Hoe bouwmaterialen beoordelen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoe bouwmaterialen beoordelen"

Transcriptie

1 Hoe bouwmaterialen beoordelen op vlak van milieu gezondheid duurzame ontwikkeling? 1

2 Overzicht 1 Inleiding: duurzaam / bio-ecologisch bouwen 2 Bouwmaterialen & overzicht keuzebasis 3 EPD 4 LCA 5 Labels 6 Bio-ecologische keuzebasis & voorbeelden 7 Meer info 1 Inleiding Bio- ecologisch bouwen duurzaam bouwen 2

3 Voorstelling VIBE vzw 1 VIJFENTWINTIG JAAR ERVARING 2 VORMING & SENSIBILISERING 3 ONDERSTEUNING, BEGELEIDING & ADVIES 4 BOUWADVIES 5 WONEN MET DE NATUUR 6 ERKENNING & LABEL BOUWSECTOR 7 NATUREPLUS 8 ECO-BOUWPOOLS Duurzaam / bio-ecologisch DUURZAAM BOUWEN = sterk = blijven duren BIO-ECOLOGISCH BOUWEN & WONEN - bio gezondheid - ecologisch milieu 3

4 Duurzaam / bio-ecologisch GEÏNTEGREERDE VISIE! - ruimtegebruik - materialen - energie - milieu - gezondheid - water Duurzame ontwikkeling!!! C2C!!! Duurzaam / bio-ecologisch biologische kringloop technische kringloop 4

5 Duurzaam / bio-ecologisch Driestappenstrategie 1) Voorkom onnodig gebruik 2) Gebruik eerst eindeloze bronnen 3) Gebruik eindige bronnen optimaal Duurzaam / bio-ecologisch Arch. Mark Depreeuw Arch. Etienne Hoeckx 5

6 Duurzaam / bio-ecologisch Ir.- Arch. Herwig Van Soom Duurzaam / bio-ecologisch Arch. Herwig Van Soom Arch. Alexis Versele 6

7 Duurzaam / bio-ecologisch Arch. Alexis Versele Arch. Dirk Wauters Duurzaam / bio-ecologisch Arch. Luc Eeckhout Arch. Luc De Meyer 7

8 Duurzaam / bio-ecologisch Arch. Luc Eeckhout Arch. Herman Remes Duurzaam / bio-ecologisch Arch. Dirk Wauters Arch. Marij Gabriëls Arch. Vincent Szpirer 8

9 2 Bouwmaterialen kiezen Overzicht methodes gezonde & milieubewuste materiaalkeuze Bouwmaterialen: kiezen BOUWEN BOUWMATERIALEN! Belang? Milieu: - 40 % wereldwijd grondstoffenvebruik - VITO & Institut Wallon Gezondheid: % in binnenruimte - BIM Relatief? 2040? 9

10 Bouwmaterialen: kiezen BASIS KEUZE (milieu & gezondheid)? 1) info producenten 2) lijsten / classificaties 3) algemene milieudata 4) LCA-gegevens 5) labels Bouwmaterialen: kiezen INFO PRODUCENTEN / VERKOPERS 10

11 Bouwmaterialen: kiezen LIJSTEN / CLASSIFICATIES - milieu- invalshoek - gedeeltelijk gegevens - gedeeltelijk veronderstellingen - vereenvoudigde LCA-benaderingen Bouwmaterialen: kiezen ALGEMENE MILIEUDATA - bedrijfs- invalshoek - gedeeltijke gegevens - algemeen akkoord NL: MRPI D: AUB Fr: INIES EU: EPD 11

12 Bouwmaterialen: kiezen LCA - van-wieg-tot-graf - zo veel mogelijk criteria - discussies Bouwmaterialen: kiezen LABELS - eenduidig - gemakkelijk - criteria? - controle? 12

13 3 EPD Environmental product declarations Bouwmaterialen: EPD EPD: kenmerken - ISO geen vergelijkingen - verbetering milieuprestaties - evaluatie gebouwniveau - CEN eindresultaat? 13

14 Bouwmaterialen: EPD EPD: EU-acties infobron voor evaluatie gebouwen - CEN TC350 integrated environmental performance of buildings - WG1 (environmental performance of buildings) - WG2 (building life cycle) - WG3 (product level: PCR for EPD) PCR construction products (klaar 2008) - CEN TC351 assessment of release of dangerous substances milieubeweging??? 4 LCA Levenscyclusanalyse 14

15 Bouwmaterialen : LCA GRONDSTOF delving transport verwerken tot bouwmateriaal BOUWMATERIAAL transport bouwen GEBOUW afwerking onderhoud afbraak AFVAL transport verwerking WINNINGSFASE PRODUCTIEFASE BOUWFASE BEWONINGSFASE AFVALFASE Bouwmaterialen : LCA Doelbepaling / reikwijdte?.evaluatie.optimalisatie.strategische planning.marketing -systeemgrenzen -functionele eenheid -kwaliteit gegevens (bronnen) -vereenvoudigingen & aannames -beoordelingsmethodologie - 15

16 Bouwmaterialen : LCA Moeilijkheden - beschikbaarheid gegevens - kwaliteit gegevens - inbrengen gerecycleerde materialen - afweging ongelijksoortige milieu-effecten Bouwmaterialen : LCA (NIBE) 16

17 Bouwmaterialen : LCA DISCUSSIES - kwantitatief! - kwalitatief? - weging - classificatie Bouwmaterialen : LCA 17

18 Bouwmaterialen : LCA Weging? - altijd weging! - panel - distance-to-target - monetarisering milieukosten schoolrapport Bouwmaterialen: LCA / NIBE 18

19 Bouwmaterialen: LCA / NIBE 1- EMISSIES 2- UITPUTTING 3- LANDGEBRUIK 4- HINDER + 3 milieumaten : - vast afval - primaire energie - transport Bouwmaterialen: LCA / NIBE 1- EMISSIES (CML).broeikaseffect.ozonlaagaantasting.menselijke toxiciteit.toxiciteit zoet water.toxiciteit bodem.fotochemische oxidantvorming.verzuring.eutrofiëring 19

20 Bouwmaterialen: LCA / NIBE 2- UITPUTTING (TWIN).biotische grondstoffen.abiotische grondstoffen.energiedragers 3- LANDEBRUIK (Eco-Indicator 99) 4- HINDER.stank (CML).geluid wegtransport (Müller-Wenk).geluid productie (TWIN).licht (TWIN).kans op ongevallen (TWIN) Bouwmaterialen: LCA / NIBE GEZONDHEIDSCRITERIA.fysisch.chemisch.biologisch.ergonomie.veiligheid 20

21 Bouwmaterialen: LCA / NIBE Emissies Verborgen milieukosten - broeikaseffect 0,091 / kg CO 2 eq. - ozonlaagaantasting 5724, / kg CFC-11 eq. - humane toxiciteit 0,048 / kg 1,4-DB eq. - aquatische toxiciteit (zoet water) 0,048 / kg 1,4-DB eq. - terrestrische toxiciteit 0,048 / kg 1,4-DB eq. - fotochemische oxidantvorming 4,402 / kg C 2H 4 eq. - verzuring - eutrofiëring 2,723 54,454 / kg SO 2 eq. / kg PO 4 eq. Uitputting: - biotische grondstoffen 0,042 / mbp - abiotische grondstoffen 0,042 / mbp - energiedragers 0,042 / mbp Landgebruik 0,201 PDF*m 2 yr Hinder ten gevolge van: - stank 0, OTV m 3 - geluid door wegtransport 321,946 DALY - geluid door productieprocessen 0, / mbp - licht 0,024 / mbp - kans op calamiteiten 0,024 / mbp Bouwmaterialen: LCA / NIBE MILIEU Klasse 1 beste keuze 2 goede keuze 3 aanvaardbare keuze 4 minder goede keuze 5 af te raden keuze 6 slechte keuze 7 onaanvaardbare keuze GEZONDHEID + geen risico s 0 geringe risico s - risico s 21

