tel Vanuit het buitenland: tel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "tel. 02 277 51 11 Vanuit het buitenland: tel. + 32 2 277 51 11"

Transcriptie

1 De energiemarkt in 2008

2

3 De energiemarkt in 2008

4 2 Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat BRUSSEL Ondernemingsnr.: tel Vanuit het buitenland: tel Verantwoordelijke uitgever: Regis Massant Voorzitter a.i. van het Directiecomité Vooruitgangstraat BRUSSEL Wettelijk depot: D/2010/2295/46 S /437-10

5 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." Inhoud Afkortingenlijst...5 Lijst van tabellen...6 Lijst van grafieken Energie in de wereld De wereldreserves aan fossiele energie Aardolie Aardgas Vaste brandstoffen Het mondiale primaire energieverbruik Macro-economische en energiecontext Macro-economische context Mondiale energiecontext en internationale energiekoersen Algemeen overzicht van de energiemarkt in België Energieafhankelijkheid Primaire energie-intensiteit koolstofdioxideuitstoot (referentiemethode) Het finale energieverbruik Het finale energieverbuik per sector Het finale verbruik per energiedrager De elektriciteitsmarkt brutoproductie van elektriciteit Finale elektriciteitsverbruik Elektriciteitsuitwisselingen De bruto-elektriciteitsproductie vanuit hernieuwbare energie en recuperatieproducten...35

6 6. De aardgasmarkt Aardgasverbruik per sector Aardgasbevoorrading De markt van de vaste brandstoffen De aardoliemarkt Recente ontwikkeling Het verbruik van aardolieproducten De aardoliebevoorrading De raffinage-industrie in België Verbruiksprijzen van de belangrijkste energieproducten Prijzen van de motorbrandstoffen Elektriciteitsprijzen Aardgasprijzen...55

7 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." Afkortingenlijst bvw cif CIS EU EU27 FEBIAC FOD Economie GJ GWh IATA INR ktoe kwh mtoe MWh ovw ratio R/P TFE toe tste USD WTI bovenverbrandingswaarde cost, insurance and freight Commonwealth of independent states (voormalige Sovjetunie) Europese Unie Europese Unie, 27 leden Belgische automobiel- en tweewielerfederatie Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Gigajoule Gigawattuur International Air Transport Association Instituut voor de Nationale Rekeningen kiloton olie-equivalent kilowattuur miljoen ton olie-equivalent megawattuur onderverbrandingswaarde ratio reserve/productie Totaal finaal energieverbruik ton olie-equivalent ton steenkolenequivalent United States Dollar West Texas Intermediate 5

8 Lijst van tabellen 6 Tabel 1. Tabel 2. Tabel 3. Tabel 4. Tabel 5. Tabel 6. Tabel 7. Tabel 8. Tabel 9. Tabel 10. Tabel 11. Tabel 12. Tabel 13. Tabel 14. Primaire energieverbruik...12 Marktaandeel van de energiebronnen...14 Economische groei in volume...16 Evolutie van de prijs van ruwe aardolie...18 Zichtbaar brutoverbruik van primaire energie...21 Marktaandeel van de energiebronnen...21 Evolutie van het primaire energieverbruik...22 Groeipercentage en aandeel van de economische sectoren in het TFE...27 Groeipercentage en aandeel van de brandstoffen in het TFE...29 Structuur van de brutoproductie van elektriciteit...32 Saldo van de elektriciteitsuitwisselingen...35 Toestand op de aardgasmarkt...37 Leveringen van vaste brandstoffen per sector...39 Structuur van de leveringen van de belangrijkste motorbrandstoffen...43 Tabel 15. Evolutie van de raffinagecapaciteit in België, Tabel 16. Tabel 17. Tabel 18. Tabel 19. Tabel 20. Gemiddelde maximumprijzen voor brandstof en huisbrandolie,...46 Elektriciteitsprijzen voor de huishoudelijke verbruikers in België...50 Elektriciteitsprijzen voor de industriële verbruikers in België...52 Aardgasprijzen voor de huishoudelijke verbruikers in België...56 Aardgasprijzen voor de industriële verbruikers in België...57

9 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." Lijst van grafieken Grafiek 1. Grafiek 2. Grafiek 3. Bewezen aardoliereserves...9 Bewezen aardgasreserves...10 Bewezen reserves vaste brandstoffen...11 Grafiek 4. Mondiale primaire energieverbruik Grafiek 5. Mondiale primaire energieverbruik Grafiek 6. Spot-prijzen van ruwe aardolie Grafiek 7. Brentkoers en impact van de pariteit euro / USD...19 Grafiek 8. Marktaandeel van de energiebronnen in Grafiek 9. Energiefhankelijkheidsgraad...23 Grafiek 10. Primaire energie-intensiteit...24 Grafiek 11. Finale energieverbruik per economische sector in Grafiek 12. Totale finale verbruik per sector tussen Grafiek 13. Finale energieverbruik per energiedrager in Grafiek 14. Totale finale verbruik per energiedrager voor de periode Grafiek 15. Structuur van de brutoproductie van elektriciteit in Grafiek 16. Grafiek 17. Grafiek 18. Grafiek 19. Grafiek 20. Grafiek 21. Grafiek 22. Grafiek 23. Grafiek 24. Structuur van de brutoproductie van elektriciteit...33 Finaal elektriciteitsverbruik per sector...34 Bijdrage van de hernieuwbare energie en energie uit recuperatie...35 Aardgasverbruik per sector...37 Steenkoolverbruik per sector...40 Leveringen van de belangrijkste aardolieproducten...44 Gemiddelde maximumprijzen van brandstoffen (volgens programma-akkoord)...47 Prijzen aan de pomp van loodvrije benzine super 95 ron...48 Vergelijking van de prijs aan de pomp van wegdiesel...49

