor de uitvoering van het plan worden vastgelegd. Er dient gekozen te worden voor een gefaseerde of een onmiddellijke overgang. In dit eerste geval is het belangrijk de chronologie en samenhang van de elementen uit het beleid te respecteren. Er kan best met sensibilisering en voorlichting gestart worden. Hierbij kunnen zowel de problematiek, het nieuwe beleid en het tijdschema aan bod komen. Het wegwerken van met het werk gerelateerde risico s vraagt heel wat tijd. Het alcoholklimaat zal door de invoering van het beleid positief worden beïnvloed, maar ook hier kan een duurzame verandering slechts op termijn verwacht worden. Het

11 aanpakken van stress en andere belastende arbeidsomstandigheden maakt deel uit van een ruimer beleid dat aandacht besteedt aan de kwaliteit van arbeid. Wil men op deze vlakken resultaten boeken dan is het aangewezen rond deze thema s een gelijkaardig veranderingsproces op gang te brengen. Evaluatie van het beleid STAP 6 Wanneer het beleidsplan uiteindelijk is ingevoerd is een regelmatige terugkoppeling nodig. De beleidsgroep kan opnieuw samenkomen om de diverse pijlers van het beleid te evalueren. Dit kan gebeuren door na te gaan in welke mate het beleid erin is geslaagd de vooropgestelde doelstellingen te bereiken. Op basis van deze vaststellingen, de praktische toepassing en problemen kan het beleid verder worden verfijnd. Op termijn kunnen de evaluaties systematisch worden verminderd tot het veranderingsproces is afgesloten en het nieuwe alcoholbeleid dus volledig geïntegreerd is.

12 Redactie: ACV-Openbare Diensten Gebruik van deze uitgave is toegestaan mits bronvermelding. ACV-Openbare Diensten Helihavenlaan Brussel acv-openbarediensten

Belang van het implementeren van een alcohol- en drugsbeleid. Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten

Belang van het implementeren van een alcohol- en drugsbeleid. Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten Belang van het implementeren van een alcohol- en drugsbeleid Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten Wist u dat? Het aantal probleemdrinkers bij de beroepsbevolking wordt geschat op 5 tot

Nadere informatie

Waar staan we na drie jaar Cao 100?

Waar staan we na drie jaar Cao 100? Waar staan we na drie jaar Cao 100? Update resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 (18-12-2009 tot 01-04-2013) Om organisaties te ondersteunen bij de uitwerking van een preventief alcohol- en drugbeleid ontwikkelde

Nadere informatie

Prijs Gezondheid en Onderneming 2010 Resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 na 1 jaar online

Prijs Gezondheid en Onderneming 2010 Resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 na 1 jaar online Prijs Gezondheid en Onderneming 2010 Resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 na 1 jaar online (18-12-2009 18-12-2010) Om organisaties te ondersteunen bij de uitwerking van een preventief alcohol- en drugbeleid

Nadere informatie

Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers

Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers WG Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers Wist u dat...? Het aantal probleemdrinkers bij de beroepsbevolking wordt geschat op 5 tot 10%.

Nadere informatie

Departement Psychosociale Aspecten

Departement Psychosociale Aspecten Departement Psychosociale Aspecten (bron FOD) Model 1 : beleidsverklaring waarbij de onderneming ervoor kiest om het alcohol- en drugsbeleid niet verder uit te werken (zie Art. 3, 3 en 4 van het KB van

Nadere informatie

Middelenbeleid in een onderneming

Middelenbeleid in een onderneming Team psychosociaal welzijn Middelenbeleid in een onderneming Deel 1: Motieven (Waarom?) Inhoud Deel 2: Wat kun je er aan doen? (Wat?) Deel 3: Ontwikkeling beleid (Hoe?) 1 Deel 1: Waarom moet uw organisatie

Nadere informatie

Alcohol en drugbeleid

Alcohol en drugbeleid Alcohol en drugbeleid Probleemstelling Er waren in de organisatie verschillende meldingen van problemen rond drankmisbruik. Het arbeidsreglement was niet voldoende uitgewerkt om tot een duidelijke aanpak

