Anatomie / fysiologie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Anatomie / fysiologie"

Transcriptie

1 Anatomie / fysiologie Zenuwstelsel 3 FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 1 De motorische homunculus heeft een grote duim. De reden hiervan is dat de duim altijd dikker is dan de vingers. motorisch sensorisch FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 2 Personen met een splitbrain zullen de meeste voorwerpen aan de rechterkant kunnen benoemen Test voor splitbrain Linker hemisfeer Rechter hemisfeer Ik zie een sinaasappel Ik zie niets FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 3

2 Beschadiging van het spraakcentum van Broca kan leiden tot woordvindingsproblemen Broca is het motorisch spraakcentrum en zet gedachten om in spraak. Wernicke is het sensorisch spraakcentrum en heeft te maken met taalbegrip en herkenning. FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 4 Na het passen van 10 verschillende truien ontstaat er twijfel welke je zult nemen. Uiteindelijk kies je voor de blauwe trui. - Dit keuzemoment wordt bepaald in het gnostisch centrum Verwerken van alle sensorische input Gebied van Broca Samenstellen tot één beeld van de werkelijkheid. Doorsturen naar hogere schorsgebieden voor het nemen van beslissingen. Gebied van Wernicke Gnostisch centrum FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 5 Centraal zenuwstelsel zenuwstelsel perifeer centraal encephalon medulla spinalis truncus cerebri diëncephalon cerebellum cerebrum 12 paar hersenzenuwen mesencephalon thalamus hypothalamus pons medulla oblongata Mesencephalon = middenhersenen FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 6

3 Sensibel systeem Informatie van buiten af, de zintuigen vangen informatie op en vertalen sensor of zintuig is vertaler van informatie 1 Mechanische sensoren (druk, trekkrachten en vibraties) 2 Thermische sensoren (warmte) 3 Chemische sensoren (concentratie van bepaalde stoffen) FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 7 Sensibel systeem vervolg 4 Elektromagnetische (licht) 5 nocisensoren of pijnsensoren Pijn is echter geen prikkel maar een gewaarwording. Elke prikkel kan immers pijn veroorzaken. Denk aan: knal, lichtflits, of een ruk aan je arm. FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 8 Indeling naar werkterrein exteroceptief via exterosensoren Nemen de buitenwereld waar; oog, oor, reuk, smaak en de huidsensoren proprioceptief via propriosensoren Houding en beweging. In de spieren, pezen en gewrichtskapsels enteroceptief via enterosensoren inwendige, zoals bloedvaten en spijsvertering FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 9

4 Adaptatie van de zintuigen Sensibel systeem selecteert informatie op nieuwswaarde. adaptatie = aanpassing Perifere adaptatie bij de sensor Ring aan je vinger Centrale adaptatie bij de impulsoverdracht De informatie is wel beschikbaar maar wordt door de hersenen als onbelangrijk aangemerkt en weggewerkt (tikken van een klok) FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 10 Herkenning van voorwerpen bottom-up processen terugbrengen naar basis figuren herkennen van een letter top-down processen gehelen herkenning ook bij ontbrekende onderdelen Inkvip B zkt vrouw FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 11 Organiseren waarneming figuur Voor- achtergrond Meestal duidelijk Maar soms FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 12

5 Organiseren waarneming figuur Voor- achtergrond Meestal duidelijk Maar soms Het is een gezicht.. Of het woord Liar FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 13 Organiseren waarneming figuur Voor- achtergrond Meestal duidelijk Maar soms Wat zie je? Een stelletje.. Of een doodshoofd? FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 14 Wat zie je hier? FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 15

6 Organiseren waarneming Perceptuele constancy Gelijk houden Grootte Vorm Kleur Ondanks de verschillen van onze retina input FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 16 Organiseren waarneming Groeperen Aanvullen Boom is die er? Zie jij een kat? FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 17 Organiseren waarneming Kleur en grootte Welke middelste cirkels is groter? FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 18

7 Organiseren waarneming Vorm en grootte Welke middelste cirkels is groter? FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 19 Organiseren waarneming Grootte Veraf - dichtbij FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 20 Organiseren waarneming Diepte FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 21

8 Zwart en wit Organiseren waarneming Hoeveel zwarte puntjes tel je? 0 of????? FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 22 Diepte recht Organiseren waarneming Evenwijdige lijnen of gebogen? Is de rode dan alleen recht? FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 23 Cerebellum rechter hemisfeer cerebellum windingen hersenstam linker hemisfeer FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 24

9 Cerebellum Staat via drie paar stelen (pendunculi) in verbinding met: middenhersenen pons verlengde merg Bevatten alle afferente en efferente banen Via deze structuren contact met cerebrum en ruggenmerg FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 25 Functie cerebellum Coördinatie (planning, uitvoering en controle) van willekeurige bewegingen. Krijgen een kopie van cerebrum Vergelijken deze prikkels met proprioceptieve prikkels en prikkels uit ogen en evenwichtsorgaan Fietsen, zwemmen, skiën FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 26 Cerebellum, coördinatie van motoriek grote hersenen opdracht voor de beweging evenwichtsorgaan stand van het lichaam in de ruimte proprioceptieve zintuigjes stand van elk onderdeel van het lichaam visueel orgaan FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 27

10 Contact met cortex en basale kernen Primaire motorische schors nucleus Informatie over de beweging nucleus Feedback van cerebellum nucleus cerebellum nucleus cerebellum FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 cortex 28 Proprioceptie (lichaamshouding) FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 29 Functie cerebellum Naast coördinatie heeft het een rol bij leerprocessen Motorisch leren Aandacht Bevatten evenveel zenuwcellen als alle andere hersendelen bij elkaar FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 30