10 8 Grafiek 25. Grafiek 26. Grafiek 27. Grafiek 28. Grafiek 29. Grafiek 30. Grafiek 31. Grafiek 32. Vergelijking van de elektriciteitsprijzen voor huishoudelijke verbruikers in België en in enkele EU-landen...51 Vergelijking van de elektriciteitsprijzen voor industriële verbruikers in België en in enkele landen van EU...53 Aandeel van de taksen in de elektriciteitsprijs voor huishoudelijk verbruik...54 Aandeel van de taksen in de elektriciteitsprijs voor industrieel gebruik...55 Vergelijking van de aardgasprijzen voor huishoudelijke verbruikers in België en in enkele landen van de EU...57 Vergelijking van de aardgasprijzen voor industriële verbruikers in België en enkele landen van de EU...58 Aandeel van de taksen in de prijs van aardgas voor huishoudelijk gebruik...59 Aandeel van de taksen in de prijs van het aardgas voor industrieel gebruik...60

11 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." 1. Energie in de wereld 1.1. De wereldreserves aan fossiele energie Aardolie Einde 2008 worden de totale bewezen aardoliereserves geschat op miljard vaten (170,8 miljard ton). In productiejaren betekent dit (ratio R/P) 42 jaar indien de productie wordt aangehouden op het huidige niveau. Grafiek 1 geeft een beeld weer van de mondiale verdeling van deze reserves waarvan 59,9 % zich in het Midden-Oosten bevinden, 11,3 % in Europa en Eurazië, 10,0 % in Afrika, 9,8 % in Midden- en Zuid-Amerika, 5,6 % in Noord-Amerika en 3,3 % in Azië/ Stille Oceaan. De OPEC-landen alleen al beschikken over 76 % van alle wereldreserves en de OESOlanden slechts over 7,1 %. Rusland beschikt over 79 miljard vaten; dit is 6,3 % van het wereldtotaal. Grafiek 1. Bewezen aardoliereserves (in miljard vaten) Noord-Amerika Midden- en Zuid- Amerika Europa en Eurazië Midden-Oosten Afrika Azië- en Stille Oceaan Bron: BP statistical review 2009.

12 Aardgas Einde 2008, bedroegen de totale bewezen aardgasreserves miljard m 3 (10 9 m 3 ). In productiejaren (ratio R/P) stemt dit overeen met 60,4 jaar voor zover het huidige productieniveau wordt aangehouden. Rusland beschikt over ongeveer miljard m 3, Iran over miljard m 3 en Katar over miljard m 3. De mondiale verdeling van deze reserves wordt uitgebeeld in grafiek 2; 41,0 % van die reserves bevinden zich in het Midden-Oosten, 34,0 % in Europa en Eurazië, 7,9 % % in Afrika, 8,3 % in Azië/Stille Oceaan, 4,8 % in Noord-Amerika en 4 % in Midden- en Zuid- Amerika. De OPEC-landen beschikken over ongeveer 51 % van de bewezen mondiale aardgasreserves. Grafiek 2. Bewezen aardgasreserves (in miljard kubieke meter) Noord-Amerika Midden- en Zuid- Amerika Europa en Eurazië Midden-Oosten Afrika Azië / Stille Oceaan Bron: BP statistical review Vaste brandstoffen Eind 2008 worden de bewezen reserves aan vaste brandstoffen geschat op 826 miljard ton. In productiejaren (ratio R/P) vertegenwoordigt die hoeveelheid 122 jaar tegen het huidige productieniveau.

13 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." Grafiek 3 illustreert de geografische verdeling van deze reserves waarvan 33 % zich bevinden in Europa/Eurazië, 31,4 % in Azië/Stille Oceaan, 29,8 % in Noord-Amerika, 4 % in Afrika/Midden-Oosten en 1,8 % in Centraal- en Zuid-Amerika. De OESO-landen beschikken over 42,6 % van al deze bronnen. Grafiek 3. Bewezen reserves vaste brandstoffen (in miljard ton) Noord-Amerika Midden- en Zuid- Amerika Europa en Eurazië Afrika / Midden-Oosten Azië / Stille Oceaan Bron: BP statistical review Het mondiale primaire energieverbruik In 2008 hield de stijgende trend van het mondiale primaire energieverbruik aan, maar tegen een merkelijk lager ritme dan in 2007, hetzij een stijging met 1,4 % (tegen +2,8 % in 2007).

14 Tabel 1. Primaire energieverbruik (in miljoen toe) in % 08/07tx % v/h totaal 2008 Amerika 3158,1 3250,3 3290,8 3285,2 3370,7 3342,2-0,8 27,4 waarvan US 2302,7 2328,5 2341,0 2324,6 2357,4 2317,6-1,7 19,0 Totaal Europa 1889,4 1991,9 2000,1 2013,6 2001,4 1997,1-0,2 16,3 waarvan EU ,8 1814,2 1815,8 1823,9 1803,7 1799, ,7 CIS 897,7 950,7 963,2 1000,3 1006,9 1029,7 2,3 8,4 Midden-Oosten 386,7 476,8 505,5 539,3 564,4 606,9 7,5 5,0 Afrika 493,8 568,9 588,8 606,2 613,5 641,1 4,5 5,3 Azië 2913,8 3600,4 3792,7 3973,4 4156,3 4265,8 2,6 34,9 waarvan China 1114,8 1597,9 1745,0 1890,3 1994,0 2073,2 4,0 17,0 waarvan Japan 527,2 532,0 530,3 527,1 520,8 513,8-1,3 4,2 waarvan India 454,9 520,6 538,5 561,3 597,2 616,2 3,2 5,0 Australazië 131,2 135,3 143,3 145,8 149,3 151,8 1,7 1,2 Overige 144,7 161,2 168,3 165,6 189,5 182,8-3,5 1,5 Totaal , , , , , ,4 1,4 100,0 Bron: Enerdata-Global Energy market. Deze ontwikkeling uit zich in: de aanhoudende stijging van +2,6 % van het energieverbruik in Azië, met voor China alleen reeds een stijging met 4 % per jaar, met 3,2 % voor India, +4,5 % met voor Afrika, +7,5 % voor het Midden-Oosten, en +1,7% voor Australazië; een vermindering van het energieverbruik op het Amerikaanse continent (-0,8 %); een lichte daling van het verbruik in Europa (-0,2 %) en in de schoot van de Europese Unie (EU27: min 0,2 %); een vermindering van het verbruik in Japan (-1,3 %) en de Verenigde Staten (-1,7 %). Over de periode , steeg het mondiale primaire energieverbruik gemiddeld met 2,5 % per jaar door de forse stijging van de vraag in de zone Azië (gemiddeld +4,9 % per jaar) en in het bijzonder in China (+8,1 %/jaar) en India (+3,9 %/jaar). Het Midden-Oosten beleeft een gemiddelde stijging met 5,8 % per jaar over dezelfde periode, Afrika met 3,3 % per jaar en Australazië met 1,8 % per jaar.

