ENERGIE IN EEN VERANDERENDE WERELD

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ENERGIE IN EEN VERANDERENDE WERELD"

Transcriptie

1 30 juli 2008 ENERGIE IN EEN VERANDERENDE WERELD Energie. Energie is kracht. We hebben energie nodig als middel om iets anders te doen, als oorzaak/middel om bijv. een vervoermiddel voort te bewegen. Voor een fiets zijn we zelf onze energiebron, voor de auto is de benzine bijv. de energiebron. Verbranden van bepaalde energiebronnen kan een doel op zich zijn : we hebben het dan over het nevenproduct de warmte van een verbrandingsproces, in de stookketel van onze centrale verwarming. Energie is op allerlei manieren nodig in de productie van goederen en diensten. De economie staat of valt met een verzekerde, continue en prijsstabiele toevoer. Er zijn heel wat energiebronnen. Er zijn ook bronnen die in secundaire vormen van energie worden omgezet, zoals bijv. het verbranden van aardgas om elektriciteit op te wekken, enz. Biomassa is in de derdewereld een belangrijke energiebron. Uiteindelijk gaan nagenoeg alle bronnen terug op de zon. Mensen maken zich momenteel zorgen over de stijging van de energieprijzen. Energie is immers een basisgoed voor welvaart en welzijn, zonder kunnen we niet. Juist daarom beangstigen de prijsstijgingen : we voelen ons weerloos, de kostprijs van energie neemt een steeds grotere hap uit ons beschikbaar inkomen. In onze ondernemingen tasten de hogere energieprijzen de bedrijfsresultaten aan. We voelen ons ook machteloos bij de slechte nieuwstijdingen van de oliemarkten, dalende dollarkoers, stijgende wereldvraag naar olieproducten uit China, enz. Het overheersende gevoel is dat we er ook als overheid geen impact op hebben, dat we moeten ondergaan, de sturingsmogelijkheden ontbreken. De wetenschap dat we voor 79 % van onze energiebevoorrading afhankelijk zijn van het buitenland, draagt daar verder toe bij. Het energiebeleid wordt ook steeds sterker en sterker vanuit de Europese Unie aangestuurd. Dat belangrijke winsten uit energieverkoop naar het buitenland gaan, roept vragen op : hebben wij de energie dan te duur betaald? Toch is juist een open wereldeconomie de garantie voor economische competitie. Een competitie die ons in staat moet stellen de laagste prijs te betalen. De Europese Unie met haar open grenzen, heeft van Europa een welvarende wereldregio gemaakt. De vaststelling dat de impact van de overheid op de energieprijzen beperkt is, moet tegenover de vaststelling staan dat de prijzen van de grondstoffen (ruwe olie, steenkool, uranium, enz.) of van de productiekosten van energie (bijv. van de windenergie) slechts een beperkt gedeelte (en doorgaans steeds minder dan 50%) is van de bedrijfs- of consumenten- Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 1

2 totaalprijs. Er zijn immers ook nog transport- en/of distributiekosten, ontwikkelingskosten, verdere verwerkingskosten, heffingen en taksen, enz. Er zijn ook de gegevens over het aandeel van energie in de uitgavenpatronen van huishoudens, en de energie als kostenfactor in de productie van goederen en diensten. Petroleum bijvoorbeeld is al lang niet meer de eerste bron voor huishoudverwarming, maar het transport doet er nog steeds voor 98 % beroep op. De stijging van de kostprijs van de ruwe olie wordt in belangrijke mate gecompenseerd door de gewijzigde wisselkoers dollar/euro : voor tien euro kunnen we nu meer dollars (en dus ruwe olie) kopen dan enkele jaren geleden! Dit alles om aan te geven dat het debat met juiste en correcte gegevens moet worden gevoerd. In steeds technologische wordende energiewereld geen eenvoudige opgave! Welke is de weerslag van de mondiale evoluties op de betaalbaarheid van energie in ons dagelijks leven? Hoe kunnen we daar op een positieve manier op inspelen. De internationale trends staan immers tegenover de wetenschap dat we een aantal hefbomen voor betaalbare energie zelf in handen hebben. De mondiale omgeving kan als een bedreiging overkomen, we hebben evenzeer kansen en mogelijkheden om de zaken zelf in handen te nemen. Dat is ook de CD&V-boodschap : mensen steunen en weerbaar maken. Deze paper poogt aan de hand van een schematische benadering een beeld te schetsen van de actuele, in snel tempo evoluerend, energiewereld. Daarmee vormt deze tekst ook een algemene introductie voor de congresresoluties voor 27 september eerstkomend. 1 Internationale evoluties 1.1 Economisch schaarste en stijgende wereldvraag naar energie, onder meer door de opkomende economische machten China en India. de prijsevoluties van olie en gas hebben impact op de wereldeconomie (nu 129 $ per vat, gisteren 134 $, morgen 150 $? ), en dus op onze welvaart. voor de petroleumwinning (productie) heeft men enkele wereldspelers (bedrijven op wereldschaal) petroleum geeft gekende geopolitieke consequenties (golfoorlog) aardgas als wapen van Rusland om bijvoorbeeld Oekraïne in het gareel te doen lopen, met afgeleide oranje knipperlichten in de EU de ongelijke verdeling van de bronnen wereldwijd = de rijke oliesjeiks naast de hongerende bevolking van zwart Afrika de ongelijke spreiding geeft energieafhankelijkheid ; de EU importeert 50% van haar energiebehoefte. België koopt 79% van zijn energiebehoefte in het buitenland. de EU-directive liberalisering energiemarkt het economisch pokerspel om de macht in handen te krijgen bij de grote Europese concerns/spelers zoals Electrabel, Suez, Gaz de France, Essent, Nuon, Ruhrgas, enz., maken duidelijk dat energie een echte Europese sector is geworden. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 2

