De ruimtelijk economische effecten van IODS op de westflank van de Zuidvleugel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De ruimtelijk economische effecten van IODS op de westflank van de Zuidvleugel"

Transcriptie

1 De ruimtelijk economische effecten van IODS op de westflank van de Zuidvleugel Samenvatting Uitgevoerd in opdracht van: Provincie Zuid-Holland Den Haag, 18 mei 2004

2 Inhoudsopgave Blz. Samenvatting 1 Hoofdstuk 1 Aanleiding voor het onder zoek 3 Hoofdstuk 2 Inkadering van het onderzoeksgebied 6 Hoofdstuk 3 Randvoorwaarden studie 8 Hoofdstuk 4 Kwalitatieve beschrijving economische effecten 9 Hoofdstuk 5 Werkgelegenheidseffecten 19 Hoofdstuk 6 Vastgoedwaarde effecten 24

3 Samenvatting De belangrijkste uitgangspunten 1 Het uitgangspunt voor de bepaling van de economische effecten van de A4 Delft- Schiedam is de verbetering van de bereikbaarheid van de werklocaties in de westelijke Zuidvleugel door de aanleg van de nieuwe autosnelweg. 2 Voor het bepalen van de economische effecten zijn echter niet alleen de directe verbeteringen van de bereikbaarheid, uitgedrukt in de verkorting van de reistijden van belang. Ook de invloed van de A4 Delft-Schiedam op het versterken van het imago van het gebied, is van invloed op de aantrekkelijkheid van de regio als vestigingslocatie voor bedrijvigheid en daarmee op de economische vitaliteit van het gebied. De belangrijkste conclusies 3 Buck Consultants International heeft in eerste instantie de invloed van deze wijzigingen op de bereikbaarheid in de regio voor de belangrijkste stuwende economische activiteiten in de westelijke Zuidvleugel vastgesteld. Hierbij is gekeken naar de invloed van de A4 Delft Schiedam op het vestigingsklimaat voor de clusters haven en industrieel complex, tuinbouw, kennis Delft en (niet) zakelijke dienstverlening. Op basis van de karakteristieken van deze sectoren, het belang van de factor bereikbaarheid op het vestigingsmilieu voor deze activiteiten en de invloed die de A4 Delft-Schiedam daar op uitoefent, is vastgesteld dat voor deze vier stuwende sectoren de aanleg van de A4 Delft- Schiedam een positieve uitwerking heeft op het vestigingsklimaat in de regio. 4 De invloed van de verbetering van de bereikbaarheid op de werkgelegenheid en de vastgoedwaarde van werklocaties in de regio door de aanleg van de A4 Delft-Schiedam is bij benadering vast te stellen. De berekeningen geven aan dat de verbetering van de concurrentiepositie van een aantal stuwende activiteiten in het gebied door de aanleg van de A4 Delft-Schiedam een toename van de werkgelegenheid binnen deze sectoren oplevert. Deze groei komt globaal neer op 900 tot 1350 arbeidsplaatsen. Dit komt neer op ongeveer 2% van de totale groei in arbeidsplaatsen over deze periode. Dit zijn dus additionele arbeidsplaatsen die tot stand komen dankzij de aanleg van de A4 Delft-Schiedam. Daarmee kan vastgesteld worden dat de A4 Delft-Schiedam een positief economisch effect binnen de regio heeft. Buck Consultants International 1

4 5 De gekozen methode voor het bepalen van de werkgelegenheidseffecten is niet geschikt voor een toedeling van deze effecten aan de verschillende gemeenten binnen het gebied. Gezien de verhouding van de absolute toename van het aantal arbeidsplaatsen in relatie tot de huidige omvang van de arbeidsmarkt in de regio is een verdere toebedeling van de effecten naar de gemeenten niet verantwoord. 6 Op basis van berekeningen naar aanleiding van de verwachte huurprijsstijgingen, kan globaal een stijging van de vastgoedwaarden van anderhalf tot twee procent worden berekend voor de westelijke Zuidvleugel. Deze globale stijging zal echter maar zeer gedeeltelijk in de regio en bij de betrokken overheden neerslaan, aangezien het merendeel van het vastgoed en bijbehorende gronden in handen is van particuliere eigenaren. Gebruik van de vastgestelde stijging van de vastgoedwaarde voor de (co)financiering van (delen van) het investeringsprogramma rond of voor de A4 Delft-Schiedam zal daarom in de praktijk moeilijk te realiseren zijn. De gehanteerde methode voor de bepaling van de vastgoedwaarde effecten van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam geeft een indicatie van de verdeling van de effecten binnen de regio. Hieruit kan opgemaakt worden dat de effecten niet gelijkelijk over de verschillende gebieden binnen de regio verdeeld zullen zijn. Grotere effecten worden verwacht rond de locaties waar het nieuwe deel van de weg aan het net worden toegevoegd; Schiedam / Vlaardingen, Delft-Zuid en Rijswijk / A4 zone. Buck Consultants International 2

5 Hoofdstuk 1 Aanleiding voor het onder zoek 7 De discussie over de aanleg van de A4 tussen Delft-Schiedam wordt al verschillende decennia tussen betrokken partijen gevoerd. Het betreft een discussie over de ontbrekende zeven kilometer van de A4 tussen de Kruithuisweg in Delft en het Kethelplein in het stedelijk gebied van Schiedam en Vlaardingen. Door het verschijnen van het rapport Kansen benutten, impasses doorbreken in 2001 is een nieuw traject uitgestippeld onder leiding van gedeputeerde Norder resulterend in het programma voor de Integrale ontwikkeling tussen Delft en Schiedam (IODS). Het programma bevat drie pijlers voor de kwaliteitsimpuls voor het landelijke en stedelijke gebied, te weten: gebiedsinrichting en kwaliteitsversterking in Midden-Delfland; aanleg van de zeven ontbrekende kilometers van de A4 tussen Delft en Schiedam (ook wel aangeduid als A4DS); een adequate stedebouwkundige inpassing van het tracédeel tussen Schiedam en Vlaardingen. 8 De Provincie Zuid-Holland heeft Buck Consultants International gevraagd een onderzoek uit te voeren naar de economische effecten van het kwaliteitsprogramma voor de Integrale ontwikkeling tussen Delft en Schiedam. Voorafgaand aan deze studie is een eerste selectie gemaakt van de te bestuderen economische effecten. Vastgesteld is dat uitsluitend op verantwoorde wijze uitspraken over deelprojecten gedaan kunnen worden indien deze voldoen aan de volgende eisen: De projecten moeten concreet zijn uitgewerkt, zodat een helder beeld bestaat van de praktische gevolgen van de uitvoering van het project; De projecten moeten een substantiële bijdrage leveren aan de versterking van het economisch profiel van de gehele regio. Projecten met uitsluitend een lokale uitwerking vallen hierdoor af; Er moet sprake zijn van kwantificeerbare effecten van de uitvoering van de projecten. 9 Op basis van deze selectiecriteria, wordt in de verdere uitwerking van deze studie specifiek gekeken naar de economische effecten van het IODS-project autosnelweg A4 Delft-Schiedam voor de westflank van de Zuidvleugel. De economische effecten van de overige deelprojecten van het IODS-programma zijn daarmee in deze studie verder niet onderzocht. Buck Consultants International 3