11 Testen, stoornissen van het cerebellum vinger neus aanraken nystagmus tremor dronkemansgang evenwichtsstoornissen onbeheerste beweging starre bewegingen dysartrie (dubbele tong praten) FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 31 Diëncephalon (tussenhersenen) De tussenhersenen liggen in holtes van de grote hersenen thalamus hypothalamus epithalamus FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 32 Thalamus in diëncephalon Functie van de thalamus is selectie van afferente prikkels zodat een mens zich kan concentreren FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 33

12 Belangrijke kernen hier zijn: honger dorst verzadiging temperatuur seks Hypothalamus FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 34 Hypothalamus Hormonen die in hypothalamus gemaakt worden zijn: 1. ADH 2. Oxytocine, functie:contractie glad spierweefsel (weeën) FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 35 Truncus cerebri (hersenstam) De hersenstam, de steel van het CZS bestaat uit: Mesencephalon (middenhersenen) Pons (brug) Medulla oblongata (verlengde merg) FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 36

13 Hersenstam De hersenstam bevat de reticulaire formatie en is de oorsprongplaats van de twaalf paar hersenzenuwen Formatio reticularis diffuus netwerk van korte neuronen over de hele lengte van de hersenstam functie: regelen bewustzijnsniveau FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 37 Formatio reticularis Motorisch en sensorisch gedeelte Prikkels vanuit zintuigen naar sensorisch gedeelte Via schakelneuronen naar thalamus en vervolgens prikkeling van de cortex Ritmische activiteit: ARAS ascenderend reticulair activerend systeem DRAS - descenderend reticulair activerend systeem ARAS activeert het DRAS en omgekeerd FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 38 Formatio reticularis Voorbeeld 1 wakker worden, opstaan, onzeker op de benen doordat bewustzijnsniveau nog laag is en er onvoldoende controle over de spieren is (DRAS). Uitrekken geeft verhoogde spanning is spierspoelen waardoor het ARAS wordt geactiveerd en vervolgens de cortex waardoor het bewustzijnsniveau stijgt. Voorbeeld 2 knikkebollen; activiteit van cortex en bewustzijnsniveau dalen dus ook DRAS daalt, minder controle over de spieren (ook nekspieren). Hoofd knikt naar voren en spierspoelen worden geactiveerd. ARAS activeert weer de cortex. Voorbeeld 3 spierrelaxantia bij narcose onderdrukken prikkels naar het ARAS FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 39

14 Medulla oblongata (verlengde merg) De functie van het verlengde merg is vegetatief. Hier liggen de volgende kernen: ademcentrum vasomotorisch centrum temperatuurcentrum braakcentrum FHV2009 / Cxx / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 3 40

Les 21 Zintuig 1. Medische interpretatie. Codering Psychologische interpretatie

Les 21 Zintuig 1. Medische interpretatie. Codering Psychologische interpretatie Les 21 Zintuig 1 Sensorisch systeem, fantoompijn,oor, lawaaidoofheid, adaptatie van zintuigen, organisatie waarnemen ANZN 1e leerjaar - Les 21 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Medische interpretatie

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie. Zenuwstelsel overzicht. Perifeer zenuwstelsel AFI1. Zenuwstelsel 1

Anatomie / fysiologie. Zenuwstelsel overzicht. Perifeer zenuwstelsel AFI1. Zenuwstelsel 1 Anatomie / fysiologie Zenuwstelsel 1 FHV2009 / Cxx56 1+2 / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 1 1 Zenuwstelsel overzicht Encephalon = hersenen Spinalis = wervelkolom Medulla = merg perifeer centraal

Nadere informatie

De hersenen. 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen

De hersenen. 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen LES 13 De hersenen 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen NOTA BENE Moeilijk: Complexe anatomie Gezichtspunten: voor, achter, boven, onder, links, rechts Vele functies Bewust / onbewust autonoom

Nadere informatie

Opdrachten, woordenlijsten en stellingen behorende bij Cxx56 Neurologisch systeem / Zenuwstelsel

Opdrachten, woordenlijsten en stellingen behorende bij Cxx56 Neurologisch systeem / Zenuwstelsel Opdrachten, woordenlijsten en stellingen behorende bij Cxx56 Neurologisch systeem / Zenuwstelsel Inleiding Uit recent startbekwaamhedenonderzoek en uit studentevaluaties, is naar voren gekomen dat ten

Nadere informatie

Les 18 Zenuwstelsel 1

Les 18 Zenuwstelsel 1 Les 18 Zenuwstelsel 1 Zenuwweefsel, neuron, depolarisatie, neurotransmitters, CZS, vegatatief, sensorisch, motorisch ANZN 1e leerjaar - Les 18 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Zenuwweefsel Cellen met

Nadere informatie

H2 Bouw en functie. Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam.

H2 Bouw en functie. Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam. Soorten zenuw cellen Neuronen H2 Bouw en functie Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam. De informatie stroom kan maar in een richting vloeien, van dendriet naar het axon. Dendrieten

Nadere informatie

Gedragsneurowetenschappen

Gedragsneurowetenschappen Hoofdstuk 2: Bouw van het zenuwstelsel Gedragsneurowetenschappen Andries Van Wesel (= auteursnaam: Andreas Vesalius) Wordt als een van de grootste anatomen beschouwd aller tijden Heeft precies beschrijvingen

Nadere informatie

Les 20 Zenuwstelsel 3. Piramidebaan. Piramidaal versus extrapiramidaal. Hetero en homolateraal, liquor cerebro spinalis, reflexen, reciproke remming

Les 20 Zenuwstelsel 3. Piramidebaan. Piramidaal versus extrapiramidaal. Hetero en homolateraal, liquor cerebro spinalis, reflexen, reciproke remming Les 20 Zenuwstelsel 3 Hetero en homolateraal, liquor cerebro spinalis, reflexen, reciproke remming ANZN 1e leerjaar - Les 20 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Piramidebaan Psychomotorische banen kruisen

Nadere informatie

Grijze stof wordt gevormd door de cellichamen van de neuronen en de. Witte stof wordt gevormd door de met myeline omgeven neurieten

Grijze stof wordt gevormd door de cellichamen van de neuronen en de. Witte stof wordt gevormd door de met myeline omgeven neurieten If the brain were so simple we could understand it, we would be so simple we couldn t - Lyall Watson Bart van der Meer theorieles 15 GOI Met bijzonder veel dank aan Ellen Brink, Rita Dijk Bewerkt door

Nadere informatie

Inhoud. Zenuwstelsel. Inleiding. Basiselementen van het zenuwstelsel. Ruggenmerg en ruggenmergzenuwen

Inhoud. Zenuwstelsel. Inleiding. Basiselementen van het zenuwstelsel. Ruggenmerg en ruggenmergzenuwen Inhoud Zenuwstelsel Inleiding 1 1 Overzicht van het zenuwstelsel 2 Ontwikkeling en indeling 2 Functiecircuits 2 Ligging van het zenuwstelsel in het lichaam 4 Ontwikkeling en bouw van de hersenen 6 Ontwikkeling

Nadere informatie

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE? De Hersenen Oriëntatie, september 2002 Esther Wiersinga-Post Inhoud college de Hersenen historisch overzicht (ideeën vanaf 1800) van de video PAUZE neurofysiologie - opbouw van neuronen - actie potentialen

Nadere informatie

Ruggenmerg Hersenen. Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon. Somatisch zenuwstelsel Autonoom zenuwstelsel

Ruggenmerg Hersenen. Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon. Somatisch zenuwstelsel Autonoom zenuwstelsel HOOFDSTUK 2: BOUW VAN HET ZENUWSTELSEL Onderdelen van het zenuwstelsel Centraal zenuwstelsel Ruggenmerg Hersenen Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon Medulla Pons Mesencephalo Perifeer zenuwstelsel

Nadere informatie

Herhalen Anatomie Art Genus. Fysiologie les 11

Herhalen Anatomie Art Genus. Fysiologie les 11 Herhalen Anatomie Art Genus Fysiologie les 11 1:Welke uitspraak ten aanzien van de kerntemperatuur van de mens is juist? A) Deze blijft constant B) Deze is s nachts meestal hoger dan overdag C) Deze is

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie. Centraal/perifeer zenuwstelsel AFI1. Autonoom zenuwstelsel algemeen. Zenuwstelsel 5. Staat niet onder invloed van de wil

Anatomie / fysiologie. Centraal/perifeer zenuwstelsel AFI1. Autonoom zenuwstelsel algemeen. Zenuwstelsel 5. Staat niet onder invloed van de wil Anatomie / fysiologie Zenuwstelsel 5 FHV2009 / Cxx56 9+10 / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 5 1 Centraal/perifeer centraal perifeer medulla spinalis autonoom somatisch sympatisch parasympatisch FHV2009

Nadere informatie

Door: Charlotte Simons Arts, yogadocent yin en yang en acupuncturist io

Door: Charlotte Simons Arts, yogadocent yin en yang en acupuncturist io Door: Charlotte Simons Arts, yogadocent yin en yang en acupuncturist io Kracht van herhaling! Homeostase: een proces binnen het interne milieu van meercellige organismen dat voor een stabiel evenwicht

Nadere informatie

BSG; Art talocruralis: scharnier: flexie extensie

BSG; Art talocruralis: scharnier: flexie extensie BSG; Art talocruralis: scharnier: flexie extensie Fysiologie les 12 OSG: Art subtalaris: draaigewricht: inversie(supinatie) eversie(pronatie) Art tarso-metatarsalis: amfiarthrose Art metatarso-phalangae:

Nadere informatie

Beide helften van de hersenen zijn met elkaar verbonden door de hersenbalk. De hersenstam en de kleine hersenen omvatten de rest.

Beide helften van de hersenen zijn met elkaar verbonden door de hersenbalk. De hersenstam en de kleine hersenen omvatten de rest. Biologie SE4 Hoofdstuk 14 Paragraaf 1 Het zenuwstelsel kent twee delen: 1. Het centraal zenuwstelsel bevindt zich in het centrum van het lichaam en bestaat uit de neuronen van de hersenen en het ruggenmerg

Nadere informatie

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Deelexamen In dit proefexamen worden over de volgende onderwerpen vragen gesteld: zenuwstelsel hormoonstelsel zintuigen geslachtsorganen Beschikbare tijd: 45 minuten

Nadere informatie

1. Anatomie en fysiologie van het oor

1. Anatomie en fysiologie van het oor 1. Anatomie en fysiologie van het oor Oor: - Buitenoor: vangt geluiden op - Middenoor: luchttrillingen worden doorgegeven aan de vloeistof in het oor, versterkt en doorgegeven - Binnenoor: met het slakkenhuis

Nadere informatie

Neuronal control of micturition Kuipers, Rutger

Neuronal control of micturition Kuipers, Rutger Neuronal control of micturition Kuipers, Rutger IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Carol Dweck en andere knappe koppen

Carol Dweck en andere knappe koppen Carol Dweck en andere knappe koppen in de (plus)klas 2011 www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com 2 http://hoogbegaafdheid.slo.nl/hoogbegaafdheid/ theorie/heller/ 3 http://www.youtube.com/watch?v=dg5lamqotok

Nadere informatie

Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH)

Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH) Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH) Voordracht 1 (theorie) Nederlandse Vereniging voor Audiologie 28 sept. 2007 K.H. Woldendorp revalidatiearts Overzicht voordracht Inleiding

Nadere informatie

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Een overzicht van de neurologische regelmechanismen Martin Moons Sportfysiotherapeut Samenvatting van de ochtendlezing en de workshops tijdens het MFT congres

Nadere informatie

ZIN IN ZINTUIGEN? Marjon Kat, ergotherapeut

ZIN IN ZINTUIGEN? Marjon Kat, ergotherapeut ZIN IN ZINTUIGEN? Marjon Kat, ergotherapeut Zin in zintuigen Waarnemen Sensomotorische informatieverwerking Ervaren De zintuigen Alertheid Verstoorde informatieverwerking Het kind met syndroom van down

Nadere informatie

Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht:

Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht: Ons brein Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht: De hersenen zijn onderdeel van het zogenoemde centrale zenuwstelsel.

Nadere informatie

Spinal efferents and afferents of the periaqueductal gray Mouton, Leonora

Spinal efferents and afferents of the periaqueductal gray Mouton, Leonora Spinal efferents and afferents of the periaqueductal gray Mouton, Leonora IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check

Nadere informatie

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband?

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Bij mensen kan slechts 1 w h i p l a s h a c c i d e n t langdurige pijn en lijden veroorzaken. De anatomie van de hond is fundamenteel gelijk aan

Nadere informatie

Uit waarnemingen en voorbeelden de relatie prikkel-reactie vaststellen

Uit waarnemingen en voorbeelden de relatie prikkel-reactie vaststellen School: Vak: AV Biologie Leerplan: D/2012/7841/003 Handboek: Biogenie 3.1 (leerboek + werkboek) Leerkracht: Graad: 2de graad ASO Leerjaar: 1ste leerjaar Aantal lestijden/week: 1u/week Schooljaar: les leerplan

Nadere informatie

Uit waarnemingen en voorbeelden de relatie prikkel- reactie vaststellen

Uit waarnemingen en voorbeelden de relatie prikkel- reactie vaststellen School: Vak: AV Biologie Leerplan: D/2012/7841/004 Handboek: Biogenie 3.2 (leerboek + werkboek) Leerkracht: Graad: 2de graad ASO Leerjaar: 1ste leerjaar Aantal lestijden/week: 2u/week Schooljaar: les leerplan

Nadere informatie

Onwillekurig of Autonoom Ingedeeld in parasympatisch en orthosympatisch

Onwillekurig of Autonoom Ingedeeld in parasympatisch en orthosympatisch Paragraaf 8.1 en 8.2 perifere zenuwstelsel Uitlopers van zenuwcellen buiten de hersenen en het ruggenmerg centrale zenuwstelsel Zenuwcellen en uitlopers in hersenen en ruggenmerg autonome zenuwstelsel

Nadere informatie

Vaten: enkele vragen

Vaten: enkele vragen Hart: enkele vragen 1. Wat is een veelgebruikt synoniem voor hart? 2. Waarom is het pericard een voorbeeld van een serosa/sereuze zak? 3. Welk voordeel biedt een serosa voor een orgaan zoals het hart?

Nadere informatie

H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel

H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel acetylcholine Vaak voorkomende neurotransmitter, bindt aan receptoren en verandert de permeabiliteit van het postsynaptische membraan voor specifieke ionen. animatie synaps

Nadere informatie

Regeling. Regeling is het regelen van allerlei processen in het lichaam. Regeling vindt plaats via twee orgaanstelsels: Zenuwstelsel.

Regeling. Regeling is het regelen van allerlei processen in het lichaam. Regeling vindt plaats via twee orgaanstelsels: Zenuwstelsel. Regeling Regeling is het regelen van allerlei processen in het lichaam. Regeling vindt plaats via twee orgaanstelsels: (1) Zenuwstelsel (2) Hormoonstelsel Verschillen in bouw en functie: bestaat uit functie

Nadere informatie

Robots. a. Kies uit en vul in: oor microfoon huid tong motor oog camera neus ... ... ... ... ... ... ... ... 1.1 Wanneer spreken we over een robot?

Robots. a. Kies uit en vul in: oor microfoon huid tong motor oog camera neus ... ... ... ... ... ... ... ... 1.1 Wanneer spreken we over een robot? ROBOTS: 6 e LEERJAAR + / groep 8 + 1 e JAAR SECUNDAIR / VoortgEZET ONDERWIJS 1. ROBOT OF GEEN ROBOT? 1.1 Wanneer spreken we over een robot? Iedereen kan zich wel iets voorstellen bij het woord robot. Toch

Nadere informatie

Sensorische informatieverwerking

Sensorische informatieverwerking Sensorische informatieverwerking Algemeen De zintuigen spelen in de ontwikkeling een grote rol. Ieder mens ontvangt door middel van zijn zintuigen informatie over de buitenwereld en over het eigen lichaam.

Nadere informatie

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68.

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68. 1 Elke gedachte/ gevoel/ actie komt op de één of andere manier door het zenuwstelsel. Ze kunnen niet voorkomen zonder het zenuwstelsel. is een complexe combinatie van cellen (functie: zorgen dat organismen

Nadere informatie

Samenvatting project natuur zintuigen

Samenvatting project natuur zintuigen Samenvatting project natuur zintuigen Let op: De plaatjes hoef je niet te leren! Samenvatting van de huid Hoe voel je? In je huid zitten drukreceptoren die gestimuleerd worden door jouw vinger. Ze sturen

Nadere informatie

1 Eindtermen. 1.1 Onderzoekend leren. 1.2 Wetenschap en samenleving

1 Eindtermen. 1.1 Onderzoekend leren. 1.2 Wetenschap en samenleving 1 Eindtermen Hieronder volgt een opsomming van eindtermen voor de tweede graad (nl. onderzoekend leren (eindtermen 1 t.e.m. 12), wetenschap en samenleving (eindtermen 13 t.e.m. 21) en attitudes (22* t.e.m.

Nadere informatie

De hersenen: het meest complexe orgaan van het menselijk lichaam

De hersenen: het meest complexe orgaan van het menselijk lichaam De hersenen: het meest complexe orgaan van het menselijk lichaam De hersenen C. Lafosse Revalidatieziekenhuis RevArte Om de stoornissen en beperkingen van iemand met een hersenletsel te leren kennen en

Nadere informatie

De uitnodigingsbrief 11. Deel I Een algemene kennismaking 15

De uitnodigingsbrief 11. Deel I Een algemene kennismaking 15 Inhoudsopgave De uitnodigingsbrief 11 Deel I Een algemene kennismaking 15 1 De ontmoeting 16 2 De zenuwcel (neuron) 23 3 De steuncel (gliacel) 32 3a De stercel (astrocyt) 32 3b De isolatiecel (oligodendrocyt

Nadere informatie

Meer weten: Youngworks. Puberhersenen. Het puberbrein

Meer weten: Youngworks. Puberhersenen. Het puberbrein Workshop: Puberbrein Tips voor de praktijkbegeleider 1. Jongeren hebben een expert nodig die ze structuur en begeleiding biedt om hun eigen ideeën en initiatieven uit te voeren. En die op tijd kan loslaten.;

Nadere informatie

Thema: Zintuigen, zenuwstelsel en spieren - H 5

Thema: Zintuigen, zenuwstelsel en spieren - H 5 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 04 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74818 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Neurorevalidatie ITON IN VOGELVLUCHT

Neurorevalidatie ITON IN VOGELVLUCHT Neurorevalidatie ITON IN VOGELVLUCHT ITON ITON: instituut voor toegepaste neurowetenschappen Hoofddocent: Dr. Ben van Cranenburgh Inhoud presentatie Cijfers t.a.v. CVA Anatomie,informatieverwerking e.d.

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de Rick Helmich Cerebral Reorganization in Parkinson s disease (proefschrift) Nederlandse Samenvatting De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Nadere informatie

Examen Medische Vakken

Examen Medische Vakken Examen Medische Vakken Neurologie, psychiatrie, dermatologie AGN 4e jaar, cohort 07-11 1. Het aantal paren hersenzenuwen is a. 4 b. 12 c. 6 d. 8 2. Met het begrip Centraal Motorisch Neuron (CMN) wordt

Nadere informatie

Staat alles in het brein vast?

Staat alles in het brein vast? 7 maart 2009 Staat alles in het brein vast? Rob van der Lubbe, GW-CPE Universiteit Twente Sheet 1 Goedemorgen allemaal. Welkom bij de lezing Staat alles vast in het brein?. Allereerst wil ik Toine van

Nadere informatie

Sensorische Integratie. Betere interactie met jezelf en omgeving door juiste waarneming én beweging. www.stichtingnovo.nl

Sensorische Integratie. Betere interactie met jezelf en omgeving door juiste waarneming én beweging. www.stichtingnovo.nl Sensorische Integratie Betere interactie met jezelf en omgeving door juiste waarneming én beweging www.stichtingnovo.nl Inleiding Deze folder is bedoeld voor ouders, verzorgers en begeleiders van mensen

Nadere informatie

Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming

Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming De student moet de verschillende typen

Nadere informatie

Fenotype nakomelingen. donker kort 29 donker lang 9 wit kort 31 wit- lang 11

Fenotype nakomelingen. donker kort 29 donker lang 9 wit kort 31 wit- lang 11 1. Bij honden is het allel voor donkerbruine haarkleur (E) dominant over het allel voor witte haarkleur (e). Het allel voor kort haar (F) is dominant over het allel voor lang haar (f). Een aantal malen

Nadere informatie

Les 19 Zenuwstelsel 2

Les 19 Zenuwstelsel 2 Les 19 Zenuwstelsel 2 Sympatisch - parasympatisch ZS, lumbaal punctie, verlammingen, piramide baan (CMN), extrapiramdaal ANZN 1e leerjaar - Les 19 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Sympathische parasympathische

Nadere informatie

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige Paragraaf 7.1 prikkel Signalen die een zintuigcel uit de omgeving opvangt actiepotentiaal Verschil in elektrische lading over de membraan van een zenuwcel op het moment van een impuls adequate prikkel

Nadere informatie

Fysiologie & Anatomie Inhoud

Fysiologie & Anatomie Inhoud Fysiologie & Anatomie Inhoud Actiepotentiaal... 18 FYSIOLOGIE... 3 Innervatie routes...19 Wondgenezing /Bindweefselherstel... 3 PIJN...21 Bindweefselindeling...3 HPA as...24 Verschillende behandelingen

Nadere informatie

1 De neurofysiologie van acute en chronische pijn

1 De neurofysiologie van acute en chronische pijn 1 De neurofysiologie van acute en chronische pijn Jo Nijs en C. Paul van Wilgen Om educatie over pijnfysiologie toe te passen bij patiënten met chronische pijn is een gedegen kennis van pijnfysiologie

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 6: Regeling. Basisstof 1. Zenuwstelsel regelt processen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 6: Regeling. Basisstof 1. Zenuwstelsel regelt processen: Samenvatting Thema 6: Regeling Basisstof 1 Zenuwstelsel regelt processen: - regelen werking spieren en klieren - verwerking van impulsen van zintuigen Zintuigcellen: - staan onder invloed van prikkels

Nadere informatie

Zenuwstelsel a3. Wat kun je hier intekenen wat goed weergeeft waar dit hoofdstuk over gaat?

Zenuwstelsel a3. Wat kun je hier intekenen wat goed weergeeft waar dit hoofdstuk over gaat? Zenuwstelsel a3 Wat kun je hier intekenen wat goed weergeeft waar dit hoofdstuk over gaat? Bewustwording 1 Wanneer wordt een mens zich bewust van prikkels? A Als de prikkels worden omgezet in impulsen.

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Inleiding 6

Inhoud. Voorwoord 5. Inleiding 6 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Ziekten van de zintuigen 9 1.1 Symptomen en diagnostische hulpmiddelen bij oogziekten 9 1.2 Aangeboren afwijkingen van het oog 12 1.3 Verkregen oogafwijkingen 18 1.4 Symptomen

Nadere informatie

Perceptie en Motoriek zijn onlosmakelijk verbonden

Perceptie en Motoriek zijn onlosmakelijk verbonden Het zien Perceptie en Motoriek zijn onlosmakelijk verbonden Als de oogspieren worden ingespoten met een spierverlammend middel valt het beeld in enkele tientallen ms weg Reeksen van oogfixaties en saccades

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties Informatie voor verwijzers Zie jij wat ik zie? Kinderen met CVI Visuele problemen en beperkingen in het dagelijks

Nadere informatie

Zintuigelijke waarneming

Zintuigelijke waarneming Zintuigelijke waarneming Biologie Havo klasse 5 HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Doelstellingen De student moet de verschillende typen zintuigen kunnen opnoemen

Nadere informatie

Herstel vanuit het centrale zenuwstelsel (Czs)

Herstel vanuit het centrale zenuwstelsel (Czs) ECHELON 4 Constitutioneel niveau Neuro-Endocrien Met Neuro-endocrien wordt de integratie aangeduid van twee systemen: Het Centraal Zenuwstelsel en het endocriene (hormonen) systeem dat voor het belangrijkste

Nadere informatie

De rol van het CZS bij bewegen

De rol van het CZS bij bewegen De rol van het CZS bij bewegen Het centraal zenuw stelsel (CZS) bestaat uit het ruggenmerg en de hersenen. De hersenen bestaan uit zo n 100 miljard zenuwcellen, neuronen genoemd, en triljoenen ondersteunende

Nadere informatie

We kunnen het zenuwstelsel daarom onderverdelen in de controlekamer: het centrale zenuwstelsel en informatiewegen: het perifere zenuwstelsel.

We kunnen het zenuwstelsel daarom onderverdelen in de controlekamer: het centrale zenuwstelsel en informatiewegen: het perifere zenuwstelsel. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 Het zenuwstelsel De hersenen, het ruggenmerg en de zenuwen in je lichaam vormen samen het zenuwstelsel.

Nadere informatie

Casuïstiek voor doktersassistenten Ik heb barstende hoofdpijn ISBN 978 90 313 7884 5. Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis

Casuïstiek voor doktersassistenten Ik heb barstende hoofdpijn ISBN 978 90 313 7884 5. Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis Antwoorden ISBN 978 90 313 7884 5 Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis 1.1 Centrale zenuwstelsel Onderdelen hersenen 1. voorhoofdskwab 2. sensorische schors 3. achterhoofdskwab 4. slaapkwab 5. verlengde

Nadere informatie

Nieuwe leerplandoelstellingen voor Opmerkingen. Inhoud leerwerkboeken

Nieuwe leerplandoelstellingen voor Opmerkingen. Inhoud leerwerkboeken Inhoud leerwerkboeken e leerplandoelstellingen voor 2015-2016 D/2015/7841/015 EUREKA!1A Thema 1 Zintuigen 1 Inleiding 1.1 Prikkel, reactie en zintuig B52 Uit waarnemingen afleiden of illustreren dat spierbewegingen

Nadere informatie

Hoofdstuk 8: Control of movement

Hoofdstuk 8: Control of movement SPIEREN Skeletspieren Skeletspieren zijn spieren die ons skelet bewegen en verantwoordelijk zijn voor onze handelingen. Ze zijn vastgehecht aan elk uiteinde van elk been via pezen (sterke bundel bindweefsel).

Nadere informatie

Samenspel. Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes

Samenspel. Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes HFST 17 Samenspel Samenspel 17.1 Een ogenblik Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes Hersenen, ganglioncellen, bipolairecellen, zichtbaar licht 17.3 Zie je wat je ziet?

Nadere informatie

Even voorstellen; Cor Reusen; - fysiotherapeut s Heerenloo - consulent SI voor CCE - docent SI bij estasi-training

Even voorstellen; Cor Reusen; - fysiotherapeut s Heerenloo - consulent SI voor CCE - docent SI bij estasi-training Even voorstellen; Cor Reusen; - fysiotherapeut s Heerenloo - consulent SI voor CCE - docent SI bij estasi-training Even voorstellen; Marlèn Lemmens; - Logopedist - Consulent Expertisecentrum Doofblindheid

Nadere informatie

Inhoudstafel WEZO3: 3-4 uurs

Inhoudstafel WEZO3: 3-4 uurs Inhoudstafel WEZO3: 3-4 uurs Thema 1: Licht en zien: Spiegeltje, spiegeltje aan de wand (12 u) - Hoofdstuk 1 Licht 1.1 Lichtbronnen en donkere lichamen 1.2 Interactie van het licht met voorwerpen 1.3 Rechtlijnige

Nadere informatie

HET DOVE BABYBREIN: HANS KLOK ONDER DE ILLUSIONISTEN

HET DOVE BABYBREIN: HANS KLOK ONDER DE ILLUSIONISTEN HET DOVE BABYBREIN: HANS KLOK ONDER DE ILLUSIONISTEN L E Z I N G T H E M A : H E T D O V E B A B Y B R E I N J O H N B O S, M S C N E U R O W E T E N S C H A P P E R N E U R O P S Y C H O L O O G D O C

Nadere informatie

Stijve harken, angsthazen en brokkenmakers

Stijve harken, angsthazen en brokkenmakers Stijve harken, angsthazen en brokkenmakers Sensorische integratie stoornissen en cranio-sacraal therapie Jeannette van Yperen, 2011 Versie 1.0-2011JvY Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1: Inleiding p. 3-4 Hoofdstuk

Nadere informatie

Lens plat of lens bol?