3 1.2 Ecologisch megatankers varen de wereldzeeën rond (en kunnen af en toe grote milieurampen veroorzaken) uitputting op relatief korte termijn van energiebronnen het ernstig klimaatprobleem tengevolge van de koolstofoptie (p.m.) maar ook smog, fijn stof, verzuring, lawaai van de ontploffingsmotoren, enz., zijn sterk energie-gerelateerde milieuproblemen risico s nucleaire proliferatie de (huidige) Irancrisis, Korea, (post)kyotodoelstelling en de Europese doelstelling (20% hernieuwbare energiebronnen, 20% reductie verbruik, 20% reductie CO2-uitstoot t.o.v. niveau 1990) tegen 2020 hebben sterke doorwerking in energiemaatregelen van onze regeringen er zijn ook de EU-richtijnen luchtkwaliteit e.a. 1.3 Sociaal Sinds het openbreken van de Europese energiemarkt stijgt het aantal mensen dat problemen heeft met de energiefactuur jaarlijks. Dit betekent dat steeds meer mensen dreigen het basisrecht op energie te verliezen. Welke sociale politiek zullen de Europese spelers/energieproducenten aannemen? De betaalbaarheid/beschikbaarheid van energie heeft een impact op tewerkstelling, toegankelijkheid, koopkracht, De prijsstijgingen van energie hebben aanleiding gegeven tot een ad-hoc-commissie energiearmoede in het Vlaams Parlement ( ). 1.4 Internationaal kader (de zogenaamde 4de pijler procespijler van duurzame ontwikkeling) Het energiebeleid wordt in toenemende mate internationaal bepaald : Europese Unie, Internationaal Energie Agentschap, het Europese energiehandvest, de Euromediterrane samenwerking, de Verenigde Naties, het Nucleaire Energie Agentschap,. Het regelgevend kader inzake energie wordt meer en meer door de Europese Unie uitgetekend. De Unie heeft ook de globale klimaatdoelstellingen vastgelegd, en de langetermijninspanningen voor de lidstaten (plan , het Europese Groenboek, enz). 1.5 Samenvattend Men kan niet zeggen dat de grote internationale bewegingen en trends de goede richting uitgaan. De negatieve gevolgen zien we eerdere dan de positieve (die we sneller als 'normaal' gaan beschouwen). Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 3

4 2 Betekenis van deze evoluties voor Vlaanderen/België 2.1 Economisch De elektriciteits-, aardgas- en andere petroleumprijzen blijven stijgen! Evolutie van de maximumprijzen (BTW inclusief) van petroleumproducten /liter Datum Benzine 95 Benzine 98 Diesel LPG Huisbrandolie oct oct (+/= 2000l) ,580 1,588 1,401 0,606 0, ,438 1,449 1,078 0,513 0, ,993 1,028 0,716 0,306 0,2992 Bron: FOD Economie Inzake energiebevoorrading is België sterk afhankelijk van het buitenland Het dichtbevolkte België met energie-intensieve industrie beschikt zelf niet over grond- en delfstoffen die als brandstof kunnen dienen. Het geografisch karakter van België biedt weinig mogelijkheden voor waterkracht en windenergie. Tot slot wordt een maximale benutting van zonne-energie beperkt door ons klimaat. Voor de bevoorrading van de primaire energiebronnen is België dus afhankelijk van het buitenland. Deze primaire energiebronnen komen voornamelijk uit (bron: Fod Economie): Aardolie: 41% Oost-Europa, 28,5% Nabije- en Midden-Oosten, 16,8% West-Europa, 8,6% Noorwegen Steenkool: 32,1% Australië, 22,6% Zuid-Afrika, 18,9% USA, 10,6% EU Aardgas: 81,4% Europa (vnl. Nederland en Noorwegen), 18,6% Algerije Uranium: (Australië?) België: marktaandelen van de verschillende energiebronnen (%) Jaar Vaste brandstoffen 24,6 8,7 7,8 Aardolie 58, ,6 Aardgas 17 25,3 25,4 Kernenergie 0 20,5 21,4 Hernieuwbare energiebronnen en 0 3,9 4,7 recuperatiebrandstoffen Andere - 1,6 1,1 Bron: FOD Economie Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 4

5 Marktwerking Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 5

6 Samenvattend: Het openstellen van de energiemarkt heeft niet meteen tot de verwachte resultaten geleid. In eerste instantie door dominante marktspelers uit de gebonden markt, gebrek aan concurrentie, hoge toetredingsbarrières, verticale en horizontale integratie, stranded benefits, De internationale evoluties hebben algemeen dus grote betekenis voor de invoer/uitvoer balans, inflatiedruk, de energiekost van de bedrijven, de koopkracht,... Ze hebben een impact op de welvaart, armoede (mensen maken zich zorgen). Energiebevoorrading is van belang voor de buitenlandse politiek. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 6

7 2.2 Ecologisch De doelstellingen van Europa en Kyoto De Europese Commissie stelt de doelstelling om tegen 2020: 20% hernieuwbare energie te voorzien 20% energie te besparen 20% minder CO2 uit te stoten Van België verwacht Europa dat het aandeel groene energie 13% (terwijl de EU berekende dat er slechts een betaalbaar potentieel is van 8%) en de reductie van CO2- emissies 15% bedraagt tegen De stand van zaken voor België is momenteel: De uitstoot van broeikassen lag in ,3% lager dan het niveau in Het aandeel hernieuwbare en recupereerbare brandstoffen was 2,6% van het brutoverbruik van primaire energie in Het verbruik van de primaire energiebronnen bedroeg in Ktoe, in 2005 daalde dit verbruik tot Ktoe. We zijn dus nog ver van het vooropgestelde doel. 2.3 Sociaal Een stijgend aantal mensen met betalingsproblemen voor energiefactuur De drie gewesten hanteren andere procedures in geval van wanbetaling. Bovendien verzamelen de gewesten niet noodzakelijk dezelfde cijfergegevens en verschaffen ze soms onvolledige informatie. Hierdoor wordt de vergelijking van beschikbare gegevens tussen de gewesten een delicate en praktisch onmogelijke onderneming. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 7

8 VREG gegevens voor 2007 Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 8

9 Vlaamse statistieken huishoudelijke afnemers leveranciers vergelijking Aantal aansluitingen waarvoor een herinneringsbrief werd verstuurd Aantal aansluitingen waarvoor een ingebrekestelling werd verstuurd Aantal toegestane betalingsplannen Aantal niet-nageleefde betalingsplannen Aantal dossiers doorgestuurd naar het OCMW Aantal dossiers doorgestuurd naar erkende instelling voor schuldbemiddeling Aantal aansluitingen waarvan de bewoner heeft aangetoond recht te hebben op het specifiek sociaal tarief situatie op % tov huishoudelijke afnemers % tov huishoudelijke afnemers % tov huishoudelijke afnemers 30,62% 39,29% 33,44% 14,22% 17,19% 9,10% 2,07% 2,88% 2,42% 0,50% 0,87% 0,48% 0,15% 0,18% 0,14% 0,04% 0,08% 0,05% 4,74% 4,52% 4,90% 3 Uitdaging In jaren 60 was het motto groei (the sky is the limit). In de jaren beoogde het beleid : de bevoorradingszekerheid te garanderen de prijsstabiliteit aan te houden de concurrentiekracht met de buurlanden niet te hypothekeren de veiligheid (nucleair, gas, transport, enz.) te garanderen; Later (jaren 80-90) : kwam er ook aandacht voor het herstellen en vrijwaren van de milieukwaliteit. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 9

10 In het nieuwe millennium ; ligt de focus op duurzame ontwikkeling (de driepikkel economie-ecologie-sociale). 3.1 De uitdaging De taak van de Belgische/Vlaamse overheid in deze mondiale evolutie kan vandaag verwoord worden als volgt : Een evenwicht vinden tussen het sociale, ecologische en economische aspect rond energiebeleid waarbij het één niet ten koste gaat van het andere, door: Economisch : gezinnen en bedrijven een betaalbare en continue bevoorrading te verzekeren, de werking van de vrije markt te waarborgen Ecologisch : de veiligheid van de productieplaatsen te garanderen, oplossingen voor de afvalproblematiek te vinden, verlies van grondstoffen te vermijden, de REG-inspanningen te optimaliseren, het gebruik HEB op te drijven, het EU-programma 2020 te realiseren, programma s en doelstellingen C0²-reductie en acties ter implementatie daarvan te ontwikkelen, de impact van de klimaatsveranderingen in kaart te brengen en een strategie van aanpassing (adaptatie) op te zetten Sociaal : te zorgen voor betaalbare energieprijzen voor gezinnen en bedrijven, de duurzame toekomst voor iedereen in de samenleving te garanderen. Ter illustratie: Het beleid is Kyoto in alle sectoren gaan zoeken, en dus ook (en terecht) bij de gezinnen want daar zit groot besparingspotentieel. Dit heeft geleid tot de hele actuele hype zon, besparen, isoleren, enz. de energiefactuur kan EN worden gedrukt (economisch) EN we halen klimaatsdoelstelling (ecologisch). Maar met Matheuseffect ; wie rijk is wordt rijker, wie arm is wordt armer. Wie geld heeft koopt nieuwe auto die 5 l diesel verbruikt i.p.v. 10 l vroeger, en kan daardoor 2 per liter betalen i.p.v. 1. Wie van klein pensioen moet leven, leeft zijn oude auto op, en betaalt gelaten de 2 aan de pomp (of rijdt nog slechts de helft van zijn aantal kms ). Vandaar dat de motie van het Vlaams parlement vraagt de armoedespiraal te doorbreken en iedereen in de duurzame samenleving van de toekomst te laten delen (sociaal). 4 Algemene beleidsvisie vanuit de christendemocratie Onze christendemocratische visie, gebaseerd op de energieconferentie van 2006, en de partijprogramma s van 2004 en Bronnen en bevoorrading Duurzame ontwikkeling heeft een ecologische, economische en sociale dimensie. Verzoening tussen behoeftebeheersing (vraag beperken) en behoeftebevrediging (aanbodsturing). Gezien het tekort aan eigen bruikbare energiebronnen moeten we prioritair de vraag beperken. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 10

11 Hierdoor verminderen we onze bevoorradingsafhankelijkheid, besparen we op energiebronnen (= de uitputting achteruitstellen), reduceren we de CO²-emissies, verlagen we onze energiefactuur, en doorbreken we de spiraal van energiearmoede Vervolgens maximaal het potentieel van groene energie benutten. Voor de resterende behoefte inzetten op een brandstofmix (steenkool, aardgas, petroleum, uranium) uit diverse betrouwbare landen. Geen of/of-verhaal maar een en/en-beleid. De kernuitstap in vraag stellen en mogelijks hierover zo snel mogelijk zekerheid bieden. 4.2 Voor de verbruiker (gezinnen en bedrijven) Energie is een basisgoed en een grondrecht en moet voor iedereen toegankelijk zijn. Goede en vergelijkende consumenteninformatie is essentieel. In een verstaanbare taal en ook voor mensen die niet over internet beschikken. Een gedetailleerde en begrijpbare uniforme energiefactuur voor alle energieleveranciers waardoor prijsvergelijking mogelijk wordt. Bovendien moeten de leveranciers bij prijsaanbieding een all-in eindprijs per verbruikerseenheid vermelden. Correcte prijs voor de consument met een correcte doorrekening van de kosten, de investeringen en een billijke marge voor netbeheerders, gemeenten, Energieheffingen beperken, enkel heffingen die ecologisch en sociaal sturend zijn. Een evenwichtige prijs. De prijs mag economisch en sociaal gezien niet te hoog zijn. Anderzijds ecologisch gezien niet te laag want dan zal er meer van geconsumeerd worden. Automatische toekenning van het sociaal tarief met de garantie dat dit tarief echt sociaal is. Geen curieren am symptom voor wie de factuur niet (meer) kan betalen, maar zoveel mogelijk maatregelen treffen ter voorkoming van te hoge facturen. Afsluiten kan pas als laatste ultieme stap. Veranderen van leverancier moet op een vlotte en eenvoudige manier kunnen gebeuren. Sterke onafhankelijke regulatoren. Bij de gezinnen en bedrijven ligt er nog een groot besparingspotentieel. Sensibiliseren van het belang van REG is essentieel. 4.3 Organisatie van de markt Zorgen voor een optimale marktwerking. De liberalisering van de aardgas en elektriciteitsmarkt moet geoptimaliseerd worden door horizontaal op productie- en leveringsniveau meer concurrentie aan te moedigen en verticaal te ontbinden ( unbundling ). Een kwalitatieve als kwantitatieve gewaarborgde bevoorrading. Niet-discriminerende toegang tot de netten. De marktwerking en mededinging moeten verzekerd worden, toetredingsdrempels moeten geminimaliseerd worden. Kostendaling in productie laten weerspiegelen in de prijzen. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 11

12 Een gunstig investeringsklimaat (productiecapaciteit) ontwikkelen in België. De overheid zorgt voor voldoende transport- en netcapaciteit met een nietdiscriminerende toegang tot die netten. De netten moeten overwegend in publieke handen komen, de overige aandelen beursgenoteerd of andere actoren en in beperkte mate in handen van andere marktspelers. 5 SLOT De prijzen stijgen vandaag sterk, maar een eenzijdige benadering van het prijsaspect van energie is in de huidige mondiale context niet meer - effectief. Of energie ooit nog 'goedkoop' zal worden is een open vraag. Marktwerking en deregulering geven in theorie het economisch optimum, maar lijken de belofte van goedkopere energie niet waar te kunnen maken. Het kan paradoxaal klinken, maar het is juist de marktwerking, meer bepaald de toenemende kloof tussen (mondiale) vraag en aanbod inzake fossiele brandstoffen (de schaarste m.a.w.), die momenteel oorzaak is van de duurte van onze benzine en diesel voor transport, het aardgas in de STEGs, de stookolie in onze centrale verwarmingen. Zeker moeten de inzetbare instrumenten maximaal ingezet worden om de prijsdruk te counteren, omdat de prijsstijgingen niet alleen aan de internationale evoluties mogen worden toegeschreven. Het belangrijkste is evenwel dat iedereen middelen ter beschikking heeft om zijn kostenplaatje inzake energie onder controle te krijgen. De overheid moet daarbij maximaal mee ondersteunen. Hoezeer de prijzen momenteel ook mogen 'nijpen', we mogen niet vergeten dat de mondiale klimaatproblemen toch in de eerste plaats onze grootste zorg moeten zijn. Wellicht beseffen we de omvang en de ernst daarvan (nog) niet tenvolle. De betaalbaarheid van energie baart ons vandaag zorgen, maar mag ons niet doen vergeten dat bepaalde bronnen uitgeput (zullen) geraken, onbeheersbare effecten op de mondiale biotoop hebben, enz.. Een nieuwe aanpak van hardnekkige problemen zoals klimaatverandering en de achteruitgang van mondiale biodiversiteit is nodig, en zal verstrekkende gevolgen hebben. Die nieuwe aanpak zal op de langere termijn tot ingrijpende verandering in de maatschappij leiden, reden om er snel mee te beginnen. Het proces om tot de toestand te komen waarin de energiebevoorrading verzekerd is zonder afwenteling op het milieu (lokaal mondiaal) noemen we transitie. Het beleid dat tot die toestand op lange termijn moet leiden heeft transitiemanagement. Strategische langetermijnopties moeten een invulling geven aan het transitiebeleid. Een dergelijk beleid vormt een van de hoekstenen van het beleid duurzame ontwikkeling. We moeten ons dus meer dan ooit bezinnen over de vraag hoe we op lange termijn met de internationale evoluties, economische en ecologische crises omgaan. De beheersing van het energievraagstuk kan een comparatief voordeel geven. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 12

13 Het leidt dus geen twijfel dat we nog niet aan het einde zijn gekomen van de snelle veranderingen in het energielandschap. Het grote punt is nu de (overgang naar de) toekomstige periode voor te bereiden, werk te maken van het transitiebeleid. De mondiale oplossing van het energievraagstuk moet immers beschouwd worden als de sleutel tot het duurzaam economisch systeem van de toekomst. Om die redenen kan dus alleen een geïntegreerd energiebeleid, waarbij ecologische en sociale aspecten evenwaardig meespelen, een antwoord zijn op de huidige 'energiecrisis'. Carl Decaluwé Vlaams volksvertegenwoordiger Bart Bouciqué Ceder-adviseur Kenniscentrum duurzame ontwikkeling. Ceder-Nieuwsbrief Nr. 37_Energie in een veranderende wereld_ Pagina 13

Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid. De uitdagingen in het energiebeleid. CD&V voorzitter Jo Vandeurzen

Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid. De uitdagingen in het energiebeleid. CD&V voorzitter Jo Vandeurzen Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid De uitdagingen in het energiebeleid CD&V voorzitter Jo Vandeurzen CD&V-studiedag, Vlaams Parlement 29 april 2006 Als ik zeg dat onze moderne westerse samenleving

Nadere informatie

WERKGROEP 2 Ontwerpnota

WERKGROEP 2 Ontwerpnota 1 2 3 4 WERKGROEP 2 Ontwerpnota 2 BETAALBARE ENERGIE Voorzitter: Carl Decaluwé Adviseur: Bart Bouciqué Datum update: 30.05.08 Status: Aanpassingen NA Algemene Vergadering van 27.05.2008 5 6 7 8 9 10 11

Nadere informatie

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof.

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Dit document zal u helpen een beter inzicht te krijgen in de verbruikskosten, in een huishoudelijke omgeving, voor de verschillende energiebronnen.

Nadere informatie

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen stuk ingediend op 1231 (2010-2011) Nr. 1 8 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van mevrouw Marijke Dillen, de heren Filip Dewinter, Jan Penris, Johan Deckmyn en Wim Wienen en mevrouw Marleen Van

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Van hoeveel mensen is de energie geheel of gedeeltelijk afgesloten? Aangezien de drie gewesten niet dezelfde

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2010 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Wonen & energie. Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau. Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006

Wonen & energie. Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau. Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006 Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006 ANIMO Winteruniversiteit LEEFMILIEU & ENERGIE 18 februari 2006 Energiezuiniger wonen: heel wat

Nadere informatie

van 31 augustus 2006

van 31 augustus 2006 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Persmededeling

Nadere informatie

Liberalisering van de energiemarkten. Algemene context. Dag 1:

Liberalisering van de energiemarkten. Algemene context. Dag 1: Liberalisering van de energiemarkten Algemene context Dag 1: Agenda van de opleiding I. Energieprijzen II. Institutionele context van de energie in België III. Organisatie van de elektriciteit- en gasmarkt

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2011 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Simulator VREG V-test. Handleiding Resultaten

Simulator VREG V-test. Handleiding Resultaten Simulator VREG V-test Handleiding Resultaten 1 VREG De Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt staat in voor: de regulering; de controle; de bevordering van de transparantie van de energiemarkt.

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie

Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie Welke vragen liggen aan de basis? Er beweegt nu zeer veel rond energie. Waar staan we nu en hoe gaat het verder evolueren?

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 EMA Principes Antwerpen ondertekende het Europese Burgemeestersconvenant. Meer dan 5.000 lokale en regionale overheden hebben ondertekend en engageren zich om op

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST VERSLAG (BRUGEL-RAPPORT-20130823-16) over de uitvoering van haar verplichtingen, over de evolutie van de gewestelijke elektriciteits-

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

Kernenergie in de Belgische energiemix

Kernenergie in de Belgische energiemix Kernenergie in de Belgische energiemix 1. Bevoorradingszekerheid De energie-afhankelijkheid van België is hoger dan het Europees gemiddelde. Zo bedroeg het percentage energie-afhankelijkheid van België

Nadere informatie

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Mark Frequin Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Energiebeleid: van context tot acties. Mark Frequin Rijks Universiteit Groningen Inhoud 1. Context 2. Richting

Nadere informatie

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Energie Energie is een eigenschap van de materie die kan worden omgezet in arbeid, warmte of straling. De eenheid van energie is de Joule. De fundamentele

Nadere informatie

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Roemenië ligt geografisch gezien in het midden van Europa (het zuidoostelijk deel van Midden-Europa). Het land telt 21,5 miljoen inwoners en

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

Handleiding simulator VREG V-test. Gas elektriciteit: DURF VERGELIJKEN!

Handleiding simulator VREG V-test. Gas elektriciteit: DURF VERGELIJKEN! Handleiding simulator VREG V-test Gas elektriciteit: DURF VERGELIJKEN! 1 Inhoud VREG V-test Veranderen van leverancier Voorbeeld 2 VREG VREG: wat? De Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt,

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

INHOUD. WOORD VOORAF... v

INHOUD. WOORD VOORAF... v INHOUD WOORD VOORAF...................................................... v RECENTE ONTWIKKELINGEN IN HET EUROPESE ENERGIERECHT EN -BELEID HEEL WAT LEKKERS IN DE EUROPESE PIJPLIJN Bram Delvaux en Tom Vanden

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Voorstelling van BRUGEL over de werking van de vrijgemaakte elektriciteits- en gasmarkt

Voorstelling van BRUGEL over de werking van de vrijgemaakte elektriciteits- en gasmarkt Voorstelling van BRUGEL over de werking van de vrijgemaakte elektriciteits- en gasmarkt Marie-Pierre Fauconnier, Voorzitster van de Raad van bestuur 29/09/2008 Presentatie parlement 30 sept. 2008 1 Voorstelling

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Eloi Glorieux, Koen Helsen, Robert Voorhamme en Jos Bex

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Eloi Glorieux, Koen Helsen, Robert Voorhamme en Jos Bex Stuk 1753 (2002-2003) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 13 juni 2003 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heren Eloi Glorieux, Koen Helsen, Robert Voorhamme en Jos Bex betreffende energiebesparende maatregelen

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

van 28 februari 2006

van 28 februari 2006 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Persmededeling

Nadere informatie

De geliberaliseerde markt en de bescherming van de consument

De geliberaliseerde markt en de bescherming van de consument De geliberaliseerde markt en de bescherming van de consument Wat is Infor GasElek? Infor GasElek (IGE) Verstrekt informatie, geeft raad en begeleiding. Werd opgericht door het Collectief Solidariteit tegen

Nadere informatie

Tariefontwikkeling Energie 08 2015

Tariefontwikkeling Energie 08 2015 In dit bericht geeft Ploos Energieverlening (Ploos) haar visie op verschenen nieuwsberichten aangaande ontwikkelingen energietarieven van de afgelopen maand. Het betreft de analyses van verschillende partijen

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

Agenda VREG VLAAMSE REGULATOR VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT P 1

Agenda VREG VLAAMSE REGULATOR VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT P 1 Agenda Samenstelling energiefactuur Wat zijn distributienettarieven? Tariefbevoegdheid Tariefmethodologie Vergelijking distributienettarieven Redenen evolutie, landschap netbeheer en transmissienettarieven

Nadere informatie

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt PERSDOSSIER Inhoud 1. Samenvatting... 2 2. De Belgische energiemarkt... 2 3. Hoe maakt Poweo het verschil?... 3 4. Poweo: meest competitieve elektriciteitsaanbod in Wallonië volgens Test-Aankoop... 4 5.

Nadere informatie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie ingediend op 461 (2014-2015) Nr. 5 21 oktober 2015 (2015-2016) Amendementen op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw Evoluties in het energielandschap Peter De Pauw Inhoud We consumeren meer energie We produceren zelf elektriciteit We zullen anders consumeren We gebruiken de netten op een andere manier 2 3 december 2015

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op houtenergie

Een nieuwe kijk op houtenergie Een nieuwe kijk op houtenergie HOUT EEN MODERNE ENERGIEBRON AUTHENTIEK EN TOEKOMSTGERICHT In Europa is hout de primaire bron van duurzame energie. Duizenden gezinnen hebben een houtkachel ter beschikking.

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 1 ste kwartaal 2012 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, is het Brugel die sinds

Nadere informatie

Groepsaankoop 100 % groene stroom en aardgas 2013

Groepsaankoop 100 % groene stroom en aardgas 2013 Groepsaankoop 100 % groene stroom en aardgas 2013 1 Waarom deelnemen? 1) 100% Groene stroom: afkomstig is uit hernieuwbare energiebronnen -onuitputtelijk -zon, wind, biomassa, biogas, waterkracht, getijdenenergie

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be V.U. André Pictoel, gedelegeerd bestuurder Energiecontracten vergelijken? VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be Doe de V-test gratis telefoonnummer 1700 (kies toets 3 Andere vragen)

Nadere informatie

Slotfactuur van 25/05/2011

Slotfactuur van 25/05/2011 Debaets Wervikstraat 143 8930 Menen Bij elke briefwisseling vermelden: Klantnummer: 100362002 Factuurnummer: 1002579520 BTW: BE-0521.584.539 Slotfactuur van 25/05/2011 Contactgegevens Voor alle vragen

Nadere informatie

Een eerlijke energiefactuur

Een eerlijke energiefactuur Een eerlijke energiefactuur Samenvatting: De energiefactuur van de Vlamingen is een tweede belastingbrief geworden. De Vlaamse regering kiest er onder het mom van besparingen steeds vaker voor beleidsmaatregelen

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel?

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? Duurzaam ondernemen in Vlaanderen Studienamiddag Roeselare Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? 18 juni Michel Davidts warmteontwikkelingen Kader Restwarmtegebruik maakt

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 9.11.2007 WERKDOCUMENT over het voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test. vtest.be

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test. vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test vtest.be 1 Op zoek naar een goedkoper energiecontract? Elektriciteit en aardgas zijn duur. Waarop moet u letten als u een energiecontract kiest? Misschien bent

Nadere informatie

WKK en decentrale energie systemen, in Nederland

WKK en decentrale energie systemen, in Nederland WKK en decentrale energie systemen, in Nederland Warmte Kracht Koppeling (WKK, in het engels CHP) is een verzamelnaam voor een aantal verschillende manieren om de restwarmte die bij elektriciteitsproductie

Nadere informatie

Perscommuniqué van 16/11/2015

Perscommuniqué van 16/11/2015 Perscommuniqué van 16/11/2015 Strijd tegen energiearmoede: Het Sociaal Verwarmingsfonds bestaat 10 jaar Blijkens een enquête bij de ocmw s functioneert het Verwarmingsfonds optimaal Op 17 september 2015

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Energieprijs en energiearmoede

Energieprijs en energiearmoede 1 Energieprijs en energiearmoede Een artikel van het Trefpunt Economie - een publicatie van de FOD Economie Voorgesteld in november 2013 op het 20 e congres van de Franstalige economen Auteurs: Bonnard,

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

668-2. Brussel, 20 februari 2006. Mijnheer de minister-president,

668-2. Brussel, 20 februari 2006. Mijnheer de minister-president, 668-2 Brussel, 20 februari 2006 Mijnheer de minister-president, Wij hebben de eer U ten behoeve van de Vlaamse Regering ingesloten de motie van aanbeveling op de maatschappelijke beleidsnota Energiearmoede,

Nadere informatie

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde Duurzame energie Een wenked perspectief? Naar een nieuwe Delta Wet Energie Manifest van 6 politieke partijen 16 maart 2010 Ons land kan en moet voor 2050 helemaal overstappen op hernieuwbare energie, zoals

Nadere informatie

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET Meer dan 550.000 gezinnen hebben al een milieubewuste en verantwoorde kijk op energie. Omdat je energiebudget steeds belangrijker wordt, biedt Lampiris je verschillende

Nadere informatie

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25.2.2015 COM(2015) 80 final ANNEX 1 PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET

Nadere informatie

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening:

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Betaalbaar & betrouwbaar? Robert Harmsen ECN Beleidsstudies COGEN Symposium Zeist 22 oktober 2004 Een blik naar de toekomst (1) Four Futures

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006).

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006). RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 24 februari 2006 (16.03) (OR. en) 6682/06 ENER 61 NOTA Betreft: Werking van de interne energiemarkt - Ontwerp-conclusies van de Raad De delegaties treffen in bijlage

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Kernenergie: Kan België zonder?

Kernenergie: Kan België zonder? Kernenergie: Kan België zonder? Marktonderzoeks-, studie- & consultancy-bureau mbt hernieuwbare energie - Marktstudies over energiemarkten - Opleidingen over (hernieuwbare) energie - Haalbaarheidsstudies,

Nadere informatie

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Energie in België EHA! 8 mei 2008 Nieuwerkerken 25 oktober 2007 Dirk Knapen Projectmedewerker energie en klimaat Inplanting van

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE betreffde de verzoing van de behoeft aan ergie aan zuivere lucht in onze maatschappij Het Vlaams Parlemt, gelet op de Verkningsnota voor het ergiedebat in het Vlaams Parlemt,

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

BRUSIM De simulator van BRUGEL

BRUSIM De simulator van BRUGEL BRUSIM De simulator van BRUGEL Handleiding Resultaten FAQ 1 Inhoud Wat is BRUGEL De simulator BRUSIM Gebruikershandleiding BRUSIM 1. Verbruik is gekend 2. Verbruik is niet gekend Oefening De simulatie

Nadere informatie

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Wie ben ik? Mijn naam is Graham Degens Ik heb >30 jaar in de olie industrie gewerkt, om olie en gas optimaal

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Dossier energieprijzen Vlaams Belang

Dossier energieprijzen Vlaams Belang Dossier energieprijzen Vlaams Belang DEEL I PETROLEUMBRANDSTOFFEN 1. Algemene context Grafiek: de prijs van een vat olie (in US Dollar) op de internationale markten Tussen 2000 en 2008 steeg de prijs van

Nadere informatie

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012 Meer met minder Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI 6 juni 2012 Inhoud presentatie Mondiale trends die van invloed zijn op toekomstige watervraag Nationale

Nadere informatie