6 Uitgangspunt bij het bepalen van deze economische effecten is overigens wel dat het IODS-programma integraal wordt uitgevoerd. Dit resulteert in de volgende centrale onderzoeksvraag: Wat is de bijdrage van de A4 Delft-Schiedam aan de ruimtelijke en economische ontwikkeling van het westelijke deel van de Zuidvleugel? Het onderzoek richt zich op de indirecte economische effecten door de verbeteringen van de bereikbaarheid door de aanleg van de A4 Delft-Schiedam. De effecten worden uitgedrukt in arbeidsmarkteffecten en vastgoedwaarde effecten. Voor het vaststellen van de effecten wordt het jaar 2020 aangehouden. Dit betekent dat de verwachte economische groei (op basis van de prognoses van het CPB) en de harde beleidsplannen tot 2020 voor de ruimtelijke ordening, economie en infrastructuur het referentiekader vormen voor het berekenen van de werkgelegenheidseffecten en de vastgoedwaarde effecten. 10 Belangrijke randvoorwaarden voor deze studie zijn harde plannen voor infrastructuur, bedrijventerreinen, kantoorlocaties en woningbouwlocaties en beleidsvisie voor het vaststellen van het regionale ruimtelijk-economische kader van Voor het berekenen van de indirecte effecten van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam zijn de stuwende economische activiteiten als uitgangspunt gekozen. De economische effecten voor niet stuwende activiteiten en woningbouwlocaties zijn niet afzonderlijk in dit onderzoek berekend, maar worden indirect berekend als onderdeel van de meerwaarde door de stuwende activiteiten. De gevolgen van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam zijn in verschillende studies onderzocht, zowel voor wat betreft de economische betekenis van de realisatie als de verkeerskundige effecten. De functie van de A4 Delft-Schiedam voor het infrastructurele netwerk van de Randstad en de hieruit voortvloeiende effecten zijn daarbij in beeld gebracht. Echter, de effecten van de A4 Delft-Schiedam voor de regio zijn in mindere mate in deze studies betrokken. Dit betekent dat er nauwelijks inzicht is in de toegevoegde waarde voor de ruimtelijke en economische ontwikkelingsmogelijkheden van de regio. 11 De indirecte effecten worden zowel kwalitatief als kwantitatief vastgesteld. De kwalitatieve beschrijving is gebaseerd op twee scenario s: effecten met en effecten zonder A4 Delft-Schiedam (zie figuur 1.1). Buck Consultants International 4

7 Figuur 1 Mogelijke effecten A4 Delft-Schiedam Economische groei Extra effect met A4 Delft-Schiedam Effect zonder A4 Delft-Schiedam Jaren De kwantitatieve effecten worden op basis van twee ontwikkelde modellen voor de werkgelegenheidseffecten en de vastgoedwaarde effecten door Buck Consultants International vastgesteld en beschreven. De effecten worden aan de hand van de stuwende economische activiteiten in de westelijke Zuidvleugel berekend. Hierbij worden de nietstuwende activiteiten en woningbouwlocaties niet afzonderlijk, maar wel indirect bij deze berekening meegenomen. 12 In dit rapport worden de resultaten samengevat. In het hoofdrapport De ruimtelijk economische effecten van IODS op de westflank van de Zuidvleugel worden de uitgebreide onderzoeksresultaten beschreven. Buck Consultants International 5

8 Hoofdstuk 2 Inkadering van het onderzoeksgebied 13 De ruimtelijke en economische positionering van de onderzoeksregio wordt in een groter geheel geplaatst. Op landelijk niveau worden door de aanleg van de ontbrekende kilometers van de A4 tussen Delft en Schiedam twee mainports (Schiphol en Rotterdamse haven) beter met elkaar verbonden. Bovendien liggen langs de A4 corridor belangrijke (inter)nationale economische centra. De A4 vormt een as van Amsterdam naar Antwerpen en is een verbinding tussen stedelijke en economische centra die ineens relatief dichterbij elkaar komen te liggen door de verbeterde bereikbaarheid. Naast het ontbrekende deel tussen Delft-Schiedam ontbreken meerdere schakels op de A4, te weten tussen Dinteloord en Bergen op Zoom en tussen Hoogvliet en Klaaswaal. Op het schaalniveau van de Zuidvleugel speelt de A4 Delft-Schiedam een rol bij het verbeteren van de doorstroming op de A4 en de A13 en een verbetering van het hoofdwegennet in de regio. De verbetering van de doorstroming van enkele vastgelopen aders verbetert de situatie voor inwoners en bedrijven van de Zuidvleugel. Het onderzoek naar de indirecte economische effecten vindt plaats binnen een afgebakend onderzoeksgebied op lokaal en regionaal niveau. Het onderzoek richt zich op de directe omgeving van de A4 Delft-Schiedam. Het gaat om de westflank van de Zuidvleugel van de Randstad, deze regio wordt in het onderzoek aangeduid als westelijke Zuidvleugel (zie figuur 2.1). In deze regio levert de aanleg van de A4 Delft-Schiedam een verbetering op van de bereikbaarheid van economische centra als Den Haag, Delft, Schiedam, Vlaardingen en Rotterdam. De economische effecten van de A4 Delft- Schiedam zullen zich met name binnen deze regio voordoen. Voor de concurrentiepositie van de regio is de verbetering van de ontsluiting van belang voor het behouden van bestaande en het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid. Buck Consultants International 6

9 Figuur 2 Ruimtelijk beeld met inkadering onderzoeksgebied Bron: Provincie Zuid-Holland, Ruimtelijk beeld Zuid-Holland Binnen deze regio wordt de focus gelegd op de as Kijkduin-Spijkenisse (zie figuur 2.1). Binnen deze as liggen negen gemeenten, te weten de gemeenten Delft, Den Haag, Midden-Delfland, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Spijkenisse, Vlaardingen en Westland. De ruimtelijk-economische structuur van deze gemeenten in 2020 vormen de basis van het referentiebeeld voor het vaststellen van de kwalitatieve en kwantitatieve effecten. Buck Consultants International 7

