M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N 2 0 10"

Transcriptie

1 M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N P E T E R R. R O D R I G U E S & W I L L E M W A G E N A A R Anne Frank Stichting Onderzoek en Documentatie Universiteit Leiden Departement Bestuurskunde Anne Frank Stichting Universiteit Leiden, 2010

2 Inleiding Aan de gemeenteraadsverkiezingen 2010 is door diverse extremistische partijen meegedaan, uitsluitend uit rechtsextremistische hoek. Slechts in een enkel geval bleek er sprake van een vermoeden van andere vormen van extremisme. Bij de raadsverkiezingen van 2010 is sprake van een beeld dat enigszins vergelijkbaar is met de verkiezingen in In dat jaar werd alle aandacht opgeëist door de Leefbaren, vooral door de doorbraak van Leefbaar Rotterdam met als lijsttrekker Pim Fortuyn. Op het succes van Fortuyn poogden destijds diverse extreemrechtse partijen mee te liften. Nu, acht jaar later, staan de raadsverkiezingen in het teken van de Partij voor de Vrijheid (PVV) en dient de vraag zich aan of dit eenzelfde beeld laat zien. Deelname extreemrechts in voorgaande raadsverkiezingen Sinds Hans Janmaat en zijn Centrumdemocraten in 1998 van het politieke toneel verdwenen, is er geen klassiek extreemrechtse partij meer geweest die een substantieel resultaat wist te behalen bij raadsverkiezingen. In 2002 behaalde de Nieuwe Nationale Partij (NNP) in één Rotterdamse deelraad twee zetels, maar verloor die weer in In 2006 behaalde Nieuw Rechts één zetel in Lansingerland. Nadat het raadslid langdurig afwezig was, onderzocht de gemeente of hij nog in Lansingerland woonachtig was. Toen dat niet het geval bleek te zijn, trok hij zich terug als raadslid. Andere kandidaten weigerden de plaats in te nemen en de zetel bleef tot 2010 onbezet. Klassiek extreemrechtse partijen Drie partijen met een lange traditie in de extreemrechtse politiek deden in 2010 in verschillende gemeentes mee aan de raadsverkiezingen. Geen van allen slaagden zij erin om een raadszetel te behalen. Het betreft de Nederlandse Volks-Unie (NVU), de Partij Vrij Utrecht (PVU) en Gelderse Centrum Democraten (GCD). Tabel 1: Deelname klassiek extreemrechtse partijen Nederlandse Volks-Unie Gelderse Centrumdemocraten Partij Vrij Utrecht Arnhem Arnhem Utrecht Nijmegen Overbetuwe Heerlen 2

3 Nederlandse Volks-Unie Van de drie genoemde partijen is de Nederlandse Volks-Unie (NVU) de enige die ook buiten verkiezingstijd actief is. De partij bestaat inmiddels 39 jaar en doet geen moeite om haar nationaalsocialistische sympathieën te verbergen. Tegelijkertijd probeert partijleider Constant Kusters om de scherpe kanten van die boodschap af te halen. Doel daarvan is enerzijds om niet in conflict met de strafwet te komen en anderzijds om het potentiële kiezerspubliek niet al te zeer van de partij te vervreemden. Doorgaans beperken de activiteiten van de partij zich tot het organiseren van demonstaties. Hiermee probeert de partij media-aandacht te krijgen. Dat lukt met enige regelmaat, vooral wanneer bij de demonstraties openbare ordeproblemen ontstaan door de aanwezigheid van politieke tegenstanders. Enige weken voor de verkiezingen van 2010 demonstreerde de NVU in Arnhem. Het nationaalsocialistische karakter van de partij werd hier nadrukkelijk uitgedragen.. Partij Vrij Utrecht In de gemeente Utrecht trachtte een nieuwe partij mee te liften op het succes van de Partij voor de Vrijheid: de Partij Vrij Utrecht. De PVU voerde campagne onder de leuze PVV Wilders doet niet mee, de PVU wel!. Nadere beschouwing leert dat het bij de PVU gaat om een nieuw initiatief van voormalig gemeenteraadslid Wim Vreeswijk. Vreeswijk zat een decennium in de Utrechtse raad voor verschillende extreemrechtse partijen (Centrumdemocraten en Nederlands Blok). Enige commotie ontstond vlak voor de verkiezingen toen de hechte banden tussen Vreeswijk en het Vlaams Belang aandacht kregen in de lokale media. Gelderse Centrum Democraten De Gelderse Centrum Democraten is het laatste restant van de voormalige Centrumdemocraten (CD). Het gaat hier om een spookpartij : de enige activiteit bestaat uit periodieke deelname aan de raadsverkiezingen in Arnhem. De partij wordt formeel geleid door een oud-raadslid van de CD. In het verleden raakte dit raadslid regelmatig in opspraak wegens drugshandel en het op onrechtmatige wijze verzamelen van ondersteunende handtekeningen bij verschillende verkiezingen. In zijn raadsperiode ( ) zat hij een substantieel gedeelte in de gevangenis. Recent werd hij nog 3

4 veroordeeld wegens handtekeningfraude bij verkiezingen. 1 De woordvoerder van de partij verklaarde bij een radio-interview overigens dat zij niet verwachtten een zetel te zullen behalen. Omgang met verkiezingsdeelname klassiek extreemrechts In het recente verleden werd het partijen als de NVU en de Centrumdemocraten vaak onmogelijk gemaakt om deel te nemen aan activiteiten als verkiezingsdebatten, verkiezingsmarkten en dergelijke. Door ingrijpen van het lokaal bestuur, organisatoren, andere partijen of actiegroepen werd voorkomen dat dergelijke partijen zich net als anderen konden manifesteren. Daarbij werd beargumenteerd dat deze partijen zich, door hun extremistische boodschap, zelf buiten het democratische proces plaatsen. Dat debat is grotendeels verstomd. Het wordt inmiddels als vanzelfsprekend gezien dat ook extremistische partijen deel kunnen nemen aan bijvoorbeeld debatten en verkiezingsmarkten. In 2010 werd alleen in Heerlen de NVU geweigerd bij een verkiezingsdebat. 2 Van grootschalige protesten tegen verkiezingsdeelname van extreemrechtse partijen was verder geen sprake. Op een ander vlak speelde klassiek extreemrechts nog een bijrol tijdens de raadsverkiezingen. Er werden door individuen met een extreemrechtse achtergrond pogingen ondernomen om bij andere partijen op de kandidatenlijst te komen. Veelzeggend is een uitspraak van de voorzitter van de landelijke selectiecommissie van Trots op Nederland (TON): Er zat een groot aantal bij dat Janmaat-achtige opvattingen had. Die hebben we eruit gefilterd. Vaak kwam er dat al uit bij het eerste gesprek. 3 In een enkel geval leidde de toenadering tot TON van mensen met een extreemrechtse achtergrond tot incidenten. Zo raakte een Twentse kandidaat in opspraak vanwege radicale uitlatingen op internet en deelname aan extreemrechtse manifestaties. Nieuw extreemrechts Deze gemeenteraadsverkiezingen werden voor een belangrijk deel gedomineerd door de deelname van de Partij voor de Vrijheid. De vraag over de precieze kwalificatie van deze partij hield de gemoederen ruim voor de verkiezingen al bezig. In de achtste 1 Hoge Raad 11 juli 2008, S 07/ Verkiezingsdebat weert extreemrechts, Limburger 19 februari Niet alle gemeenteraadsleden zijn te screenen, Dagblad De Limburger 2 maart

5 rapportage van de Monitor Racisme & Extremisme werd geconcludeerd dat de partij, met de nodige kanttekeningen, als extreemrechts was te kwalificeren. Een verdere uitwerking van deze beschouwing in de Trendanalyse Polarisatie en Radicalisering 4 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken leidde tot een nadere duiding van de verschillen tussen de PVV en klassiek extreemrechtse formaties. Om de PVV van deze formaties te onderscheiden werd de PVV gekwalificeerd als nieuw rechts radicaal. Deze nadere duiding is een goede precisering. Omwille van continuïteit kiezen wij er voor om onderscheid te maken tussen klassiek extreemrechts en nieuw extreemrechts, waarbij nieuw extreemrechts synoniem is aan nieuw rechts radicaal. De PVV domineerde de verkiezingen niet alleen in de berichtgeving en het voorafgaande debat. De partij behaalde ook een historische verkiezingszege in de twee plaatsen waar werd meegedaan, Almere en Den Haag. Daar wist de PVV respectievelijk als grootste en één-na-grootste partij te eindigen. De PVV schermt zich af voor wetenschappelijke en journalistieke belangstelling, waardoor het moeilijk is om meer inzicht te verkrijgen over politieke ideeën, kader, aanhang en democratisch gehalte van de partij. Voor onderzoek naar partijen met een extremistisch karakter is de verkiezingstijd doorgaans een interessante periode. Er moet door de partij op grote schaal gecommuniceerd worden met de potentiële achterban. Daarnaast worden kaderleden en actieve ondersteuners zichtbaar door verplichte formele registraties. Toch leverde dat in de aanloop naar de verkiezingen weinig nieuwe inzichten op. De lokale deelname van de PVV werd gedomineerd door landelijke boegbeelden: de twee kandidatenlijsten werden aangevoerd door Kamerleden Raymond de Roon en Sietse Fritsma. De centrale regie zorgde voor weinig nieuwe informatie. Eén persoon met een extreemrechts verleden presenteerde zich voorafgaand aan de verkiezingen als Haagse coördinator van de PVV en werd prompt door Wilders in de ban gedaan. 5 Na de goede resultaten in Den Haag en Almere was Flip de Winter, gezicht van het extreemrechtse Vlaams Belang wel een van de eersten om de partij te 4 Trendanalyse polarisatie en radicalisering, Den Haag: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Nep-kaderlid brengt PVV in lastig parket, Telegraaf 27 augustus

6 feliciteren. Hij noemde Nederland het gidsland voor alle Europeanen die ervoor kiezen baas te zijn in eigen land. 6 Omdat de PVV maar in twee plaatsen deelnam aan de verkiezingen, probeerden in diverse andere plaatsen lokale partijen gebruik te maken van de populariteit van Wilders. Dit verschijnsel doet denken aan de wildgroei van Leefbaar-partijen in 2002, die gebruik probeerden te maken van het succes van Pim Fortuyn. In dit onderzoeksbericht maakten we al melding van de Partij Vrij Utrecht, maar ook in andere plaatsen lieten vrijheids -partijen van zich horen die zich als een soort lokale PVV probeerden te profileerden. De Partij Vrij Groningen behaalde geen enkele zetel en de Spakenburgse Vrijheids Partij behaalde er één. Partij Vrij Almelo Opvallend was de situatie in Almelo. Daar werden enkele personen vanwege hun extreemrechtse achtergrond geweerd uit de lokale afdeling van Rita Verdonk s Trots op Nederland. Het ging hier om mensen met een achtergrond in de Centrumpartij en de Centrumdemocraten van Hans Janmaat. Bovendien probeerden zij vier jaar geleden bij de raadsverkiezingen in Almelo verkozen te worden voor de extreemrechtse partij Nieuw Rechts. Dat mislukte nipt. Nadat zij door Trots op Nederland uit de partij waren gezet begonnen zij voor zichzelf met de Partij Vrij Almelo (PVA). De PVA kreeg voldoende stemmen voor twee raadszetels. Allochtoon extremisme Voor zover ons bekend is, hebben er geen extremistische partijen meegedaan met een allochtone of islamitische achtergrond. In een enkel geval was er sprake van allochtone kandidaat met een extremistische achtergrond. Een terugkerend verschijnsel in de afgelopen decennia is kandidaatstelling bij reguliere partijen van personen van wie na onderzoek blijkt dat ze zijn betrokken bij de Turkse Grijze Wolven. Vier jaar geleden speelde dit onder andere bij enkele kandidaten van de verder weinig succesvolle partij Duurzaam Nederland. Tijdens de raadsverkiezingen van 2010 lijkt dit probleem zich vrijwel niet te hebben voorgedaan. Er was op één 6 'Dewinter feliciteert Wilders met overwinning in Nederland', Algemeen Dagblad 4 maart

7 Rotterdamse kandidatenlijst sprake van één kandidaat die betrokken is geweest bij de Grijze Wolven. In Rotterdam deed de Nederlandse Moslimpartij (NMP) mee en werd de lijst aangevoerd door Bouchra Ismaili. Ismaili is een voormalig deelraadslid van de PvdA, maar moest die fractie verlaten na enkele incidenten. Zo ondersteunde zij een petitie van de extremistische islamitische organisatie Hizb-Ut-Tahrir. Zij ontkende dit en moest vervolgens de PvdA-fractie verlaten. Verkiezingsuitslagen Tabel 2: Verkiezingsuitslagen Klassiek extreemrechts Nederlandse % Gelderse % Partij Vrij % % Volks-Unie Centrumdem ocraten Utrecht Arnhem 0,6 Arnhem 0,2 Utrecht 1,7 Nijmegen 0,5 1,7 Overbetuwe 0,7 0,6 Heerlen 0,6 1,0 Nieuw radicaal rechts Partij voor de Spakenburgs Partij Vrij Partij Vrij Almelo Vrijheid e Vrijheids Partij Groningen Almere 2,8 Bunschoten 5,8 Groningen 1,4 Almelo 6,4 Den Haag 0,8 Commentaar Geen van de klassiek extreemrechtse partijen heeft een zetel behaald bij de raadsverkiezingen in Daarmee komt geen verandering in de situatie, die al sinds het verdwijnen van Janmaat s CD bestaat: klassiek extreemrechts speelt in de verkiezingen vrijwel geen rol van betekenis meer. De NVU wist, ondanks herhaalde pogingen bij diverse verkiezingen, nooit een zetel te behalen. Datzelfde geldt voor partijen die een voortzetting beogen te zijn van Janmaat s Centrumstroming. In Arnhem behaalde de Gelderse CD wederom geen zetel. De mogelijkheid om zonder belemmeringen deel te nemen aan debatten, verkiezingsmarkten en dergelijke heeft 7

8 klaarblijkelijk geen grote verschillen opgeleverd in electorale steun voor klassiek extreemrechtse partijen. Een enkele keer wordt een extreemrechtse partij lokaal verkozen. Bij deze raadsverkiezingen zien we dat twee nieuw extreemrechtse partijen enig succes behaalden: de SVP haalde een zetel in Bunschoten en de PVA twee zetels in Almelo. Het antwoord op de vraag of het succes van de PVV in 2010 en de grote aandacht daarvoor vergelijkbare gevolgen heeft als de deelname van Fortuyn met Leefbaar Rotterdam in 2002 kent twee kanten. Allereerst werden in 2002 overal in Nederland Leefbaar -partijen van zeer divers pluimage in de gemeenteraden gekozen. Stemmers meenden, vaak volstrekt ten onrechte, hier te maken te hebben met geestverwanten van Fortuyn. In 2010 deden enkele partijen een poging om mee te liften op de populariteit van de PVV door zich een vrijheids -naam aan te meten en, net als de PVV, een vogel in het logo af te beelden. In tegenstelling tot de Leefbaren in 2002 leverde dit echter een verwaarloosbaar effect op. Alleen de PVA in Almelo en de SVP in Bunschoten behaalden enig succes. In andere steden bleek deze strategie geen electoraal effect te hebben. Een mogelijke verklaring daarvoor is dat de PVV zich nadrukkelijk heeft gedistantieerd van dergelijk kopieergedrag. Ten tweede waren de gevolgen van deelname van Fortuyn en de Leefbaren voor klassiek extreemrechts in 2002 ingrijpend. Fortuyn wist veel mensen uit extreemrechtse kringen achter zich te krijgen, omdat veel kiezers zich enerzijds herkenden in zijn waarschuwingen voor de islam en omdat ze anderzijds voordeel meenden te hebben van zijn pleidooi voor een grotere vrijheid van meningsuiting. De voordelen voor deelnemende extreemrechtse partijen waren in 2002 echter minimaal. In Rotterdam werden ze weggedrukt door het succes van Leefbaar Rotterdam. In andere steden werden echter evenmin zetels gehaald. Een direct succes bleef dus uit. Het vermeende profijt voor extremistische partijen laat zich vergelijken met de huidige situatie. De harde toon tegen islam, moslims, immigratie en criminaliteit verbindt Wilders PVV met klassiek extreemrechtse partijen. Maar ondanks het benadrukken van deze gezamenlijke boodschap door partijen als de NVU en PVU leverde hen dat geen electorale winst op. 8

TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN

TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN Verslag van een exit poll bij de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 in de gemeente Tilburg April 2010 Dr. M. Boogers L. Slagter Drs. J. van Ostaaijen Tilburgse School

Nadere informatie

Motivaties om op de PVV te stemmen

Motivaties om op de PVV te stemmen Motivaties om op de PVV te stemmen Voor: NPS/NOVA Mirjam Bartelsman Door: Kees Sanderse Research Executive Datum: 27 augustus 2009 Project: 90054 Copyright: Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Behoort bij schrijven no. 689.865

Behoort bij schrijven no. 689.865 Behoort bij schrijven no. 689.865 Ex. no.,2-c VERKIEZING TWEEDE KAMER 1963 - PSP Bij de ruim 70,000, door de PSP in maart 1962 gewonnen t.o.v. 1959» voegden zich op 15 mei jl. die van nog bijna 8.000 kiezers.

Nadere informatie

Stand.Almere en NCRV Netwerk

Stand.Almere en NCRV Netwerk bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 F +31 (0)20 589 83 00 W www.motivaction.nl Stand.Almere en NCRV Netwerk

Nadere informatie

Tussenbalans. Maurice de Hond Peil.nl

Tussenbalans. Maurice de Hond Peil.nl Tussenbalans Maurice de Hond Peil.nl Inleiding We zitten nu in een windstille periode van deze verkiezingen. Het startschot van de campagne is eigenlijk gegeven op 1 april, toen de 20 ambtelijke commissies

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Bent u op de hoogte van dit proces tegen Geert Wilders of bent u dat niet? Ja, daarvan ben ik heel goed op

Nadere informatie

Het Mediapodium van Wilders

Het Mediapodium van Wilders Het Mediapodium van Wilders Meer weten? Onderzoekers Nieuwsmonitor Joep Schaper Nel Ruigrok 06 27 588 586 nel@nelruigrok.nl www.nieuwsmonitor.net Inleiding NOS wil Wilders geen podium bieden kopte de website

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

Gemeente POLITIEK 44

Gemeente POLITIEK 44 emeente OLITIEK 44 girlstalk tekst Anne-Rose Hermer visagie Charly van Mierop fotografie Ibrahim Farah De eeuwige strijd De gemeenteraads verkiezingen komen er weer aan, op 3 maart om precies te zijn.

Nadere informatie

Samenvatting. Het onderzoek is gericht op het beantwoorden van de volgende hoofdvragen:

Samenvatting. Het onderzoek is gericht op het beantwoorden van de volgende hoofdvragen: In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een studie naar de onderzoeksliteratuur over islamitische en extreem-rechtse radicalisering in Nederland. Deze twee vormen van radicalisering worden

Nadere informatie

#EXITPOLL BRABANT. Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant.

#EXITPOLL BRABANT. Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant. #EXITPOLL BRABANT Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant. Mei 2011 Koen van der Krieken BA Dr. Marcel Boogers Dr. Julien van Ostaaijen

Nadere informatie

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh ANNEX Monitor racisme en extreem-rechts, zesde rapportage: Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh Jaap van Donselaar Peter R. Rodrigues Anne Frank Stichting, Onderzoek en Documentatie Universiteit Leiden,

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden _ Maart 2014 ProDemos - Huis voor democratie en rechtsstaat Hofweg 1H 2511 AA Den Haag T: 070 757 02 00 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2014 in de gemeenteraden

Nadere informatie

Uitgeverij Van Praag Amsterdam

Uitgeverij Van Praag Amsterdam Uitgeverij Van Praag Amsterdam Inhoud 9 Het immigratietaboe 13 Het relativeringcircuit De toestand 27 Etniciteit is sticky 30 Drs. Hans Roodenburg Inkomensverschillen worden groter door immigratie 39 Het

Nadere informatie

De betekenis van de grote politieke stromingen

De betekenis van de grote politieke stromingen De betekenis van de grote politieke stromingen Inleiding bij de opening van het Academisch Jaar van de Open Universiteit, 1 juni 2010 te De n Haag Prof.dr. A. (Arno) F.A. Korsten 1 De Open Universiteit

Nadere informatie

Nederlandstalige samenvatting (summary in Dutch) Pim Fortuyn: de evolutie van een mediafenomeen

Nederlandstalige samenvatting (summary in Dutch) Pim Fortuyn: de evolutie van een mediafenomeen Nederlandstalige samenvatting (summary in Dutch) Pim Fortuyn: de evolutie van een mediafenomeen Dit proefschrift gaat over de opkomst van Pim Fortuyn in de aanloop naar de parlementaire verkiezingen in

Nadere informatie

Reputatiemanagement en CDA. Michael Sijbom, campagneleider/hoofd communicatie CDA

Reputatiemanagement en CDA. Michael Sijbom, campagneleider/hoofd communicatie CDA Reputatiemanagement en CDA Michael Sijbom, campagneleider/hoofd communicatie CDA Opzet presentatie 2 1. Trends en ontwikkelingen 2. Verkiezingen 2010: verval CDA en JPB 3. Wat doen bij reputatieschade

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2009 - I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2009 - I Opgave 1 De media en de positie van Wilders tekst 1 Is een krant meer dan een spiegel? 5 10 15 20 25 30 35 40 J.A.A. van Doorn Al vaker is opgemerkt dat er in de media soms bijzonder interessante discussies

Nadere informatie

Ik ben D66 hoofdstuktitel D66 in vogelvlucht Martijn Toby, Lisse 108 109

Ik ben D66 hoofdstuktitel D66 in vogelvlucht Martijn Toby, Lisse 108 109 hoofdstuktitel D66 in vogelvlucht 109 Het Appèl 1966 Hans van Mierlo, de eerste lijsttrekker Het eerste verkiezingsaffiche 11 kamerzetels, 1971 Erwin Nypels, erelid en medeoprichter 1966 Democraten 66

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoeker klaagt er in vervolg op zijn bij de Nationale ombudsman op 5 februari 2008 ingediende klacht over dat het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) Rotterdam in het

Nadere informatie

GEMEENTERAAD VAN HELMOND

GEMEENTERAAD VAN HELMOND GEMEENTERAAD VAN HELMOND Vergadering 3 oktober 2006, agendapunt 10 Onderwerp : Stemmen in een willekeurig stembureau Raadsvoorstel : 126 B&W vergadering : 5 september 2006 Dienst / afdeling : SE.STW Aan

Nadere informatie

CDA Rotterdam: op zoek naar kiezers met meerdere gerichte aanpakken

CDA Rotterdam: op zoek naar kiezers met meerdere gerichte aanpakken CDA Rotterdam: op zoek naar kiezers met meerdere gerichte aanpakken Het CDA Rotterdam was met drie zetels van de 45 een van de kleinere partijen in een G4- stad. Doelstelling van de campagne was om vijf

Nadere informatie

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van:

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van: Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 3 Verkiezingen en kiesstelsels 3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat

Nadere informatie

Verkiezingen 2010 Gemeenteraad

Verkiezingen 2010 Gemeenteraad Rapportage Verkiezingen 2010 Gemeenteraad Datum 8 maart 2010 Versie Concept 01 Bestuurlijk opdrachtgever: Ambtelijk opdrachtgever: Opdrachtnemer: Onderzoeksteam: Portefeuillehouder: Tjeerd van der Zwan

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Voor: NPS/NOVA Hugo van der Parre Datum: 28 januari 2009 Project: 91804 Copyright: 2010. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die

Nadere informatie

Datum 1 september 2015 Onderwerp Antwoord op schriftelijke vragen met kenmerk 2015Z13940 over het bericht 'Terrorist sprak in moskee'

Datum 1 september 2015 Onderwerp Antwoord op schriftelijke vragen met kenmerk 2015Z13940 over het bericht 'Terrorist sprak in moskee' Ministerie van Veiligheid en Justitie 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag

Nadere informatie

Over de R. SP-stemmers, bedankt! Afdelingsbijlage van de SP in Leiden Jaargang 9 Nummer 6 / juni 2009

Over de R. SP-stemmers, bedankt! Afdelingsbijlage van de SP in Leiden Jaargang 9 Nummer 6 / juni 2009 Over de R ie Afdelingsbijlage van de SP in Leiden Jaargang 9 Nummer 6 / juni 2009 SP-stemmers, bedankt! In dit nummer: bladzijde: Resultaat SP bij EU-verkiezingen in Leiden 2 Leiden verkoopt aandelen NUON

Nadere informatie

Bestuurlijke rapportage

Bestuurlijke rapportage Bestuurlijke rapportage Algemene zaakgegevens Versie : 0.1 Zaak : Nee AZC Utrecht Betreft : Demonstratie en tegenactie zaterdag 19 maart 2016 Ten behoeve van : Extra Driehoek, maandag 14 maart 2016 Opgemaakt

Nadere informatie

Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2015

Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2015 Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2015 Inhoud Inleiding... 2 1. Organisatieopbouw... 3 2. Politieke vormings- en scholingsactiviteiten... 3 3. Informatievoorziening... 3 4. Ledenwerving: supporters...

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

Binnenlandse Veiligheidsdienst

Binnenlandse Veiligheidsdienst Binnenlandse Veiligheidsdienst Ministerie van Binnenlandse Zaken 31034 I"»H t vv T -r -r- * * 4- -f -1- -f + +4- i-r- 4- -fr * * -f T -f- -f ir. A j-. ^ -i. j- Postadres Postbus 20011 2500 EA 's-gravenhage

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting 181. Titel: Medialogica en electorale democratie

SAMENVATTING. Samenvatting 181. Titel: Medialogica en electorale democratie Samenvatting 181 SAMENVATTING Titel: Medialogica en electorale democratie Medialogica Voormalig Minister van Justitie Piet Hein Donner stelde in 2004 dat Nederlandse media schrijven wat mensen willen horen,

Nadere informatie

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A.S. Mosch (Leefbaar Rotterdam) over overlast moskee Putselaan.

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A.S. Mosch (Leefbaar Rotterdam) over overlast moskee Putselaan. Rotterdam, 18 december 2012. Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A.S. Mosch (Leefbaar Rotterdam) over overlast moskee Putselaan. Aan de Gemeenteraad. Op 15 november 2012

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 29 477 Geneesmiddelenbeleid Nr. 269 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 7 februari 2014 In de vaste commissie voor Volksgezondheid,

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Concept Kandidatenlijst PvdA afdeling De Marne Gemeenteraadsverkiezingen19 maart 2014.

Concept Kandidatenlijst PvdA afdeling De Marne Gemeenteraadsverkiezingen19 maart 2014. Concept Kandidatenlijst PvdA afdeling De Marne Gemeenteraadsverkiezingen19 maart 2014. Toelichting op de kandidatenlijst: In de vergadering van 5 maart jl. heeft de ledenvergadering niet alleen de samenstelling

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 009 00 9 754 Terrorismebestrijding Nr. 89 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Naast kwantitatieve methoden in het onderzoek -een vraag stellen met antwoorden waaruit men kan kiezen en de resultaten in percentages worden uitgedrukt-

Nadere informatie

National Elections for the House of Representatives 2010

National Elections for the House of Representatives 2010 National Elections for the House of Representatives 2010 Vragenlijst afgenomen in het LISS panel Versie 1.0 Datum december 2010 Auteur(s) Maarten Streefkerk T: +31 13 466 2149 E: M.IJ.C.Streefkerk@uvt.nl

Nadere informatie

Binnen het communicatieconcept wordt een herkenbaar verkiezingslogo met bijbehorende slogan ontwikkeld.

Binnen het communicatieconcept wordt een herkenbaar verkiezingslogo met bijbehorende slogan ontwikkeld. Communicatieplan verkiezingen 2014 Opkomstbevordering Inleiding De laatste jaren daalt de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Helder. Van 51% in 2002 naar 48% in 2006 tot 45% in 2010. De dalende

Nadere informatie

IViAASSLUIS eerste stad aan de waterweg

IViAASSLUIS eerste stad aan de waterweg I I IViAASSLUIS eerste stad aan de waterweg Fractie SP T.a.v. mevrouw A. Puyt p/a raadsgriffie Maassluis Uw kenmerk Uw brief van Ons kenmerk Onderwerp Bijlagen Contactpersoon Telefoonnummer 18 april 2010

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijleer

Examen HAVO. maatschappijleer maatschappijleer Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 2 juni 9.00 12.00 uur 20 04 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 88 punten te behalen; het examen bestaat uit 40

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

BESTUURLIJKE VERNIEUWING?

BESTUURLIJKE VERNIEUWING? BESTUURLIJKE VERNIEUWING? De rol van de provincie en de Eerste Kamer 11 maart 2015 Nederlanders willen leden Eerste Kamer direct kunnen kiezen 1 I&O Research vroeg in haar laatste peiling 2 naar een aantal

Nadere informatie

Een divers mandaat Hoe beleven allochtone raadsleden hun functie? 2006-2009

Een divers mandaat Hoe beleven allochtone raadsleden hun functie? 2006-2009 Een divers mandaat Hoe beleven allochtone raadsleden hun functie? 2006-2009 Colofon Programmamanager: Radj Ramcharan Projectleider: Mohamed Mahdi Projectmedewerker: Nora Hammidi Onderzoek: Strategie Onderzoek

Nadere informatie

Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2013-2014 Samenvatting van de monitor 2013-2014 en de volgmodules najaar 2014

Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2013-2014 Samenvatting van de monitor 2013-2014 en de volgmodules najaar 2014 monitor praktijkonderwijs 2013-2014 Samenvatting van de monitor 2013-2014 en de volgmodules najaar 2014 Platform Praktijkonderwijs Rotterdam, 29 december 2014 1 Introductie In de periode 1 september 31

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Beste partijgenoten,

Jaarverslag 2013. Beste partijgenoten, Jaarverslag 2013 Beste partijgenoten, Zo kort na het verstrijken van een jaar is het moeilijk om aan te geven wat de gebeurtenissen en ontwikkelingen in dat jaar voor de langere termijn betekenen. Dat

Nadere informatie

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK LOBBYEN IN DE PRAKTIJK Praktische handvatten om goed te lobbyen Aan de orde komen: Hoe krijg je een voet tussen de deur, Hoe stel je een lobbyplan op, Maak een lobbystrategie, Welke lobbyinstrumenten kun

Nadere informatie

Met één stem meer keus Advies van het Burgerforum Kiesstelsel over het toekomstige kiesstelsel

Met één stem meer keus Advies van het Burgerforum Kiesstelsel over het toekomstige kiesstelsel Met één stem meer keus Advies van het Burgerforum Kiesstelsel over het toekomstige kiesstelsel Als leden van het Burgerforum Kiesstelsel presenteren wij met trots ons advies over een van de pijlers van

Nadere informatie

Analyse NVM openhuizendag

Analyse NVM openhuizendag Analyse NVM openhuizendag Gemaakt door: NVM Data & Research Datum: 1 juli 2011 Resultaten analyse Openhuizenbestand 26 maart 2011 Er doen steeds meer woningen mee aan de NVM-openhuizendag. Op 26 maart

Nadere informatie

Weerbaarheidsnieuws. Thema: duurzame inzetbaarheid. Nr. 17 NIEUWSBRIEF. Inhoudsopgave: Weerbaarheidsnieuws

Weerbaarheidsnieuws. Thema: duurzame inzetbaarheid. Nr. 17 NIEUWSBRIEF. Inhoudsopgave: Weerbaarheidsnieuws Programma Versterking Professionele Weerbaarheid NIEUWSBRIEF Nr. 17 juli 2015 Weerbaarheidsnieuws Eind 2015 stopt het programma. De onderzoek-portefeuille gaat over naar de Politieacademie. Tijdens het

Nadere informatie

BEKENDHEID GEMEENTERAAD

BEKENDHEID GEMEENTERAAD BEKENDHEID GEMEENTERAAD GEMEENTE WOERDEN 28 Resultaten van onderzoek onder burgers naar de bekendheid van de Gemeenteraad van de gemeente Woerden COLOFON Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Woerden Blekerijlaan

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2012-2013 Samenvatting van de monitor 2012-2013 en de volgmodules najaar 2013

Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2012-2013 Samenvatting van de monitor 2012-2013 en de volgmodules najaar 2013 Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2012-2013 Samenvatting van de monitor 2012-2013 en de volgmodules najaar 2013 Platform Praktijkonderwijs Rotterdam, 2 december 2013 1 Introductie In deze beknopte samenvatting

Nadere informatie

procedure en proces open voorverkiezing van de PvdA Amsterdam 2013

procedure en proces open voorverkiezing van de PvdA Amsterdam 2013 procedure en proces open voorverkiezing van de PvdA Amsterdam 2013 Amsterdam, 12 mei 2013 vast te stellen op de ALV van 22 mei 2013 Inleiding Tijdens de algemene ledenvergadering van 26 maart jl. hebben

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. jaargang 8 nr. 302 week 17 2013. Afgelopen dinsdag brachten Eddy en ik een bezoek aan Hans in Horst (aan de Maas).

NIEUWSBRIEF. jaargang 8 nr. 302 week 17 2013. Afgelopen dinsdag brachten Eddy en ik een bezoek aan Hans in Horst (aan de Maas). NIEUWSBRIEF jaargang 8 nr. 302 week 17 2013 Herstel Hans (door Nico Grubben) Afgelopen dinsdag brachten Eddy en ik een bezoek aan Hans in Horst (aan de Maas). Hans zat nog in een rolstoel, maar op de brug

Nadere informatie

Men sprak over groepen nepkiezers die meerdere stemmen hebben uitgebracht voor Poetin

Men sprak over groepen nepkiezers die meerdere stemmen hebben uitgebracht voor Poetin Men sprak over groepen nepkiezers die meerdere stemmen hebben uitgebracht voor Poetin 1 2 VROUWEN IN SAOEDI-ARABIË WILLEN OOK INSPRAAK 28/03/11 Vrouwen zullen bij de gemeenteraadsverkiezingen van 23 april

Nadere informatie

Student & Starter. Financiële Prognose. Contents. Student & Starter Hamburgerstraat 14bis 3512 NR Utrecht

Student & Starter. Financiële Prognose. Contents. Student & Starter Hamburgerstraat 14bis 3512 NR Utrecht Financiële Prognose Student & Starter 2014 Student & Starter Hamburgerstraat 14bis 3512 NR Utrecht Contents 1. Algemeen... 2 Vereniging... 2 Doelstelling... 2 Bestuur... 2 2. Balansbegroting... 3 3. Exploitatiebegroting...

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

Werkplan Bestuur GroenLinks Den Bosch 2015, aanvulling

Werkplan Bestuur GroenLinks Den Bosch 2015, aanvulling Werkplan Bestuur GroenLinks Den Bosch 2015, aanvulling 1. Inleiding Het werkplan dat in de ALV van 27 november 2014 is goedgekeurd beschrijft de algemene werkwijze, de taakverdeling van het bestuur en

Nadere informatie

VERKIEZINGEN 2014. Draaiboek. Inhoud: - Inleiding - Planning - Budget - Opdracht kandidatencommissie - Profielen

VERKIEZINGEN 2014. Draaiboek. Inhoud: - Inleiding - Planning - Budget - Opdracht kandidatencommissie - Profielen VERKIEZINGEN 2014 Draaiboek Inhoud: - Inleiding - Planning - Budget - Opdracht kandidatencommissie - Profielen 5 e concept 20 maart 2013 Inleiding In deze notitie zijn de belangrijkste acties in de aanloop

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe

VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe Let op: soms wijzigt er iets in dit programma. Kijk daarom voor de zekerheid altijd op de website van de kamercentrale of u de laatste versie van dit

Nadere informatie

Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e

Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e EMCEMO Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e van oktober tot en met eind december 2014 Racisme en Islamofobie Islamofobie Uit recent onderzoek van TNS/NIPO (september 2014) blijkt

Nadere informatie

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel Verkiezingen en kiesrecht Kiesstelsel Nederlands kiesstelsel Kenmerkend voor het (huidige) Nederlandse kiesstelsel - in internationaal perspectief - is de toegankelijkheid ervan. Burgers en politieke

Nadere informatie

Ook in Deventer kon gestemd worden.

Ook in Deventer kon gestemd worden. Ook in Deventer kon gestemd worden. Na de Turkse parlementsverkiezingen van 1 november behoudt Nederland de twijfelachtige eer op wereldschaal het land te zijn waarin de Turkse regeringspartij AKP het

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 0011 500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 0018 500 EA Den Haag DKR KV Schedeldoekshaven 00 511 EZ Den Haag Postbus 0011 500 EA Den Haag

Nadere informatie

Effectief campagne voeren. Actiegroependag Bescherm de kust, Rotterdam, 9 april 2016 Maaike Wermer

Effectief campagne voeren. Actiegroependag Bescherm de kust, Rotterdam, 9 april 2016 Maaike Wermer Effectief campagne voeren Actiegroependag Bescherm de kust, Rotterdam, 9 april 2016 Maaike Wermer Wat ga ik vandaag vertellen Voorstel ronde Naam Actiegroep Ervaring met campagne voeren/omgaan met de media

Nadere informatie

Artikel 9.34 Wet op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek

Artikel 9.34 Wet op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek INHOUD Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 Hoofdstuk 6 Hoofdstuk 7 Hoofdstuk 8 KIESREGLEMENT UNIVERSITEITSRAAD UNIVERSITEIT UTRECHT Algemeen Centraal stembureau Kiesrecht Kandidaatstelling

Nadere informatie

Concept Kandidatenlijst PvdA Algemeen Bestuur Waterschap Hunze en Aa s Verkiezingen 18 maart 2015.

Concept Kandidatenlijst PvdA Algemeen Bestuur Waterschap Hunze en Aa s Verkiezingen 18 maart 2015. Concept Kandidatenlijst PvdA Algemeen Bestuur Waterschap Hunze en Aa s Verkiezingen 18 maart 2015. Toelichting op de kandidatenlijst: De ledenvergadering heeft de kandidaatstellingscommissie vastgesteld,

Nadere informatie

Evaluatierapport Polarisatie en Radicalisering Gemeente Zaanstad. Opdrachtgever Ministerie van Veiligheid en Justitie

Evaluatierapport Polarisatie en Radicalisering Gemeente Zaanstad. Opdrachtgever Ministerie van Veiligheid en Justitie Referentie Rapport Van Postbus 60055, 6800 JB Arnhem Velperplein 8, 6811 AG Arnhem Telefoon (026) 355 13 55 Fax (026) 355 13 99 info@kplusv.nl www.kplusv.nl Evaluatierapport Polarisatie en Radicalisering

Nadere informatie

Amsterdam Rotterdam UTRECHT

Amsterdam Rotterdam UTRECHT Amsterdam Rotterdam UTRECHT Inleiding Clipit onderzoekt regelmatig de berichtgeving rondom de grootste steden van Nederland. We vergelijken de steden op punten als aantal berichten, PR-waarde en sentiment,

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer havo 2004-I

Eindexamen maatschappijleer havo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 Fortuyn, de politiek en de media 1 vrijheid van meningsuiting Indien vrijheid van godsdienst 0 2 Basis van de rechtsstaat is de bescherming van (alle) burgers tegen (de willekeur

Nadere informatie

Actuele trends en ontwikkelingen van het salafisme in Nederland. Weerstand en tegenkracht

Actuele trends en ontwikkelingen van het salafisme in Nederland. Weerstand en tegenkracht Actuele trends en ontwikkelingen van het salafisme in Nederland Weerstand en tegenkracht Voorwoord Het rapport Weerstand en tegenkracht van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) belicht

Nadere informatie

1. De ChristenUnie kent een partijbreed databestand waarin kwalitatieve gegevens van leden worden beheerd.

1. De ChristenUnie kent een partijbreed databestand waarin kwalitatieve gegevens van leden worden beheerd. Ingaande per 17 november 2007, gewijzigd op 14 mei 2011 (art. 2, waterschapsverkiezingen), op 13 april 2013 (art. 2, Eerste Kamerverkiezingen), op 21 juni 2014 (artt. 2, 6 en 19, invoering Partijcongres

Nadere informatie

Jaarverslag SP Amsterdam april 2013 april 2014

Jaarverslag SP Amsterdam april 2013 april 2014 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 Jaarverslag SP Amsterdam april 2013 april 2014 Voor een sociaal Amsterdam Volgens de SP kan en moet Amsterdam socialer.

Nadere informatie

Beste, lieve partijgenoten,

Beste, lieve partijgenoten, Beste, lieve partijgenoten, We zijn net bezig geweest met een wirwar van moties. Maar wat mij nog het meest bezighoudt is de wirwar van emoties. Ik weet niet hoe het jullie is gegaan na de aanslag in Parijs,

Nadere informatie

Dit lesmateriaal werd mogelijk gemaakt door het Erasmus Festival 2008 in samenwerking met Togetthere en Fontys Lerarenopleiding Tilburg

Dit lesmateriaal werd mogelijk gemaakt door het Erasmus Festival 2008 in samenwerking met Togetthere en Fontys Lerarenopleiding Tilburg Helft van de hemel Volgens de Chinese leider Mao hielden de vrouwen de helft van de hemel open. Dit was een beeld voor het feit, dat hij erin geloofde, dat vrouwen en mannen dezelfde rechten hebben. Dit

Nadere informatie

Onderzoek Wet financiering politieke partijen

Onderzoek Wet financiering politieke partijen Onderzoek Wet financiering politieke partijen Consequenties uitbreiding Wfpp naar decentraal niveau Definitief rapport Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Bureau Verkenningen en Onderzoek

Nadere informatie

Aantal meldingen per jaar

Aantal meldingen per jaar WEBDOSSIER meldpunt RADAR 2014 RADAR is het bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie voor de regio s Brabant-Noord (BN), Midden- en West-Brabant (MWB), Rotterdam-Rijnmond (RR) en Zuid-Holland-Zuid

Nadere informatie

PvdA Hillegom Antwoorden op vragen omroep BO

PvdA Hillegom Antwoorden op vragen omroep BO PvdA Hillegom Antwoorden op vragen omroep BO Wat is de naam van uw partij? PvdA Hillegom Wie is uw lijsttrekker? Annemieke van Dijk en Fred van Loenen Wie is uw wethouderskandidaat? De PvdA heeft in Hillegom

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

Afdelingsreglement D66 Land van Weert

Afdelingsreglement D66 Land van Weert Datum vaststelling: Algemene Afdelingsvergadering 12 september 2006 Versie : 1.02 tekstueel gewijzigd op 08-08-06 1. INLEIDENDE BEPALINGEN Preambule Het bepaalde in de Statuten en het Huishoudelijk Reglement

Nadere informatie

Risicobeperking of discriminatie?

Risicobeperking of discriminatie? - FACTSHEET POSTCODEDISCRIMINATIE - Risicobeperking of discriminatie? Samenvatting Eind mei 2009 ontstond ophef over berichtgeving dat ING zich schuldig zou maken aan postcodediscriminatie. Het is niet

Nadere informatie

FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC. Jaarverslag 2014. Stichting Fecc

FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC. Jaarverslag 2014. Stichting Fecc FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC Jaarverslag 2014 Dit verslag geeft een beknopt beeld van de activiteiten van het jaar 2014. Stichting Fecc Januari 2015 FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE

Nadere informatie

Nieuwsbrief Maart 2011. VAN HET BESTUUR door Roland Amoureus (voorzitter)

Nieuwsbrief Maart 2011. VAN HET BESTUUR door Roland Amoureus (voorzitter) Nieuwsbrief Maart 2011 VAN HET BESTUUR door Roland Amoureus (voorzitter) Graag maak ik allereerst gebruik van de gelegenheid om de vrijwilligers te bedanken voor hun inzet tijdens wéér een verkiezingscampagne.

Nadere informatie

Werkplan 2016 Afdeling s-hertogenbosch DENBOSCH.PVDA.NL TWITTER.COM/PVDADENBOSCH FACEBOOK.COM/PVDADENBOSCH

Werkplan 2016 Afdeling s-hertogenbosch DENBOSCH.PVDA.NL TWITTER.COM/PVDADENBOSCH FACEBOOK.COM/PVDADENBOSCH Werkplan 2016 Afdeling s-hertogenbosch DENBOSCH.PVDA.NL TWITTER.COM/PVDADENBOSCH FACEBOOK.COM/PVDADENBOSCH Dit werkplan 2016 gaat over het tweede jaar van de bestuurscyclus van de gemeenteraad s-hertogenbosch

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Programma / Programmanummer Integratie & Emancipatie

Nadere informatie

MIGRANTENSTUDIES, 2008, NR. 1. Inleiding

MIGRANTENSTUDIES, 2008, NR. 1. Inleiding Inleiding Rens Vliegenthart en Linda Duits* In onze mondialiserende en sterk gedifferentieerde samenleving zijn we voor onze informatievoorziening grotendeels aangewezen op de media. Massamedia worden

Nadere informatie

Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen?

Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen? Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen? Bart Maddens, Gert-Jan Put en Ine Vanlangenakker Centrum voor Politicologie K.U.Leuven Mei 2010 Op basis van een databestand van 4.481 kandidaatstellingen

Nadere informatie

Bijlagen. Tevredenheid van potentiële werknemers

Bijlagen. Tevredenheid van potentiële werknemers Bijlagen Tevredenheid van potentiële werknemers Evaluatie Pastiel Bijlagen Tevredenheid van potentiële werknemers Pastiel Drs. Jan Dirk Gardenier MBA Erik Geerlink, MSc Lotte Piekema, MSc Februari 2014

Nadere informatie

Hoe maak je een lokale stemwijzer?

Hoe maak je een lokale stemwijzer? Hoe maak je een lokale stemwijzer? WORKSHOP SERGIO BOUTKAN VVOJ TRAININGSDAG LOKALE ONDERZOEKSJOURNALISTIEK ZATERDAG 20 APRIL 2013 Sergio Boutkan Sergio Boutkan (1972) is sinds 1995 werkzaam als journalist

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

1-cD. JU! 1 ' Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

1-cD. JU! 1 ' Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 1-cD JU! 1 ' Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De besturen van de politieke partijen vertegenwoordigd in de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

2.1 Coffeeshops in Nederland

2.1 Coffeeshops in Nederland 2.1 Coffeeshops in Nederland Eind 14 telt Nederland 591 coffeeshops verspreid over 3 coffeeshopgemeenten (figuur 2.1). Daarmee ligt het aantal coffeeshops voor het eerst sinds 1999, toen de eerste meting

Nadere informatie