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA

BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA INHOUD Inleiding 1. Waarom een drugbeleid? 2. Uitgangspunten 3. Regelgeving 4. Procedures 5. Hulpverlening 6. Vorming & Voorlichting 7. Evaluatie Inleiding In onze samenleving

Nadere informatie

PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID

PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID Alcohol en drugsbeleid in de ondernemingen PRINCIPE Werknemers of uitzendkrachten die op het werk alcohol en drugs gebruiken of onder invloed ervan zijn kunnen de veiligheid, de gezondheid en het welzijn

Nadere informatie

Alcohol en drugsbeleid van de VGC

Alcohol en drugsbeleid van de VGC Alcohol en drugsbeleid van de VGC p. 45 Een beleid? Het alcohol en drugsbeleid van de VGC geldt voor iedereen en past in het globaal personeels, gezondheids en veiligheidsbeleid. Opzet ervan is preventief

Nadere informatie

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven.

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Voorbeeld alcoholbeleid Sociale Werk voorziening 1. Inleiding Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Binnen

Nadere informatie

Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer

Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer M A A I K E D E C O N I N C K C G G VA G G A B O O M G A A R D S T R A A T 7 2018 A N T W E R P E N 0 3. 2 5 6. 9 1. 4 1 W W W. V A G G A. B E Eigen normen en

Nadere informatie

reventief alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming

reventief alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming Instituut voor de autocar ar en de autobus v.z.w. 1 Institut pour l autocar ar et l autobus a.s.b.l. reventief alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming CAO n 100 P R E V E N T I E F A L C O H O L

Nadere informatie

Hoe ver reikt het controlerecht?

Hoe ver reikt het controlerecht? Sterke drank, zwak werk 25-6-2015 2015 Hildegard Schmidt Association de la Ville et des Communes de la Région de Bruxelles-Capitale asbl Vereniging van de Stad en de Gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk

Nadere informatie

Alcohol- en drugsbeleid in jouw onderneming?

Alcohol- en drugsbeleid in jouw onderneming? Alcohol- en drugsbeleid in jouw onderneming? // Een handboek voor de toepassing van CAO nummer 100 betreffende een preventief alcohol- en drugsbeleid Algemene Centrale ABVV Hoogstraat 26-28 1000 Brussel

Nadere informatie

Behandeld door Commissie Medisch Toezicht Commissie Risicobeheer - werkgroep ad hoc (2007-2009)

Behandeld door Commissie Medisch Toezicht Commissie Risicobeheer - werkgroep ad hoc (2007-2009) I. Wettelijke basis CAO nr. 100 alcohol- en drugbeleid op het werk. In het Staatsblad van 13 juli 2009 verscheen het KB dat de collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) nr. 100 van 1 april 2009 over een preventief

Nadere informatie

De praktijk vandaag: Alcohol- en drugsbeleid KBC

De praktijk vandaag: Alcohol- en drugsbeleid KBC De praktijk vandaag: Alcohol- en drugsbeleid KBC Luc Bracke Preventieadviseur Psychosociaal Welzijn Uitgangspunten Beleid KBC werken en alcohol/drugs gaan absoluut niet samen; regelmatig alcoholgebruik

Nadere informatie

Procedure bij alcohol- en druggebruik in de instelling.

Procedure bij alcohol- en druggebruik in de instelling. ALCOHOL - en DRUGBELEID Procedure bij alcohol- en druggebruik in de instelling. De Raad van Bestuur van is zich ten volle bewust van zijn verantwoordelijkheid als werkgever. Vandaar dat hij richtlijnen

Nadere informatie

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding:

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Het drinken van alcohol is als het ware verankerd in onze cultuur en overstijgt de verschillende klassen van de bevolking. Iedereen drinkt alcohol of excuseert zich omdat

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR PREVENTIE EN BESCHERMING AAN DE HAVEN VAN ANTWERPEN ALCOHOL- EN DRUGSBELEID

GEMEENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR PREVENTIE EN BESCHERMING AAN DE HAVEN VAN ANTWERPEN ALCOHOL- EN DRUGSBELEID GEMEENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR PREVENTIE EN BESCHERMING AAN DE HAVEN VAN ANTWERPEN Brouwersvliet 33 Bus 7 2000 ANTWERPEN 1 VEILIGHEIDSBERICHTEN 5 SEPTEMBER 2007 ALCOHOL- EN DRUGSBELEID Binnen het Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Preventie als basis voor een alcohol- en drugbeleid in het bedrijf. Pleidooi voor een actief fase 2 -beleid op de werkvloer

Preventie als basis voor een alcohol- en drugbeleid in het bedrijf. Pleidooi voor een actief fase 2 -beleid op de werkvloer Preventie als basis voor een alcohol- en drugbeleid in het bedrijf Pleidooi voor een actief fase 2 -beleid op de werkvloer Marc TACK teamleider preventie CGG Eclips Gent ssies 2012-2013 Van waaruit? CGG

Nadere informatie

Toolbox NL_19b_ Alcohol op het werk rev.1. VCA invorm.eu. VCA invorm

Toolbox NL_19b_ Alcohol op het werk rev.1. VCA invorm.eu. VCA invorm Alcohol op het werk Toolbox 1 De Wet Het gebruik van alcohol op het werk is niet bij de wet verboden. Wel is bij de wet geregeld dat de werkgever een werknemer mag ontslaan, wanneer deze zich ondanks waarschuwing

Nadere informatie

Alcohol Preventiebeleid. Maandthema november

Alcohol Preventiebeleid. Maandthema november Alcohol Preventiebeleid Maandthema november Alcohol in het privéleven en op het werk Het gebruik van alcohol is sterk ingeburgerd en sociaal aanvaard in onze samenleving Voor een aantal personen leidt

Nadere informatie

Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk. Augustus 2008. Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA

Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk. Augustus 2008. Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk Augustus 2008 Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA Reglement Alcohol, Drugs en Medicijnen Een preventief beleid voor leden van de VIA-EU

Nadere informatie

Preventief alcoholen drugsbeleid in de onderneming

Preventief alcoholen drugsbeleid in de onderneming Preventief alcoholen drugsbeleid in de onderneming mei - juni 2009 Juridisch luik CAO n 100 & Praktische topics Sabien Lemaire senior juridisch adviseur ADMB Studiedienst 1 3 Inhoud CAO n 100 Praktische

Nadere informatie

Regeling Alcohol - en drugsbel eid

Regeling Alcohol - en drugsbel eid Regeling Alcohol - en drugsbel eid to M e n s e n w e r k, v a k w e r k. Versie : 110221 definitief Datum : 21 februari 2011 Regeling alcohol en drugsbeleid Hierbij verklaart de directie van Top-Craft

Nadere informatie

INFO LOKAAL. ondersteuning voor de lokale hujo-groepen!

INFO LOKAAL. ondersteuning voor de lokale hujo-groepen! INFO LOKAAL ondersteuning voor de lokale hujo-groepen! Mei: Drugs- en alcoholbeleid Alcohol en andere drugs worden frequent gebruikt door jongeren, in het uitgaansleven, maar ook in de jeugdvereniging

Nadere informatie

Focus op het preventief alcohol- en drugbeleid

Focus op het preventief alcohol- en drugbeleid Preventie en wetgeving Focus op het preventief alcohol- en drugbeleid 2009/4 actualisatie januari 2013 Inhoud 1 Wettelijk kader...4 1.1 Referentie...4 1.2 Historiek...4 1.3 Een kader...6 1.4 Twee invalshoeken...6

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 VAN 1 APRIL 2009 BETREFFENDE HET VOEREN VAN EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 VAN 1 APRIL 2009 BETREFFENDE HET VOEREN VAN EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 VAN 1 APRIL 2009 BETREFFENDE HET VOEREN VAN EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING ------------------------ VERSLAG -------------- In het interprofessioneel