10 Hoofdstuk 3 Randvoorwaarden studie 15 De aanleg van de A4 Delft-Schiedam is onderdeel van het bredere pakket structuurversterkende maatregelen binnen het IODS-programma. Uitgangspunt bij de uitwerking van de effecten is dat deze overige onderdelen van het IODS-programma worden gerealiseerd. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan de voorgenomen structuurversterking van de regio waarin de A4 Delft-Schiedam wordt aangelegd, en waarvan dit project een onlosmakelijk onderdeel is. 16 Naast het IODS-programma is er een breed palet aan overheidsplannen rond bedrijventerreinen, kantoorlocaties, woonlocaties en infrastructuur. Uitgangspunt is dat de harde plannen die in diverse nota s zijn vastgelegd in 2020 gerealiseerd zullen zijn. Voor het bepalen van dit basisscenario wordt gebruik gemaakt van de volgende informatiebronnen: infrastructuur: Rijkswegen MIT 2003, onderliggend wegennet PVVP Provincie Zuid- Holland; woonlocaties, bedrijventerreinen en kantoorlocaties: Provincie Zuid-Holland, Bedrijventerreinen in Zuid-Holland 2003 en Ruimtelijk beeld Zuid-Holland Deze plannen en de uitwerking hiervan in de regio zijn verder uitgewerkt in het hoofdrapport. 17 Een laatste factor is de invulling van nationale en regionale beleidsvisies rond verkeer en vervoer, economie en ruimtelijke ordening. De hoofdlijnen van de regionale beleidsomgeving vormen een relevant kader voor de bepaling van de effecten van de A4 Delft- Schiedam. In de uitwerking zijn de volgende hoofdbeleidslijnen als gegeven beschouwd: Op verschillende stationslocaties (Rotterdam, Den Haag, Delft en Schiedam) worden projecten voorgesteld om de stationsomgeving te vernieuwen c.q. verbeteren. Realisatie A13 Kennisboulevard; waarbij het aantrekken en behouden van hoogwaardige en kennisintensieve bedrijven in samenhang met de TU Delft ondersteund moet worden. Transformatie, herstructurering en/of vernieuwing van de stedelijke milieus een belangrijke opgave, zoals Stadshavens in Rotterdam, de Rivierzone in Vlaardingen) en Integraal ontwikkelingsplan Westland. Versterking van het openbaar vervoer in de provincie door de realisatie van de Stedenbaan en Randstadrail als versterkende pijlers onder het regionale OV systeem. Buck Consultants International 8

11 Hoofdstuk 4 Kwalitatieve beschrijving economische effecten 18 Om de gevolgen van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam voor de relatieve concurrentiepositie te schetsen is een selectie nodig van de belangrijkste economische dragers voor de westelijke Zuidvleugel. In figuur 4.1 is de methode aangegeven om invloed van wijzigingen in de bereikbaarheid van en binnen de regio op het vestigingsklimaat en daarmee op de aantrekkelijkheid van de regio als vestigingsplaats voor bedrijven te bepalen. Figuur 4.1 Methodiek vaststelling indirecte effecten Selectie stuwende activiteiten regio Ruimtelijke megatrends sectoren Aard en richting economische relaties Vaststellen invloed bereikbaarheid Invloed aanleg A4 Delft-Schiedam op concurrentiepositie sector Economische effecten per sector Selectie stuwende activiteiten De selectie van de stuwende activiteiten binnen de westelijke Zuidvleugel is tot stand gekomen door de economische hoofdactiviteiten binnen de regio te onderscheiden op basis van de productiestructuur. Op basis van CBS gegevens, beleidsplannen en diepte-interviews zijn vier clusters onderscheiden: het haven en industrieel complex, het tuinbouwcluster, het kenniscluster Delft en de (niet) zakelijke diensten. Buck Consultants International 9

12 Ruimtelijke megatrends en economische relaties Per geselecteerde stuwende cluster worden de belangrijkste ruimtelijke ontwikkelingen voor de komende decennia geschetst. Deze schets is van belang om en beeld te krijgen van de economische potenties van het cluster en de ruimtelijk relaties met andere regio s, zowel binnen Nederland als binnen Europa en op wereldschaal. Aard, omvang en richting van verkeers- en vervoersrelaties Op basis van de kenmerken van de activiteiten in de sectoren en de ruimtelijke relaties met andere regio s, worden de aard, omvang en richting van de verkeers- en vervoersrelaties geschetst. Invloed bereikbaarheid en invloed A4 Delft-Schiedam op concurrentiepositie In het verleden is een groot aantal onderzoeken verricht naar het belang van verschillende vestigingsplaatsfactoren voor de vestiging van bepaalde typen bedrijvigheid in een gebied. Deze rangorde van vestigingsplaatsfactoren speelt een belangrijke rol voor het bepalen van de invloed van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam op de concurrentiepositie van de verschillende stuwende economische activiteiten in de regio. Als gevolg van deze methode worden de werklocaties in de westelijke Zuidvleugel als uitgangspunt gekozen voor het bepalen van de indirecte effecten. De niet-stuwende activiteiten en woningbouwlocaties worden niet afzonderlijk bij deze berekening meegenomen, maar worden indirect als onderdeel van de meerwaarde door de stuwende activiteiten beschouwd. De vier clusters worden achtereenvolgens uitgewerkt. Cluster I Haven en industrieel complex 19 De positie van het haven en industrieel complex is voor de internationale, nationale en regionale economie van groot belang. Hieronder vallen, naast de dominerende activiteiten van de chemische industrie, ook de industriële activiteiten in de voedingsmiddelen en metaalelectro. De economische activiteiten zorgen niet alleen voor logistieke activiteiten en handel, maar ook voor verwerkende en bewerkende industrie, distributie, dienstverlening, etc. De ruimtelijke relaties zijn voornamelijk gericht op het Europese achterland en andere zeehavengebieden in Europa en de rest van de wereld. De ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden liggen onder meer in twee belangrijke projecten: de ontwikkeling van de Tweede Maasvlakte en het herstructureringsplan Stadshavens. Deze beide ontwikkelingen hebben effect op het imago van de stad en de economische potenties van het gebied. De economische relaties van de havenactiviteiten van Rotterdam worden onderverdeeld in logistiek (w.o. maritieme activiteiten en distributie activiteiten), industrie en personenvervoer. Buck Consultants International 10

13 De ruimtelijke goederenstromen bewegen zich met name in westelijke (zee), oostelijke (binnenvaart, weg, spoor) en zuidelijke (binnenvaart, weg, spoor) richting. De fysieke goederenstromen in noordelijke richting zijn gefocust op de contacten met de mainport Schiphol en de regio IJmond. Voor wat betreft het zakelijk (personen) verkeer van uitwisselingen tussen bedrijven en de dagelijkse pendel van woon-werkverkeer, is met name een personenstroom te onderscheiden richting de internationale luchthaven Schiphol. 20 De ruimtelijke en economische relaties van het haven- en industrieelcomplex worden in figuur 4.2 in beeld gebracht. Figuur 4.2 Samenvatting economische relaties haven en industrieel complex IJmond Schiphol Bremen Rotterdamse haven Hamburg Dordrecht KAN Moerdijk WCT Zeeland Duisburg Venlo Zeebrugge Antwerpen Voor logistieke activiteiten is bereikbaarheid van de bedrijven, de klanten en de toeleveranciers een essentiële vestigingsplaatsfactor. De haven van Rotterdam is van origine sterk georiënteerd op twee modaliteiten: het wegvervoer en de binnenvaart. Wijzigingen in de bereikbaarheid over de weg kunnen daarmee een relatief grote invloed op de aantrekkelijkheid van de regio als vestigingslocatie voor logistieke activiteiten hebben. De bereikbaarheid (over de weg en water) is dus van belang voor het cluster. 21 De invloed van de A4 Delft-Schiedam op het cluster richt zich enerzijds op de samenhangende handelsstromen tussen Schiphol en Rotterdamse haven (combineren van laagwaardige producten aangevoerd over zee en hoogwaardige productonderdelen aangevoerd door de lucht) en anderzijds op binnenlandse distributieactiviteiten in de westelijke Randstad (mede gelet op de afnemersconcentratie ten noorden van Rotterdam). De noordelijke ontsluiting van de haven is van belang voor het zakelijke verkeer tussen Rotterdam, Den Haag en Schiphol. Buck Consultants International 11