22 Bouwmaterialen: LCA / NIBE Bouwmaterialen: LCA / NIBE 22

23 Bouwmaterialen: LCA / NIBE Bouwmaterialen: LCA / NIBE 23

24 5 Labels Kort & (soms) goed Bouwmaterialen: labels Soorten labels: - volgens type (I, II, III) - volgens karakter - verplicht - vrijwillig - volgens instantie - officieel (overheid) - collectief privé - privé 24

25 Bouwmaterialen: labels Soorten labels: - volgens criteriacategorie - milieu - gezondheid - sociaal - herkomst / regio - kwaliteit - duurzaamheid -... Bouwmaterialen: labels Soorten labels: - volgens productcategorie - bouwmaterialen - elektrische toestellen - cosmetica - voeding - textiel verscheidene - volgens criteriastrengheid - breder marktaandeel (haalbaarheid) - topproducten (voortrekkers) 25

26 Bouwmaterialen: labels Bouwmaterialen: labels / natureplus - 30 % traditionele markt - meer verantwoorde producten - haalbaarheid - bio-ecologische topproducten - strengste normen - uitsluitingscriteria 26

27 Bouwmaterialen: labels / natureplus - eco - Umweltinstitut (Keulen, D) - IBO - Österreichisches Institut für Baubiologie und Ökologie (Wenen, A) - IUG - Institut für Umwelt und Gesundheit (Fulda, D) - Bremer Umweltinstitut (Bremen, D) - TUV Süddeutschland Bau und Betrieb (München, D) - NIBE - Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (Nl) Bouwmaterialen: labels / natureplus Basiscriteria: - minstens 85 % nagroeibare en/of minerale grondstoffen - grondstoffen in voldoende mate aanwezig - geen milieu- en gezondheidsbelastende stoffen - beperkt energieverbruik bij productie - geringe emissies bij productie en gebruik - ecologisch geoptimaliseerde verpakking - juiste en duidelijke verwerkingsvoorschriften - Volldeklaration 27

28 6 Bio-ecologisch kiezen Achtergronden & keuzebasis bio-ecologsiche bouwmaterialen Bouwmaterialen: bio-ecologisch 28

29 Bouwmaterialen: bio-ecologisch 1 NAGROEIBAAR (hernieuwbaar) -teeltbaar -composteerbaar 2 MINERAAL (oppervlaktedelfstoffen) - natuurlijk 3 SYNTHETISCH (aardolieproducten) -(petro)chemische productie 4 AFVAL -soms inert -soms milieu- en gezondheidsschadelijk Bouwmaterialen: bio-ecologisch 1 NAGROEIBAAR (hernieuwbaar) -teeltbaar -composteerbaar 2 MINERAAL (oppervlaktedelfstoffen) - natuurlijk -secundaire grondstoffen - onuitputtelijk bij goed beheer - wereldwijd lokaal beschikbaar - ontwikkeling lokale economiën - c2c 29

30 Bouwmaterialen: bio-ecologisch - Natuurlijke basisgrondstoffen - Geen / minimum chemische stoffen - Gezond - Milieuverantwoord Bouwmaterialen: bio-ecologisch Baksteen en andere, HSB, stroleem, strobalen 30

31 Bouwmaterialen: bio-ecologisch Afwegingskader VIBE vzw Stap 1naturepluslabel Stap 2nagroeibare (lokale) grondstoffen + gezond en milieuverantwoord (NIBE, andere) Stap 3quasi eindeloze (lokale) minerale + gezond en milieuverantwoord (NIBE, andere) Alternatieven: gezocht in NIBE-milieuscore: 1>2>3>4 Af te raden: slechte NIBE-milieuscore (7, 6, 5) Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Inleiding Grootste milieu-impact? Volgens Greencalc: Bij nieuwbouw: Draagconstructie: 40 à 45% van de milieukosten Schil: 40 à 45% van de milieukosten Bij bestaande gebouwen: Milieukosten draagconstructie en schil nemen af Milieukosten afwerking (dakbedekking, wand- en vloerafwerking, schilderwerk ) nemen toe 31

32 Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Inleiding Te vermijden materialen (milieu) Materialen uit NIBE-klasse 5,6,7: Tropisch hout zonder FSC-label Koperen dakbedekking PUR-vloerisolatie Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Inleiding Grootste gezondheidsimpact? Verven Vloerafwerking Muurafwerking Meubelplaten Lijmen Houtbeschermingsmiddelen Schoonmaakproducten 32

33 Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Inleiding Te vermijden materialen (gezondheid) Soepele plastic producten (b.v. PVCvloerbekleding ) Afdichtingskitten met weekmakers Verven met veel VOS, zware metalen Meubelplaten met formaldehyde Lijmen met veel VOS, formaldehyde Houtbeschermingsmiddelen met biociden en/of pesticiden Schoonmaakproducten met javel, formaldehyde Gipsplaten op basis van fosfogips Bio-ecologische bouwmaterialen Bio-ecologische HSB 33

34 Bio-ecologische bouwmaterialen Bio-ecologische HSB Hout zonder petrochemische verduurzaming Voorwaarden: Spintvrij hout van kernhoutbomen (10%) Houtvochtgehalte < 20% Buitenzijde: dampopen wind- en waterdichte houtvezelplaat Binnenzijde: dampremmende luchtdichting (luchtdicht afgeplakte OSB of dampremmende folie) Cursus Duurzaam bouwen - West-Vlaanderen - 22 april 2008 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > HSB Houtskeletbouwmuur 34

35 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw> Muren > HSB > Gevelafwerking Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > HSB > Gevelafwerking Keuze 1: streekeigen onbehandeld hout met FSC-label (1a-3a) Keuze 2: thermisch gemodificeerd hout met het FSClabel of tropisch hout met het FSC-label (1a-3b), natuursteen leien (1a) Klassiek + aanvaardbaar alternatief: keramische tegels (3b), vezelcementplaat (3b), HPL-plaat (3a/b) 35

36 Bio-ecologische materialen Opbouw> Muren > HSB > Wind- en waterdichting Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > HSB > Wind- en waterdichting Keuze 1: halfzachte isolerende houtvezelplaat met het natureplus-label Keuze 2: halfzachte isolerende houtvezelplaat Keuze 3: dampopen winddichtingsfolie Klassiek + aanvaardbaar alternatief: vezelcementplaat 36

37 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > HSB > Isolatie Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > HSB > Isolatie Keuze 1: Isolatiemateriaal met naturepluslabel Keuze 2: Isolatiemateriaal uit nagroeibare grondstoffen, b.v. schapenwol, papiervlokken, houtvezel, vlas, hennep, kurk Klassiek + aanvaardbaar alternatief: rotswol, glaswol 37

38 Bio-ecologische materialen Opbouw > Muren > HSB > Isolatie > Milieu & gezondheid Vlas NIBE-klasse milieu 1c Natureplus x NIBE-klasse gezondheid 0 Emissies / Hennep? x? / Papiervlokken Houtvezelzacht 1a? Nog geen criteria x 0? Stof en boorzouten / Kurk 1a - + / Schapenwol 1a - + Rotswol 2c - - Losse min. vezels, ureumformaldeh yde Bio-ecologische materialen Opbouw > Muren > HSB > Isolatie > Technische kenmerken Vlas (12 cm) lambdawaardeλ d (W/mK) 0,038 à 0,040 warmteopslagcap. c (J/kgK) 1550 à 1660 volumemass a van een materiaal ρ (kg/m³) 23 à 35 diffusieweerst andsgetal µ 1 à 2 Kostprijs euro/m² 11,5 Hennep (12 cm) 0,039 à 0, à à 45 1 à 2 20,3 Papiervlokk en (12 cm) 0,038 à 0, à à 60 1 à 2 5 Houtvezelzacht (12 cm) 0,039 à 0, à à à 5 18,7 Kurk (12 cm) 0,040 à 0, à à 30 21,5 Schapenwol (12 cm) 0, ,1 à 4,7 36,2 Rotswol 0, ,3 9,6 38

39 Bio-ecologische materialen Opbouw > Muren > HSB > Isolatie > Technische kenmerken Vlas Technische goedkeuring ETA Brandklasse (Europees) E/C-s2,d0 ETA: European Technical Approval Hennep Papiervlokk en Houtvezelzacht ETA ETA, MPA ETA, MPA E/D-s3,d0 E/C-s2,d0 E ATG: Agrément Technique/Technische goedkeuring Kurk / E Schapenwol Rotswol / ATG E A1 Brandklasse: F> E > D > C > B> A2>A1 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > HSB > Luchtdichting 39

40 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > HSB > Luchtdichting Keuze 1: luchtdichtingsplaat of -folie met naturepluslabel Keuze 2: harde houtvezelplaat, OSB of dampremmend membraam uit papier Klassiek + aanvaardbaar alternatief: dampremmend membraan uit PE Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > Stenen muur 40

41 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > Stenen muur > Bepleistering Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > Stenen muur > Bepleistering Keuze 1: pleister met natureplus-label Keuze 2: leempleister Keuze 3: kalkpleister Klassiek + aanvaardbaar alternatief: zuivere RO-gips of natuurgips Af te raden: cementpleister 41

42 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > Renovatie Bestaande muur langs de buitenzijde geïsoleerd Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > Renovatie > Isolatie 42

43 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Muren > Renovatie > Isolatie Keuze 1: houtvezelplaat bepleisterd met trasskalk Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Daken > Hellend dak Hellend dak 43

44 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw> Daken > Hellend dak > Dakbedekking Keuze 1: houten leien uit duurzame bosbouw, Keuze 2: natuursteen leien, of keramische dakpannen Klassiek + aanvaardbaar alternatief: betonnen dakpannen, vezelcementleien of -platen Af te raden: koper, zink, aluminium Bio-ecologische bouwmaterialen 3. Opbouw > Daken > Hellend dak > Wind- en waterdichting 44

45 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Daken > Hellend dak > Wind- en waterdichting Keuze 1: halfzachte isolerende houtvezelplaat met het natureplus-label Keuze 2: halfzachte isolerende houtvezelplaat Keuze 3: dampopen winddichtingsfolie Klassiek + aanvaardbaar alternatief: vezelcementplaat Af te raden: microgeperforeerde kunststof onderdakplaten Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Daken > Hellend dak > Isolatie Keuze 1: Isolatiemateriaal met naturepluslabel Keuze 2: Isolatiemateriaal uit nagroeibare grondstoffen, b.v. schapenwol, papiervlokken, houtvezel, vlas, hennep, kurk Klassiek + aanvaardbaar alternatief: rotswol, glaswol 45

46 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Daken > Hellend dak > Luchtdichting Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Daken > Hellend dak > Luchtdichting Keuze 1: harde houtvezelplaat met naturepluslabel Keuze 2: dampremmend membraam uit papier Klassiek + aanvaardbaar alternatief: dampremmend membraan uit PE 46

47 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Daken > Plat dak Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Daken > Plat dak 47

48 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Thermovloer Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Thermovloer 48

49 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Thermovloer > Vloerafwerking Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Thermovloer > Vloerafwerking Keuze 1: vloerafwerking met het naturepluslabel Keuze 2: hout, kurk Klassiek + aanvaardbaar alternatief: linoleum, grèstegels Af te raden: vinyl, PVC 49

50 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Thermovloer > Chape Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Thermovloer > Chape Keuze 1: stamplemen vloer Keuze 2: kalkchape/trasskalkchape Keuze 3: anhydrietchape Klassiek + aanvaardbaar alternatief: cementchape met CEM I 50

51 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw> Vloeren > Thermovloer > Isolatie Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Thermovloer > Isolatie Keuze 1: geëxpandeerde kurkplaten, houtvezelplaten in oliepapier Keuze 2: cellenglas, perliet, vermiculiet Klassiek + aanvaardbaar alternatief: rotswol, resolschuim, polystyreenplaten 51

52 Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Tussenvloeren > Elastische laag Bio-ecologische bouwmaterialen Opbouw > Vloeren > Tussenvloeren > Elastische laag Keuze 1: elastische laag met naturepluslabel Keuze 2: kokosmat, houtvezelisolatie, kurkplaat, vlasvilt, schapenwol Klassiek + aanvaardbaar alternatief: rotswol, glaswol 52

53 Bio-ecologische bouwmaterialen Afwerking > Muurverf Bio-ecologische bouwmaterialen Afwerking > Muurverf Bindmiddel Oplosmiddel Pigmenten Alkydhars Organisch oplosmiddel (VOS) (vaak white spirit) Synthetische verf Solventbasis (Alkydverf/High solid-alkydverf) Waterbasis (Acrylaatverf/ Vinylverf) Acrylaathars/vin ylhars Water en 5-10% organisch oplosmiddel (VOS) Van organische (petrochemische) of minerale oorsprong Solventbasis Natuurlijke harsen, oliën (o.a. lijnolie, houtolie), minerale bindmiddelen (o.a. kalk, kalkcaseïne, leem) Terpentijn of citrusolie Natuurverf Waterbasis Water Van organische (plantaardig of dierlijk) of minerale oorsprong 53

54 Bio-ecologische bouwmaterialen Afwerking > Muurverf Keuze 1: verf met naturepluslabel Keuze 2: natuurverf op waterbasis Keuze 3: natuurverf met oplosmiddel (citrusolie, gomterpentijn ) Klassiek + aanvaardbaar alternatief: verf op basis van petrochemische grondstoffen met water als oplosmiddel, bv latex Af te raden: alkydverf Bio-ecologische bouwmaterialen Buitenschrijnwerk Keuze 1: streekeigen onbehandeld hout met FSC-label Keuze 2: streekeigen onbehandeld hout Keuze 3: tropisch hout met FSC-label Klassiek + aanvaardbaar alternatief: hout-alu Af te raden: aluminium, tropisch hout zonder FSClabel, PVC, PUR 54

55 Bio-ecologische bouwmaterialen Buitenschrijnwerk Bio-ecologische bouwmaterialen 7. Extra info Fiches Fiches > Keuzefiches Jeugdwerkinfrastructuur > Technische fiches Databank met door VIBEerkende adressen en producten 55

56 Bouwmaterialen: VIBE-databank & producten Producten Diensten Adressen (erkenningsprocedure / VIBE-label) - lijsten - zoeken Bouwmaterialen: VIBE-fiches Fiches Jeugdwerkinfrastructuur 56

Voorstelling VIBE vzw

Voorstelling VIBE vzw 1 Voorstelling VIBE vzw 1 > VIJFENTWINTIG JAAR ERVARING 2 VORMING & SENSIBILISERING 3 ONDERSTEUNING, BEGELEIDING & ADVIES 4 BOUWADVIES 5 WONEN MET DE NATUUR 6 ERKENNING & LABEL BOUWSECTOR 7 NATUREPLUS

Nadere informatie

Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Dakopbouw. Bio-ecologische isolatiematerialen. Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Dakopbouw Waarop moet u letten?

Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Dakopbouw. Bio-ecologische isolatiematerialen. Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Dakopbouw Waarop moet u letten? Bio-ecologische dakisolatie Thermische en bouwfysische eigenschappen Samenaankoop dakisolatie, 20 januari 2010 Katrien Biesbroeck, VIBE - Tandem 1. De juiste dakopbouw 3. Isolatiematerialen op basis van

Nadere informatie

Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Dakopbouw

Bio-ecologische bouwmaterialen 1. Dakopbouw Bio-ecologische dakisolatie Thermische en bouwfysische eigenschappen dakisolatie, 5 januari2009 Katrien Biesbroeck, VIBE - Tandem 1. Dakopbouw 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. De juiste dakopbouw Inleiding Isolatiematerialen

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Leefmilieu Brussel Instrumenten voor materiaalkeuze - Workshop Els Van de Moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE WORKSHOP INSTRUMENTEN VOOR MATERIAALKEUZE

Nadere informatie

Milieutrefdag 4 juni 2009. Het gebruik van bio-ecologische bouwmaterialen aanmoedigen

Milieutrefdag 4 juni 2009. Het gebruik van bio-ecologische bouwmaterialen aanmoedigen Milieutrefdag 4 juni 2009 Het gebruik van bio-ecologische bouwmaterialen aanmoedigen Bio-ecologische bouwmaterialen Algemeen GEÏNTEGREERDE VISIE! - ruimtegebruik - materialen - energie - milieu - gezondheid

Nadere informatie

Vloerafwerking (soepele vloerbekledingen, hout, tegels,...). Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen 02 juni 2009

Vloerafwerking (soepele vloerbekledingen, hout, tegels,...). Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen 02 juni 2009 Vloerafwerking (soepele vloerbekledingen, hout, tegels,...). Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen 02 juni 2009 Vloerbekleding 1. Harde vloerbekleding 2. Halfzachte vloerbekleding 3.

Nadere informatie

1/12/2015 duurzame overheidsgebouwen

1/12/2015 duurzame overheidsgebouwen Vorming: Instrumentenvoormateriaalkeuze Milieuverantwoord bouwen: Labels, LCA, EPD, PEF een introductie Els Van de moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE PRESENTATIE kiezen van milieuverantwoorde

Nadere informatie

Voorstelling VIBE vzw. VIBE vzw. Contact VIBE vzw WAT? HOE? HOE? HOE? Thema s: Water Energie Materialen Ruimtegebruik. - milieu - gezondheid

Voorstelling VIBE vzw. VIBE vzw. Contact VIBE vzw WAT? HOE? HOE? HOE? Thema s: Water Energie Materialen Ruimtegebruik. - milieu - gezondheid Voorstelling VIBE vzw WAT? Thema s: Water Energie Materialen Ruimtegebruik - milieu - gezondheid Meer dan 25 jaar ervaring Duurzame ontwikkeling!!! C2C!!! Voorstelling VIBE vzw HOE? Website: www.vibe.be

Nadere informatie

1.0.b Erkenningscriteria voor architectuur- en interieurbureaus Goedgekeurd op 19 september 2007

1.0.b Erkenningscriteria voor architectuur- en interieurbureaus Goedgekeurd op 19 september 2007 1.0.b Erkenningscriteria voor architectuur- en interieurbureaus Goedgekeurd op 19 september 2007 Het VIBE-label onderscheidt verschillende niveaus (aangeduid met sterren) van erkenning: ook als u niet

Nadere informatie

Vorming BIO-ECOLOGISCHE BOUWMATERIALEN

Vorming BIO-ECOLOGISCHE BOUWMATERIALEN Vorming BIO-ECOLOGISCHE BOUWMATERIALEN opbouwen Els Van de moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE PRESENTATIE OPBOUWEN Overlopen van de Mogelijke opbouwen van -dak, -muur, -vloer - massiefbouw

Nadere informatie

1.1 Hellend dak... 2 1.2 Plat dak... 6 I) Alternatief koud dak... 7 II) Warm dak... 9

1.1 Hellend dak... 2 1.2 Plat dak... 6 I) Alternatief koud dak... 7 II) Warm dak... 9 p. 1 Inleiding Een duurzaam gebouw ontwerpen is niet eenvoudig en begint met een juiste keuze van materialen. De keuze van de dakopbouw is afhankelijk van de gekozen constructiemethoden (hellend dak, plat

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Leefmilieu Brussel LENTE 2013 Opbouwen Els Van De Moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING(EN) VAN DE PRESENTATIE OVERLOPEN VAN DE MOGELIJKE OPBOUWEN VAN DAK,

Nadere informatie

Op zoek naar uw ster in duur z a a m b o u w e n? Verdien uw sterren in duurzaam bouwen en vraag het VIBE-label aan!

Op zoek naar uw ster in duur z a a m b o u w e n? Verdien uw sterren in duurzaam bouwen en vraag het VIBE-label aan! ARCHITECT Dirk Wauters, foto: Studio Verne Op zoek naar uw ster in duur z a a m b o u w e n? De markt van het duurzaam bouwen zit in de lift: de overheid besteedt er steeds meer aandacht aan, de bedrijfswereld

Nadere informatie

3.2.f Erkenningscriteria voor meubelmakers Goedgekeurd op de AV van 16 december 2005

3.2.f Erkenningscriteria voor meubelmakers Goedgekeurd op de AV van 16 december 2005 3.2.f Erkenningscriteria voor meubelmakers Goedgekeurd op de AV van 16 december 2005 Het VIBE-label onderscheidt verschillende niveaus (aangeduid met sterren) van erkenning: ook als u niet 100 % in de

Nadere informatie

Buitenmuren. Inleiding. Gezonde en milieuverantwoorde woningen TECHNISCHE FICHE

Buitenmuren. Inleiding. Gezonde en milieuverantwoorde woningen TECHNISCHE FICHE p. 1 Inleiding Een duurzaam gebouw ontwerpen is niet eenvoudig en begint met een juiste keuze van materialen. De keuze van de muuropbouw is afhankelijk van de gekozen constructiemethoden (houtskeletbouw,

Nadere informatie

Buitenmuren. Duurzame Jeugdwerkinfrastructuur. Inleiding TECHNISCHE FICHE

Buitenmuren. Duurzame Jeugdwerkinfrastructuur. Inleiding TECHNISCHE FICHE p. 1 Inleiding Een duurzaam gebouw ontwerpen is niet eenvoudig en begint met een juiste keuze van materialen. De keuze van de muuropbouw is afhankelijk van de gekozen constructiemethoden (houtskeletbouw,

Nadere informatie

Van IER naar LTD the devil is in the details ( * )

Van IER naar LTD the devil is in the details ( * ) INGRIJPEND ENERGETISCHE RENOVATIE nieuwe aard werken vanaf 1/1/2015 2 Van IER naar LTD the devil is in the details ( * ) Benny Craenhals architect energieconsulent NAV ( * ) God is in the detail Ludwig

Nadere informatie

verven vindt u op pagina 2).

verven vindt u op pagina 2). februari 2007 p. 1 Inleiding De meeste mensen hebben ooit wel eens geverfd. Sommigen vinden dat verf goed ruikt. Anderen vinden dat verf stinkt. Dat hangt natuurlijk af van welke soort verf u gebruikt

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Zie technische fiche: Isolatie voor prijzen van isolatiematerialen www.vibe.be>downloads> technische documentatie

Zie technische fiche: Isolatie voor prijzen van isolatiematerialen www.vibe.be>downloads> technische documentatie p. 1 Inleiding Een duurzaam gebouw ontwerpen is niet eenvoudig en begint met een juiste keuze van materialen. De keuze van de vloeropbouw is afhankelijk van de gekozen constructiemethoden (vloeren op volle

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

VERVEN: SOORTEN EN TOEPASSINGEN

VERVEN: SOORTEN EN TOEPASSINGEN VERVEN: SOORTEN EN TOEPASSINGEN - De juiste verf kiezen voor de juiste toepassing met aandacht voor milieu en gezondheid MAT19-1. INLEIDING Op zoek naar de juiste verf voor uw woonkamer? Ziet u ook soms

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

Bouwmaterialen door de eeuwen heen

Bouwmaterialen door de eeuwen heen Bouwmaterialen door de eeuwen heen 1. Kies bouwmaterialen voor jouw huis Stel dat jij op een dag de kans krijgt om zelf een huis te verbouwen of te bouwen. Welke materialen zou jij kiezen voor de constructie

Nadere informatie

EEN PLAT DAK: EEN ECOLOGISCHE EN ENERGIEZUINIGE OPLOSSING KIEZEN

EEN PLAT DAK: EEN ECOLOGISCHE EN ENERGIEZUINIGE OPLOSSING KIEZEN EEN PLAT DAK: EEN ECOLOGISCHE EN ENERGIEZUINIGE OPLOSSING KIEZEN 1. INLEIDING - Hoe bouwt u een gezond, ecologisch en energiezuinig plat dak op? MAT10- Een dak beschermt een gebouw en zijn inwoners tegen

Nadere informatie

Infosessie isolatiematerialen Dinsdag 4 oktober 2011 Boeverbos 1

Infosessie isolatiematerialen Dinsdag 4 oktober 2011 Boeverbos 1 Wie is VZW ZonneWinDT? Infosessie isolatiematerialen Dinsdag 4 oktober 2011 Boeverbos 1 ZonneWinDT vzw sensibiliseert Tijdbon BeauVent Voordrachten Workshops Duurzaam bouw en energieadvies BeauVent cvba

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING Het gebruik van Life Cycle Assessment Deel 1 Damien TRIGAUX KU LEUVEN MILIEU-IMPACTEVALUATIES

Nadere informatie

Info-avond. Samenaankoop dakisolatie Neerpelt

Info-avond. Samenaankoop dakisolatie Neerpelt Info-avond Samenaankoop dakisolatie Neerpelt INHOUD 1. Inleiding 2. Renoveren voor de toekomst - BEN 3. Dakisolatie 4. Inschrijvingsformulier 5. Groepsaankoop dakisolatie INLEIDING Limburg Klimaatneutraal

Nadere informatie

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM!

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM! WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies 1 april 2015, TKI KIEM WP4 - Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden Projectpartners IMd Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam

Nadere informatie

Ecologische isolatiematerialen Woensdag 14 mei 2014

Ecologische isolatiematerialen Woensdag 14 mei 2014 Ecologische isolatiematerialen Woensdag 14 mei 2014 Wie Wat is doet VZW de ZonneWinDT VZW ZonneWinDT? ZonneWinDT vzw sensibiliseert rond energie en duurzaam bouwen Voordrachten en workshops Bouw en energieadvies

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

GEVELAFWERKING, EEN ECOLOGISCH JASJE VOOR UW WONING

GEVELAFWERKING, EEN ECOLOGISCH JASJE VOOR UW WONING GEVELAFWERKING, EEN ECOLOGISCH JASJE VOOR UW WONING - Een mooie, functionele, milieuvriendelijke en gezonde buitenafwerking kiezen MAT12-1. INLEIDING Mooi! Bent u op zoek naar de juiste afwerking voor

Nadere informatie

20 tips om energie te besparen / Lekker warm. Bio-ecologisch bouwen / 10 stappen naar natuurlijk bouwen. Zonne-energie / Wind- & waterkracht

20 tips om energie te besparen / Lekker warm. Bio-ecologisch bouwen / 10 stappen naar natuurlijk bouwen. Zonne-energie / Wind- & waterkracht NATUUR lijk WONEN 1> InLeiDinG Bio-ecologisch bouwen / 10 stappen naar natuurlijk bouwen 2> Bio-eCoLoGiSCH bouwen! Komt O.m. Aan Bod: dakopbouw en -bedekking / tussenvloeren Gekend en geliefd / Metselwerk

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Wat is bio-ecologisch bouwen?

Wat is bio-ecologisch bouwen? Wat is bio-ecologisch bouwen? BIO-ECOLOGISCH BOUWEN: WAT IS HET? WAAR KOMT HET VANDAAN? HOE KUNT U HET TOEPASSEN? DOSSIER Wat is bio-ecologisch bouwen? Dossier bij Wonen met de Natuur 43-2007 Inhoud 1.

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Duurzaam materiaalgebruik: problematiek en uitdagingen Liesbet TEMMERMAN cera a asbl Doelstellingen van de presentatie Stilstaan

Nadere informatie

VOLUM. GJ/m³ GJ/t per m² per m³ per ton per m² per m³ per ton NIBE ONDERHOUD DUUR OPRUIMINIG

VOLUM. GJ/m³ GJ/t per m² per m³ per ton per m² per m³ per ton NIBE ONDERHOUD DUUR OPRUIMINIG Mager beton 0,35t/m³ lokaal matig energiegulzig 2,9 8,3 / / / / / / / zeer duurzaam > 50 Recyclage door vergruizen Gebruik als aanaarding Licht beton 0,65t/m³ lokaal matig energiegulzig 1,17 1,8 / / /

Nadere informatie

Wat is bio-ecologisch bouwen?

Wat is bio-ecologisch bouwen? Visie en basisprincipes VIBE-PUBLICATIE NR. 18 Wat is het? Waar komt het vandaan? Hoe kunt u het toepassen? Wat is bio-ecologisch bouwen? Inhoud pag. 1 Hoofdstuk 1 Waarom bio-ecologisch bouwen? Foto voorpagina:

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 8. Raam Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: raam 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

De milieukost van bouwmaterialen

De milieukost van bouwmaterialen Duurzaam bouwen betekent de impact van het hele bouwproces zo beperkt mogelijk houden. Dat gaat in de eerste plaats over de ligging van de woning (in de dorpskern of midden in het bos), de grootte (een

Nadere informatie

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs DUURZAAMGEBOUWD CONGRES Workshop 2E Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs Inhoud Materialen worden belangrijker Life Cycle Assessment (LCA) DUBOkeur prof.dr.ir. Michiel Haas Faculty CiTG

Nadere informatie

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL Algemene gegevens BREEAM-NL registratienummer: - besl u i t : Dossiernummer: - Projectnaam: Tilburg, Distlerstraat, 41 woningen Status berekening: Definitief Aanmaakdatum: 21-05-2014 Laatst gewijzigd:

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

Advies. Advies verhardingskeuze fietspad (asfalt - beton) Vraagstelling. Advies

Advies. Advies verhardingskeuze fietspad (asfalt - beton) Vraagstelling. Advies Advies nummer 02 aan Bart Kramer van Manfred Vriezekolk datum 21 februari 2011 project Herinrichting Ceintuurbaan projectnummer 237426 betreft Advies verhardingskeuze fietspad (asfalt beton) Advies verhardingskeuze

Nadere informatie

Punt: Beslissing houdende goedkeuring van een gemeentelijk subsidiereglement in het kader van het gebruik van duurzame ecologische bouwmaterialen.

Punt: Beslissing houdende goedkeuring van een gemeentelijk subsidiereglement in het kader van het gebruik van duurzame ecologische bouwmaterialen. Punt: Beslissing houdende goedkeuring van een gemeentelijk subsidiereglement in het kader van het gebruik van duurzame ecologische bouwmaterialen. De Raad, Gelet op de nieuwe gemeentewet; Gelet op de artikelen

Nadere informatie

Bio-based grondstof als isolatiemateriaal / STOWA Bio based grondstof als isolatiemateriaal

Bio-based grondstof als isolatiemateriaal / STOWA Bio based grondstof als isolatiemateriaal Bio based grondstof als isolatiemateriaal 1. Korte historie Warmteplan 2. Huidige natuurlijke isolatiematerialen 3. Toepassingen natuurlijke isolatiematerialen 4. Markt natuurlijke isolatiematerialen 5.

Nadere informatie

DUURZAAM RENOVEREN CASE STUDY: - PROJECT IN MELDERT - PROJECT IN LUMMEN. www.liesbethliefsoons.be

DUURZAAM RENOVEREN CASE STUDY: - PROJECT IN MELDERT - PROJECT IN LUMMEN. www.liesbethliefsoons.be CASE STUDY: - PROJECT IN MELDERT - PROJECT IN LUMMEN gespecialiseerd in lage energiewoningen en passiefhuizen bij nieuwbouw : ecologisch houtskeletbouw-concept laatste jaren meer en meer vraag naar verbouwingen

Nadere informatie

Dakisolatieslag. Heist-op-den-Berg, 26 januari 2012 Gert Druyts

Dakisolatieslag. Heist-op-den-Berg, 26 januari 2012 Gert Druyts Dakisolatieslag Heist-op-den-Berg, 26 januari 2012 Gert Druyts Dakisolatieslag Samenwerking tussen IOK en de gemeenten: Herentals Herenthout Heist-op-den-Berg Grobbendonk Hulshout Nijlen Dakisolatieslag

Nadere informatie

Alles over verbouwen en renoveren!

Alles over verbouwen en renoveren! 1. Algemeen Alles over verbouwen en renoveren! Belangrijkste functie van thermische isolatie is het beperken van het energieverbruik en de reductie van de CO 2 uitstoot (milieu). Voor het isoleren van

Nadere informatie

bio-ecologisch bouwen gaat verder

bio-ecologisch bouwen gaat verder Duurzaam bouwen is goed bio-ecologisch bouwen gaat verder Wegwijzer gezond binnenmilieu Liesbeth De Vetter 12 mei 2014 INHOUDSTAFEL 1 STUDIES EN ONDERZOEK 2 VERONTREINIGENDE STOFFEN IN BOUWMATERIALEN 3

Nadere informatie

Materialen Belangrijkste kenmerken DD-analyse Voordelen voor de gezondheid Nadelen voor de gezondheid

Materialen Belangrijkste kenmerken DD-analyse Voordelen voor de gezondheid Nadelen voor de gezondheid THERMISCHE ISOLATIEMATERIALEN Rotswol - dampopen - minerale grondstoffen - geen brandwerende stoffen - inadembare vezels tijdens de - onbrandbaar beschikbaar in voldoende hoeveelheden - geen biociden toepassing,

Nadere informatie

6.1.a Erkenningscriteria voor producenten cv-ketels Goedgekeurd op de AV van 16 december 2005

6.1.a Erkenningscriteria voor producenten cv-ketels Goedgekeurd op de AV van 16 december 2005 6.1.a Erkenningscriteria voor producenten cv-ketels Goedgekeurd op de AV van 16 december 2005 Het VIBE-label onderscheidt verschillende niveaus (aangeduid met sterren) van erkenning: ook als u niet 100

Nadere informatie

Overzicht isolatiematerialen. ir. Marcus Peeters, lector / onderzoeker pba Bouw Odisee AALST campus Dirk Martens

Overzicht isolatiematerialen. ir. Marcus Peeters, lector / onderzoeker pba Bouw Odisee AALST campus Dirk Martens Overzicht isolatiematerialen ir. Marcus Peeters, lector / onderzoeker pba Bouw Odisee AALST campus Dirk Martens Isolatiematerialen 1. Keuringen en attesten 2. Gedrag bij brand 3. Kort overzicht isolatiematerialen

Nadere informatie

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS.

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. EPS milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. D e milieubelasting van een bouwwerk moet worden getoetst aan de eisen

Nadere informatie

THERMISCHE EN AKOESTISCHE ISOLATIE: GEZONDE MATERIALEN MET EEN GUNSTIGE MILIEUBALANS KIEZEN

THERMISCHE EN AKOESTISCHE ISOLATIE: GEZONDE MATERIALEN MET EEN GUNSTIGE MILIEUBALANS KIEZEN THERMISCHE EN AKOESTISCHE ISOLATIE: GEZONDE MATERIALEN MET EEN GUNSTIGE MILIEUBALANS KIEZEN - Een gezond isolatiemateriaal op basis van nagroeibare grondstoffen, het kan! Door zijn vochtregulerend karakter

Nadere informatie

Duurzame Materialen. Labels en certificaten helpen om bewust te kiezen voor een. gezond en milieuvriendelijk materiaal, constructie enz.

Duurzame Materialen. Labels en certificaten helpen om bewust te kiezen voor een. gezond en milieuvriendelijk materiaal, constructie enz. Het nut van labels Labels en certificaten helpen om bewust te kiezen voor een gezond en milieuvriendelijk materiaal, constructie enz. Er is onderscheid te maken tussen milieulabels en milieuverklaringen.

Nadere informatie

NIBE s Basiswerk. Milieuclassifi ie. Bouwproducten. deel 2. gevels en daken

NIBE s Basiswerk. Milieuclassifi ie. Bouwproducten. deel 2. gevels en daken Milieuclassificatie Bouw NIBE s Basiswerk Milieuclassificaties Bouwproducten Deel 2 gevels en daken De leidraad bij het realiseren van duurzame en gezonde woning- en utiliteitsbouw N NIBE Research earch

Nadere informatie

Wat is bioecologisch. bouwen? dossier. duurzaam bouwen is goed, bio-ecologisch bouwen is beter

Wat is bioecologisch. bouwen? dossier. duurzaam bouwen is goed, bio-ecologisch bouwen is beter duurzaam bouwen is goed, bio-ecologisch bouwen is beter dossier Wat is bioecologisch bouwen? bio-ecologisch bouwen: visie en basisprincipes wat is het? waar Komt het vandaan? hoe Kan je het toepassen?

Nadere informatie

Nagroeibare/ hernieuwbare/ teeltbare. Onuitputtelijke grondstoffen voor de bouwsector

Nagroeibare/ hernieuwbare/ teeltbare. Onuitputtelijke grondstoffen voor de bouwsector Nagroeibare/ hernieuwbare/ teeltbare Onuitputtelijke grondstoffen voor de bouwsector Peter Thoelen VIBE vzw VIBE vzw - teeltbare grondstoffen voor de bouwsector - 17/09/08 - p. 1 1) Teeltbare grondstoffen

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Isolatie. Duurzame Jeugdwerkinfrastructuur. Inleiding TECHNISCHE FICHE

Isolatie. Duurzame Jeugdwerkinfrastructuur. Inleiding TECHNISCHE FICHE p. 1 Inleiding In de oorspronkelijke context van het woord, betekent isoleren ons beschermen tegen invloeden van buitenaf, zoals koude, vocht, warmte, geluid, wind Nu isoleren we ook om een hoger comfort

Nadere informatie

Lerarenopleiding Demodag 1 - Daken

Lerarenopleiding Demodag 1 - Daken Lerarenopleiding Demodag 1 - Daken 17 november 2015 Marcus Peeters & Stijn Van der Meersch Deel 2 Hellende daken Demodag 1 17/11/2015 2 Inhoud 1. Dakopbouwen 2. Bouwelementen Demodag 1 17/11/2015 3 Inhoud

Nadere informatie

F2.1 Monetarisering (verborgen milieukosten)

F2.1 Monetarisering (verborgen milieukosten) F2.1 (verborgen milieukosten) Samenvatting De verborgen milieukosten in GreenCalc en het TWIN-model 2002 zijn duurzaamheidindicatoren op bouwdeel en gebouwniveau. GreenCalc geeft een maat voor de milieubelasting,

Nadere informatie

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw In deze rapportage zijn de resultaten en de invoer opgenomen van de milieuprestatieberekening gebouw van Kolk. De resultaten zijn verdeeld naar de verplichte

Nadere informatie

Wat is bioecologisch. bouwen? Dossier. Duurzaam bouwen is goed, Bio-ecologisch bouwen is beter

Wat is bioecologisch. bouwen? Dossier. Duurzaam bouwen is goed, Bio-ecologisch bouwen is beter Duurzaam bouwen is goed, Bio-ecologisch bouwen is beter Dossier Wat is bioecologisch bouwen? Bio-ecologisch bouwen: visie en basisprincipes Wat is het? Waar komt het vandaan? Hoe kan je het toepassen?

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 1. Vloer op volle grond Domentbeschrijving geïntegreerde milieubeoordeling details van per materialengebruik variant: vloer op in volle gebouwen grond

Nadere informatie

Fermacork FC. www.matgreen.eu

Fermacork FC. www.matgreen.eu Augustus 0 FC Bouwplaat met verdunde randen, samengesteld uit een gipsplaat (80%), gerecycleerde cellulosevezels (0%) en een geëxpandeerde kurkplaat. Inleiding De lancering van de Fermacell-plaat met kurk

Nadere informatie

op uit de lucht en houden die nog voor een heel lange periode vast. Daardoor hebben ze een positief effect op de broeikasgasbalans.

op uit de lucht en houden die nog voor een heel lange periode vast. Daardoor hebben ze een positief effect op de broeikasgasbalans. NATUURLIJKE BOUWMATERIALEN VLAS EN HENNEP DE TROEVEN VAN NATUURLIJKE BOUWMATERIALEN Natuurlijke of bio-ecologische bouwmaterialen zijn afkomstig van nagroeibare grondstoffen. Door hiermee te bouwen vermindert

Nadere informatie

Onderzoek naar mogelijke nieuwe bouwconcepten en het effect ervan op het gebruik van oppervlaktedelfstoffen

Onderzoek naar mogelijke nieuwe bouwconcepten en het effect ervan op het gebruik van oppervlaktedelfstoffen Onderzoek naar mogelijke nieuwe bouwconcepten en het effect ervan op het gebruik van BESTEK VLA09-3.2 Voor VLAAMSE OVERHEID - DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR EN ENERGIE AFDELING LAND EN BODEMBESCHERMING,

Nadere informatie

De cursuslijst van Tandem. Cursussen over milieu en duurzaamheid

De cursuslijst van Tandem. Cursussen over milieu en duurzaamheid De cursuslijst van Tandem Cursussen over milieu en duurzaamheid Samengesteld op 1 augustus 2010 door Tandem, Tweekerkenstraat 47, 1000 Brussel Tel: 02 282 19 40 info@tandemweb.be www.tandemweb.be De cursuslijst

Nadere informatie

voor lage-energiewoning. Gerenoveerde bio-ecologische woning voor de prijs van een appartement Architect : St.ArT architecten, Arch.

voor lage-energiewoning. Gerenoveerde bio-ecologische woning voor de prijs van een appartement Architect : St.ArT architecten, Arch. Case study roof 21 ALTERNa VEZELCEMENTleien, voor lage-energiewoning. Gerenoveerde bio-ecologische woning voor de prijs van een appartement Architect : St.ArT architecten, Arch. Nelly Moenssens Alterna

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

Luchtdichtheid bij houtbouw. arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten

Luchtdichtheid bij houtbouw. arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten Luchtdichtheid bij houtbouw arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten Agenda 1. Luchtdichtheid 3. Andere houtbouwmethodes 4. Gevelbekleding 1. Luchtdichtheid Verliezen via K-15 (PHP) K-30 (LEW) K-45 (max.)

Nadere informatie

EEN PLAT DAK RENOVEREN

EEN PLAT DAK RENOVEREN EEN PLAT DAK RENOVEREN - Hoe kunt u een bestaand dak verbouwen tot een regen-, wind-, dampdicht en energiezuinig dak? MAT11-1. INLEIDING Een dak beschermt een gebouw en zijn inwoners tegen weer en wind.

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Vaak gestelde vragen Ecologische Productverklaring Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Mei 2012 Ecologische Productverklaring Vaak Gestelde Vragen Inhoudstafel 1. Wat is een Ecologische productverklaring

Nadere informatie

Minder, anders en efficiënter

Minder, anders en efficiënter www.zonnearc.be 1 Minder, anders en efficiënter Er bestaan maar weinig instellingen die een soberder leven promoten, en degene die bestaan, hebben een te kleine impact. www.zonnearc.be 2 1 Isolatie, verpakte

Nadere informatie

MEETSTAAT (00) ALGEMEEN (00)100 WERFINSTALATIE PM (00)200 PLAATSBESCRIJVING PF FF 1.00 IN/OUT (00)500 VEILIGHEID PF FF 1.00 (00) TOTAAL ALGEMEEN

MEETSTAAT (00) ALGEMEEN (00)100 WERFINSTALATIE PM (00)200 PLAATSBESCRIJVING PF FF 1.00 IN/OUT (00)500 VEILIGHEID PF FF 1.00 (00) TOTAAL ALGEMEEN MEETSTAAT (00) ALGEMEEN (00)100 WERFINSTALATIE PM (00)200 PLAATSBESCRIJVING PF FF 1.00 IN/OUT (00)500 VEILIGHEID PF FF 1.00 (00) TOTAAL ALGEMEEN (06) AFBRAAKWERKEN (06)100 DEINSTALLATIE (06)170 VOORBEREIDE

Nadere informatie

West-Vlaams Steunpunt Duurzaam Bouwen en Wonen 10 december 2010

West-Vlaams Steunpunt Duurzaam Bouwen en Wonen 10 december 2010 West-Vlaams Steunpunt Duurzaam Bouwen en Wonen 10 december 2010 - coöperatie - aandeelhouders - hernieuwbare energie - tijdbon (2 uur advies) - 1150 of 1400 gezinnen investeren sensibiliseren Sensibilisatie?

Nadere informatie

St. Elisabeth en GreenCalc +

St. Elisabeth en GreenCalc + Gree encalc + inle eiding St. Elisabeth en GreenCalc + Erik Meijerink 1 GreenCalc + Beoordelingsinstrument i t duurzaamheid op basis van verborgen milieukosten Beoordeeld: Materiaalgebruik Energiegebruik

Nadere informatie

Ecologisch aankopen. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen?

Ecologisch aankopen. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Ecologisch aankopen Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Inleiding Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Problemen Inleiding Keuze leveranciers: Leveranciers met

Nadere informatie

Soudal Window System:

Soudal Window System: Soudal Window System: Luchtdichte bouwaansluiting in de praktijk Luc Thys Inleiding SWS : wat? = Soudal Window System Professioneel venster-aansluitsysteem: raaminstallatie volgens EPB Doordachte combinatie

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden

Een verhaal van alle tijden Een verhaal van alle tijden ROCKPANEL BRE Global A+ / A gecertificeerd ROCKPANEL products BRE Certified ROCKPANEL: duurzaamheid in de genen ROCKPANEL is onderdeel van de ROCKWOOL Groep. Een onderneming

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

Fire Stop Solutions Isolatie Fire Sleeves

Fire Stop Solutions Isolatie Fire Sleeves Fire Stop Solutions Isolatie Fire Sleeves Installatie Instructie Fire Stop Solutions Isolatie sleeves bied tot 2 uur brandweerstand in vloeren en wanden voor afdichtingen van metalen en PVC buizen tot

Nadere informatie

EEN GEZONDE AFWERKING VAN MUREN EN PLAFONDS

EEN GEZONDE AFWERKING VAN MUREN EN PLAFONDS EEN GEZONDE AFWERKING VAN MUREN EN PLAFONDS - Een milieuvriendelijke, gezonde en mooie afwerking voor muren en plafonds, een koud kunstje. MAT15-1. INLEIDING Het oog wilt wat! Het uitzicht van een bepaalde

Nadere informatie

NATUURLIJKE BOUWMATERIALEN VLAS EN HENNEP

NATUURLIJKE BOUWMATERIALEN VLAS EN HENNEP NATUURLIJKE BOUWMATERIALEN VLAS EN HENNEP QUICK SCAN Aan de hand van deze Quick Scan kom je te weten waar en hoe jij gebruik kan maken van bouwmaterialen op basis van vlas en hennep bij het bouwen of verbouwen

Nadere informatie

Een duurzaam bestaan voor de woning

Een duurzaam bestaan voor de woning Een duurzaam bestaan voor de woning Over de milieueffecten van het onderhouden, aanpassen en bewonen van woningen Arjen Meijer en Ad Straub, Onderzoeksinstituut OTB 3-11-2011 Delft University of Technology

Nadere informatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen?

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Ecolabels Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Voordelen/nadelen labels Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Labels en overheidsaankopen Praktische hulpmiddelen

Nadere informatie

1.Een bestaande buitenmuur isoleren aan de... 2 binnenzijde. 2. Een bestaand hellend dak isoleren... 5

1.Een bestaande buitenmuur isoleren aan de... 2 binnenzijde. 2. Een bestaand hellend dak isoleren... 5 p. 1 Inleiding Zelf isoleren is niet altijd even gemakkelijk. Dak- muur- en vloerisolatie moeten immers perfect op elkaar aansluiten. Zo vermijd je koudebruggen, plaatsen die minder goed of niet geïsoleerd

Nadere informatie

Woorden aangeduid met het symbool zijn terug te vinden in de verklarende woordenlijst Zie: www.vibe.be>downloads>jeugdlokalen

Woorden aangeduid met het symbool zijn terug te vinden in de verklarende woordenlijst Zie: www.vibe.be>downloads>jeugdlokalen p. 1 Inleiding Een fundering heeft tot doel de belasting van een gebouw over te brengen naar een draagkrachtige ondergrond. Bovendien moet een fundering bestand zijn tegen vocht. De keuze van een geschikt

Nadere informatie

De Wiltfang. 2015 www.dewiltfang.nl. Tuingereedschap voor liefhebbers

De Wiltfang. 2015 www.dewiltfang.nl. Tuingereedschap voor liefhebbers De Wiltfang Tuingereedschap voor liefhebbers AURO PRODUCTOVERZICHT Kwalitatief en duurzaam verantwoorde producten voor schoonmaken, reinigen en onderhoud 2015 www.dewiltfang.nl Auro is één van de weinige,

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel AANBEVOLEN ANALYSE- EN KEUZEHULPMIDDELEN Liesbet TEMMERMAN cera a asbl Plan van de uiteenzetting Inleidende brainstorming

Nadere informatie

Bewust Duurzaam Bouwen

Bewust Duurzaam Bouwen Bewust Duurzaam Bouwen inleiding Inleiding 2 3 Energie Energieverbruik België 2005 4 Energieverbruik woning Totaal: ca. 28.000 kwh 5 Energieverbruik woning Totaal: ca. 3.000 kwh 6 Energieverbruik woning

Nadere informatie

Hoogwaardige natuurlijke isolatie. natuur bij

Hoogwaardige natuurlijke isolatie. natuur bij Hoogwaardige natuurlijke isolatie natuur bij hen n e p Een hoogwaardig en natuurlijk isolatiemateriaal Zowel professionals als particulieren spelen een belangrijke rol bij de keuze van materialen, constructie

Nadere informatie

bouwen met kempkalk Kempkalk is geen nieuw bouwmateriaal. Het werd naar verluid al gebruikt in Romeinse bouwsels en in de Chinese muur.

bouwen met kempkalk Kempkalk is geen nieuw bouwmateriaal. Het werd naar verluid al gebruikt in Romeinse bouwsels en in de Chinese muur. bouwen met kempkalk geschiedenis Kempkalk is geen nieuw bouwmateriaal. Het werd naar verluid al gebruikt in Romeinse bouwsels en in de Chinese muur. eigenschappen Kempkalk is een composteerbaar product.

Nadere informatie