Nadere informatie

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Werk en Verslaving Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Inhoud Inleiding Verslaving als ziekte Werk en verslaving Medisch - Juridisch kader Beleid Inleiding Gewoonteverslaving Gokverslaving, chatverslaving,

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 72 VAN 30 MAART 1999 BETREFFENDE HET BELEID TER VOORKOMING VAN STRESS DOOR HET WERK -------------------

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 72 VAN 30 MAART 1999 BETREFFENDE HET BELEID TER VOORKOMING VAN STRESS DOOR HET WERK ------------------- COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 72 VAN 30 MAART 1999 BETREFFENDE HET BELEID TER VOORKOMING VAN STRESS DOOR HET WERK ------------------- Gelet op de wet van 5 december 1968 betreffende de collectieve

Nadere informatie

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht Alcoholproblemen op het werk Adviezen voor leidinggevenden 3e druk 2000 Alcon, Utrecht (c) 2000 Alcohol Consultancy Nederland (ALCON) Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt

Nadere informatie

PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 2

PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 2 PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 2 HOE EFFICIËNT OMGAAN ALS WERKGEVER/LEIDINGGEVENDE MET EEN ALCOHOL EN/OF DRUGPROBLEEM OP DE WERKVLOER Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten, Idewe Prenne

Nadere informatie

Beleidsplan Alcohol en drugs CEWEZ Haven van Zeebrugge / Brugge Havenarbeiders van het algemeen en het aanvullend contingent

Beleidsplan Alcohol en drugs CEWEZ Haven van Zeebrugge / Brugge Havenarbeiders van het algemeen en het aanvullend contingent Beleidsplan Alcohol en drugs CEWEZ Haven van Zeebrugge / Brugge Havenarbeiders van het algemeen en het aanvullend contingent 1. Inleiding a) startfase Binnen de centrale der werkgevers haven van Zeebrugge/Brugge

Nadere informatie

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Vastgesteld in de MR-vergadering van 8 juni 2015. 1 Inleiding Per 1 januari 2014 is wettelijk vastgelegd dat geen alcohol verkocht mag worden aan jongeren jonger

Nadere informatie

LICHTE ONGEVALLEN Nota over de wetgeving

LICHTE ONGEVALLEN Nota over de wetgeving VL/NB Brussel, woensdag 23 april 2014 LICHTE ONGEVALLEN Nota over de wetgeving Twee nieuwe KB's bepalen de toepassingsmodaliteiten van het concept 'licht ongeval' in de reglementering betreffende arbeidsongevallen,

Nadere informatie

(Ingediend door mevrouw Sabine de Bethune en de heer Dirk Claes) TOELICHTING

(Ingediend door mevrouw Sabine de Bethune en de heer Dirk Claes) TOELICHTING Wetsvoorstel tot wijziging van de wet betreffende de bescherming van de gezondheid van de gebruikers op het stuk van de voedingsmiddelen en andere producten van 24 januari 1977 met het oog op het verbod

Nadere informatie

Een probleemgebruiker is meester

Een probleemgebruiker is meester Moeten werknemers op het werk getest worden op alcoholgebruik? In Nederland zijn bedrijven, vakbonden, artsen, juristen en politici nog steeds over dit vraagstuk in gesprek. Er zijn goede argumenten voor

Nadere informatie

IPV - Opleidingsadviseur van de voedingssector

IPV - Opleidingsadviseur van de voedingssector Wettelijke verplichtingen inzake het onthaal van nieuwe medewerkers 1. Het KB van 25 april 2007 Het KB van 25 april 2007 wijst de hiërarchische lijn, de werkgever en de interne dienst voor preventie en

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

INHOUD. 1. Inleiding... 15

INHOUD. 1. Inleiding... 15 INHOUD 1. Inleiding... 15 2. Psychosociale risico s op het werk... 17 2.1. Stress op het werk... 19 2.2. Burn-out... 22 2.3. Ongewenst gedrag en conflicten... 23 2.3.1. Geweld op het werk... 23 2.3.2.