14 22 Zonder de aanleg van de A4 Delft-Schiedam blijft de ontsluiting van het haven- en industrieel complex in noordelijke richting afhankelijk van de A13 als belangrijkste hoofdroute aangevuld met het regionale wegennet in het Westland en de 3B driehoek (Bleiswijk, Berkel en Rodenrijs en Bergschenhoek). Doordat de A13 de enige hoofdroute is, is er sprake van een risico dat door calamiteiten deze hoofdverbinding wordt geblokkeerd. Bovendien blijft het zakelijk verkeer genoodzaakt om over de drukke A13 te reizen met de auto. De aanleg van de A4 Delft-Schiedam verbetert in eerste instantie de ontsluiting van het havenbekken. De effecten op het goederenvervoer zijn: het ontlasten van de A20, A16 en A13; het verbeteren van de ontsluiting voor distributiebedrijven en het daarmee verbeteren van de vestigingslocatie voor deze bedrijven. De effecten op het personenvervoer zijn: het verbeteren van de ontsluiting van de haven voor (hoogwaardige) woonlocaties in de regio; verbeterde bereikbaarheid van Schiphol en overige zakelijke dienstverlening; extra vluchtroute in het geval van calamiteiten. Daarnaast moet rekening worden gehouden met een tegengesteld effect van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam. Door de verbeterring van de bereikbaarheid en ontsluiting van het gebied in noordelijke richting worden andere gebieden buiten de westelijke Zuidvleugel aantrekkelijk als vestigingsplaats. Net buiten de regio worden (goedkopere) locaties aantrekkelijk gezien de verbeterde bereikbaarheid en ontsluiting. Cluster II Tuinbouw 23 De tuinbouwsector is in beweging door de marktontwikkelingen en ruimtelijke ontwikkelingen. De glastuinbouw in Zuid-Holland is traditioneel geconcentreerd in het Westland. Als gevolg van de toenemende verstedelijking in het gebied, wordt de druk op de ruimte in de regio steeds groter. Dit betekent dat voor delen van productieactiviteiten wordt uitgeweken naar andere regio s. Toch zal, volgens de sector, het Westland het ruimtelijk zwaartepunt voor de glastuinbouw, en daarmee de meest gewenste vestigingslocatie voor alle betrokkenen uit de glastuinbouwketen blijven. Dit betekent dat de onderlinge verbindingen tussen de glastuinbouwgebieden (met name binnen de glasas ) intensief zullen worden gebruikt voor personen en goederenstromen. De tuinbouwsector in het Westland is sterk georiënteerd op exportmarkten. De economische relaties hebben te maken met productie en handel in groenten en fruit. Tussen de productiegebieden en de verwerkende glastuinbouwlocaties in binnen en buitenland is sprake van omvangrijke goederenstromen. In de uitvoering van logistieke activiteiten rond de producten zijn belangrijke wijzigingen te verwachten. Buck Consultants International 12

15 De trend om in het Westland geproduceerde groente en fruit te combineren met importproducten die via de haven van Rotterdam in Europa binnenkomen, zal zich versterkt voortzetten. Door de combinatie van deze importstromen is er sprake van een verschuiving van de logistieke activiteiten van het Westland en Rotterdam Fruitport (Vierhavengebied) naar de zuidoever (regio Barendrecht). De productie en handel in bloemen en planten zal naar verwachting van deskundigen verschuiven naar tropische gebieden. De gevolgen voor de goederenstromen van en naar het Westland zijn beperkt, omdat veel logistieke activiteiten uitgevoerd blijven worden op en rond de veilingen. 24 De ruimtelijke en economische relaties worden samengevat in figuur 4.3. Figuur 4.3 Samenvatting economische relaties tuinbouw Westland Engeland Rijnsburg Schiphol Aalsmeer Scandinavië Westland Fruit port Zuidplaspolder Glas-as 3B-driehoek Barendrecht Duitsland Breda Brussel/ Parijs Noord-Limburg Het vervoer van tuinbouwproducten tussen productiegebieden, veilingen, de haven (fruitport) en Schiphol is een essentieel onderdeel van de activiteiten in deze sector. De bereikbaarheid van de afzetmarkten voor het goederenvervoer is van cruciaal belang voor de toekomstige economische mogelijkheden van de sector. De verdere specialisatie van de activiteiten van de verschillende partijen in de tuinbouwketen leidt er ook toe dat ook tussen de tuinbouwconcentraties in Nederland een toename te verwachten valt in zowel de uitwisseling van goederen als het personenverkeer. Daarnaast zorgt de toenemende kennisintensiteit ervoor dat ook de personenmobiliteit in de sector een steeds grotere rol gaat spelen. Buck Consultants International 13