Lens plat of lens bol? Lens plat of lens bol? Lens plat of lens bol? In de verte kijken: plat Spannen kringspieren of radiale spieren in iris? Spannen kringspieren of radiale spieren in iris? Van donker naar licht: pupil wordt

Nadere informatie

Stijve harken, angsthazen en brokkenmakers

Stijve harken, angsthazen en brokkenmakers Stijve harken, angsthazen en brokkenmakers Sensorische integratie stoornissen en cranio-sacraal therapie Jeannette van Yperen, 2011 Versie 1.0-2011JvY Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1: Inleiding p. 3-4 Hoofdstuk

Nadere informatie

Onderzoeken naar ME/cvs brengen de problemen met het autonome zenuwstelsel in verband met de hersenen

Onderzoeken naar ME/cvs brengen de problemen met het autonome zenuwstelsel in verband met de hersenen 25 februari 2017 Onderzoeken naar ME/cvs brengen de problemen met het autonome zenuwstelsel in verband met de hersenen Dr. Barnden van het National Centre for Neuroimmunology and Emerging Diseases (NCNED)

Nadere informatie

H8: motorische cellen

H8: motorische cellen H8: motorische cellen Reflexbogen Elke gedraging = gevolg van gecoördineerde spierbewegingen = samentrekking (contractie) van skeletspieren is een respons van een prikkel die verwerkt wordt in het centrale

Nadere informatie

1 Ontstaan van hersenletsel

1 Ontstaan van hersenletsel 1 Ontstaan van hersenletsel 11 Voor de trainer Voordat je begint is het goed om te inventariseren wat het beginniveau is van de groep mensen die je tegenover je hebt: Beginniveau 1: Onbekend met NAH Beginniveau

Nadere informatie

(potentiële) belangenverstrengeling

(potentiële) belangenverstrengeling (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51 Inhoud Woord vooraf 11 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13 1.1 Een definitie van de psychologie 14 1.2 Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis 16 1.2.1 Verschillen in het verzamelen

Nadere informatie

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding DC 14 Het bewegingsstelsel 1 Inleiding Wij bewegen voortdurend. Om dat mogelijk te maken, hebben we een heel systeem. Dat systeem bestaat voornamelijk uit beenderen, gewrichten en spieren. De spieren worden

Nadere informatie

Fenomenen die bij een whiplash een rol spelen.

Fenomenen die bij een whiplash een rol spelen. . Bij een whiplash kun je een drietal typische fenomenen onderscheiden. Deze fenomenen kun je verklaren als je whiplash beschouwt als een aandoening van de hersenstam, om precies te zijn het peri-aquaductale

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie

Anatomie / fysiologie Anatomie / fysiologie Zenuwstelsel 4 FHV2009 / Cxx56 7+8 / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 4 1 De basale kernen hebben een taak bij het coördineren van bepaalde bewegingen. De rode kern is gestoord

Nadere informatie

Ruiken en proeven vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62369

Ruiken en proeven vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62369 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62369 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het?

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? Oncologie/0145 1 Deze informatiebrochure is voor personen met een weke delen sarcoom en alle anderen die hier heel dichtbij betrokken zijn: familie, vrienden We geven

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 1 1. Over de auteurs 1 2. Redactionele verantwoording 1 3 Curriculummodel 1 3 Didactisch concept Basiswerken 1 4

Inhoud. Woord vooraf 1 1. Over de auteurs 1 2. Redactionele verantwoording 1 3 Curriculummodel 1 3 Didactisch concept Basiswerken 1 4 Inhoud Woord vooraf 1 1 Over de auteurs 1 2 Redactionele verantwoording 1 3 Curriculummodel 1 3 Didactisch concept Basiswerken 1 4 1 Cellen en weefsels 1 6 1.1 Kenmerken van het leven 1 7 1.2 De opbouw

Nadere informatie

Neurologie. Hersenvliezen. Beschermende structuren. Functies: 1. de schedel, hersenvliezen. 2. de bloed-hersen barrière. 3. autoregulatie. Nadelen?

Neurologie. Hersenvliezen. Beschermende structuren. Functies: 1. de schedel, hersenvliezen. 2. de bloed-hersen barrière. 3. autoregulatie. Nadelen? Neurologie Hoeveel hersencellen heeft een mens? Hoeveel raak je er per dag kwijt? Wat is het gewicht van onze hersenen? Hoeveel % van de totale energie verbruiken onze hersenen? Hoeveel liter bloed per

Nadere informatie

18. Gegeven zijn de volgende uitspraken: I. Tyrosine is de precursor van serotonine II. Een overmaat aan serotonine kan leiden tot agressief gedrag.

18. Gegeven zijn de volgende uitspraken: I. Tyrosine is de precursor van serotonine II. Een overmaat aan serotonine kan leiden tot agressief gedrag. 1. Welke uitspraak is WAAR? a. Evertebraten hebben geen zenuwstelsel dat hun toelaat gecoördineerde bewegingen uit te voeren. b. Evertebraten hebben niet meer dan 10.000 zenuwcellen. c. Het telencephalon

Nadere informatie

Theorie-examen Fysiologie 21 april 2006.

Theorie-examen Fysiologie 21 april 2006. Theorie-examen Fysiologie 21 april 2006. 1. Welke bestanddelen horen, onder normale omstandigheden, niet voor te komen in urine? A. Hormonen en afbraakproducten. B. Eiwitten. C. Zouten. 2. Wat is een voorbeeld

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Samenvatting Nederlandse samenvatting Oorsuizen zit tussen de oren Tussen de oren Behalve fysiek tastbaar weefsel zoals bot, vloeistof en hersenen zit er veel meer tussen de oren, althans zo leert een

Nadere informatie

Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Duizeligheid

Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Duizeligheid Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde Algemeen Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en de daarbij behorende klachten en behandeling. Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is het moeilijk

Nadere informatie

Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie

Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie Jojanneke is een studente van 24 jaar en kampt al een tijdje met depressieve klachten. Het valt haar huis-

Nadere informatie

Werkblad. LES 9: Ouders. www.gavoorgezond.nl GROEP 1-2. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen.

Werkblad. LES 9: Ouders. www.gavoorgezond.nl GROEP 1-2. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen. Werkblad GROEP 1-2 Bijlage 1 Rood actief inspannen/ sporten Oranje middelmatig inspannen Rust Werkblad GROEP 1-2, vervolg Bijlage 2 Dagen van de week Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch. Multiple Sclerose

Libra R&A locatie Blixembosch. Multiple Sclerose Libra R&A locatie Blixembosch MS Multiple Sclerose Deze folder is bedoeld voor mensen met multiple sclerose (MS) die worden behandeld bij Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch. Tijdens uw

Nadere informatie

1. Anatomie en fysiologie van de neus

1. Anatomie en fysiologie van de neus 1. Anatomie en fysiologie van de neus Anatomie De neus bestaat uit bot, kraakbeen en vet. Het septum scheidt beide neusgaten. De buis van Eustachius verbindt de neus met de oren. Het gehemelte scheidt

Nadere informatie

Duizeligheid. Havenziekenhuis

Duizeligheid. Havenziekenhuis Duizeligheid In deze folder leest u wat duizeligheid precies inhoudt. De oorzaken van duizeligheid worden beschreven. En u kunt lezen hoe duizeligheid in het ziekenhuis wordt onderzocht. Tenslotte wordt

Nadere informatie

Bijlage 11: Breinontwikkeling 1 bij adolescenten - Use it or lose it 2

Bijlage 11: Breinontwikkeling 1 bij adolescenten - Use it or lose it 2 Bijlage 11: Breinontwikkeling 1 bij adolescenten - Use it or lose it 2 De adolescentie 3 is een bijzondere, maar ook complexe periode. Heel wat van de veranderingen in het sociaal gedrag van adolescenten

Nadere informatie

4 H4.Het puberende brein. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

4 H4.Het puberende brein. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur Its Academy Laatst gewijzigd Licentie Webadres 24 November 2014 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/51194 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Klankgeoriënteerde stempedagogiek

Klankgeoriënteerde stempedagogiek Klankgeoriënteerde stempedagogiek Oneindige ontwikkeling van een vrije, moeiteloze stemfunctie via de klank Annemieke van Ravesteijn Volgens de klankgeoriënteerde stempedagogiek is een optimale stemfunctie

Nadere informatie

Sekseverschillen in breinontwikkeling

Sekseverschillen in breinontwikkeling Sekseverschillen in breinontwikkeling Hoewel verschillen in breinontwikkeling tussen jongens en meisjes tot nu toe beperkt aandacht hebben gekregen in neurologisch onderzoek is er evidentie dat de ontwikkeling

Nadere informatie

Omdat een Open Generatie Verleden verhindert om Jezelf te zijn! Dit geldt zowel voor ons individueel als als leefgemeenschap

Omdat een Open Generatie Verleden verhindert om Jezelf te zijn! Dit geldt zowel voor ons individueel als als leefgemeenschap Omdat een Open Generatie Verleden verhindert om Jezelf te zijn! Dit geldt zowel voor ons individueel als als leefgemeenschap Met het afsluiten van een open generatie verleden biedt je jezelf als mens de

Nadere informatie

Het consumenten brein: sleutel tot succes van winkelgebieden. Marie-Anne Simons en Jan-Erik van Dijck, MindLogyx Retail, 2016

Het consumenten brein: sleutel tot succes van winkelgebieden. Marie-Anne Simons en Jan-Erik van Dijck, MindLogyx Retail, 2016 Het consumenten brein: sleutel tot succes van winkelgebieden Marie-Anne Simons en Jan-Erik van Dijck, MindLogyx Retail, 2016 INTRODUCTIE Vernieuwing in het denken over (her) ontwikkeling en beheer winkelgebieden:

Nadere informatie

Lesdoelen De kinderen herkennen voorzetsels in een zin. Materiaal Oefenblad instaples 1 taal Antwoordblad instaples 1 taal. Lesduur 25 minuten

Lesdoelen De kinderen herkennen voorzetsels in een zin. Materiaal Oefenblad instaples 1 taal Antwoordblad instaples 1 taal. Lesduur 25 minuten groep 6 vakantie instaples 1 taal Lesdoelen De kinderen herkennen voorzetsels in een zin. Materiaal Oefenblad instaples 1 taal Antwoordblad instaples 1 taal Lesduur 25 minuten Aanwijzingen bij de les Algemene

Nadere informatie