Nadere informatie

Re-integratie na langdurige afwezigheid : rol van de Arbeidsgeneesheer. Code 32 25-10-2012 Dr. H. DUPREZ

Re-integratie na langdurige afwezigheid : rol van de Arbeidsgeneesheer. Code 32 25-10-2012 Dr. H. DUPREZ Re-integratie na langdurige afwezigheid : rol van de Arbeidsgeneesheer 1 Inhoud 1. Het wettelijke kader van de arbeidsgeneesheer 2. Huidige gang van zaken 3. Knelpunten en moeilijkheden 4. Besluit 2 1.

Nadere informatie

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Welzijnsdag 12 november 2012 1 Inhoudsopgave Korte schets wetgeving De risicoanalyse Preventiemaatregelen Rolverdeling in

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 -------------------------------------------------------------------------

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 ------------------------------------------------------------------------- COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 ------------------------------------------------------------------------- Zitting van woensdag 1 april 2009 ---------------------------------------------- COLLECTIEVE

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Werken aan het huis van werkvermogen

Werken aan het huis van werkvermogen Werken aan het huis van werkvermogen De sleutel tot duurzame inzetbaarheid (naar Juhani Ilmarinen) Werkvermogen Werk Omstandigheden Inhoud en -eisen Organisatie Management en leiderschap Normen en waarden

Nadere informatie

Psychosociale risico s. Hoe kan Securex u ondersteunen?

Psychosociale risico s. Hoe kan Securex u ondersteunen? Psychosociale risico s Nieuwe wetgeving Hoe kan Securex u ondersteunen? Inhoudstafel De nieuwe wetgeving 1. Toepassingsgebied 2. Wat zijn psychosociale risico s? Welke maatregelen moet de werkgever treffen?

Nadere informatie

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

KHB Kwaliteitsbeleid: Visietekst Drugsbeleid

KHB Kwaliteitsbeleid: Visietekst Drugsbeleid KHB Kwaliteitsbeleid: Visietekst Drugsbeleid De hulpverlening in KIDS is gericht op de maximale ontplooiing van de totale persoon. Communicatie neemt daarin een belangrijke plaats, en is zowel middel als

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Onderwerp. CAO nr. 100 betreffende een preventief alcohol- en drugsbeleid in de onderneming. Datum. 1 april 2009. Copyright and disclaimer

Onderwerp. CAO nr. 100 betreffende een preventief alcohol- en drugsbeleid in de onderneming. Datum. 1 april 2009. Copyright and disclaimer Onderwerp CAO nr. 100 betreffende een preventief alcohol- en drugsbeleid in de onderneming Datum 1 april 2009 Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud van dit document onderworpen

Nadere informatie

Knipperlichten Sociaal Recht

Knipperlichten Sociaal Recht Knipperlichten Sociaal Recht 25 februari 2010 Edward Carlier Advocaat www.reliancelaw.be Overzicht nieuwigheden 2009 1. Recht op individuele voortzetting collectieve ziekteverzekering; 2. Verhoogde ontslagkost

Nadere informatie

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Samenwerking tussen algemeen ziekenhuis en GGZ Roxanne Izendooren Projectleider Vroegsignalering alcoholgebruik 23 april 2012 Opdracht: Vragenlijst

Nadere informatie

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten 1. Inhoud 2. Inleiding 1. Inhoud 2. Inleiding 3. Intentie van het beleid op het gebied van klachten 4. Uitvoering beleid 5. Implementatie 6. Bijlage 1 Gemeenschappelijke

Nadere informatie

PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik

PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik 2007-0008691 r PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik Opmerkingen: 26 mei 2008: T.o.v. de versie van 1 juli 2007 zijn de volgende punten gewijzigd:

Nadere informatie

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen Protocol Ongewenste Omgangsvormen Van De Banketgroep en haar dochtervennootschappen van toepassing vanaf 1 december 2013 Inleiding De Banketgroep wil ongewenste omgangsvormen zoals seksuele intimidatie,

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.605 ------------------------------ Zitting van dinsdag 24 april 2007 -------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.605 ------------------------------ Zitting van dinsdag 24 april 2007 ------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.605 ------------------------------ Zitting van dinsdag 24 april 2007 ------------------------------------------- Uitvoering van het interprofessioneel akkoord 2007-2008 Outplacement Ontwerp

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

gerekend en op een bord in het clubhuis worden kenbaar gemaakt.

gerekend en op een bord in het clubhuis worden kenbaar gemaakt. Bestuursreglement Drank- en horeca wetgeving. Dit bestuursreglement is opgesteld om onder andere te voldoen aan de nationale wetgeving en de gemeentelijke verordening voor het verkrijgen van de vergunning

Nadere informatie

Een drugbeleid op onze school

Een drugbeleid op onze school Een drugbeleid op onze school 1. Waarom een drugbeleid? We zijn het er allemaal over eens dat jongeren het zeker niet gemakkelijk hebben in onze samenleving. Jongeren met problemen zijn zeer vatbaar voor

Nadere informatie

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN Werk brengt risico s met zich mee. Het productieproces, het transport, de werkorganisatie, de omgeving

Nadere informatie

Checklist Inventarisatie risico s psychosociale belasting Tool voor kleine ondernemingen

Checklist Inventarisatie risico s psychosociale belasting Tool voor kleine ondernemingen Psychosociale risico s regelmatig in kaart brengen is belangrijk voor het mentale welzijn van een onderneming. U kan uw eigen psychosociale risico s in kaart brengen door onderstaande checklist in te vullen.

Nadere informatie

gezonde stad Gent drinkt wijs: intersectorale informatiereeks

gezonde stad Gent drinkt wijs: intersectorale informatiereeks gezonde stad Gent drinkt wijs: intersectorale informatiereeks JE GERAAKT VERDER MET EEN GLAASJE MINDER Gent drinkt wijs: intersectorale informatiereeks Onder het motto je komt verder met een glaasje minder

Nadere informatie

Deontologische code - Commissie Projectsourcing

Deontologische code - Commissie Projectsourcing Deontologische code - Commissie Projectsourcing 1. Algemene bepalingen 1.1. Doel van deze gedragscode is het bepalen van de regels waartoe de leden zich verbinden ze na te leven. Ze moet bijdragen tot

Nadere informatie

Werkbaar werk. Resultaten van de bevraging

Werkbaar werk. Resultaten van de bevraging Werkbaar werk Resultaten van de bevraging Bevraging - doelgroep De bevraging richtte zich naar 1. Constructiv De vertegenwoordigers van de werkgevers- en werknemersorganisaties uit de bouwsector De Woordvoerders

Nadere informatie

N HAND PRAK - Biociden A2 Brussel, 26 juli 2013 MH/AB/AS 709-2013 ADVIES. over

N HAND PRAK - Biociden A2 Brussel, 26 juli 2013 MH/AB/AS 709-2013 ADVIES. over N HAND PRAK - Biociden A2 Brussel, 26 juli 2013 MH/AB/AS 709-2013 ADVIES over EEN VOORONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE HET OP DE MARKT AANBIEDEN EN HET GEBRUIKEN VAN BIOCIDEN (goedgekeurd door

Nadere informatie

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement BRAVO Company Check Ter informatie Met deze vragenlijst kunt u nagaan aan welke leefstijl factoren aandacht besteedt kan worden voor uw bedrijf. Gezonde en vitale werknemers verzuimen minder en zijn productiever.

Nadere informatie

Visie : Palliatieve zorgen

Visie : Palliatieve zorgen Indien op een gegeven ogenblik een curatieve therapie geen hulp meer brengt en de mens zich geconfronteerd ziet met het onvermijdelijke, wordt hij bevangen door angst en pijn. Het is moeilijk om dragen,

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Ervaring vanuit arbeidsgeneeskunde:

Ervaring vanuit arbeidsgeneeskunde: Ervaring vanuit arbeidsgeneeskunde: de praktijk van het gezondheidstoezicht Dr. Edelhart Y. Kempeneers Medisch directeur Vlaanderen & Brussel SPMT-AristA Studievoormiddag 8 oktober 2015 Situering Groep

Nadere informatie

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 54 van 14 juni 2002 met betrekking tot een ontwerp van koninklijk besluit betreffende

Nadere informatie

Inschrijvingsformulier

Inschrijvingsformulier Inschrijvingsformulier Schooljaar 2013 2014 InlICHTIngen InTern Naam & voornaam Geboorteplaats Geboortedatum School Klas GSM Datum inschrijving Nationaliteit rijksregisternr. M/V InlICHTIngen gezinshoofd

Nadere informatie

Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1. in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap

Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1. in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1 in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 1 Het beleid heeft betrekking op alle middelen ( o.a. (il)legale drugs en medicatie) die een gedragsverandering

Nadere informatie

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 1 van 18 november 1996 met betrekking tot het ontwerp van koninklijk besluit tot wijziging

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGLEMENT STICHTING TRIFOLIUM WOONDIENSTEN BOSKOOP

KLOKKENLUIDERSREGLEMENT STICHTING TRIFOLIUM WOONDIENSTEN BOSKOOP KLOKKENLUIDERSREGLEMENT STICHTING TRIFOLIUM WOONDIENSTEN BOSKOOP Inleiding/beleidslijn Trifolium verwacht dat haar medewerkers zich te allen tijde aan in- en externe regelgeving en afspraken zullen houden.

Nadere informatie

Inschrijvingsformulier Schooljaar 2016 2017

Inschrijvingsformulier Schooljaar 2016 2017 Inschrijvingsformulier INLICHTINGEN INTERN Naam & voornaam Geboorteplaats Geboortedatum School Klas INLICHTINGEN GEZINSHOOFD Naam & voornaam Straat en nr. Land Telefoon Geboorteplaats Rijksregisternr.

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Integra Advocaten www.integra-advocaten.be Onderwerp Terbeschikkingstelling van personeel Datum April 2015 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan onderworpen zijn aan rechten

Nadere informatie

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege inspirerend - betrokken - ondernemend 2009 1 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Wat is wat 4 Handelingskaart wapenbezit 5 Handelingskaart opname maken zonder toestemming

Nadere informatie

3.4.1.2 Ziekteverzuim en re-integratieprotocol: Wie doet wat, wanneer en hoe?

3.4.1.2 Ziekteverzuim en re-integratieprotocol: Wie doet wat, wanneer en hoe? 3.4.1.2 Ziekteverzuim en re-integratieprotocol: Wie doet wat, wanneer en hoe? Een ziekteverzuim- en een re-integratieprotocol geeft vanuit een visie vorm aan de weg van arbeidsongeschiktheid naar -geschiktheid.

Nadere informatie

CROSS-OVER 2/12/2014

CROSS-OVER 2/12/2014 CROSS-OVER 2/12/2014 SKILLVILLE: Alcohol, tabak en cannabis Historiek Start Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) september 2012 Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk.

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 74 van 27 februari 2004 over een ontwerp van koninklijk

Nadere informatie

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector I. Inleiding Sinds de Europese sociale partners meer dan tien jaar geleden, op 16 juli 2002,

Nadere informatie

Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Reimerswaal

Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Reimerswaal Beleidsregel ontheffing artikel 35 Drank- en Horecawet gemeente Reimerswaal Ontwerpbeleidsregel, vastgesteld door de burgemeester op 13 augustus 2012 afdeling Bouwen, Milieu en Handhaving 1 Beleidsregel

Nadere informatie

Arbobeleidskader Lucas

Arbobeleidskader Lucas Arbobeleidskader Lucas t.b.v de scholen voor VO van de Lucas 1. Uitgangspunten Het bestuur van Lucas en de directie(s) van de aangesloten scholen zijn verantwoordelijk voor het schoolbeleid. Het arbobeleid

Nadere informatie

Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1. in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap

Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1. in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1 in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 1 Het beleid heeft betrekking op alle middelen ( o.a. (il)legale drugs en medicatie) die een gedragsverandering

Nadere informatie

Psycho-sociaal beleid : Wetgeving & invulling

Psycho-sociaal beleid : Wetgeving & invulling Psycho-sociaal beleid : Wetgeving & invulling 2 Psychosociale aspecten : subjectieve invulling van een objectief gegeven Michigan Model Kahn e.a., 1964 Persoonlijkheid Stressor Gebeurtenis Interpretatie

Nadere informatie

Problematisch middelengebruik, verslaving en werk

Problematisch middelengebruik, verslaving en werk 6e tbv-congres Problematisch middelengebruik, verslaving en werk Dinsdag 11 november 2008 De Heerlickheijd van Ermelo, Ermelo Stichting ter bevordering der Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde www.tbv-online.nl/congres

Nadere informatie

Opleiding niveau Brandweerman. Hoofdstuk 3 Arbeidsveiligheid. Kapt. Jean-Paul Heyens

Opleiding niveau Brandweerman. Hoofdstuk 3 Arbeidsveiligheid. Kapt. Jean-Paul Heyens Opleiding niveau Brandweerman Hoofdstuk 3 Arbeidsveiligheid Kapt. Jean-Paul Heyens Inleiding en duiding Beschrijving van het Vakgebied Welzijn - Welzijn en welzijnswetgeving sinds 4 augustus 1996 - Kaderwet

Nadere informatie

Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs. CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015

Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs. CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015 Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015 Kennismaking Preventiewerker van het Alcohol- en drugteam De Meander De Meander is onderdeel van het Centrum voor Geestelijke

Nadere informatie

SAMENWERKINGSPROTOCOL:

SAMENWERKINGSPROTOCOL: 1 SAMENWERKINGSPROTOCOL AZ VESALIUS THUISZORG Inleiding Om tot een goede samenwerking te komen tussen AZ Vesalius en thuiszorg, daar waar het gaat om een zwaar zorgbehoevende patiënt die in de thuiszorg

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Afdeling 1. Definities. Artikel 1.- Voor de toepassing van dit besluit wordt verstaan onder :

Afdeling 1. Definities. Artikel 1.- Voor de toepassing van dit besluit wordt verstaan onder : Koninklijk besluit van 27 oktober 2009 betreffende de oprichting van een gemeenschappelijke interne dienst voor preventie en bescherming op het werk (B.S. 16.11.2009) Afdeling 1. Definities Artikel 1.-

Nadere informatie

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk ------

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk ------ MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk ------ Advies nr. 20 van 28 januari 1999 met betrekking tot een ontwerp van koninklijk besluit tot wijziging

Nadere informatie

Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels

Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels Isabel PLETS Assistente Arbeidsrecht, Vakgroep sociaal recht, UGent Advocaat, Lydian, Brussel Willy VAN EECKHOUTTE

Nadere informatie

Wijziging van de reglementering van het tijdskrediet

Wijziging van de reglementering van het tijdskrediet Directie reglementering Tijdskrediet en Loopbaanonderbreking Communicatie Datum 29.12.2014 Wijziging van de reglementering van het tijdskrediet In toepassing van het federaal regeerakkoord van 09.10.2014

Nadere informatie

Drank- en drugsbeleid - CHIRO KEERBERGEN

Drank- en drugsbeleid - CHIRO KEERBERGEN Drank- en drugsbeleid - CHIRO KEERBERGEN Voorwoord Beste ouders, leden, leiding en medewerkers, Onze chiro steekt het hoofd niet in het zand. Het gebruik van tabakswaren, alcohol, softdrugs, harddrugs

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling REGELING INZAKE HET OMGAAN MET EEN VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND HOOFDSTUK 1. DEFINITIES Artikel 1. Definities In deze regeling worden de volgende definities gebruikt: betrokkene: degene die al dan niet in

Nadere informatie