16 25 De ontsluiting van het Westland voor het wegverkeer verloopt in oostelijke richting via de veilingroute en de A4/A12 en in zuidelijke richting via de A20/A4/A16. De aanleg van de A4 Delft-Schiedam heeft slechts zijdelings gevolgen voor de ontsluiting van dit gebied. Door de aanleg van een alternatieve snelwegverbinding voor de A13, zal de omvang van het sluipverkeer door het Westland afnemen. De doorstroming van het overblijvende verkeer binnen het Westland zal hierdoor verbeteren. Het uitblijven van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam zal de verkeersdruk in het Westland verder laten toenemen. Hierdoor verslechtert de bereikbaarheid van de bedrijven in het Westland en de bereikbaarheid van afzetmarkten vanuit het Westland. De meerwaarde van de aanleg van de A4 Delft-Schiedam voor de tuinbouwsector zijn: versterking van het krachtige economische imago van het tuinbouwcluster; vertrouwen richting particuliere sector over de aandacht voor het realiseren van goede randvoorwaarden voor de tuinbouwsector en vergroten daarmee de aantrekkelijkheid voor particuliere investeerders; toevoeging van de ontsluiting van het Westland in zuidelijke richting; verbetering van de bereikbaarheid van de bedrijven. Echter doordat het Westland straks beter bereikbaar is, zal de stijgende ruimtedruk in de regio makkelijker ontvlucht kunnen worden door bedrijven elders in Zuidwest Nederland te vestigen. Cluster III Kenniscluster Delft 26 Kennisgerelateerde activiteiten zijn binnen de provincie Zuid-Holland geconcentreerd in verschillende kennisclusters. In ruimtelijk opzicht manifesteren zich verschillende kennisclusters binnen de westelijke Zuidvleugel. Rondom de Technische Universiteit Delft en TNO zijn kennisintensieve bedrijven ontstaan. De aanwezigheid van kennisinstellingen en soortgelijke bedrijven is voor het vestigingsgedrag van kennisintensieve bedrijvigheid van groot belang. Echter door de ontwikkelingen op het gebied van ICT is uitwisseling van kennis over grote afstanden mogelijk. Van concurrentie voor de Nederlandse universiteiten is deels sprake gezien het aanbod van opleidingen en sociaalculturele mogelijkheden van de desbetreffende stad. Recent is door de technische universiteiten besloten dat onderlinge specialisaties tot stand worden gebracht. Voor de clustering van bedrijven rondom deze kennisinstellingen heeft deze specialisatie consequenties voor de keuze voor de uiteindelijke vestigingsplaats in de buurt van relevante ontwikkelingen. Ruimtelijk zullen enkele verschuivingen van kennisintensieve bedrijvigheid plaatsvinden. Rondom het Rotterdamse haven en industrieel complex wordt veel R&D gedaan op het gebied van logistiek dat concurreert met de kennisdiensten en kennisproductie rondom Schiphol, het IJmond gebied en Venlo. Buck Consultants International 14

17 De bedrijvigheid binnen het kenniscluster Delft heeft te maken met verschillende concurrerende locaties voor (startende) technologische bedrijven op de High Tech Campus in Eindhoven en het Science Park in Twente. Echter door de specialisaties worden de studenten en bedrijven gefocust op een bepaalde universiteit. Daardoor ontstaat een netwerk van onderlinge relaties tussen bedrijven en kennisinstellingen gericht op deze specifieke technologie. 27 De economische relaties worden in figuur 4.4 schematisch weergegeven. Figuur 4.4 Samenvatting economische relaties kenniscluster Delft en Rotterdam IJmond - logistiek Buitenland TU Delft/TNO - techniek Leiden - biomedisch Schiphol TU Twente Rotterdam - logistiek TU Eindhoven Venlo - logistiek De kennisgerelateerde activiteiten vinden voor een belangrijk gedeelte plaats binnen kantoor(achtige) gebouwen. De activiteiten zijn minde afhankelijk van goede bereikbaarheid. Andere vestigingsplaatsfactoren zijn belangrijker. Voor onderwijs en gelieerde activiteiten is OV bereikbaarheid van groot belang voor personeel en studenten. De wegbereikbaarheid is voor kennisproducerende en dienstverlenende bedrijven van belang voor personeel en klanten. Ook voor (internationaal opererende) bedrijven gelden goede autoverbindingen als een vestigingsfactor. 28 Vestiging van kennisintensieve bedrijven wordt sterk beïnvloed door het imago van het gebied. Door de geografische concentratie van de kennisactiviteiten rond de TU en TNO in Delft-Zuid, wordt het kenniscluster Delft nu dagelijks geconfronteerd met de verstoringen van de doorstroming op de A13. Investeringen in de publieke infrastructuur in de regio rond Delft kunnen hierbij een belangrijke rol spelen, aangezien deze het imago van de regio versterken. Buck Consultants International 15

18 Op het moment dat de A4 Delft-Schiedam niet wordt gerealiseerd, heeft het kenniscluster van Delft te maken met de blijvende congestie van de A13. Bovendien sluit de ontwikkelingsas tussen de A13 en de A4, de Kruithuisweg, in zuidelijke richting niet aan op het hoofdwegennetwerk. De blijvende congestie en slechte bereikbaarheid van bedrijven dragen niet bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. De autonome ontwikkeling van het kenniscluster bij Delft zal zich echter wel voort kunnen zetten, maar de meerwaarde van een goede ontsluiting en verbetering van de doorstroming voor de pendel woon-werk verkeer en het gevestigde bedrijfsleven wordt niet bereikt. De ontwikkeling van de A4 Delft-Schiedam heeft directe gevolgen voor de verbeterde bereikbaarheid voor het woon-werk verkeer, klanten en toeleverende bedrijven. Tevens wordt door de aanleg van de A4 Delft-Schiedam de A13 ontlast. Verbeterde doorstroming op de A13 zorgt tevens voor de ontsluiting van andere kennisintensieve regio s vanuit Delft verbetert. Cluster IV Zakelijke en niet-zakelijke dienstverlening 29 In de grootstedelijke gebieden van de westelijke Zuidvleugel zijn twee belangrijke zakencentra te onderscheiden: Den Haag (telecom en overheid) en Rotterdam (financieel en havengerelateerd). Deze centra concurreren met Amsterdam, Schiphol, Hoofddorp en Utrecht. Het inwoneraantal, de aanwezige hoogopgeleide beroepsbevolking en de aanwezigheid van andere (groot)stedelijke diensten spelen hierbij een belangrijke rol. Door de toenemende drukte in de binnenstedelijke gebieden is een verschuiving zichtbaar van de binnenstad naar de stadsranden. In ruimtelijk opzicht is een samenhang te herkennen tussen de zakelijke dienstverlening in Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. Dit betekent dat zakelijk verkeer tussen deze centra onvermijdelijk is. De congestie in de Randstad zorgt voor grote problemen en locaties buiten de Randstad (zoals Flevoland, Noord-Brabant en Gelderland) worden aantrekkelijke regio s voor zakelijke dienstverleners. 30 De economische relaties van het cluster van zakelijke en niet-zakelijke diensten worden in figuur 4.5 weergegeven. Buck Consultants International 16

19 Figuur 4.5 Samenvatting economische relaties dienstverlening Hoofddorp Amsterdam Schiphol Den Haag Utrecht Rotterdam Voor de activiteiten van het cluster van zakelijke en niet zakelijke dienstverlening zijn goede wegbereikbaarheid en representativiteit (zichtlocaties langs snelwegen of stationsgebieden) van belang. De bedrijfsactiviteiten zijn voornamelijk gericht op zakelijk - en personenvervoer van personeel, klanten en toeleverende bedrijven. Gezien de ligging van deze economische bedrijvigheid binnen de westelijke Zuidvleugel, ontstaat een dagelijkse pendel van auto s die zich richting de stedelijke centra beweegt. De zakelijke en niet zakelijke dienstverlenende bedrijven hechten veel belang aan uitstraling, representativiteit en bereikbaarheid. Ontwikkelingen op het gebied van infrastructuur zorgen voor een dynamische uitstraling. Projecten als de aanleg van de HSL, de bouw van HSL-stations en A4 Delft-Schiedam leveren een verbetering van het imago van de regio op, hetgeen voor de vestiging van zakelijke dienstverleners een factor is die meeweegt bij de selectie van toekomstige vestigingslocaties. 31 Voor het zakelijk verkeer tussen Rotterdam, Den Haag en Amsterdam is de A13 in toenemende mate een bottleneck. Indien de A4 Delft-Schiedam niet zal worden aangelegd, blijft deze situatie bestaan. Gezien het belang van autobereikbaarheid voor zakelijke dienstverleners, zal deze verdere verslechtering van de autobereikbaarheid in dit gebied een negatieve uitstraling hebben op het vestigingsklimaat. Bovendien heeft het dagelijkse woon-werk verkeer geen doorstromend alternatief naast de A13. De voorgenomen realisatie van nieuwe hoogwaardige kantoorlocaties in het bedieningsgebied van de A13 zal lastig worden, indien de doorstroming op de A13 niet wordt verbeterd. Met name de plannen voor de Noordrand van Rotterdam komen door deze ontwikkeling onder druk te staan. Buck Consultants International 17

20 De aanleg van de A4 Delft-Schiedam zorgt allereerst voor een verbetering van de bereikbaarheid van de zakelijke en niet-zakelijke dienstverlening tussen Rotterdam-Den Haag-Amsterdam. Dit biedt allerlei mogelijkheden voor de ontwikkeling van nieuwe zakelijke activiteiten rond het stroomgebied van de A13. De doorstroming van het verkeer op de A4 Delft-Schiedam zorgt ook voor een verbetering van de doorstroming op de A13. Hierdoor wordt deze locatie interessant voor vestigingen van zakelijke en nietzakelijke dienstverlenende bedrijven. Daarnaast bevordert de A4 Delft-Schiedam de bereikbaarheid van de bedrijven voor enerzijds het personeel en anderzijds de klanten. Een gegeven hierbij is de duidelijke onderlinge samenhang tussen alle plannen voor de zakelijke en niet zakelijke dienstverlening in de regio, waarin ook de A4 Delft- Schiedam een belangrijke rol speelt. Te denken valt hierbij aan: verdere profilering van Rotterdam Airport als regionaal zakelijke luchthaven voor Europese bestemmingen; ontwikkeling van nieuwe kantoorlocaties aan de Noordrand van Rotterdam; ontwikkeling van het HSL-station Rotterdam als hoogwaardige kantoorlocatie met een duidelijke uitstraling naar andere kantoorlocaties in de directe omgeving. De dynamiek van de westelijke Zuidvleugel wordt dus bepaald door (grote) plannen en ambities. De plannen voor de aanleg van de A4 Delft-Schiedam maken de regio interessant voor bedrijven die zich graag in een dynamische omgeving willen vestigen. De troeven voor de regio worden door de realisatie van de A4 Delft-Schiedam sterker, het imago wordt verbeterd en daarmee de concurrentiekracht. Buck Consultants International 18

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... In rapporten en beleidsnotities wordt veelvuldig genoemd dat de aanwezigheid van een grote luchthaven én een grote zeehaven in één land of regio, voor de economie een bijzondere meerwaarde

Nadere informatie

Effecten. Zuidvleugel

Effecten. Zuidvleugel 4 Effecten Zuidvleugel 19 Invloedsgebieden De reistijden van verplaatsingen van of naar een locatie bepalen de grootte van het invloedsgebied van een locatie. In dit hoofdstuk richten wij ons op hoeveel

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Nieuw Mathenesse, Gemeente Schiedam A. Inleiding Deze factsheet

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Den Haag, 1 juni 2015 Agenda 1 Kader: relatie wonen-werken 2 Opzet onderzoek 3 Werkgelegenheid 4 Waardering woon- en leefklimaat 5 Rol woon- en leefklimaat

Nadere informatie

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient, gemeente Capelle a/d IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Zuid-Holland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Zuid-Holland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Zuid-Holland Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke

Nadere informatie

3 Witteveen & Bos Provincie Noord-Brabant

3 Witteveen & Bos Provincie Noord-Brabant 3 Witteveen & Bos Provincie Noord-Brabant Toedeling van het transport van gevaarlijke stoffen aan de N279 tussen Den Bosch en Asten Schoemakerstraat 97c 2628 VK Delft Postbus 5044 2600 GA Delft T (088)

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c.

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c. A15 Corridor Conclusies A15 1. Een gegarandeerde doorstroming van het verkeer op de A15 is noodzakelijk voor de continuïteit en ontwikkeling van de regionale economie rond de corridor en voor de BV Nederland.

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Samenvatting Regionaal-Economische betekenis Lelystad Airport

Samenvatting Regionaal-Economische betekenis Lelystad Airport Samenvatting Regionaal-Economische betekenis Lelystad Airport Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Trends in de luchtvaart 2 3 SWOT Lelystad Airport 2 4 Scenario s 5 5 Economische betekenis 5 6 Hoe nu verder? 7

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Noord-Brabant. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Noord-Brabant. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Noord-Brabant Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Gelderland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Gelderland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Gelderland Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke investeringsagenda

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Utrecht. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Utrecht. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Utrecht Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke investeringsagenda

Nadere informatie

Komen overeen zich in te spannen dat de volgende stappen genomen worden: 1. standpunt Bevoegd Gezag (ministers van VROM en VenW) 2009

Komen overeen zich in te spannen dat de volgende stappen genomen worden: 1. standpunt Bevoegd Gezag (ministers van VROM en VenW) 2009 1. A4 Delft-Schiedam doel Doel van het project A4 Delft-Schiedam is de problemen rond bereikbaarheid, leefbaarheid (inclusief externe veiligheid) en verkeersveiligheid tussen Rotterdam en Den Haag zo veel

Nadere informatie

De internationale concurrentiekracht van Nederlandse (top)sectoren en de rol van bereikbaarheid. Frank van Oort Utrecht, 21 november 2011

De internationale concurrentiekracht van Nederlandse (top)sectoren en de rol van bereikbaarheid. Frank van Oort Utrecht, 21 november 2011 De internationale concurrentiekracht van Nederlandse (top)sectoren en de rol van bereikbaarheid Frank van Oort Utrecht, 21 november 2011 (PBL-onderzoek samen met Mark Thissen, Arjan Ruijs & Dario Diodato)

Nadere informatie

Project A4 Delft- Schiedam

Project A4 Delft- Schiedam Project A4 Delft- Schiedam Plannen voor verbeteren bereikbaarheid Den Haag Rotterdam Handout 16 februari 2009 Vanavond Informeren over de onderzoekstrajecten van RWS Presenteren van de voorlopige uitkomsten

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Friesland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Friesland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Friesland Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke investeringsagenda

Nadere informatie

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang Otto Raspe en Martijn van den Berge Samenvatting Het ministerie van Economische Zaken werkt aan de herijking van zijn economische stimuleringsprogramma

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Overijssel. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Overijssel. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Overijssel Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke investeringsagenda

Nadere informatie

BOVENREGIONAAL BEDRIJVENTERREIN HOEKSCHE WAARD. Notitie over het door Buck Consultants uitgevoerde onderzoek naar nut en noodzaak

BOVENREGIONAAL BEDRIJVENTERREIN HOEKSCHE WAARD. Notitie over het door Buck Consultants uitgevoerde onderzoek naar nut en noodzaak BOVENREGIONAAL BEDRIJVENTERREIN HOEKSCHE WAARD Notitie over het door Buck Consultants uitgevoerde onderzoek naar nut en noodzaak Juni 2006 Han Olden STOGO onderzoek + advies Niasstraat 1 3531 WR Utrecht

Nadere informatie

HINDERNISSEN bedrijfsleven Zuidvleugel. Presentatie Bert Mooren, directeur VNO-NCW West Economische Programmaraad Zuidvleugel 24 februari 2014

HINDERNISSEN bedrijfsleven Zuidvleugel. Presentatie Bert Mooren, directeur VNO-NCW West Economische Programmaraad Zuidvleugel 24 februari 2014 Presentatie Bert Mooren, directeur VNO-NCW West Economische Programmaraad Zuidvleugel 24 februari 2014 Fundamentals Onvoldoende innovatiekracht MKB Zuidvleugel Triple helix samenwerking op bestuurlijk

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven

Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven 1 Aanleiding Sinds jaren '90 sterke toename van investeringen ingen door buitenlandse bedrijven (FDI) Door open en sterk internationaal georiënteerde

Nadere informatie

Almere en Amsterdam Hyperbereikbaar via de Hollandse Brug. Samenvatting van een onderzoek naar de regionale OV-bereikbaarheid van Almere

Almere en Amsterdam Hyperbereikbaar via de Hollandse Brug. Samenvatting van een onderzoek naar de regionale OV-bereikbaarheid van Almere Pagina 1 Almere en Amsterdam Hyperbereikbaar via de Hollandse Brug Samenvatting van een onderzoek naar de regionale OV-bereikbaarheid van Almere Milieufederatie Flevoland Milieufederatie Noord- Holland

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Oostroute Lelystad Airport

Oostroute Lelystad Airport Oostroute Lelystad Airport In opdracht van: Natuur en Milieu Flevoland en Staatsbosbeheer To70 Postbus 43001 2504 AA Den Haag tel. +31 (0)70 3922 322 fax +31 (0)70 3658 867 E-mail: info@to70.nl Door: Ruud

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

BEDRIJFSRUIMTEMARKT ZUIDWEST- NEDERLAND

BEDRIJFSRUIMTEMARKT ZUIDWEST- NEDERLAND juli 212 BEDRIJFSRUIMTEMARKT ZUIDWEST- NEDERLAND zeeland en zuid-holland LANDELIJKE MARKTONTwIKKELINGEN De bedrijfsruimtemarkt liet in 211 een tweedelig beeld zien. In de eerste zes maanden van het jaar

Nadere informatie

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad 2040 (Structuurvisie Rijk, 2008/09) Herwaardering belang steden voor economie Randstad geen samenhangende metropool

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden Capaciteitsuitbreiding spoor Den Haag - Rotterdam Doel Baanvak Den Haag Rotterdam geschikt maken om te voldoen aan de toenemende vraag naar spoorvervoer en tegelijkertijd het aanbod aan openbaar vervoer

Nadere informatie

MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam. Regiomarkt

MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam. Regiomarkt MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam Regiomarkt 10-3-2016 1 Brede Aanpak Aanleiding Eerder onderzoek: knelpunten A9 Achterliggende ontwikkelingen: toenemende verstedelijking, vergrijzing, technologische

Nadere informatie

Bijlage B: Ontwerp-tracébesluit A7/N7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2

Bijlage B: Ontwerp-tracébesluit A7/N7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2 Bijlage B: Ontwerp-tracébesluit A7/N7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2 Uitgangspunten van de verkeersberekeningen Datum mei 2013 Inhoud 1 Beschrijving gehanteerde verkeersmodel 3 1.1 Het Nederlands

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten)

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten) Staat van 2014 Sectorstructuur In welke sectoren is sterker vertegenwoordigd dan het s gemiddelde? Zakelijke diensten (16,5%), Informatie en Communicatie (6,5%), Financiële instellingen (4,5%) Vergelijking

Nadere informatie

Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC)

Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC) Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC) notitie Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid Johan Visser April 2011 Pagina 1 van 9 Samenvatting Het Kennisinstituut

Nadere informatie

Topsectoren, regio s en vestigingsplaatsfactoren: een multivariate regressieanalyse

Topsectoren, regio s en vestigingsplaatsfactoren: een multivariate regressieanalyse Topsectoren, regio s en vestigingsplaatsfactoren: een multivariate regressieanalyse RSAN voorjaarsmiddag Antwerpen 24/04/2014 Frank van Dongen, Olaf Jonkeren & Otto Raspe 1 Agenda Motivatie Onderzoeksvraag

Nadere informatie

De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten

De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten 1 Voor wat betreft de relatie economie-wonen in de landelijke gebieden in Zuid-Holland spelen op dit

Nadere informatie

Samenvatting workshop Transumo BrabantStad

Samenvatting workshop Transumo BrabantStad Samenvatting workshop Transumo BrabantStad 1 Inleiding Het Programmabureau BrabantStad participeert in het Transumo-project Stations, bereikbaarheid en vastgoedontwikkeling. Het gaat hierbij om drie deelprojecten:

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Ruimtelijk economische effecten corridor Den Haag Rotterdam Eindrapport oktober 2009 Colofon Titel Datum Versie Kenmerk Opdrachtgever Uitvoering Programma Hoogfrequent

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

Nederland als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven

Nederland als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven Nederland als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven 1 Aanleiding Sinds jaren '90 sterke toename van investeringen door buitenlandse bedrijven (FDI) Door open en sterk internationaal georiënteerde

Nadere informatie

3. De bereikbaarheidsindicator

3. De bereikbaarheidsindicator 3. De bereikbaarheidsindicator Achtergrond Het begrip bereikbaarheid leidt nogal eens tot verwarring. Dit komt doordat onderzoekers, beleidsambtenaren en politici het begrip vanuit verschillende invalshoeken

Nadere informatie

brief van Kamer van Koophandel, 7 dec. 04. (N.B. De rubrieken 1 t/m 4 altijd in deze volgorde uitwerken)

brief van Kamer van Koophandel, 7 dec. 04. (N.B. De rubrieken 1 t/m 4 altijd in deze volgorde uitwerken) Nota PS-commissie Vergaderdatum : 24 januari 2005 Commissie voor : ELE Agendapunt nr. : 9 Commissienr. : 2005-166 Onderwerp : Pieken in de Noordvleugel; OPERA; Gaan voor Goud. Opsteller/telefoon/e-mail-adres

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

Rotterdam, een bereikbare haven

Rotterdam, een bereikbare haven Bereikbaarheid van de haven Rotterdam, een bereikbare haven Platos colloquium 5 maart 2008 Maurits van Schuylenburg HbR Jop Vlaar TUD Goede achterlandbereikbaarheid is van vitaal belang voor de doorvoer-

Nadere informatie

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen.

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Startbeslissing Verbreding A4 Vlietland N14 Datum 12 september 2013 Status Eindversie De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Inhoud 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Afbakening

Nadere informatie

EEN NIEUWE HOOFDSTRUCTUUR VOOR VERVOER VAN GOEDEREN PER SPOOR IN ONZE STAD EN REGIO. Vervoer gevaarlijke stoffen buiten de woonwijken om

EEN NIEUWE HOOFDSTRUCTUUR VOOR VERVOER VAN GOEDEREN PER SPOOR IN ONZE STAD EN REGIO. Vervoer gevaarlijke stoffen buiten de woonwijken om EEN NIEUWE HOOFDSTRUCTUUR VOOR VERVOER VAN GOEDEREN PER SPOOR IN ONZE STAD EN REGIO Vervoer gevaarlijke stoffen buiten de woonwijken om Inleiding Ontwikkelingen binnen Sittard-Geleen Ministerie van Verkeer

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE HONDERDLAND 273 BEDRIJVENTERREIN HONDERDLAND

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE HONDERDLAND 273 BEDRIJVENTERREIN HONDERDLAND VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE HONDERDLAND 273 BEDRIJVENTERREIN HONDERDLAND TE HUUR BETREFT Op het moderne Bedrijvenpark Honderdland te Maasdijk is gelegen een multifunctioneel bedrijfsgebouw waarin deze

Nadere informatie

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden Van der Zee, F., W. Manshanden, F. Bekkers, T. van der Horst ea (2012). De Staat van Nederland Innovatieland 2012. Amsterdam: AUP

Nadere informatie

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015 Gemeente Oegstgeest Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg 11 maart 2015 DATUM 11 maart 2015 TITEL Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg OPDRACHTGEVER

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

MIRT Onderzoek FoodValley

MIRT Onderzoek FoodValley MIRT Onderzoek FoodValley Dutch Food to the European Top Management Samenvatting 15 oktober 2013 Status: Definitief Datum: 15 oktober 2013 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Klein Amerika 18

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland

Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Leegstand bedrijfsruimten 3 3 Typering leegstand 6 Bijlage 1 Contactpersonen 9 Uitgevoerd in opdracht van: Provincie Noord-Holland

Nadere informatie

Brabant 6. Visie Hoofdopgaven Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang Overige gebiedsopgaven Kaarten Project- en programmabladen

Brabant 6. Visie Hoofdopgaven Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang Overige gebiedsopgaven Kaarten Project- en programmabladen Brabant 6 Visie Hoofdopgaven Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang Overige gebiedsopgaven Kaarten Project- en programmabladen Visie Het MIRT-gebied Brabant omvat de provincie Noord-Brabant.

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kerkerak, Gemeente Sliedrecht A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht Intergouvernementeel / VN Europees Kennis NGO Onderwijs Cultuur en expatorganisaties Ambassades en consulaten Den Haag: Internationale stad van vrede en recht De gemeente Den Haag is internationale stad

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Evaluatie sleutelprojecten

Evaluatie sleutelprojecten Evaluatie sleutelprojecten Marjolein Spaans (TU Delft, OTB) Ries van der Wouden (Bureau Stedelijke Planning) Ruimteconferentie, 3 november 2009 Rotterdam Technische Universiteit Delft Cities in a Network

Nadere informatie

Nederlandse economie terug aan kop door ruimte voor slimme logistiek

Nederlandse economie terug aan kop door ruimte voor slimme logistiek Nederlandse economie terug aan kop door ruimte voor slimme logistiek Gezamenlijke ontwikkeling Werkstad A4 biedt unieke kans De Nederlandse economie heeft ingeboet aan kracht. De afgelopen jaren zijn we

Nadere informatie

Kansen voor topsector HTSM:

Kansen voor topsector HTSM: Kansen voor topsector HTSM: Nederlands-Aziatische samenwerking in high-tech clusters Sound analysis, inspiring ideas Nederlands-Aziatische samenwerking biedt kansen voor topsector HTSM Het Nederlandse

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Indicatie van het potentieel van Mobility Mixx wanneer toegepast op het gehele Nederlandse bedrijfsleven Notitie Delft, november 2010 Opgesteld door: A.

Nadere informatie

Regionale opgaven Zaanstreek/Waterland

Regionale opgaven Zaanstreek/Waterland Regionale opgaven Zaanstreek/Waterland 3 juli 2015 prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft directeur Nieuwe Markten BPD Ontwikkeling 1. ruimtelijk-economische positie

Nadere informatie

Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder

Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder Presentatie, bijeenkomst VNO-NCW West 10-02-2016 Prof dr Pieter Tordoir GPIO, Universiteit van Amsterdam Telos,

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. We hebben opnieuw een absoluut record te pakken sinds onze metingen begin 2002: het betaalgedrag

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard ARBEIDSMARKT in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040 Van knelpunt naar slimme kracht Dick van der Wouw Joris Meijaard Typisch VN Delta Doorvoerhavens en (petro)chemische industrie Goede universiteiten

Nadere informatie

Stec Groep - Logica in locatiepatronen: hoe kiezen bedrijven?

Stec Groep - Logica in locatiepatronen: hoe kiezen bedrijven? Stec Groep - Logica in locatiepatronen: hoe kiezen bedrijven? Samenvatting belangrijkste feiten en conclusies 2000-2010 o.b.v. Database Bovenregionale Locatiebeslissingen (DLN) uitgangspunten van het onderzoek:

Nadere informatie

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Gemeente Oosterhout Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Netto oppervlakte: ca. 1.4 hectare Aantal bedrijven: 1 bedrijf Bereikbaarheid (wegen, spoor, water, openbaar vervoer): A27 en openbaar vervoer Type

Nadere informatie

Automobiliteit in de stadsregio in 2030: Verkenning van de bandbreedte

Automobiliteit in de stadsregio in 2030: Verkenning van de bandbreedte Automobiliteit in de stadsregio in 2030: Verkenning van de bandbreedte Will Clerx Rotterdam Stadsontwikkeling / Stadsregio Rotterdam Bijdrage aan Platos Colloquium 13 maart 2013 Inhoud Aanleiding van de

Nadere informatie

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 1 Doel Havenvisie 2030 Richting geven aan de verdere ontwikkeling van de Rotterdamse mainport. Zekerheid en perspectief bieden aan klanten, burgers, overheden

Nadere informatie

De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; probleem of kans? Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 30 juni 2015

De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; probleem of kans? Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 30 juni 2015 De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; probleem of kans? Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 30 juni 2015 De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; Probleem of kans? 1.

Nadere informatie

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 1 PROVINCIE BRABANT BELANGRIJK VOOR ROTTERDAM! Rotterdam-Noord-Brabant:

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie