Windenergie OP MAAT VOOR AGRARIËRS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Windenergie OP MAAT VOOR AGRARIËRS"

Transcriptie

1 Windenergie OP MAAT VOOR AGRARIËRS Exploitatie van windenergie kan voor boeren een aantrekkelijke bedrijfsactiviteit zijn. In Nederland zijn reeds tal van projecten gerealiseerd, waarbij de exploitatie van windenergie rendabel is gebleken. Als u als boer overweegt in de windenergie te stappen, dan zult u zich van te voren goed moeten oriënteren. Verschillende zaken spelen een rol: de locatie die u op het oog heeft moet geschikt zijn; u zult uw plan financieel goed moeten onderbouwen; u zult mogelijk moeten samenwerken met diverse partijen; en u krijgt te maken met allerlei wet- en regelgeving. Deze aspecten komen in dit informatieblad beknopt en puntsgewijs aan de orde. Mocht u na lezing van dit informatieblad nog vragen hebben, dan kunt u contact opnemen met het Informatiecentrum Duurzame Energie (IDE) van het Projectbureau Duurzame Energie. Als u op een gegeven moment serieus van plan bent om windenergie te gaan exploiteren, dan is het zeer aan te bevelen al in een vroeg stadium adviseurs (technisch, financieel, juridisch) in te huren. De regionale Land- en Tuinbouworganisatie LTO kan daarbij een eerste ingang zijn. Zij kan u eventueel doorverwijzen naar meer specialistische adviseurs. Het IDE heeft ook adressen van adviseurs.

2 LOCATIE Op de eerste plaats moet de locatie die u op het oog heeft geschikt zijn voor de exploitatie van windenergie. Locaties aan de kust zijn aantrekkelijker dan meer landinwaarts gelegen locaties. Een locatiestudie kan duidelijkheid brengen in de haalbaarheid en winstgevendheid van de exploitatie van windenergie. Windaanbod Het zogeheten windaanbod is bepalend voor de energieopbrengst van een windturbine. Het windaanbod kan worden gemeten of berekend. Meten is duur, maar windsnelheidsgegevens van windturbines in de buurt kunnen worden gebruikt om de nauwkeurigheid van de aanbodberekening te vergroten. Gespecialiseerde adviesbureau s kunnen het windaanbod voor een locatie in kaart brengen. Landschap De gemeente moet toestemming geven voor de plannen die u heeft voor een bepaalde locatie. Hierbij is onder andere het aantal windturbines en de mogelijkheid om deze in te passen in het landschap van belang. Tegenwoordig worden vaak lijnopstellingen toegepast, waarbij de turbines aansluiten bij bestaande lijnen in het landschap zoals dijken en kanalen. Als zich woningen in de nabijheid van de locatie bevinden, moet u rekening houden met de eisen die gelden voor geluidhinder. Ook moet in dat geval worden voorkomen dat de slagschaduw van de draaiende wieken hinder oplevert. Tot slot mogen windturbines geen nadelige gevolgen opleveren voor de flora en fauna in het gebied. Vooral de invloed op vogelpopulaties is van belang. Elektriciteitsnet Van belang bij de locatiekeuze is ook de mogelijkheid om de opgewekte stroom te kunnen leveren aan het elektriciteitsnet. Afhankelijk van het totale opgewekte vermogen is directe aansluiting op het dichtstbijzijnde elektriciteitsnet soms niet mogelijk. Er moet dan een kabel worden gelegd naar een punt in een zwaarder nettracé dat wel geschikt is, zoals bijvoorbeeld een onderstation. Hierbij moet de netbeheerder zich houden aan de regels die in de codes van de Dienst uitvoering en toezicht Energie (DTe) staan vermeld. SAMENWERKING Er zijn twee duidelijke trends waar te nemen in de windenergie: de turbines worden steeds groter en ze vormen steeds vaker onderdeel van een project, een groep van turbines.

3 Turbinegrootte Tien jaar geleden waren windturbines zo n 30 meter hoog en hadden ze een vermogen van gemiddeld 100 kw. De hoogte van de huidige turbines kan oplopen tot 100 meter, waarbij het vermogen 1500 kw (1,5 MW) bedraagt. Hiermee kunnen ongeveer 1000 huishoudens van elektriciteit worden voorzien. De Rijksoverheid heeft in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening aangegeven dat alleenstaande windturbines in principe niet meer zullen worden toegestaan in open landschappen. Ook de provincies geven uit het oogpunt van inpassing van windturbines in het landschap de voorkeur aan groepen van windturbines, zoals een lijnopstelling. Slechts in enkele gevallen zal nog toestemming worden verleend voor het plaatsen van een alleenstaande turbine. Dit betekent in de praktijk dat plaatsing van één turbine bij het eigen bedrijf vaak geen haalbare kaart is. Een groter project maakt beduidend meer kans. Hierbij moet naar een geschikte samenwerkingsvorm met collegaboeren en/of andere partijen (zoals het energiebedrijf) worden gezocht. Rechtsvorm Boeren kunnen samen met collega s een collectief oprichten, maar ook andere opties zoals het recht van opstal verlenen aan een exploitant en vele andere tussenvormen zijn mogelijk. Van belang is ook de gekozen rechtsvorm (particulier ondernemerschap, BV, CV, VOF, coöperatieve vereniging), waarbij elke rechtsvorm een eigen fiscaal regime kent (vennootschapsbelasting, inkomstenbelasting, belasting op inkomsten uit aanmerkelijk belang, vermogensrendementsbelasting). Ook kan de gekozen rechtsvorm invloed hebben op de subsidieerbaarheid van het project.

4 Het is verstandig om een duidelijke trekker van het project aan te wijzen, die de voortgang in de gaten houdt en actie onderneemt als dat nodig is. Ook samenwerking met de gemeente bij het ontwikkelen van een project wordt steeds gebruikelijker. Wanneer een gemeente windenergie nog niet in het bestemmingsplan heeft opgenomen (nog geen locaties heeft aangewezen waar plaatsing van windturbines onder voorwaarden wordt toegestaan), zal er de nodige discussie in de gemeenteraad worden gevoerd. Het is dan goed om als initiatiefnemer flexibel om te gaan met inrichtingsplannen voor de locatie: wanneer u nog rekening kunt houden met wensen van de gemeente of belanghebbenden, dan krijgt u ook eerder medewerking. Een voorbeeld van een gezamenlijk windenergieproject wordt beschreven in het bijgevoegde artikel 'Mensen én molens op één lijn'. FINANCIËN Windenergie is op veel plaatsen in Nederland rendabel. Dit geldt zeker voor de locaties in de buurt van de kust of het IJsselmeer. Voor meer landinwaarts gelegen locaties kan een rentabiliteitsstudie duidelijkheid verschaffen. Hieronder wordt nader ingegaan op de financiële aspecten van windenergieprojecten. De materie kan weerbarstig zijn: het inhuren van financiële adviseurs is zeer aan te bevelen. De LTO s zijn ook hiervoor een goede eerste ingang. Investeringskosten Voor de kosten van een windturbineproject kan een richtlijn van 1150,- per kw geïnstalleerd vermogen worden gehanteerd. Dit betekent dat de investering per windmolen van 1,5 MW zo n 1,7 miljoen euro bedraagt. Financiële stimuleringsregelingen Exploitanten van windturbines kunnen gebruik maken van financiële stimuleringsregelingen die de investeringskosten omlaag brengen. Of dit ook daadwerkelijk kan, hangt onder andere af van de rechtsvorm (BV, CV, VOF, coöperatieve vereniging) die wordt gekozen. De volgende regelingen zijn relevant: Financiering van het project tegen een gunstige rente (groenfinanciering) Voor exploitatie als onderneming: Energie Investeringsaftrek (EIA). Met uitzondering van de CV kan de ondernemer of vennoot in alle gevallen gebruik maken van de EIA. Deze regeling is overigens pas interessant als er voldoende winst wordt gemaakt, zodat van de volledige aftrek gebruik kan worden gemaakt. De EIA kan worden verschoven over de jaren: drie jaar terug of vooruit. Overleg met de belastinginspecteur.

5 Ook een leaseconstructie is een aantrekkelijke optie. De leasemaatschappij (de bank) komt dan in aanmerking voor deze regelingen. Deze kan het financiële voordeel dan doorberekenen aan de windexploitant. Exploitatiekosten De belangrijkste exploitatiekosten zijn: afschrijving, rente, onderhoud, verzekeringen, belastingen en eventuele grondhuur. De jaarlijkse kosten voor onderhoud, verzekeringen en belastingen liggen tussen de 3 en 5 procent van de investeringskosten. Opbrengsten De inkomsten uit een kilowattuur windenergie is opgebouwd uit twee delen. De prijs in het contract met het energiebedrijf en de productiesubsidie van de overheid (MEP). De elektriciteit die door de windturbines wordt geproduceerd moet natuurlijk worden verkocht aan een energiehandelaar. Hoeveel een energiehandelaar (bijvoorbeeld energiebedrijf, groene-stroomleverancier) hiervoor biedt is van vele factoren afhankelijk. Het is daarom aan te raden bij meerdere bedrijven een offerte aan te vragen en je door een financieel adviseur te laten bijstaan. Garantie s van Oorsprong Windenergie is groene energie en wordt als zodanig geleverd aan de groene stroomklanten van een energiebedrijf. Om deze klanten zekerheid te geven omtrend de oorsprong van de elektriciteit is het systeem van Garanties van Oorsprong (voorheen groencertificaten) geïntroduceerd. Deze Garanties van Oorsprong (GO s) zijn het bewijs dat de stroom duurzaam is opgewekt. Ze kunnen worden ingekocht door (stroom)handelaren die ze kunnnen doorverkopen op de markt. Dit betekent dat exploitanten van windturbines de aan hun stroom gekoppelde GO s kunnen afzetten bij wie ze maar willen. De stroom zal echter fysiek moeten worden ingevoed op het elektriciteitsnet van de netbeheerder in de regio. Deze is verplicht om de windstroom op het net toe te laten, maar niet om de stroom ook af te nemen. Wat betekent dit alles nu voor de exploitant van windenergie? In het gros van de gevallen zal hij over een totaalprijs voor zijn stroom plus GO s onderhandelen met de grotere handelaren (waaronder de huidige energiebedrijven, maar ook groepen van gebruikers kunnen inkopen en groepen van exploitanten kunnen zelf als handelaar/leverancier op de markt actief worden). Voor die totaalprijs is ook van belang om te weten dat de hoeveelheid windstroom een sterk fluctuerend karakter heeft. Het stroomproductie is immers sterk afhankelijk van de windsnelheid. Omdat de netbeheerder de balans tussen de op het net ingevoede en de van het net afgenomen stroom moet handhaven, zijn exploitanten verplicht om een energieprogramma in te dienen. Over het algemeen wordt deze verplichting

6 overgedragen aan de afnemer van de stroom (de handelaar), die dan de programmaverantwoordelijke is. De Garantie van Oorsprong (GO) wordt uitgegeven door Certiq een dochteronderneming van TenneT. Op basis van de geproduceerde elektriciteit worden de GO s uitgegeven. Deze GO s kunnen apart van de elektriciteit worden verkocht. Voor de werking van dit systeem kunt u terecht op de website van Certiq, Milieukwaliteit elektriciteitsproductie De regeling Milieukwaliteit Elektriciteitsproductie (MEP) is een subsidieregeling van de overheid waarmee zij de binnenlandse productie van duurzame elektriciteit wil bevorderen. Producentren van duurzame elektriciteit zijn met de MEP voor een periode van tien jaar verzekerd van een vaste subsidie per geproduceerde kwh. Voor windenergie op land geldt nog een maximum van vollasturen. De subsidie bedraagt op dit moment 4,8 ct per kwh en is aan te vragen bij Enerq. Enerq is een dochterorganisatie van Tennet, de landelijke hoogspanningsnetbeheerder. Meer informatie over de MEP is te vinden in het informatieblad Financiële stimuleringsregelingen of bij Enerq, Rentabiliteit Kleine marges in de kostprijs van een kilowattuur windstroom en de marktprijs die de exploitant krijgt, hebben een groot effect op het netto resultaat. Stel dat de exploitant aan een kilowattuur 0,5 cent overhoudt. Bij een jaaropbrengst van 3,5 miljoen kilowattuur voor een 1,5 MW windturbine betekent dat toch al ,- winst voor belasting. WET- EN REGELGEVING Als exploitant van windenergie krijgt u te maken met allerlei wet- en regelgeving. Een project bestaande uit meerdere grote turbines kan een groot landschappelijk impact hebben. De gemeente moet toestemming geven voor het project en de benodigde vergunning verlenen. Voor het plaatsen van windturbines is minimaal een bouwvergunning nodig; afhankelijk van de omvang en aard van een gepland windenergieproject moet eerst een milieuvergunning worden aangevraagd. Gemeenten kunnen beide aanvragen tegelijk behandelen om tijd te besparen. Voor projecten kleiner dan 15 megawatt is, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, geen milieuvergunning nodig. Die voorwaarden staan beschreven in het Besluit voorzieningen en installaties milieubeheer. Bij windparken groter dan 10 megawatt of meer dan tien turbines, geldt dat het bevoegd gezag (de overheid die met een ruimtelijk plan de plaatsing van de windturbines mogelijk maakt: gemeente of provincie) een beoordeling maakt of een milieu-effectrapportage (m.e.r) noodzakelijk is. In de eventueel uit te voeren m.e.r. worden voor- en nadelen van het windpark afgewogen tegen mogelijke alternatieven. De

7 grens voor de m.e.r.-beoordelingsplicht zal door het ministerie van VROM worden opgetrokken naar 15 megawatt. Bouwvergunning De gemeente toetst de voor de realisatie van een windturbineproject benodigde bouwvergunning aan het bestemmingsplan. Hierin kunnen bepaalde gebieden vanwege hun bijzondere karakter uitgesloten zijn van windenergie. Ook het provinciale streekplan of landelijke nota s kunnen beperkingen opleggen. Vaak houdt het bestemmingsplan van de gemeente geen rekening met windenergie. De gemeente kan echter door het starten van een zogeheten artikel 19 procedure afwijken van het bestemmingsplan. De provincie (Gedeputeerde Staten) moet dan een verklaring van geen bezwaar afgeven. De gemeente zal daarvoor een onderbouwing moeten geven, bijvoorbeeld in de vorm van een ruimtelijke visie voor windenergie. Milieuvergunning Windturbines kunnen hinder voor de directe omgeving opleveren. Ze produceren geluid en de draaiende wieken veroorzaken schaduwwerking. Om deze reden moet de exploitant een milieuvergunning aanvragen. In het kader van de milieuvergunning beoordeelt de gemeente ook of er van een toelaatbaar veiligheidsrisico sprake is. Als er woonbebouwing in de directe omgeving van de turbine aanwezig is, moet de exploitant een akoestisch rapport overleggen met gegevens over de geluidsbelasting ter plaatse van de woningen. Ook moet de exploitant gegevens aanleveren over de schaduwwerking van de turbine en de eventuele hinder voor vogels. Een milieuvergunning is alleen verplicht bij grote windparken. Mits aan bepaalde voorwaarden (zie Besluit voorzieningen en installaties milieubeheer) is voldaan, is voor projecten kleiner dan 15 MW geen milieuvergunning nodig. Bezwaren De plannen voor het plaatsen van windturbines in een gebied kunnen veel bezwaren oproepen. Daardoor kunnen de procedures voor het verkrijgen van de benodigde vergunningen sterk worden vertraagd. Het is dan ook van belang om al in een vroeg stadium met alle betrokkenen (collegaboeren, omwonenden, de gemeente, het energiebedrijf, de milieubeweging) een draagvlak voor het project te creëren. Ook hier bewijst een trekker zijn diensten aan het project. Hij houdt de voortgang in de gaten en brengt betrokkenen om de tafel als dat nodig is. Meestal moet voor de termijn die ligt tussen de bekendmaking van het initiatief bij de gemeente tot het moment van oplevering worden gerekend op 1 tot 3 jaar. Dit geldt indien de gemeente de locatie als windenergielocatie in het bestemmingsplan heeft staan. Is dit niet het geval, dan moet worden uitgegaan van 3 tot 5 jaar.

8 MEER INFORMATIE? Meer informatie over windenergie kunt u verkrijgen bij het Informatiecentrum Duurzame Energie. Andere uitgaven over duurzame energie Windenergie Informatieblad met algemene en technische informatie Windturbines Overzicht van windturbines op de Nederlandse markt De Windwijzer Uitgebreide adressenlijst van instanties op het gebied van windenergie Windenergie en geluid Brochure over geluidsaspecten Bio-energie op maat voor agrariërs Praktijkgericht informatieblad over bio-energie Zonne-energie op maat voor agrariërs Praktijkgericht informatieblad over zonne-energie PDE Tekst: Videm Communicatie. Foto's: Hans Pattist. Dit informatieblad is met de grootste zorg samengesteld. Aan de inhoud kunnen echter geen rechten worden ontleend. WE002/ /jc

9 BESLUIT VOORZIENINGEN EN INSTALLATIES MILIEUBEHEER: GEEN MILIEUVERGUNNING NODIG VOOR WINDPARKEN TOT 15 MW Dit besluit is gepubliceerd in Staatsblad 2001 nr. 487 van 30 oktober Het bevat ondermeer regels voor de plaatsing van windturbines, waarbij voor windparken tot 15 MW geen vergunningplicht in het kader van de Wet Milieubeheer geldt. Dit kan een aanzienlijke vermindering van de procedurele rompslomp betekenen. Niet onbelangrijk is verder dat het nu relatief eenvoudig is om inrichtingsplannen voor windparken te maken die (bij voorbaat) voldoen aan de milieueisen. Het besluit is van toepassing op windturbines en windparken met een opgesteld vermogen minder dan 15 MW en afstand van de dichtstbijzijnde windturbine tot een woning of andere geluidgevoelige bestemming van ten minste viermaal de ashoogte. Voorschriften windturbines De windturbines moeten daarbij voldoen aan een aantal voorschriften: veiligheidseisen zoals opgenomen in de norm NVN Windturbines deel 0: Voorschriften voor typecertificatie Technische eisen, uitgave 1999 (hieraan wordt in ieder geval voldaan indien een typecertificaat is afgegeven door een geaccrediteerde instelling) 1 ; het equivalente geluidsniveau LA eq aan de gevel van en in woningen en het maximale geluidsniveau L max aan de gevel blijven beneden de in de AMvB gegeven en van de periode van de dag afhankelijke normen; metingen ter bepaling van de akoestische bronsterkte zijn uitgevoerd volgens de norm IEC Wind turbine generator systems part 11: Acoustic noise measurements techniques. (zie hierna: akoestisch onderzoek); bij metingen voor de bepaling van het immissieniveau aan de gevel van een woning of geluidgevoelige bestemming, wordt gelijktijdig de windsnelheid gemeten; bij de beoordeling van het geluidsniveau is een windsnelheidsafhankelijke correctie op de norm van toepassing, conform een in de AMvB opgenomen curve (zie hierna: akoestisch onderzoek); slagschaduwhinder voor woningen of andere gevoelige bestemmingen op afstanden van minder dan 12 maal de rotordiameter, moet worden voorkomen (d.m.v. een automatische stilstands-voorziening) indien de slagschaduw gedurende meer dan 20 minuten per dag en gemiddeld meer dan 17 dagen per jaar optreedt; lichtschittering wordt zoveel mogelijk voorkomen of beperkt door toepassing van lichtabsorberende materialen of coatings. 1 Voor kleine windturbines, d.w.z. met een bestreken rotoroppervlak kleiner dan 40 m 2 (rotordiameter circa 7 m), geldt de norm IEC

10 Voorschriften bedrijfsvoering De initiatiefnemer is voorts gehouden aan voorschriften met betrekking tot de bedrijfsvoering. Zo is er een voorschrift voor de veiligheidscontroles en procedure bij geconstateerde defecten. Voorts mag een windturbine niet in werking worden gesteld als zich een zodanige ijslaag op de rotorbladen heeft afgezet dat in verband met loslatende ijsscherven de veiligheid voor de omgeving in het geding komt. Overigens is in het besluit opgenomen dat het bevoegd gezag (normaliter de gemeente) nadere eisen kan stellen, wijzigen en aanvullen in het belang van de bescherming van het milieu. Voorzover het besluit van toepassing is, moet een initiatiefnemer ten minste vier weken voor de oprichting van de windturbine(s) ( inrichting ) melding doen van de oprichting. Hierbij wordt vermeld: adres van de inrichting; naam en adres van degene(n) die de inrichting opricht en die de inrichting drijft; de aard van de activiteit, in dit geval het omzetten van windenergie in elektrische energie, en de omvang; de indeling en uitvoering van de inrichting; het tijdstip waarop de inrichting in werking zal worden gebracht. Tevens moet een rapportage van een akoestisch onderzoek worden ingediend waaruit, door middel van berekeningen of metingen, blijkt dat aan hierboven genoemde voorschriften wordt voldaan. Het bevoegd gezag kan echter besluiten dat deze rapportage niet is vereist, wanneer aannemelijk is dat de geluidsbelasting binnen de normen zal blijven. Een akoestisch onderzoek is in ieder geval niet vereist indien de afstand van de dichtstbijzijnde windturbine tot een woning meer bedraagt dan 100 meter, bij een rotordiameter tot 30 meter; 200 meter, bij een rotordiameter vanaf 30 en tot 50 meter; 300 meter, bij een rotordiameter vanaf 50 meter. In de praktijk betekent dit, dat indien bij het inrichtingsplan rekening wordt gehouden met de masthoogte- en rotordiameter-gerelateerde bepalingen een eenvoudige melding volstaat. Omdat het besluit alleen betrekking heeft op milieuaspecten voortvloeiend uit de Wet Milieubeheer, blijft de vergunningsplicht uit hoofde van andere wetten of richtlijnen met wettelijke status onveranderd. Een bouwvergunning is altijd vereist. Eisen uit hoofde van de Natuurbeschermingswet, Vogelrichtlijn e.d. blijven onverkort van kracht. PDE November Dit informatieblad heeft geen rechtsgeldigheid; voor de exacte bepalingen van het Besluit voorzieningen en installaties milieubeheer wordt verwezen naar het Staatsblad. Projectbureau Duurzame Energie kan niet aansprakelijk worden gesteld voor het gebruik van de hier gepresenteerde informatie. WE002B/ /BJ.

11 AGRARIËRS AAN DE SLAG MET WINDENERGIE Mensen én molens op één lijn Wie door Flevoland van Lelystad naar Swifterbant rijdt, komt het grootste particuliere windmolenpark van Nederland tegen. Zeven molens in lijnopstelling leveren voldoende elektriciteit voor negenduizend huishoudens. Ko de Jonge voerde namens een collectief van zes agrariërs de onderhandelingen om het project van de grond te krijgen. Het heeft ons zo n drie jaar gekost om het project te realiseren, vertelt De Jonge. Ik ben daar gemiddeld drie dagen per week mee zoet geweest. Nu was dat voor mij niet zo n probleem, mijn zoon runt op dit moment mijn bedrijf en bovendien vond ik het leuk om te doen. Pionieren De Jonge interesseerde zich altijd al voor windenergie. Hij is een echte pionier: de eerste windmolen van Flevoland werd door hem geplaatst. De wieken van deze molen meter hoog en produceren veel minder geluid dan je zou verwachten. Ik nodig vaak mensen uit om te komen kijken, vertelt De Jonge. Dan kunnen ze zien en ook horen wat een park van deze grootte nou precies inhoudt. Ik krijg hier iedereen over de vloer: ambtenaren, journalisten, buitenlandse studenten, noem maar op. Maar vaak krijg je dezelfde reactie, iedereen is onder de indruk. Ze vinden het prachtig om te zien en iedereen verbaast zich erover dat de molens zo stil zijn. Via een deur in de voet van de molen kan de bezoeker het inwendige van de molen bekijken. Op het controlepaneel is precies te volgen hoeveel elektriciteit op dat moment wordt geproduceerd. We hebben nauwelijks last van uitval, vertelt De Jonge, terwijl hij de cijfers voor de afgelopen maand laat zien. Het paneel geeft honderd procent aan: de molen heeft die maand geen seconde stilgestaan. De Jonge klikt een aantal maanden terug: slechts één maand levert minder dan honderd procent op: 99,8 procent. Daar wilde ik de fabrikant maar niet mee lastig vallen, lacht hij. bij het akkerbouwbedrijf van De Jonge draaien hun rondjes al sinds De Jonge: Deze molen is relatief klein met een vermogen van 225 kw. De molens van ons windmolenpark zijn veel groter, die hebben ieder een capaciteit van 1650 kw. Staande aan de voet van de molens zie je pas echt hoe groot ze zijn. Ze zijn zeventig Tweede inkomstenbron De Jonge stapte in de windmolens om minder afhankelijk te zijn van de inkomsten uit de akkerbouw. Voor boeren is het een moeilijke tijd, niet alleen voor de veehouders, maar ook voor de akkerbouwers. Windmolens kunnen dan een belangrijke tweede inkomstenbron voor je zijn. Het kan even duren voor ze er staan, maar dan heb je er ook bijna geen omkijken naar. Ze gaan zo n twintig jaar mee. In feite is het zelfs zo dat De Jonge op dit moment meer geld verdient met de verkoop van elektriciteit aan Nuon dan aan zijn akkerbouwbedrijf. Hij voerde namens het collectief de onderhandelingen met Nuon en

12 de overheid en stuitte daarbij op een aardige analogie: zoals een lijnopstelling vaak het beste is voor de landschappelijke inpassing van de molens, zo moeten ook alle betrokken personen en instanties op één lijn worden gebracht. De Jonge: Alle neuzen moeten dezelfde kant op staan. In ons geval liep dat allemaal vrij soepel, meestal waren we het snel met elkaar eens. Ik voerde de onderhandelingen en als we een gezamenlijk standpunt moesten innemen, riep ik iedereen even bij elkaar. Dat kostte vaak maar een uurtje. De Jonge heeft wel een belangrijk advies: Zorg dat iedereen in de omgeving weet wat je van plan bent. Dan kan iedereen die mee wil draaien in het project dat laten weten. Zo voorkom je dat mensen achteraf willen instappen. Doe je dat niet, dan leidt dat onherroepelijk tot problemen. De mensen gaan bezwaarschriften indienen en proberen zelf nog een project van de grond te krijgen wat dan vaak niet meer mogelijk is. Ze krijgen daarvoor geen toestemming van de gemeente. Onderhandelen Met het totale project was een investering gemoeid van zo n 11,3 miljoen Euro. Dat is een groot bedrag voor ons, maar we hebben het voor elkaar gekregen dat het risico volledig bij de bank ligt. De exploitatie van de molen is losgekoppeld van het boerenbedrijf, zodat je niet het risico loopt dat je bedrijf wordt meegesleurd mocht het allemaal niet zo goed lopen. De Jonge huurde als het nodig was adviseurs in. Die investering verdient zich zeker terug. Voor de keuze van de molens hebben we windadviseurs ingehuurd, die voor ons de selectie hebben gedaan. Ook hebben we financiële en juridische adviseurs ingehuurd. Alles staat of valt natuurlijk met de winstgevendheid van het project. De Jonge voerde de onderhandelingen met Nuon, de netbeheerder in het gebied. Bij de meer complexe onderhandelingen werd hij hierbij geassisteerd door een financieel adviseur. De onderhandelingen gingen niet alleen over de prijs van de stroom die de boeren leveren, maar ook over de kabel die moest worden aangelegd. De Jonge: Het vermogen dat wij kunnen leveren is te groot om direct op het net gezet te kunnen worden. Er moest een aparte kabel komen van de molens naar een onderstation. Dit bracht een forse investering met zich mee. De kabel kon toen alleen via Nuon geleverd worden en zij vroegen een behoorlijke prijs. Ze zijn echter wel behoorlijk gezakt. Binnenkort kun je zo n kabel ook op de vrije markt kopen. Vinger aan de pols De zeven molens draaien vanaf december 1999, tussen de aanmelding van het initiatief bij de gemeente Dronten en de realisatie zat zo n drie jaar. De Jonge: Bij projecten van deze grootte moet je al snel op zo n drie jaar rekenen voordat het zaakje draait en het kan zelfs nog wel langer duren. Door zelf de vinger aan de pols te houden kun je de vaart erin houden. Zo hebben wij er regelmatig bij de gemeente op aangedrongen een artikel 19 procedure op te starten, zodat ze het bestemmingsplan niet hoefde te wijzigen. Door je actief op te stellen kost het je een paar jaar flink wat tijd, maar als je het eenmaal voor elkaar hebt gekregen, heb je er verder weinig omkijken meer naar.

Windenergie. Algemene informatie

Windenergie. Algemene informatie Windenergie Algemene informatie Windenergie is altijd belangrijk geweest voor Nederland. In onze geschiedenis betekende de wind een onmisbaar hulpmiddel om ons over het water voort te bewegen. De zeilvloten

Nadere informatie

Spiekbriefje Frisse Wind

Spiekbriefje Frisse Wind Spiekbriefje Frisse Wind Feiten over windenergie voor feestjes, verjaardagen of andere bijeenkomsten. Er worden dan veel halve waarheden over windenergie verkondigd, en dat is jammer, want windenergie

Nadere informatie

Geluid. De norm: 47 db L den

Geluid. De norm: 47 db L den Geluid De norm: 47 db L den Elk windenergieproject moet voldoen aan de wettelijke norm: 47 db L den bij alle geluidsgevoelige objecten in de buurt. Dit is de maximaal toegestane gemiddelde jaarlijkse geluidsdruk

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Windenergie 0900-9892. Kleine windturbines. Gebouwde omgeving

Windenergie 0900-9892. Kleine windturbines. Gebouwde omgeving Windenergie Kleine windturbines Windenergie is altijd belangrijk geweest voor Nederland. In onze geschiedenis betekende de wind een onmisbaar hulpmiddel om ons over het water voort te bewegen en om land

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive Hoe werkt een windturbine? Het basisprincipe is eenvoudig. De rotorbladen (wieken) zitten gemonteerd op een as. Als het waait draaien de rotorbladen en gaat de as draaien. De as laat vervolgens een generator

Nadere informatie

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Lelystad, juli 2014 Het plan Het Federatieplan Windenergie bestaat uit onderlinge afspraken tussen bewoners, grondeigenaren en windmoleneigenaren in

Nadere informatie

Wind. De kracht van Nederland. Platform Duurzaam Fryslân

Wind. De kracht van Nederland. Platform Duurzaam Fryslân Wind De kracht van Nederland Is uw beeld van windenergie bij de tijd? De moderne Windturbines hebben in 30 jaar een grote ontwikkeling doorgemaakt. De discussie over windturbines wordt overheerst door

Nadere informatie

WINDENERGIE BASISINFORMATIE

WINDENERGIE BASISINFORMATIE WINDENERGIE BASISINFORMATIE - Westervoort Albert Koers NLVOW 1 WindMOLENS? Dit is een windturbine Dit is een windmolen 2 WindTURBINES 7 MW 3,5 MW 135m tip van de wiek 90m 21,20 m 6,20m 3 Beeldvorming!

Nadere informatie

In het antwoord op vraag 3 stelt de provincie Noord-Holland "Het blad is overigens toen naast en niet op de weg gevallen."

In het antwoord op vraag 3 stelt de provincie Noord-Holland Het blad is overigens toen naast en niet op de weg gevallen. Vragen nr. 124 Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland Haarlem, 29 november 2011 Onderwerp: vragen van de heer G.A.L. van Unnik (PVV) Bijlagen: 3. De voorzitter van Provinciale Staten van

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

Vragen van de heer D.J. van der Sluijs (PVV) over Windturbines, hogedruk gasleidingen en veiligheid

Vragen van de heer D.J. van der Sluijs (PVV) over Windturbines, hogedruk gasleidingen en veiligheid Vragen nr. 83 Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland Haarlem, 28 oktober 2014 Vragen van de heer D.J. van der Sluijs (PVV) over Windturbines, hogedruk gasleidingen en veiligheid De voorzitter

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon. Inleiding Het veenkoloniaal gebied in Drenthe is door het Rijk aangewezen

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 10 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Veel gestelde vragen rondom Windenergie

Veel gestelde vragen rondom Windenergie Veel gestelde vragen rondom Windenergie Waarom windenergie? Op mondiaal, Europees, nationaal, provinciaal en lokaal niveau zijn doelstellingen geformuleerd voor de opwekking van duurzame energie. Windenergie

Nadere informatie

Deelnotitie 3.4 Ontwikkelscenario s, financiële haalbaarheid en risico s

Deelnotitie 3.4 Ontwikkelscenario s, financiële haalbaarheid en risico s 1 Deelnotitie 3.4 Ontwikkelscenario s, financiële haalbaarheid en risico s Inleiding Deze notitie gaat kort in op de mogelijke ontwikkelscenario s, financiële haalbaarheid en risico s. Eerder is in de

Nadere informatie

Comité Hou Friesland Mooi

Comité Hou Friesland Mooi Comité Hou Friesland Mooi Oktober 2012 ineens Fryslân Windstreek 2012 Hier 40 tot 100 windturbines van 180 meter In IJsselmeer nog meer: 75 tot 150 Vergadering Zurich: Comité Hou Friesland Mooi Eerste

Nadere informatie

25 jaar windenergie in de Noordoostpolder

25 jaar windenergie in de Noordoostpolder 25 jaar windenergie in de Noordoostpolder Ir. Guido Bakema KIVI-Excursie 14 september 2015 RWE Innogy Windpower Netherlands B.V. 1 Agenda 1. de Noordoostpolder 2. Het windpark Westermeerdijk (1987 2015)

Nadere informatie

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen 7 juni 2007 inhoud energie waarom windenergie voor- en nadelen van windenergie windaanbod vergunningen en regelgeving aspecten van belang: windplan Vlaanderen

Nadere informatie

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college,

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college, Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH Uw kenmerk : Datum : 13 oktober 2011 Ons kenmerk : DZH/RO/Wonen 2011-668 Contactpersoon : P. Vermeulen

Nadere informatie

De wind in de zeilen voor Dilbeek

De wind in de zeilen voor Dilbeek De wind in de zeilen voor Dilbeek Op zoek naar geschikte locaties voor windturbines in Dilbeek aan de hand van het Windplan Vlaanderen en de Vlaamse Omzendbrief Windenergie Waarom windenergie? Op zoek

Nadere informatie

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126.

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126. Regeling van de Minister van Economische Zaken van., nr..., houdende wijziging van de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit elektriciteitsproductie 2005, de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Agendapunt: 12b. Onderwerp: Bestemmingsplan Windturbines Netterden-Azewijn. Portefeuillehouder: wethouder F.S.A.

Raadsvoorstel. Agendapunt: 12b. Onderwerp: Bestemmingsplan Windturbines Netterden-Azewijn. Portefeuillehouder: wethouder F.S.A. Raadsvoorstel Agendapunt: 12b Onderwerp: Bestemmingsplan Windturbines Netterden-Azewijn Portefeuillehouder: wethouder F.S.A. Wissink Samenvatting: In april 2008 heeft uw raad besloten in te stemmen met

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Voor- of tegenwind? Drenthe Molenvrij?

Voor- of tegenwind? Drenthe Molenvrij? Voor- of tegenwind? Het Ministerie van Economische Zaken heeft aangegeven met alle provincies tot afspraken te willen komen over windenergie: hoeveel energie kan er in elke provincie opgewekt worden met

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE PLAATSEN KLEINE WINDTURBINES.

BELEIDSNOTITIE PLAATSEN KLEINE WINDTURBINES. BELEIDSNOTITIE PLAATSEN KLEINE WINDTURBINES. Toetsingskaders kleine windturbines (kwt). Eén van de mogelijkheden om duurzame energie op te wekken is het plaatsen van kleine winturbines. Deze technologie

Nadere informatie

Windmolens voor de industrie

Windmolens voor de industrie Windmolens voor de industrie Kerngegevens over duurzame elektriciteitsopwekking bij bedrijven door windmolens In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Windturbines vangen wind op en zetten

Nadere informatie

Windturbinepark Hogezandse Polder, gemeente Cromstrijen

Windturbinepark Hogezandse Polder, gemeente Cromstrijen Windturbinepark Hogezandse Polder, gemeente Cromstrijen Toetsingsadvies over het milieueffectrapport 30 oktober 2015/ rapportnummer 3070 1. Oordeel over het milieueffectrapport De gemeente Cromstrijen

Nadere informatie

Aan de Raad. Uw raad heeft zich tot nu toe (formeel) niet uitgesproken inzake windmolens langs de N33.

Aan de Raad. Uw raad heeft zich tot nu toe (formeel) niet uitgesproken inzake windmolens langs de N33. Aan de Raad. No. : 6/8. Muntendam : 9 september 2005 Onderwerp : Startnotitie MER Windpark N33 --------------------------------------- Inleiding Aanleiding Op 7 april 2005 heeft Blaaswind BV de startnotitie

Nadere informatie

Duurzame Regio Energie

Duurzame Regio Energie Duurzame Regio Energie Fase 2: Omgevings Benuttings Plan In het kader van het project zijn er in september de volgende afspraken gemaakt: Overleg met netwerkbeheerders over de technische haalbaarheid;

Nadere informatie

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen September 12, 2012 Deze marktstudie werd uitgevoerd in samenwerking met Gfk Significant uit Leuven. 1 Gemeenten van de 308 Vlaamse gemeenten werden geïnterviewed.

Nadere informatie

Windenergie in Flevoland

Windenergie in Flevoland Windenergie in Flevoland mei 2007 Inhoud Voorwoord 2 Windenergie per provincie 3 Provinciaal windenergiebeleid 3 Overzicht windparken 6 Gegevens windparken 8 Landschappelijke en milieuaspecten 9 Ontwikkeling

Nadere informatie

Overzicht onderzoeken

Overzicht onderzoeken Overzicht onderzoeken Activiteit Windenergie Communicatieplan maken Afspraken tussen overheden maken (convenant, regionale afspraken, e.d.) Gemeentelijk windbeleidsplan opstellen Toelichting Het opstellen

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

windenergie worden steeds belangrijker Beyza

windenergie worden steeds belangrijker Beyza windenergie worden steeds belangrijker Beyza 1 INHOUDSOPGAVE 2 VOORWOORD 3 3 INLEIDING 4 4 WINDENERGIE 5 5 VOOR- EN NADELEN VAN WINDENERGIE 5 6 GESCHIEDENIS 5 7 BEPERKINGEN BIJ HET PLAATSEN VAN WINDMOLENS

Nadere informatie

Ontwerp wijziging PRVS

Ontwerp wijziging PRVS Model bekendmaking regeling provinciale staten 1 8 Ontwerp wijziging PRVS Ontwerp besluit van Provinciale Staten van Noord-Holland van [..], tot wijziging van de Provinciale Ruimtelijke Verordening Structuurvisie

Nadere informatie

De toolbox. Te gebruiken instrument

De toolbox. Te gebruiken instrument LochemEnergie heeft geen blauwdruk klaarliggen voor het plaatsen van windmolens. We zullen samen met de leden en lokale organisaties de opties en locaties bespreken. We hebben een draaiboek en een toolbox

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2007-II

Eindexamen m&o havo 2007-II Opgave 5 Bij deze opgave horen vier informatiebronnen, de bronnen 6 tot en met 9. Informatiebron 6 bevat gegevens over locatie Rondstad en locatie Waailand. In informatiebron 7 is informatie opgenomen

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. In deze opgave is wel sprake van btw maar blijft de vennootschapsbelasting buiten beschouwing. Bewoners van het dorp Westmaas hebben

Nadere informatie

Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie

Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie Het beleid voor windenergie komt na aanpassing als volgt te luiden. Essentie van het windbeleid Als windrijke provincie wil Flevoland optimaal

Nadere informatie

709003 12 oktober 2009. Kosten en baten windpark op land. Definitieve rapportage

709003 12 oktober 2009. Kosten en baten windpark op land. Definitieve rapportage 709003 12 oktober 2009 Kosten en baten windpark op land Definitieve rapportage Opdrachtgever Senternovem 2 Duurzame oplossingen in energie, klimaat en milieu Postbus 579 7550 AN Hengelo Telefoon (074)

Nadere informatie

Raadsvoorstel gemeente Coevorden

Raadsvoorstel gemeente Coevorden Raadsvoorstel gemeente Coevorden Datum raadsvergadering 22 maart 2016 Versie 1 Agendapunt Naam rapporteur Rv.nr. Openbaar Portefeuillehouder Onderwerp Voorgesteld besluit Aan de raad, H.A. Gortmaker Ja

Nadere informatie

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20%

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20% Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Zoals hierboven geschetst staat D66 Ik sta hier gedeeltelijk achter Omdat dit omwonenden een prima voor het plaatsen van deze instrumentarium

Nadere informatie

W I N D T U R B I N E S W I N D T U R B I N E S

W I N D T U R B I N E S W I N D T U R B I N E S DRAAI OP ZEKER Wat doet MOVE-ON? Wij analyseren en optimaliseren de kosten van preventieve maatregelen, verzekeringen en onderhoud. Met uw specifieke windturbine als uitgangspunt zetten wij alle risico

Nadere informatie

Opbrengst- en turbulentieberekeningen Windpark IJmond Lijnopstelling windturbines Reyndersweg Velsen-Noord

Opbrengst- en turbulentieberekeningen Windpark IJmond Lijnopstelling windturbines Reyndersweg Velsen-Noord 74100160-NMEA/PGR 11-0259 Opbrengst- en turbulentieberekeningen Windpark IJmond Lijnopstelling windturbines Reyndersweg Velsen-Noord Arnhem, 3 februari 2011 Auteurs Merih Cibis, Hans Cleijne In opdracht

Nadere informatie

WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN

WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN WAT HEEFT DIT MET WINDENERGIE TE MAKEN? Begrafenisvereniging Zurich in nieuw pak gestoken Judovereniging Witmarsum nieuwe mat WAT HEEFT DIT MET WINDENERGIE

Nadere informatie

2015 - BURGERSTEM.NET/BEtrokken Noord-Beveland Blad: 2

2015 - BURGERSTEM.NET/BEtrokken Noord-Beveland Blad: 2 Inleiding In oktober stond de enquête van BURGERSTEM in het teken van windenergie en vroegen wij aan de deelnemers hun mening over de toepassing en gevolgen er van. De exploitant van de windturbines bij

Nadere informatie

Kosten en baten windpark op land

Kosten en baten windpark op land Kosten en baten windpark op land Datum 12 oktober 2009 Status Definitief Pondera Consult in opdracht van Agentschap NL Colofon Projectnaam Kosten en baten windpark op land Projectnummer 709003 Versienummer

Nadere informatie

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 2.1 STAAT UW TURBINE IN FRYSLÂN?... 3 2.2 BENT U DE ENIGE EIGENAAR?... 3 2.3 ZO NIET, WELK AANDEEL IS UW EIGENDOM?... 4 2.4 HOEVEEL TURBINES HEEFT

Nadere informatie

Windenergie Lage Weide.

Windenergie Lage Weide. Windenergie Lage Weide. Het project/plan De Gemeente Utrecht wil op het industriepark Lage Weide de realisatie van een windpark door energie-u ruimtelijk mogelijk maken. Het park krijgt een capaciteit

Nadere informatie

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart Business Case Windpark Lage Weide Raadsinformatie avond 20 maart 1 Doelstelling presentatie Aspecten het sociaal ondernemen Energie-U Inzicht in de algemene financiële haalbaarheid van een windpark Inzicht

Nadere informatie

Windenergie en geluid:

Windenergie en geluid: Windenergie en geluid: Hinderbeleving en communicatie GTL-congres 4 november 2015 Steven Velthuijsen Achtergrond Windenergie Windenergie en geluid Windenergie en geluidsbeleving Hoofdthema s: 1) Geluidsnorm

Nadere informatie

Bijlage D WINDTURBINE OPSTELLING VARIANTEN

Bijlage D WINDTURBINE OPSTELLING VARIANTEN Bijlage D WINDTURBINE OPSTELLING VARIANTEN DICHTSTEBOLSTAPELING EN SCHAAKBORDOPSTELLING In de richtlijnen voor het MER is aangegeven dat voor de parken aan de Noordermeerdijk en de Westermeerdijk ook

Nadere informatie

Windenergie. Verkenning van de mogelijkheden binnen de gemeente Apeldoorn

Windenergie. Verkenning van de mogelijkheden binnen de gemeente Apeldoorn Windenergie Verkenning van de mogelijkheden binnen de gemeente Apeldoorn dea juni 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Facts & Figures Windenergie 3 3 Geografische mogelijkheden 5 4 Participatiemodellen

Nadere informatie

RAADSCOMMISSIE. Nummer:

RAADSCOMMISSIE. Nummer: RAADSCOMMISSIE Onderwerp: Nummer: Datum vergadering: 4 februari 2014 Locatieonderzoek kleine windmolens op bedrijventerreinen Hooidijk, Groot Verlaat en Dolderkanaal in Steenwijk en Boterberg in Oldemarkt.

Nadere informatie

Kleine windturbines. Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur. Filip Arnou Green Energy Consult

Kleine windturbines. Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur. Filip Arnou Green Energy Consult Kleine windturbines Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur Filip Arnou Green Energy Consult Windenergie De wind is een onuitputtelijke en natuurlijke bron om elektriciteit

Nadere informatie

Handleiding haalbaarheidsstudie SDE+ 3 maart 2015

Handleiding haalbaarheidsstudie SDE+ 3 maart 2015 Handleiding haalbaarheidsstudie SDE+ 3 maart 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Onderbouwing van de financiering 4 2.1 Financieringsplan 4 2.2 Onderbouwing eigen vermogen en intentieverklaring van een financier

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006 Handelend na overleg met de Minister van Financiën en de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; Gelet op artikel 72p, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998; Besluit:

Nadere informatie

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014 Wind in de SDE Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma 13 juni 2014 Inleiding SDE algemeen Wind in de SDE SDE aanvragen en dan SDE Resultaten Nieuwe ontwikkelingen Handboek risicozonering (mededeling) 2 Stimulering

Nadere informatie

Ruimtelijke Visie Windenergie E40-zone. 13 december 2011

Ruimtelijke Visie Windenergie E40-zone. 13 december 2011 Ruimtelijke Visie Windenergie E40-zone 13 december 2011 Windakker Principe visualisatie 48 H+N+S Landschapsarchitecten Principes windakker: Cluster windakker wordt gesitueerd in het relatief open en vlakke

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Windpark De Drentse Monden en Oostermoer

Windpark De Drentse Monden en Oostermoer Windpark De Drentse Monden en Oostermoer Nederland stapt over op duurzame energie. Dit is nodig om klimaatverandering tegen te gaan en minder afhankelijk te worden van energie uit het buitenland. Windenergie

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Verslag gebiedsatelier Windpark Spuisluis 28 september 2015

Verslag gebiedsatelier Windpark Spuisluis 28 september 2015 Verslag gebiedsatelier Windpark Spuisluis 28 september 2015 Algemeen verslag gebiedsatelier Spuisluis van 28 september 2015 Presentaties Op 28 september organiseerde de provincie een gebiedsatelier in

Nadere informatie

Art. 37 vragen met betrekking tot de concept MER windmolens industrieterrein Moerdijk

Art. 37 vragen met betrekking tot de concept MER windmolens industrieterrein Moerdijk Art. 37 vragen met betrekking tot de concept MER windmolens industrieterrein Moerdijk Voorblad. De MER is uitgevoerd door de Antea Groep in opdracht van NUON. 1. In hoeverre is de slager hier zijn eigen

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Windenergie met beleid. Brief aan de raadsleden. Pl atform DUURZAME E N ERGIE W e st Br ab ant - 1 -

Windenergie met beleid. Brief aan de raadsleden. Pl atform DUURZAME E N ERGIE W e st Br ab ant - 1 - Windenergie met beleid Brief aan de raadsleden - 1 - 8 juli, 2009 Geachte raadsleden, De behandeling van het agendapunten windenergie zoals recent heeft plaatsgevonden in de commissievergadering Fysieke

Nadere informatie

Het beste alternatief voor wind is zon

Het beste alternatief voor wind is zon onderhouden+verbouwen Duurzaam energie opwekken zonder overlast Het beste alternatief voor wind is zon 32 Op veel plekken waar het kabinet nieuwe windturbines plant, protesteren omwonenden tegen overlast.

Nadere informatie

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Datum: 22 mei 2013 Plaats: Emmen 1. Inleiding Wakker Emmen vindt het belangrijk dat de mening van de burger wordt gehoord. Er is al een geruime tijd discussie binnen

Nadere informatie

Windenergie in land- en tuinbouw. Kelly Mermuys, POVLT (Proclam vzw)

Windenergie in land- en tuinbouw. Kelly Mermuys, POVLT (Proclam vzw) Windenergie in land- en tuinbouw Kelly Mermuys, POVLT (Proclam vzw) Inhoud Grote & kleine windturbines Kadering binnen project Enerpedia Kadering binnen project Windmakers 4 casestudies rond kleine en

Nadere informatie

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Investeren in zonne-energie is voor veel ondernemers een slimme keuze. U bespaart niet alleen jaarlijks op uw energiekosten, u profiteert als ondernemer

Nadere informatie

Wind werkt windenergie in Groningen

Wind werkt windenergie in Groningen Wind werkt windenergie in Groningen Wind is een oneindige bron van energie, schoon en gratis, waarvan ook onze voorouders al veelvuldig gebruik maakten. Al eeuwenlang sieren koren, houtzaag, en poldermolens

Nadere informatie

Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente.

Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente. 1 Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied Hof van Twente, wijziging Hagmolenweg 19 Bentelo. Gemeente Hof van Twente. 2 B&W besluit 16 april 2013 Zienswijzennotitie ontwerp-bestemmingsplan

Nadere informatie

Voor aanvullende informatie, zie www.fryslanfoardewyn.nl. U kunt ook bellen met 050 xxx of emailen naar info@fryslanfoardewyn.nl.

Voor aanvullende informatie, zie www.fryslanfoardewyn.nl. U kunt ook bellen met 050 xxx of emailen naar info@fryslanfoardewyn.nl. FRYSLÂN FOAR DE WYN FORMAT PROJECTVOORSTELLEN Gebruik van het format is verplicht om redenen van onderlinge vergelijkbaarheid van voorstellen. Voeg een bijlage toe als de ruimte onvoldoende is om een vraag

Nadere informatie

Verlaagd tarief bij collectieve opwek

Verlaagd tarief bij collectieve opwek Verlaagd tarief bij collectieve opwek Wido van Heemstra Netwerkbijeenkomst Servicepunt Lokale Energie Voorwaarts Ten Boer, 23 januari 2014 Verlaagd tarief bij collectieve opwek De regeling: leden van een

Nadere informatie

Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas

Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas Haal rendement uit uw nieuwe dakbedekking: kies voor de zon! Duurzaam ondernemen is van deze tijd. Groene energie is van deze tijd. Asbest

Nadere informatie

Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim. 28 oktober 2014 J j OKF ZOU

Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim. 28 oktober 2014 J j OKF ZOU 5 -minuten versie voor Provinciale Staten provincie HOLLAND Directie DLB Afdeling Samenleving en Economie Registratienummer 489015306 {DOS-2007-0015748) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum

Nadere informatie

Uitkomsten Landbouwtelling en vergelijking met informatiebronnen uit de statistiek Hernieuwbare energie

Uitkomsten Landbouwtelling en vergelijking met informatiebronnen uit de statistiek Hernieuwbare energie Hernieuwbare energie bij landbouwbedrijven: discussie uitkomsten Landbouwtelling 2010 Reinoud Segers Inleiding Om de paar jaar wordt de deelnemende bedrijven in de Landbouwtelling gevraagd of ze installaties

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Windturbinepark Kabeljauwbeek. 0. Inleiding. 1. Algemeen

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Windturbinepark Kabeljauwbeek. 0. Inleiding. 1. Algemeen 0. Inleiding Deze vormvrije M.E.R. is onderdeel van de aanvraag om omgevingsvergunning van Windturbinepark Kabeljauwbeek en gaat achtereenvolgens in op de volgende onderdelen: Hoofdstuk 1 bevat algemene

Nadere informatie

INHOUD. 1. Het project. 2. De organisatie. 3. Vragen en hoe verder INTRODUCTIE STAND VAN ZAKEN WIEK- II WINDPOWERNIJMEGEN

INHOUD. 1. Het project. 2. De organisatie. 3. Vragen en hoe verder INTRODUCTIE STAND VAN ZAKEN WIEK- II WINDPOWERNIJMEGEN ALEX DE MEIJER INHOUD 1. Het project INTRODUCTIE STAND VAN ZAKEN 2. De organisatie WIEK- II WINDPOWERNIJMEGEN 3. Vragen en hoe verder Transitie naar duurzaam en lokaal 1. Energie besparen! 2. Van fossiel

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines?

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines? Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Groningen PVV Groningen wil niet dat er Ik sta hier niet achter windturbines in bewoond gebied komen! PVV Heel belangrijk PVV Groningen

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Noodverordening wind 2015/05 Nummer 1716491

PROVINCIAAL BLAD. Noodverordening wind 2015/05 Nummer 1716491 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Flevoland. Nr. 1163 11 maart 2015 Noodverordening wind 2015/05 Nummer 1716491 Hoofdstuk 1 - Begripsbepalingen Artikel 1.1 - Begripsbepalingen In deze verordening

Nadere informatie

BIJLAGE 1: TOELICHTING BELEMMERINGENKAART OMGEVINGSVISIE

BIJLAGE 1: TOELICHTING BELEMMERINGENKAART OMGEVINGSVISIE BIJLAGE 1: TOELICHTING BELEMMERINGENKAART OMGEVINGSVISIE Gebieden waar windenergie mogelijk is In deze gebieden ziet de provincie op voorhand geen belemmeringen voor de ontwikkeling van windenergie en

Nadere informatie

dhr. E. Goldsteen - Ruimtelijke ordening en bouwzaken 3. Beheer openbare ruimte

dhr. E. Goldsteen - Ruimtelijke ordening en bouwzaken 3. Beheer openbare ruimte Agendapunt: 6 Onderwerp: Windenergie (bijlage bij raadsvoorstel 23 april 2007) Commissie: 10-3-2008, nr. 6 Raadsvoorstel: 20-2-2008, nr. 258 Portefeuillehouder : Beleidsterrein: Programma: dhr. E. Goldsteen

Nadere informatie

Windpark Dintel. Informatieavond Startnotitie MER Fijnaart 1-11-2010 Dinteloord 15-11-2010

Windpark Dintel. Informatieavond Startnotitie MER Fijnaart 1-11-2010 Dinteloord 15-11-2010 Windpark Dintel Informatieavond Startnotitie MER Fijnaart 1-11-2010 Dinteloord 15-11-2010 Het initiatief Windpark Dintel 11-14 windmolens, 30-40 MW 5-6 ten noorden van de Dintel langs de Rolleplaatdijk

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2004/41

Statenvoorstel nr. PS/2004/41 Statenvoorstel nr. PS/2004/41 Het Presidium stelt voor Statenvoorstel nr. PS/2004/41 te behandelen in: de Statencommissie Ruimte en groen op: 4 februari 2004 om 09.30 uur de vergadering van Provinciale

Nadere informatie

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Onderwerp: Windmolenpark(en) in de gemeente Kollumerland c.a. Geachte Dorpsbelangen Zoutkamp, Er zijn bij Fryslân foar de Wyn (FfdW) plannen voor

Nadere informatie

Beschikking maatwerkvoorschriften

Beschikking maatwerkvoorschriften Wet milieubeheer Beschikking maatwerkvoorschriften Inrichtingdrijver : Kuehne + Nagel Logistics B.V. Activiteiten van de inrichting : 2e fase maatwerk Locatie : Lippestraat 15 te Zwolle Datum beschikking

Nadere informatie

Investeer in een duurzame toekomst: 100% Pure Energie voor Amsterdam

Investeer in een duurzame toekomst: 100% Pure Energie voor Amsterdam Investeer in een duurzame toekomst: 100% Pure Energie voor Amsterdam foto: Cris Toala Olivares Amsterdam die mooie stad is gebouwd op palen. Als die stad nu duurzamer wordt, dan kan zij nog meer stralen!

Nadere informatie

Windpark Nieuwegein. Slagschaduwstudie

Windpark Nieuwegein. Slagschaduwstudie Windpark Nieuwegein Slagschaduwstudie Windpark Nieuwegein Slagschaduwstudie Door: Bram Konneman Datum: 31 December 2012 Projectnummer: WIENL12093 Ecofys 2012 in opdracht van: Eneco Wind B.V. ECOFYS Netherlands

Nadere informatie

Opschalen, saneren of vervangen

Opschalen, saneren of vervangen Opschalen, saneren of vervangen Veel te sober ingerichte één op één vervangingsregeling SDE+ 2015 onderzoek Bosch &van Rijn i.o.v. NWEA 1000-1800 MW MEP en oudere turbines Lage energieprijzen -> geen rendabele

Nadere informatie