15 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." De stijging van het verbruik in het gehele Amerikaanse continent, met gemiddeld 0,7 %/jaar is hoger dan de stijging die zich voordoet in de Verenigde Staten (+0,1 %/ jaar). Voor de Europese Unie (EU27), bedraagt deze stijging gemiddeld 0,5 % per jaar. De grafieken 4 en 5 illustreren het aandeel van de verschillende geografische zones in het mondiale energieverbruik in 2000 en in Grafiek 4. Mondiale primaire energieverbruik 2000 Amerika Europa 27 Rusland Midden-Oosten Afrika China Japan India Stille-Oceaan Andere landen 1% 11% 32% 5% 5% 11% 13 5% 4% 9% 17% Bron: Enerdata-Global Energy market. Grafiek 5. Mondiale primaire energieverbruik 2008 Amerika Europa 27 Rusland Midden-Oosten Afrika China Japan India Stille-Oceaan Andere landen 5% 1% 12% 28% 4% 17% 15% 5% 5% 8% Bron: Enerdata-Global Energy market.

16 Deze evolutie wordt gekenmerkt door het belang van de zone Azië, waarvan het aandeel stijgt van 29,1 % in 2000 naar 34,9 % in 2008 voornamelijk onder de impuls van China, waarvan het aandeel in het mondiale verbruik 17 % bedroeg in 2008 (tegen 11,1 % en 2000). Het aandeel van de Europese Unie loopt terug, van 17,2 tot 14,7 % net zoals het aandeel van de Verenigde Staten, dat daalt van 23 % in 2000 naar 19 % en Ook het Japanse aandeel vertoont een zeer lichte teruggang over deze periode (van 5,3 naar 4,2 %). Het aandeel van het Midden-Oosten stijgt, van 3,9 % in 2000 naar 5 % in Het marktaandeel van aardolie blijft op wereldvlak het grootst met 33,4 %, gevolgd door steenkool met (26,9 %) en aardgas met (21,2 %). Kernenergie met inbegrip van de primaire elektriciteit vertegenwoordigt 8,6 % van de wereldmarkt en biomassa 9,7 %. 14 Tabel 2 geeft de evolutie weer van het marktaandeel van de verschillende energiebronnen voor 2007 en Tabel 2. Marktaandeel van de energiebronnen (In %) Mtoe % Mtoe % Aardolie 4.092,8 34, ,5 33,4 Aardgas 2.520,6 20, ,4 21,2 Steenkool 3.222,4 26, ,7 26,9 Kernenergie 1.035,7 8, ,1 8,6 Biomassa 1.157,8 9, ,5 9,7 Warmte 22,7 0,2 24,2 0,2 Totaal ,0 100, ,4 100,0 Bron: Enerdata-Global Energy market Op wereldvlak stijgt de vraag naar steenkool met 2,3 %. Dit wordt bevestigd door de lichte stijging van dit aandeel in het mondiale primaire energieverbruik, van 26,7 % in 2007 naar 26,9 % in Deze evolutie kan voornamelijk worden verklaard door de aanhoudende Chinese vraag in 2008 (+3,2 %). Ook India volgt deze stijgende trend (+4,7 %) op het gebied van vaste brandstoffen.

17 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." Het verbruik van aardolie blijft ongeveer ongewijzigd (+0,2 %) op wereldvlak in Deze lichte stijging van de vraag naar aardolie is hoofdzakelijk het gevolg van de merkelijke terugval van de vraag in de Verenigde Staten (-6,3 % in 2008) en in het Noord-Amerikaanse continent (-3,3 %) over het algemeen. In China (+5,1 %) en in India (+4,0 %) blijft de vraag naar aardolie echter aanhouden. De stijging van het aardgasaandeel met 2,8 % in 2008, wordt grotendeels verklaard door de algemene stijging van de vraag naar dit product op wereldschaal. Op wereldvlak registreert kernenergie, met inbegrip van primaire elektriciteit, een globale stijging met 1,2 %. Biomassa stijgt met 2,7 % in

18 2. Macro-economische en energiecontext 2.1. Macro-economische context Het jaarlijkse groeiritme van het bbp in de OESO is sterk vertraagd in 2008 en bedraagt 1,4 % tegen 2,7 % in Voor de Europese Unie en de eurozone bedraagt deze groei, die gevoed wordt door een betrekkelijk zwakke binnenlandse vraag respectievelijk 0,9 % in 2008 tegen 2,9 % in 2007 en 0,7 % in 2008 tegen 2,6 % in Voor België sluit de groei van het bbp aan op deze tendens en volgens de huidige vooruitzichten bedraagt hij 1 % in 2008 tegen 2,7 % in 2007 (zie in dit verband de ramingen van het Federaal Planbureau en de economische begroting 2009 van het INR). 16 De prijsstijging, gemeten aan de hand van de nationale index van de consumptieprijzen, bedroeg 4,5 % in Een belangrijk aandeel van deze stijging is toe te schrijven aan de sterke prijsstijging van de aardolieproducten en van de voedingsmiddelen. De sterke stijging van de aardolieprijzen die werd geregistreerd op de internationale markten en de wereldcrisis hebben een diepgaande invloed gehad op de gemengde resultaten van de wereldeconomie (+3,1 % in 2008 tegen 5,3% in 2007) en resulteerden vooral in het laatste trimester in een vertraging zonder voorgaande van de economische wereldactiviteit. De recente evolutie van het bbp wordt weergegeven in tabel 3. Tabel 3. Economische groei in volume (In %) OESO +3,7 +1,8 +2,0 +3,6 +2,7 +3,2 +2,7 +1,4 Europese Unie (2) +3,5 +1,1 +0,7 +2,4 +1,7 +3,0 +2,9 +0,9 Eurozone(2) +3,5 +0,9 +0,5 +2,0 +1,4 +2,8 +2,6 +0,7 België(1) +3,7 +0,7 +1,3 +2,6 +1,4 +2,8 +2,7 +1,0 (1) FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. (2) Eurostat.

19 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." 2.2. Mondiale energiecontext en internationale energiekoersen Tijdens het gehele jaar 2008 is de prijs van de ruwe aardolie voort gestegen om een zeer hoog niveau te bereiken (en zelfs een hoogtepunt met 133,19 USD/vat in juli 2008). Hij vertoont een aangehouden jaargemiddelde met +33,9 % voor de Brent (het vat Brent steeg van 72,45 USD in 2007 naar 96,99 USD in 2008) tegen 11,2 % in De evolutie van de internationale quoteringen van de aardolieproducten kan worden verklaard door de gezamenlijke actie van verscheidene factoren. Ondanks een dalende mondiale vraag naar aardolie (-0,3 %), steeg de prijs van dit product sterk tot in juli Deze brutale koersstijgingen worden verklaard door de speculatie, de zwakte van de dollar en het tekort aan raffinagecapaciteiten in de geïndustrialiseerde landen. Voor sommigen speelt de weigering van de OPEC om zijn productie aanzienlijk te verhogen een niet onbelangrijke rol in deze evolutie. Er valt te noteren dat deze samentrekking van de wereldvraag naar aardolie een première betekent sinds Het behoud van de groei van de economie in Azië en inzonderheid in China (+9,0 %) en India (+7,3 %) heeft gedeeltelijk de daling van de vraag naar aardolie in de OESOlanden gecompenseerd. 17 Nochtans heeft de economische recessie die het geheel van de OESO trof in het laatste trimester van 2008 een brutale prijsdaling van de aardolieprijzen veroorzaakt. Immers, noch de Russische interventie in Georgië, noch de orkanen in de Caraïben en de Golf van Mexico, noch de beslissingen van de OPEC om de productie te verminderen, hebben volstaan om de teruggang van de aardolienoteringen op de internationale markten te stoppen. Begin oktober 2008 heeft de crisis toegeslagen met het failliet van de bank Lehman Brothers, waarbij alle economieën geraakt en de beursmarkten meegesleept werden in een spectaculaire val. Het mondiale aardolieverbruik daalde met 2,2 miljoen vaten per dag in het vierde trimester van 2008 in vergelijking met De helft van die daling vond plaats in de Verenigde Staten van Amerika. De prijs van de ruwe olie daalde sterk tijdens het laatste trimester van De gemiddelde Brentprijs per vat daalde van 133 USD in juli 2008 naar 40 USD in december 2008; De opwaardering van de Europese munt ten opzichte van de dollar heeft het opnieuw mogelijk gemaakt om het effect van deze diverse speculatieve bewegingen op de economieën van de eurozone te verminderen.

20 Tabel 4. Evolutie van de prijs van ruwe aardolie Jaargemiddelden Brent op datum (in USD/vat) OPEC-korf (in USD/vat) 28,52 24,95 28,90 38,28 54,52 65,14 72,45 96,99 27,60 24,36 28,10 36,05 50,64 61,08 69,08 94,45 USD in euro 1,085 1,062 0,886 0,805 0,804 0,796 0,730 0,680 Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. Grafiek 6. Spot-prijzen van ruwe aardolie (USD / baril) Brent op datum Dubai datum WTI OPEC-korf dollar/baril Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. Sinds 2003 stelt men vast dat de prijsstijgingen van de ruwe olie en de aardolieproducten voor de Europese verbruikers werden getemperd door de regelmatige waardestijging van de euro ten opzichte van de dollar (USD). In 2008 is de Europese munt opnieuw aanzienlijk in waarde gestegen ten opzichte van de dollar (1,471 tegen 1,371 in 2007, hetzij 7,3 % hoger) en deze evolutie had tot gevolg dat de inwerking van de stijgingen van de ruwe olie op de economieën van de Eurozone fel werd getemperd.

21 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." Uitgedrukt in dollar was de Brent gemiddeld 33,9 % meer waard in 2008 dan in Uitgedrukt in euro zou hetzelfde vat slechts een stijging ondergaan hebben van 24,7 % van zijn prijs, wat echter niet verwaarloosbaar is. De volgende grafiek geeft het niveau inzake prijsverschil weer tussen de dollar en de euro tijdens de Grafiek 7. Brentkoers en impact van de pariteit euro / USD 110 1,5 100 brent USD/vat brent euro/vat pariteit euro/usd 1, ,371 96,99 1, ,129 1,242 1,244 65,14 1,256 51,85 72,45 52,89 65,93 1,3 1, ,41 43,75 1, ,52 0,922 30,94 24,44 27,30 0,895 26,50 24,95 28,90 0,942 25,61 38,28 30,82 1,0 0, ,8 Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie.

22 3. Algemeen overzicht van de energiemarkt in België Het verbruik van primaire energie steeg met 2,4 % in De weersomstandigheden waren veel ruwer in 2008 dan in 2007 (sterke stijging van de graaddagen) en het heeft hierdoor geleid tot een hoger niveau van primair energieverbruik dan verleden jaar. De toepassing van een nieuwe benadering op het gebied van gegevensverzameling van olieproducten in 2008 heeft ook ruim bijgedragen tot deze stijging van het primaire verbruik (zie hiervoor hoofdstuk 8 van dit jaarverslag). De voornaamste tendensen die zich op het niveau van de energieproducten aftekenen zijn: 20 een stijging van het verbruik van de vaste vloeistoffen (2,1 %) te verklaren door de standvastigheid van de staalnijverheid op zijn minst tot in juli 2008; een tamelijk duidelijke stijging van het aardolieverbruik (10,2 %) ondanks de daling van de mondiale olievraag. Een vergelijking met de toestand van de oliemarkt in 2007 moet echter met enige terughoudendheid worden gedaan, gelet op de methodologische verandering voor de gegevensverzameling die werd aangebracht in 2008; een lichte verzwakking van de vraag naar aardgas (-0,6 %); een daling van de inbreng van kernenergie (-5,5 %); een daling (-19,6 %) van de inbreng van hernieuwbare en recuperatiebrandstoffen in het primaire verbruik; een tamelijk duidelijke stijging van de elektriciteitinvoer (+8,5 %), inzonderheid rekening houdend met de daling van de binnenlandse elektriciteitsproductie (-4,4 %). Het aantal graaddagen (15/15) dat de klimaatstrengheid van het jaar kenmerkt, steeg met 20,9 % (+14,6 % voor de graaddagen 18/18) in In 2008 stegen in de residentiële sector door tempertuurdalingen de leveringen van aardolieproducten met 16,5 % en deze van aardgas met 7,3 %.

23 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." Uitgedrukt in termen van marktaandeel op de primaire balans bedraagt het aandeel van het aardgas (ovw) 24,7 % in 2008 tegen 25,4 % in Het aandeel van de vaste brandstoffen blijft stabiel met 7,8 % in 2008, zoals in 2007;dat van aardolie stijgt van 39,2 in 2007naar 42,2 % in Het aandeel van de kernenergie daalt van 21,4 % in 2007 tot 19,7 % in Het aandeel van de hernieuwbare en recuperatiebrandstoffen daalt lichtjes van 5 % in 2007 naar 3,9 % in 2008, terwijl dat van de primaire elektriciteit 1,7 % bedraagt tegen 1,2 % in Tabel 5. Zichtbaar brutoverbruik van primaire energie 2007 in 1000 toe 2008 in 1000 toe Variatie in % 08/07 Vaste brandstoffen ,1 Aardolie ,2 Aardgas (1) ,6 Kernenergie (1) ,5 Andere (Elektriciteit) (2) ,6 Hernieuwbare energie en uit ,6 afval gewonnen energie (3) Totaal ,4 21 (1) bvw voor aardgas en 33 % voor het primaire rendement van de kerncentrales. (2) Het teken (-) wijst op een exportsaldo, het teken (+) op een importsaldo. (3) Gegevens verkregen bij de elektriciteitsproducenten en via de jaarlijkse vragenlijst van het IAE/ Eurostat over de hernieuwbare energieën, inclusief de industriële afvalstoffen (met uitzondering van de hoeveelheid nafta die reeds was opgenomen in de aardoliebalans) en de niet-hernieuwbare stedelijke afvalstoffen. Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. Tabel 6. Marktaandeel van de energiebronnen (in %) Vaste brandstoffen 7,8 7,8 Aardolie 39,2 42,2 Aardgas 25,4 24,7 Kernenergie 21,4 19,7 Andere (primaire elektriciteit) 1,2 1,7 Hernieuwbare energie en uit afval gewonnen energie 5,0 3,9 Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie.

24 Grafiek 8. Marktaandeel van de energiebronnen in 2008 Kernenergie Andere (primaire elektriciteit) Hernieuwbare - en recuperatiebrandstof Vaste brandstoffen Aardgas Aardolie Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. 22 Tabel 7 bevat voor de periode een overzicht van het primaire energieverbruik per energievorm van het land. Tabel 7. Evolutie van het primaire energieverbruik (in ktoe ovw) Vaste brandstoffen Aardolie Aardgas Kernenergie Overige (Primaire elektriciteit) Hernieuwbare energie en uit afval gewonnen energie Totaal Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. Bij het bestuderen van tabel 7, noteert men de sterke neerdalende trend van de vaste brandstoffen ( 6,9 %/jaar gemiddeld) over de beschouwde periode, de regelmatige stijging van het aardgas ( : +1,3 %/jaar), de lichte daling van de kernenergie (-0,7 %/jaar), de matige stijging van de aardolie (0,5 %/jaar), de toenemende inbreng van de hernieuwbare brandstoffen en deze gewonnen uit recuperatiestoffen op de primaire balans (+11,7 %/jaar gemiddeld over de periode ).

25 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." 3.1. Energieafhankelijkheid De globale relatieve graad van energieafhankelijkheid die wordt bepaald als de verhouding tussen de netto-invoer en het bruto binnenlandse verbruik van primaire energie (met uitzondering van de maritieme bunkers), steeg van 93 % in 1973 naar 94,2 % in De graad van afhankelijkheid van aardolie en olieproducten bedroeg 66,4 % in Hij kwam onder de 50 % in 1999 en 2000 en heeft sindsdien opnieuw deze grens overschreden om 58,9 % te bereiken in Grafiek 9. Energiefhankelijkheidsgraad (in % van het bruto binnenlands verbruik) 100 Globale afhankelijkheidsgraad Afhankelijkheidsgraad van aardolie Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Primaire energie-intensiteit Uit grafiek 10 blijkt dat de economische groei die aanzienlijk daalde tot 1 % in 2008 tegen 2,7 % in 2007, minder snel stijgt dan het verbruiksniveau van primaire energie (+2,4 % in 2008). De primaire energie-intensiteit, berekend als de verhouding tussen het verbruik van primaire energie en het bbp uitgedrukt in volume (prijs 1990), wijst op een tendensbreuk die wordt waargenomen sinds 1998.

26 De energie-intensiteit meet de hoeveelheid energie die de economie verbruikt om een productie-eenheid te produceren. Grafiek 10. Primaire energie-intensiteit (1980 = 100) 180 Index bbp Index primair verbruik Index energie-intensiteit Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. Na een sterke daling tussen 1980 en 1985 onderging de energie-intensiteit een voortdurende stijging tot in 1998 om sindsdien gestaag te dalen tot in 2002, lichtjes te stijgen in 2003 en opnieuw af te nemen in 2006 en De energie-intensiteit bevindt zich in 2008 op een niveau dat lichtjes hoger licht dan in De waargenomen periode ( ) vertoont een loskomen van de binding tussen de economische groei en het primaire energieverbruik. Deze scheiding tussen de groei van de economische activiteit en het energieverbruik wordt dikwijls geciteerd als een van de doelstellingen van duurzame ontwikkeling Koolstofdioxideuitstoot (referentiemethode) In bijlage van dit verslag is een tabel opgenomen (tabel 26), met het geheel van de CO 2 - uitstoot door energieverbranding voor het jaar 2008.

27 "De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en dienstenmarkt in België." De berekening van deze uitstoot is gebaseerd op de zogenaamde referentiemethode, die werd opgesteld door de GIEC (groupe d experts intergouvernemental sur les changements climatiques) in het kader van de Verenigde Naties (Kaderovereenkomst van de Verenigde Naties over klimaatverandering). Deze methodologie legt het berekenen op van het zichtbare verbruik van alle brandstoffen die in het land worden gebruikt. Hiervoor is het dus noodzakelijk om te beschikken over de volgende gegevens voor elke brandstof: de hoeveelheden geproduceerde primaire brandstoffen (met uitzondering van de productie van secondaire brandstoffen); de hoeveelheden ingevoerde primaire en secondaire brandstoffen; de hoeveelheden uitgevoerde primaire en secondaire brandstoffen; de hoeveelheden brandstoffen die worden gebruikt voor de internationale maritieme bunkers en de internationale luchtvaart; de nettoschommelingen van brandstofstocks. Deze methodologie verdeelt de berekening van de uitstoot van koolstofdioxiden in zes opeenvolgende fases: 25 fase 1: raming van het zichtbare verbruik van brandstoffen, uitgedrukt in eenheden van oorsprong; fase 2: omzetting in een gemeenschappelijke energie-eenheid; fase 3: vermenigvuldiging met de factoren van uitstoot om het koolstofgehalte te berekenen; fase 4: berekening van de opgeslagen koolstof; fase 5: correctie om rekening te houden met de onvolledige verbranding; fase 6: omzetting van de geoxideerde koolstof in uitstoot van CO 2. Tabel 26 in bijlage, die het geheel van deze gegevens bevat voor 2008, herneemt bovendien het geheel van de nationale emissies van koolstofdioxide die resulteren uit de energiebalansen. Dit getal bedraagt een weinig meer dan de 108 miljoen ton CO 2 die werden uitgestoten in 2008 door de energiesector in België. Het totaal van deze uitstoot stijgt in vergelijking met 2007 (+3,2 %) maar blijft echter lager dan in 1990 (-0,7 %).

Verantwoordelijke uitgever: Voorzitter a.i. van het Directiecomité Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL

Verantwoordelijke uitgever: Voorzitter a.i. van het Directiecomité Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL De energiemarkt in 2009 De energiemarkt in 2009 2 Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2010 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE ENERGIEMARKT IN 2005

EVOLUTIE VAN DE ENERGIEMARKT IN 2005 EVOLUTIE VAN DE ENERGIEMARKT IN 2005 I.ENERGIE IN DE WERELD I.1.DE WERELDRESERVES AAN FOSSIELE ENERGIE I.1.1.AARDOLIE Einde 2005 worden de totale bewezen aardoliereserves geschat op 1.200,7 miljard vaten

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2011 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

2002/5-6A. Heropleving van de Belgische economie

2002/5-6A. Heropleving van de Belgische economie Heropleving van de Belgische economie 2002/5-6A De energiemarkt in 2000 De nieuwe afzetprijsindexen zijn gearriveerd! Officiële installatie van de nieuwe Raad voor het Verbruik BEST of Business Environment

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

Voorzitter van het Directiecomité Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel

Voorzitter van het Directiecomité Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel De energiemarkt in 2010 Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be tel. 02 277 51 11 Vanuit

Nadere informatie

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Eerste zes maanden van 2015 De opdracht van de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie bestaat erin de voorwaarden te scheppen voor een competitieve,

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Roemenië ligt geografisch gezien in het midden van Europa (het zuidoostelijk deel van Midden-Europa). Het land telt 21,5 miljoen inwoners en

Nadere informatie

De evolutie van de olieprijs in de context van de energiemarkten DEEL 1

De evolutie van de olieprijs in de context van de energiemarkten DEEL 1 De evolutie van de olieprijs in de context van de energiemarkten DEEL 1 September 2006 Eric Raets Portfolio Manager Energy and Cyclical Sectors Active Equity Fund Management KBC Asset Management Inhoud

Nadere informatie

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Jaarverslag 2014 Niet-preferentiële certificaten van oorsprong afgeleverd door de Belgische kamers van koophandel Jaarverslag 2014 De opdracht van de FOD

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, februari 2015 1 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,8 % Figuur 1 zon-elektriciteit

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Oktober - december 2014 n 20 T/1 5 jaar www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,2 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 102,8 94,1 94,9 98,9

Nadere informatie

Kernenergie in de Belgische energiemix

Kernenergie in de Belgische energiemix Kernenergie in de Belgische energiemix 1. Bevoorradingszekerheid De energie-afhankelijkheid van België is hoger dan het Europees gemiddelde. Zo bedroeg het percentage energie-afhankelijkheid van België

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

De waarde van het BBP Onderzoek naar de consumptie van energie

De waarde van het BBP Onderzoek naar de consumptie van energie De waarde van het BBP Onderzoek naar de consumptie van energie Geschreven door: Lesley Huang en Pepijn Veldhuizen Vakken: Economie School en klas: Scholengemeenschap Were Di, vwo 6 Begeleider: De heer

Nadere informatie

HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË

HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË Overzicht 1 Hernieuwbare energiebronnen (hierna ook: HE) spelen een belangrijke rol in het kader van het Italiaanse energiesysteem. Ze worden uitvoerig gebruikt om elektriciteit

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Impact van de Russische boycot op de prijzen en de uitvoer van bepaalde landbouwproducten

Impact van de Russische boycot op de prijzen en de uitvoer van bepaalde landbouwproducten Impact van de Russische boycot op de prijzen en de uitvoer van bepaalde landbouwproducten FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Algemene Directie Economische Analyses en Internationale Economie

Nadere informatie

Samenvatting van de studie uitgevoerd door CO 2 logic in opdracht van de MIVB

Samenvatting van de studie uitgevoerd door CO 2 logic in opdracht van de MIVB Vergelijking van de CO 2 -uitstoot per vervoermiddel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Samenvatting van de studie uitgevoerd door CO 2 logic in opdracht van de MIVB 100% Gerecycleerd papier Januari

Nadere informatie

2003/10A. Conjunctuur: recent verloop en verwachtingen* 7 e jaar. Door Economische Analyses, Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie

2003/10A. Conjunctuur: recent verloop en verwachtingen* 7 e jaar. Door Economische Analyses, Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie 2003/10A Conjunctuur: recent verloop en verwachtingen* Door Economische Analyses, Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie *Analyse afgesloten op 19 september 2003 1. Driemaandelijks bruto

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

Tabellenbijlage. Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O--14-052

Tabellenbijlage. Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O--14-052 Tabellenbijlage Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O--14-052 Verantwoording Dit rapport is de tabellenbijlage bij de Nationale Energieverkenning 2014 verschenen

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Sociaal Economische Trends 2013 De Nederlandse economie. Werkloosheid. Werkloosheidsduren op basis van de Enquête beroepsbevolking.

Sociaal Economische Trends 2013 De Nederlandse economie. Werkloosheid. Werkloosheidsduren op basis van de Enquête beroepsbevolking. Sociaal Economische Trends 2013 De Nederlandse economie Werkloosheid 2004-2011 Oliestromen in de Stromen Nederlandse en duren economie Werkloosheidsduren op basis van de Enquête beroepsbevolking 2016 02

Nadere informatie

Olie crisis? 24 juni 2014

Olie crisis? 24 juni 2014 24 juni 2014 Olie crisis? De prijs van olie heeft invloed op financiële markten. Een stijgende olieprijs verhoogt de inflatie en heeft een remmend effect op de economische groei. In de jaren 2006-2011

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot CE4 N35N 13.5.29 Samenvatting Drie scenario s om de hoeveelheid CO 2 te berekenen, die niet uitgestoten wordt als er energie bespaard wordt

Nadere informatie

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN In het kader van de WETO-H2-studie is een referentieprognose van het wereldenergiesysteem ontwikkeld samen met twee alternatieve scenario's, een

Nadere informatie

Licht op energie (2014 - februari)

Licht op energie (2014 - februari) Licht op energie (2014 - februari) Macro-economische ontwikkelingen Beleggers halen hun geld terug uit opkomende economieën nu het opkoopprogramma van schuldpapier in de Verenigde Staten verder wordt ingeperkt.

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Overzicht 2013 Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Overzicht 2013 In het kader van de opdracht van de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie,

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS VOOR KMO S EN ZELFSTANDIGEN PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

ADVIES DIENST REGULERING. het ontwerp van indicatief plan van bevoorrading in aardgas 2004-2014. betreffende

ADVIES DIENST REGULERING. het ontwerp van indicatief plan van bevoorrading in aardgas 2004-2014. betreffende DIENST REGULERING ADVIES SR- 20040528-19 betreffende het ontwerp van indicatief plan van bevoorrading in aardgas 2004-2014 gegeven op vraag van de Staatssecretaris voor Energie 28 mei 2004 Dienst Regulering

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Brussel Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen VASTGOEDACTIVITEIT

Nadere informatie

Consumptieprijsindex en inflatie in september 2012

Consumptieprijsindex en inflatie in september 2012 Consumptieprijsindex en inflatie in september 2012 1. Consumptieprijsindex Brussel, 27 september 2012 De consumptieprijsindex stijgt in september 2012 met 0,21 punt ten opzichte van vorige maand en bedraagt

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 4 de kwartaal 2012 + Januari 2013 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, publiceert

Nadere informatie

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Energie Energie is een eigenschap van de materie die kan worden omgezet in arbeid, warmte of straling. De eenheid van energie is de Joule. De fundamentele

Nadere informatie

1 BELANG VAN DE INDICATOR EN ELEMENTEN VOOR INTERPRETATIE

1 BELANG VAN DE INDICATOR EN ELEMENTEN VOOR INTERPRETATIE Methodologische fiche INDICATOR: GLOBALE ENERGIE-INTENSITEIT VAN HET BRUSSELS GEWEST THEMA: ENERGIE EN KLIMAATVERANDERINGEN 1 BELANG VAN DE INDICATOR EN ELEMENTEN VOOR INTERPRETATIE Vraag achter de indicator:

Nadere informatie

Energieprijzen in vergelijk

Energieprijzen in vergelijk CE CE Oplossingen voor Oplossingen milieu, economie voor milieu, en technologie economie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 611 HH Delft 611 HH Delft tel: tel: 015 015 150 150 150 150 fax: fax:

Nadere informatie

van 31 augustus 2006

van 31 augustus 2006 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Persmededeling

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME De handelsbetrekkingen van België met Suriname 0 Bron: CIA World Factbook De handelsbetrekkingen van België met Suriname 1 1 Enkele economische indicatoren -

Nadere informatie

Boordtabel van het concurrentievermogen van de Belgische economie. 04 Duurzame ontwikkeling en sociale cohesie

Boordtabel van het concurrentievermogen van de Belgische economie. 04 Duurzame ontwikkeling en sociale cohesie Boordtabel van het concurrentievermogen van de Belgische economie Executive summary 01 Algemene context 02 Prijs- en kostenconcurrentievermogen 03 Niet-kostenconcurrentievermogen 04 Duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 15 Oktober - december Trimester 4 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 17/11/2014 Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 Kadering» VITO actualiseert jaarlijks, in opdracht van LNE, CO 2 -inventaris gemeenten» Taken voorzien in actualisatie

Nadere informatie

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op AMSTERDAM (Energeia) - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

VOORUITZICHTEN. Energievooruitzichten voor België tegen 2030. Federaal Planbureau. Economische analyses en vooruitzichten

VOORUITZICHTEN. Energievooruitzichten voor België tegen 2030. Federaal Planbureau. Economische analyses en vooruitzichten Energievooruitzichten voor België tegen 23 Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten November 211 Vooruitzichten Een van de belangrijkste opdrachten van het Federaal Planbureau (FPB) bestaat

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex - november 2015 De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex stijgt in november naar 1,4%, ten

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

BIJLAGE. Omschrijvingen van de door de lidstaten aan de Commissie van de Europese Gemeenschappen te verstrekken informatie:

BIJLAGE. Omschrijvingen van de door de lidstaten aan de Commissie van de Europese Gemeenschappen te verstrekken informatie: bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB L 216 van 14/08/99 BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 26 juli 1999 houdende uitvoering van Beschikking 1999/280/EG van de Raad betreffende een communautaire

Nadere informatie

60 1-3-2014 1-6-2014 1-9-2014

60 1-3-2014 1-6-2014 1-9-2014 Energiemarktanalyse Powerhouse week 33 voor vakblad Groenten & Fruit Olie 120 Olie (volgende maand) 110 100 102,56 Prijs/vat 90 80 76,76 70 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week De Brent-olieprijs

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Duurzame energie in Japan

Duurzame energie in Japan Duurzame energie in Japan Rob Stroeks (Project Officer, TWA Tokio) - 8-3-2004 Samenvatting Japan heeft van oudsher weinig natuurlijke energiebronnen. De daarmee samenhangende afhankelijkheid van buitenlandse

Nadere informatie

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald.

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald. Energiemarktanalyse Powerhouse Olie Olie (volgende maand) De afgelopen week waren de ogen van beleggers vooral gericht op een eventuele aanval van de VS op Syrië. Omdat het lijkt dat Obama steeds meer

Nadere informatie

2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN

2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN Integrale versie 2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN In vergelijking met de vorig jaar gepubliceerde reeksen 2 over de kapitaalgoederenvoorraad (KGV) en de afschrijvingen zijn er drie methodologische aanpassingen

Nadere informatie

Tariefontwikkeling Energie 08 2015

Tariefontwikkeling Energie 08 2015 In dit bericht geeft Ploos Energieverlening (Ploos) haar visie op verschenen nieuwsberichten aangaande ontwikkelingen energietarieven van de afgelopen maand. Het betreft de analyses van verschillende partijen

Nadere informatie

2. ECONOMISCHE SITUATIE IN DE ZUIVEL IN 2005 VOORUITZICHTEN VOOR 2006

2. ECONOMISCHE SITUATIE IN DE ZUIVEL IN 2005 VOORUITZICHTEN VOOR 2006 2. ECONOMISCHE SITUATIE IN DE ZUIVEL IN 2005 VOORUITZICHTEN VOOR 2006 2.1. WERELD 2.1.1. Overzicht globale melkproductie De wereldmelkproductie wordt voor 2005 geraamd op 62 miljoen ton. Het betreft melk

Nadere informatie

De handelsbetrekkingen van België met Bolivia

De handelsbetrekkingen van België met Bolivia De handelsbetrekkingen van België met Bolivia Algemeen: 2010 (schattingen) BBP 19,4 miljard USD Groeipercentage van het BBP 4,2% Inflatie 7,2% Uitvoer van goederen (FOB) Invoer van goederen (FOB) Handelsbalans

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 3 de kwartaal 2012 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, publiceert Brugel elk

Nadere informatie

STUDIE (F)110519-CDC-1047

STUDIE (F)110519-CDC-1047 Niet vertrouwelijk Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2013 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

Januari 2013. Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren?

Januari 2013. Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren? Januari 2013 Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren? Analyse uitgevoerd voor het Observatorium Krediet en Schuldenlast Duvivier

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

Bijlage 1.2.2bis bij het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne

Bijlage 1.2.2bis bij het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne Bijlage 4 bij het besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van diverse besluiten inzake leefmilieu houdende omzetting van Europese richtlijnen en andere diverse wijzigingen Bijlage 1.2.2bis bij het

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2010, 2011 en 2012

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2010, 2011 en 2012 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2010, 2011 en 2012 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2013 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 05/2015 09/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 Geharmoniseerde

Nadere informatie

Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT

Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT Inhoud 1. Cargo: België blijft in top 15... 2 2. CMR blijft uit het rood... 3 3. Binnenvaart... 4 4. Zeevaart... 5 5. Conclusie... 5 Net voor

Nadere informatie

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT

ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT ENERGIEPRIJZEN VOOR DE RESIDENTIELE CONSUMENT VAN ELEKTRICITEIT EN AARDGAS PER LEVERANCIER EN PER PRODUCT - - - overzicht jongste 6 maanden met vergelijking tov duurste/goedkoopste product op de Belgische

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V.

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V. Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering Wim Teugels Nynas N.V. Een economie in beweging In een tijdspanne van 2 jaar is de olie

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Druk op varkensvleesmarkt blijft De vooruitzichten voor de Nederlandse varkenshouderij voor het tweede kwartaal 2015 blijven mager. Ondanks de seizoensmatige

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Emissielekken in België

Emissielekken in België Milieu-economische analyses voor België, de Gewesten en Europa 13 september 2012 Emissielekken in België Guy Vandille Federaal Planbureau Wat is een emissielek? Emissielek = verschil tussen : emissies

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

Energiestromen in Vlaanderen

Energiestromen in Vlaanderen Energiestromen in Vlaanderen kolen 142 PJ 7 % internationale bunkers 443,4 PJ 22 % olie 1 14 PJ 54 % gas 421 PJ 2 % nucleaire warmte 246 PJ 12 % primair energiegebruik 2 55,5 PJ 1 % bruto binnenlands energiegebruik

Nadere informatie

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context As % of total European pharmaceutical industry De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context Terwijl België slechts 2,6 % vertegenwoordigt van het Europees BBP, heeft de farmaceutische

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie