Verslag Wij krijgen Kippen Terugkomdag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslag Wij krijgen Kippen Terugkomdag"

Transcriptie

1 Datum: Locatie: Tijd: Dag voorzitter: Presentatie: Verslag: Copyleft: Stadsdeelkantoor Zuid 14:00 18:00 Anne Stijkel Anne Marieke Schwenke EnergieLokaal Wij krijgen Kippen: Frank Boon, Judith Roodenrijs en Anne Stijkel. Alles uit dit verslag mag worden overgenomen onder vermelding van EnergieLokaal Wij krijgen Kippen en de hierboven genoemde auteurs. Programma in grote lijnen: De middagsessie bestaat globaal uit twee onderdelen. Het eerste uur beslaat een presentatie van Anne Marieke Schwenke over de energieke bottom- up beweging in Nederland waarop verschillende reacties en vragen uit het publiek kwamen. In het tweede gedeelte van de sessie gingen de aanwezigen in 3 groepen uit elkaar om zich per groep te verdiepen in drie onderwerpen: Hoe is het met onze eigen energie? Met andere woorden hoe houdt je het leuk/de energie erin? Verbreden: is energie het doel of een middel? Is verbreding naar andere gebieden zoals voedsel, mobiliteit en zorg wenselijk? Versmallen: is focussen op energiebesparing wenselijk? Vragen recente ontwikkelingen op energiegebied om versmalling richting energiebesparing? Presentatie Anne Marieke Schwenke Energieke bottom- up aan de slag met energie Op het Nederlandse speelveld van lokale duurzame energie zijn verschillende partijen actief. Een belangrijke partij op het speelveld zijn de lokale duurzame energie initiatieven, die sinds kort in grote getalen het speelveld aan het bestormen zijn. Op verschillende websites is te vinden dat het inmiddels om zo n 300 tot 450 initiatieven gaat. Maar volgens Anne Marieke is het te makkelijk om al deze initiatieven onder dezelfde noemer te schuiven. Er zijn namelijk duidelijke verschillen te herkennen tussen lokale duurzame energie initiatieven. Ten eerste is een belangrijk onderscheid te maken tussen initiateven van burgers en initiatieven met burgers. De eerste groep initiatieven is opgericht of opgezet door actieve bewoners, burgers of eindgebruikers zelf met verschillende motivaties. De tweede groep initiatieven is door bijvoorbeeld een gemeente of (project) ontwikkelaar opgericht en geeft burgers de kans om te participeren. Een wezenlijk verschil. 1

2 Door verder in te zoemen op de initiatieven opgericht door burgers zelf wordt duidelijk dat er tussen initiatieven van burgers onderling ook nog duidelijke verschillen aanwezig zijn. Veel mensen denken dat lokale duurzame energie initiatieven iets van de laatste paar jaar is, maar er zijn in Nederland een aantal (ongeveer 15) initiatieven sinds eind jaren 80 en begin jaren 90 al actief op dit gebied. Dit zijn voornamelijk windcoöperaties zoals Windvogel, Kennemerwind, Meerwind, Noorderwind en Zeeuwind. Een tweede lichting lokale duurzame energie initiatieven is opgekomen sinds (waarvan Texel Energie, Grunniger Power en Lochem Energie bekende voorbeelden zijn). In navolging van deze nieuwe pioniers is in de jaren hierop een flinke toename van lokale duurzame energie initiatieven waarneembaar. Wanneer je kijkt naar initiatieven die hun activiteiten hebben ondergebracht in een rechtsvorm waarbij de coöperatie, stichting en vereniging de meest gekozen vormen zijn wordt duidelijk dat er inmiddels zo n 70 initiatieven deze stap hebben gezet. Naast deze initiatieven zijn er talloze activiteiten in wijken en buurten die zich richten op het besparen of gezamenlijk opwekken van lokale duurzame energie maar geen rechtsvorm hebben opgericht hiervoor. De omvang van deze laatste groep is daarom moeilijk te schatten en loopt uiteen van 300 tot 450 initiatieven. Daarnaast is een onderscheid te maken naar de activiteiten die worden ontplooid door de lokale duurzame energie initiatieven. Dit varieert van klein en vrijblijvend tot omvangrijk en complex. Veel voorkomende activiteiten zijn: Adviseren, informeren via bijvoorbeeld energiecafés. Collectieve inkoopacties van zonnepanelen, groene stroom of energiebesparende maatregelen. Collectief isoleren. Project ontwikkeling en financiering van bijvoorbeeld collectieve zonnepanelen of windmolens Leveren van eigen (gas en) stroom Deze activiteiten zijn samen te vatten als: het organiseren van samenwerking (Martijn Messing). Initiatiefnemers van lokale duurzame energie initiatieven hebben vaak uiteenlopende redenen waarom zij tijd, geld en moeite investeren in hun initiatief. Waar de eerste lichting (van eind jaren 80 en begin jaren 90) met name werd opgericht om een alternatief te bieden tegen kernenergie zie je dat de nieuwe lichting zich meer richt op sociaal ondernemerschap (leefbaarheid, zelfredzaamheid, onafhankelijkheid). Veel genoemde argumenten voor het oprichten van een lokaal energie initiatief zijn (in willekeurige volgorde): Milieu, klimaat Energielasten verlagen/controleren Lokale economie versterken 2

3 Lokale gemeenschap (sociale cohesie) versterken Commercieel (het rendeert) Reactie op grootschaligheid (macht energiesector) Het is binnen handbereik (goede voorbeelden, technieken zijn aanwezig, markt is geliberaliseerd) Zeggenschap, zelfvoorziening, onafhankelijkheid. Bredere maatschappelijke ontwikkeling De opkomst van lokale duurzame energie initiatieven is onderdeel van een bredere trend die zich naast energie ook richt op zorg, educatie, voedsel, mobiliteit en andere levensbehoeften. Daarnaast hebben lokale, provinciale, nationale overheden en Europa doelstellingen voor het terugdringen van broeikasgassen en het faciliteren van een maatschappij op schone energie (i.e. energietransitie). Deze twee trends komen samen in lokale duurzame energie initiatieven. Zoals beschreven worden deze ontwikkeling wordt ook vanuit Den Haag nauwlettend gevolgd maar gaat dit niet geheel zonder contradicties. Vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM - al een contradictie in zichzelf) wordt de participatiemaatschappij en daarbij de brede trend gesteund. Aan de andere kant wordt de energietransitie mede bepaald door de Ministeries van Economische Zaken (EZ) en Financiën. Helaas complementeren beide stromen elkaar op het gebied van lokale duurzame energie initiatieven niet. Daar waar IenM en BZK burgerinitiatieven en lokale duurzame energie initiatieven omarmen, kijken EZ en Financiën voornamelijk naar de schatkist en marginaliseren deze ontwikkeling. De defensieve houding van het Ministerie van EZ en Financiën is deels te verklaren vanuit mis te lopen inkomsten uit de Energiebelasting (EB). Momenteel levert de EB het Rijk ongeveer 5 tot 6 miljard op. Een groot gedeelte hiervan wordt opgebracht door kleinverbruikers (consumenten/huishoudens). Wanneer zelf opgewekte (zonne)energie op grote schaal kan worden gesaldeerd, lopen de inkomsten uit de EB hierdoor terug. Met andere woorden, daar waar het Ministerie van IenM en BZK participatieve initiatieven ondersteunen, wordt de ontwikkeling van participatieve initiatieven op het gebied van lokale duurzame energie gehinderd vanuit het Ministerie van EZ en Financiën. Onderzoek naar lokale duurzame energie initiatieven Dit gedeelte is door tijdgebrek onderbelicht gebleven maar was wel onderdeel van het programma en daarom hieronder kort toegelicht: Lokale duurzame energie initiatieven kunnen een (significante) bijdrage leveren aan de lokale, provinciale en nationale klimaatdoelstellingen. Actieve eindgebruikers organiseren zich en zetten zich in om een bijdrage te leveren maar opereren daarbij op 3

4 een woelig speelveld waar de hierboven beschreven tegenstrijdige stromen samenkomen. In de praktijk leidt dit tot ongemakken en ontstaan er vragen zoals: Wie gaat de energietransitie realiseren? En komt deze van onderop? Is er een rol weggelegd voor burgers/eindgebruikers? Met andere woorden: is de samenleving daadwerkelijk aan zet? Wordt hier misschien te makkelijk over gedacht dat de samenleving het gaat doen? En teren overheden op deze manier niet teveel in op het sociaal kapitaal dat nu enthousiast aanwezig is in de samenleving? Deze vragen en ontwikkeling van de participatieve samenleving hebben ook de aandacht getrokken van onderzoeksinstellingen door heel Nederland (zie als voorbeeld sheet 11 uit de presentatie van Anne Marieke). Verschillende onderzoekers hebben en met name studenten hebben deze beweging bestudeerd en beschreven in scripties en rapporten. Anne Marieke heeft een deel van deze onderzoeken verzameld en probeert momenteel het onderzoek naar lokale duurzame energie initiatieven te structureren. Onderwerpen van deze scripties en rapporten richten zich o.a. op (zie sheet 13): Business modellen Duitse en NLse zon- en windcoöperaties Succes- en faalfactoren bestuur, organisatie, opkomst en groei energiecoöperaties (NL, Europa) Beweegredenen burgerinitiatieven Rol van de overheid, sturingsmodellen (NL, Duitsland) Analyse van maatschappelijke dynamiek (transitie) Crowdfunding Betekenis faillisement Trianel voor energiecoöperaties Energieneutrale gebiedsontwikkeling, rol van een lokaal energiebedrijf Weerstand windprojecten, interventiestrategieën, financiële participatie Potentiele onderzoeksvragen over of vanuit de praktijk die naar boven komen zijn: Wat is mogelijk: Lokale potentieel duurzaam decentraal (gebiedsstudies)? Met wie: Welke netwerken, partijen relevant? Hoe: organiseren van samenwerking, (nieuwe) business modellen, financiering? Coöperatieve, sociale ondernemingen? Meervoudige waarde creatie? Ontwikkeldynamiek? Waarom: Sociale bewegingen, achterliggend gedachtegoed? Impact energietransitie: bijdrage aan energietransitie? Lokale baten? Impact maatschappij: democratisering, machtsbalans, (energie)regime change? Impact op mensen: gedrag, Lessen uit Duitsland, Engeland, Denemarken? Ervaringen met (financiële) burgerparticipatie modellen? 4

5 Beknopte verslagen van de besproken aspecten in de drie groepen Groep 1: En hoe is het met onze eigen levensenergie? Op 12/12/13 stelden we onszelf die vraag, al langer of korter bezig zijnde met samen energie opwekken, al dan niet in Wij krijgen Kippen - verband. Hoe houden we het leuk, waar krijg ik energie van? Je leeggetrokken voelen worden en frustratie bleken voor een aantal van ons niet onbekend. Wij gingen met elkaar op zoek naar de sleutels. Voor ieder individueel ligt het allemaal net even anders, maar dat het steeds balanceren is tussen verschillende van onderstaande punten was duidelijk. Realiseer je dat we met zaken bezig zijn die een lange adem vragen. Hou Nelson Mandela voor ogen die wel erg lang moest wachten tot de tunnel uitgang zichtbaar werd Velen van ons zijn nog een jonge club. Probeer daarom ook steeds kleine successen binnen te halen EN die te vieren. Zo bouw je vertrouwen en robuustheid op. Doe wat je leuk vindt, volg je hart. Kies de rol die bij je past, en accepteer jouw rol in relatie tot de context. Je kunt bijvoorbeeld ook anoniem complimenten op elkaars rug schrijven. Stel je kwetsbaar op, ook als het moeilijk wordt. Wees eerlijk, en vraag na. Spreek en luister vanuit geweldloze (niet beschuldigende) communicatie. Dat creëert veiligheid en vertrouwen. Zie waar de tijd rijp voor is in welke context. Een netwerkorganisatie houdt het licht. Realiseer je dat er verschillende communities of interests kunnen zijn. Die mogen ook naast elkaar bestaan. Zie ze als verkenners. Breng de kennis van die verkenning regelmatig bijeen, zodat je samen in nieuwsgierigheid en verwondering van elkaar blijft leren. Zie dat er extern, maar soms ook intern - tegengestelde belangen spelen en dat er strijd is, maar laat je er niet inzuigen. Als wel, zoek dan de weg voorbij verzuring, naar acceptatie naar verandering. Kijk hoe je angst, boosheid, onmacht om kan buigen naar humor, naar luchtigheid; verzin een list; ook zingen, buiten zijn, een jeugdfestijn organiseren e.d. kan werken. Suggestie: Wij krijgen Kippen festival ; spel zonder grenzen. Ook samen een moestuin runnen is leuk, en leerzaam. Het laat je zo duidelijk ervaren dat zaken tijd nodig hebben EN dat sommige dingen vanzelf gaan als je het die tijd geeft. Neem de tijd om samen onderweg te gaan. Bv in de bus naar Duitsland langs mooie projecten om je te laten inspireren. Goed ook voor de groepsbinding. Wees voorzichtig met geld betalen. Dat creëert snel scheve gezichten. Kijk om je heen welke verdienmodellen er al zijn, bv de Windvogel die boven de 20 uur per maand een (bescheiden) vergoeding hanteert. Mocht er toch al een groter commitment nodig zijn, denk dan aan flexibele contracten. Maar bovenal; transparant! 5

6 Ontwikkel tegelijkertijd ook een gezond zelfbewustzijn naar buiten toe. Tegenwoordig word je als burgerinitiatief van overheid tot bedrijfsleven omarmd, maar ook uitgebuit. Ieder zit daar betaald en jij niet. Dat vraagt om nieuwe businessnodellen. Een vergoeding voor jouw ervaringskennis, jouw netwerk is zeker op zijn plaats. Groep 2: Verbreden of juist niet? Energie als doel of middel voor de transitie. De vraag wordt opgepakt door het te hebben over verbreding binnen een energie coöperatie. Waar de een hier positief tegenover staat (risico spreiding, weerbaarheid), staat de ander er negatief tegenover (er is al genoeg te doen m.b.t. energie, het is ingewikkeld genoeg, je moet doen waar je goed in bent en niet teveel op willen pakken). Echter, de vraag is niet door iedereen hetzelfde opgevat: wordt er gedoeld op verbreding binnen de energie coöperatie, of verbreding in het algemeen (bijvoorbeeld aanhaken op/samenwerken met andere initiatieven)? Hierop komen er verschillende voorbeelden langs: Noorderzon: een coöperatief initiatief wat een woongroep voor en door elkaar wil organiseren. Een woongroep waarbinnen een aantal bewoners zich bezig houden met de energievoorziening, een aantal andere bewoners focussen zich op voedselvoorziening, een aantal anderen op kinderopvang etc. Het voordeel van dit initiatief is dat als er tegenslag is op 1 gebied, dit opgevangen wordt door successen van het ander. Twee energie coöperaties, met een andere oosprong/insteek. Waar het een vooral met subsidies opgestart is en een enge focus had, stopte het ander bij ieder succesvol project een deel in de coöperatie (uiteenlopend van samen inkopen, samen zonnepanelen plaatsen etc). Het laatste werd op die manier zelf organiserend (en creëerde werkgelegenheid vanuit de coöperatieve gedachte) waar het eerste niet goed verder is uitgerold. Het blijkt dat de meningen verdeeld zijn of je zou moeten verbreden binnen een energie coöperatie, maar verbreden in het algemeen op lange termijn wordt onderschreven door de meesten aan tafel (uitgaande van het aloude principe wie zwijgt stemt toe). Verbreden is zeker niet de drijfveer van alle energie coöperaties, maar het lijkt dat een meerderheid van de ronde tafel geloofd dat de energie coöperatie een middel is (en geen doel). Uiteindelijk gaat het erom dingen zelf/samen te willen organiseren, zelf/samen de controle te hebben, zelf/samen een stukje duurzame toekomst in handen te willen hebben. Dit betekent niet perse dat de hemel beloofd moet worden (realistisch blijven), maar wel dat de onderliggende gedachte van de oprichting van een energie coöperatie voorkomt uit een stel dieper liggende principes. Een energie coöperatie kan in dit kader gezien worden als een stip op de horizon (naar een duurzame toekomst). Om de mogelijkheden open te houden voor de lange termijn, zou je praktisch gezien in de statuten van de energie coöperatie kunnen opnemen dat verbreding (richting eenzelfde doel: een duurzame toekomst) in de toekomst een mogelijkheid is. M.a.w. het 6

7 is verstandig je statuten niet dusdanig afgekaderd zijn opgesteld dat er alleen activiteiten omtrent duurzame energie kunnen plaatsvinden. Ook zou een coöperatie als bindende factor hangend boven verschillende initiatieven een vorm van organiseren kunnen zijn; zo ben je ook weerbaarder voor de toekomst en vanuit de coöperatieve gedachte kan werkgelegenheid gecreëerd worden. Groep 3: Versmallen richting energiebesparing of juist niet? De zoekrichting van deze groep is ontstaan naar aanleiding van schommelende wetgeving op het gebied van lokale duurzame energie (zie ook het kopje: bredere maatschappelijke ontwikkelingen). Hierdoor is het idee geopperd of lokale duurzame energie initiatieven er goed aan te doen hun activiteiten te versmallen. Dit kan bijvoorbeeld door de opwek van duurzame energie links te laten liggen en focus aan te brengen op het gebied van energiebesparing. Redenatie hierachter is dat het onzeker is en blijft, of er over opgewekte duurzame energie energiebelasting geheven gaat worden. Door de nadruk op opwek te houden blijft deze onzekerheid voortbestaan. Wanneer de focus wordt verlegd (c.q. versmald) naar energiebesparing over een niet gebruikte eenheid energie kan immers (nog) geen belasting worden geheven ontlopen lokale duurzame energie initiatieven de wispelturige overheid. Naast politieke onzekerheid worden ook andere redenen voor versmalling richting energiebesparing genoemd. Energiebesparing betekent in veel gevallen namelijk ook een financieel voordeel. Daarnaast wordt het verhogen van wooncomfort door het isoleren van een woningen (warme voeten, minder vocht, minder geluidsoverlast) ook aangehaald. Toch is een hoger wooncomfort een lastig argument omdat energie opwekken of besparen vaak in een adem wordt genoemd met terugverdientijden. Op zich vreemd wanneer dit vergeleken wordt met andere aankopen zoals een keuken, badkamer of (opties op een) nieuwe auto. Bij dit soort aankopen draait het vaak om comfort of luxe en staat een investering zelden op de tocht vanwege een onrendabele terugverdientijd. Een mogelijkheid om van energiebesparing een business model te maken is door een Energy Service Company/Cooperative (ESCo of ESCoop) op te richten. De ESCo investeert in energiebesparende middelen waardoor de energielasten van de woning of pand waarin wordt geïnvesteerd lager worden. De ESCo verdient de investering terug doordat (een deel van) de besparing voor een bepaalde periode wordt terugbetaald. Over het algemeen zijn de deelnemers van deze groep het eens dat focussen op energiebesparing d.m.v. een ESCo of ESCoop een alternatief kan zijn voor lokale duurzame energie initiatieven. Belangrijk hierbij is dat er niet te licht wordt gedacht over de verantwoordelijkheden die hierbij komen kijken. Eindgebruikers moeten namelijk niet het gevoel krijgen van de ene God overgeleverd te zijn aan de andere. Vertrouwen is hierbij vitaal. Een ESCo die wordt gevormd door eindgebruikers zelf in de vorm van coöperatie (ESCoop) kan helpen om dat vertrouwen 7

8 te scheppen. Maar voor beide vormen geldt dat er niet te gemakkelijk over gedacht moet worden. Zo zijn woningen niet allemaal hetzelfde en geldt hetzelfde voor de bewoners. Een one- size- fits- all principe gaat daarom lang niet altijd op, waardoor het lastig is om besparingen of prestaties te kunnen garanderen. Conclusie: Het onzekere politieke klimaat is een drijfveer om als lokaal duurzaam energie initiatief de focus van opwek te verleggen richting besparing. Naast wispelturig beleid en wetgeving kunnen andere argumenten zoals financieel voordeel en meer comfort ook bijdrage aan deze verschuiving. Versmallen via bijvoorbeeld een ESCo of ESCoop kan een succesvolle strategie zijn. Echter, een belangrijk punt van discussie was dat besparingen d.m.v. een ESCo of ESCoop niet als een simpele exit- strategie moet worden gezien. 8

Energieke Bo+omup aan de slag met Energie

Energieke Bo+omup aan de slag met Energie Energieke Bo+omup aan de slag met Energie Waar hebben we het eigenlijk over? 300-450 ini9a9even (HIER Opgewekt) Ini9a9even van burgers: 1. Windcoöpera9es (> 90: 15) 2. Energiecoöpera9es- bedrijven (> 2009:

Nadere informatie

Energiecoöperaties: ambities, handelingsperspectief en interactie met gemeenten

Energiecoöperaties: ambities, handelingsperspectief en interactie met gemeenten Energiecoöperaties: ambities, handelingsperspectief en interactie met gemeenten De energieke samenleving in praktijk 23 januari 2015 Hans Elzenga, Anne Marieke Schwencke 1 Onderzoeksvragen (i.o.m. met

Nadere informatie

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013 Lokale duurzame energie ontwikkelen Derck Truijens 18 april 2013 Inhoud Windunie: samen voor de wind Lokale duurzame energie initiatieven Lokaal duurzame energie ontwikkelen Het begon in 2000... De energiemarkt

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

12-12-2014 thuis in energie presentatie Duurzaam4Life 3

12-12-2014 thuis in energie presentatie Duurzaam4Life 3 Programma 20:00 Plenaire aftrap VKK Energie inspiratie Otto Willemsen AGEM samen op weg Guus Ydema Provinciale regelingen Maarten Visschers Leefbaarheid en gemeenschapsvoorzieningen Peter van Heek 20:30

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten

De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten Menno van Rossum De Windcentrale Jeroen Vanson Greenchoice 21 November 2014 AGENDA Greenchoice Over Greenchoice Lokale initiatieven en coöperaties De

Nadere informatie

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen?

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen? FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? De opwekking van duurzame energie loopt nog niet zo n vaart, ook niet in de Achterhoek. En zeker de wat grotere initiatieven, ook van bestaande

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Zon op VVE Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Waarom doen we dit? Wereldwijde klimaatcrisis Klimaat top Parijs Energie Akkoord Nederland Klimaatzaak Urgenda Maar er gebeurt nog steeds te weinig en te

Nadere informatie

26 augustus 2014 Onderweg naar nieuwe duurzame initiatieven in Hilversum 1 26 augustus 2014

26 augustus 2014 Onderweg naar nieuwe duurzame initiatieven in Hilversum 1 26 augustus 2014 1 AGENDA 20.00 uur 1. Welkom / opening 2. Kort voorstelrondje 3. Inventarisatie van initiatieven die aanwezigen graag willen bespreken 4. Vaststellen agenda 5. Korte presentatie Duurzaam Hilversum & Hilversum

Nadere informatie

Dan op een ander dak!

Dan op een ander dak! Geen zonnepanelen op eigen dak? Dan op een ander dak! Een initiatief van Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is burgerinitiatief Buurtbewoners kopen gezamenlijk zonnepanelen Op

Nadere informatie

Versnelling van de energietransitie met de lokale energiecoöperatie Jurgen van der Heijden, april 2014

Versnelling van de energietransitie met de lokale energiecoöperatie Jurgen van der Heijden, april 2014 (verschenen in nr. 3, september 2014 Magazine Energie+) Versnelling van de energietransitie met de lokale energiecoöperatie Jurgen van der Heijden, april 2014 Alle gemeenten zien in meer of mindere mate

Nadere informatie

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 OPINIERONDE 2 oktober 2014 Agendapuntnummer: 6 Raadsvergadering 16 oktober 2014 Onderwerp: Sociale randvoorwaarden windenergie Registratienummer: 14int03080 Casenr:

Nadere informatie

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI = sociale duurzaamheid, van A naar anders. Anders denken, nieuwe wegen bewandelen en nieuwe, niet voor de hand liggende samenwerking tot stand brengen

Nadere informatie

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân Gebruik de lokale, Friese kracht voor meer duurzame energie en werkgelegenheid Vijf stellingen voor een duurzamer Fryslân Steeds meer Friezen kiezen er voor om zelf duurzame energie op te wekken, thuis

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deze Monitor gaat over: je organisatie (initiatief): mensen, activiteiten, organisatie, financiële situatie. TOELICHTING MONITOR ORGANISATIE LET OP: Deze vragenlijst bestaat

Nadere informatie

VERSLAG CLUSTER VVE, 13 MAART 2012. Anne Opent:

VERSLAG CLUSTER VVE, 13 MAART 2012. Anne Opent: VERSLAG CLUSTER VVE, 13 MAART 2012 Anne Opent: Wij krijgen Kippen is een project dat is gestart om proces en systeeminnovatie voor elkaar te krijgen. We hebben een prachtige lijst met 50 initiatieven,

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

Realisatie energieambitie Wageningen

Realisatie energieambitie Wageningen Dr.ir. Mieke Oostra - lector Innovatieve Technologie in de Bouw - Saxion & lector Ruimtelijke Transformaties - Hanzehogeschool Realisatie energieambitie Wageningen 11 juni 2015 AMBITIE wageningen OPVALLEND

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Resultaten Enquête Duurzame Energie Metslawier

Resultaten Enquête Duurzame Energie Metslawier Inleiding: Begin mei 23 is door Dorpsbelang Metslawier/DOM Metslawier een enquête huis aan huis verspreid. Doel van deze enquête is het inzichtelijk maken van de vraag van dorpsbewoners naar middelen om

Nadere informatie

Loyens en Loeff seminar

Loyens en Loeff seminar Loyens en Loeff seminar Stientje van Veldhoven D66 woordvoerder energie en klimaat De politiek van salderen Een sterk merk? Bekijk decentrale opwekking / salderen vanuit een politieke bril: Decentraal

Nadere informatie

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Gerben van Lunteren, Feike van der Zandt, Aernoud Olde, Renske den Exter, Raoul Santibanez Gemeenten: Blaricum, Bussum, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden,

Nadere informatie

Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels

Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels De Groene Reus Coöperatie u.a. delegatie CU-fractie 6 maart 2015 van 14.00-17.00 uur Natuurbelevingscentrum

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Starten met samenwerken

Starten met samenwerken Starten met samenwerken Alfred Griffioen alfred.griffioen@ondernemerscooperatie.nl 06-24776865 F =m x a con cept (het; o; meervoud: concepten) 1. opzet, plan; ontwerp be trek ken (werkwoord; betrok, heeft,

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Energieke BottomUp in de lage landen

Energieke BottomUp in de lage landen Energieke BottomUp in de lage landen 20-8-2012 De kranten staan vol met stadslandbouwers, zorgcoöperaties, broodfondsen en lokale energiecoöperaties. Overal slaan zelfredzame burgers de handen ineen en

Nadere informatie

Koepel presentatie ten behoeve van Bestuur Vogelwijk Energie(k) Den Haag

Koepel presentatie ten behoeve van Bestuur Vogelwijk Energie(k) Den Haag Koepel presentatie ten behoeve van Bestuur Vogelwijk Energie(k) Den Haag Indeling 1. Algemene Informatie a) Wijk b) Vogelwijk Energie(k) 2. Historie Vogelwijk Energie(k) 3. Duinvogel 4. Resultaten (naar

Nadere informatie

Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015

Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015 Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015 Verslag bijeenkomst regionale energieagenda 30 oktober 2015, Amersfoort 2 Regionale energieagenda 30-10-2015 Regionale Energieagenda terugblik werksessies

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Visie op Sociale windenergie. Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen

Visie op Sociale windenergie. Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen Visie op Sociale windenergie Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR Duurzaam Drimmelen wil duurzaamheid in gemeente Drimmelen vergroten Ecologisch,

Nadere informatie

Voortzetting van de subsidieregeling

Voortzetting van de subsidieregeling Voortzetting van de subsidieregeling De huidige regeling Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen is zo succesvol dat deze recht doet aan continuering. De 60 aanvragen bij de laatste tranche van deze

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Geen zonnepanelen op je eigen dak? Dan op een ander dak! Het kan met Zon op Nederland

Geen zonnepanelen op je eigen dak? Dan op een ander dak! Het kan met Zon op Nederland Geen zonnepanelen op je eigen dak? Dan op een ander dak! Het kan met Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is een burgerinitiatief gestart door Eric de Lange en Geert Jan Stolk uit

Nadere informatie

De Sluipende Energierevolutie

De Sluipende Energierevolutie De Sluipende Energierevolutie ARN, Nijmegen 24 Mei 2013 Jan Rotmans www.twitter.com/janrotmans wie niet goed kijkt is verrast door de explosie aan lokale energie initiatieven, wie wel goed kijkt vindt

Nadere informatie

Beleidsplan Drechtse Stromen 2014-2020

Beleidsplan Drechtse Stromen 2014-2020 Beleidsplan Drechtse Stromen 2014-2020 BELEIDSPLAN DRECHTSE STROMEN 2014-2020 Dordrecht, juni 2014 1. INLEIDING Drechtse Stromen is een burgerinitiatief en is actief sinds het najaar van 2012. In dit beleidsplan

Nadere informatie

Johan ten Brinke. workshop Energiecoöperaties 12 mei 2014

Johan ten Brinke. workshop Energiecoöperaties 12 mei 2014 Johan ten Brinke workshop Energiecoöperaties 12 mei 2014 Basis spelregels Programma is bedoeld als een leidraad Interactie belangrijker dan monoloog, alleen de eindtijd staat vast We praten vrijuit en

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Evaluatie zon PV-projecten bij woningcorporaties

Evaluatie zon PV-projecten bij woningcorporaties Samenvatting Evaluatie zon PV-projecten bij woningcorporaties Datum 15 augustus 2013 Status Definitief Pagina 1 van 1 Colofon Projectnaam Evaluatie zon PV-projecten bij woningcorporaties Projectnummer

Nadere informatie

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONDERZOEK LOKAAL DUURZAAM ENERGIEBEDRIJF DALFSEN

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONDERZOEK LOKAAL DUURZAAM ENERGIEBEDRIJF DALFSEN VOORTGANGSRAPPORTAGE ONDERZOEK LOKAAL DUURZAAM ENERGIEBEDRIJF DALFSEN 1. Aanleiding en ambitie In het Projectvoorstel Lokaal Duurzaam Energiebedrijf Dalfsen (maart 2012) zijn de achtergrond, de projectdoelstellingen

Nadere informatie

Energiewende vs Energietransitie

Energiewende vs Energietransitie Energiewende vs Energietransitie Jan Rotmans Amsterdam, 23-09-2013 www.twitter.com/janrotmans Cijfermatige Trends Energiemix Duitsland versus Nederland Duitsland Nederland kolen 25% 7% olie 34% 56% aardgas

Nadere informatie

De Energietransitie van Onderaf

De Energietransitie van Onderaf De Energietransitie van Onderaf Rapportage WP3 - Handelingsperspectieven DEEL 0 Inleiding 1 Auteurs Roelien Attema & Geerte Paradies Uitgegeven voor Titel Versie 1.0 STEM programma Rapportage WP3 Handelingsperspectieven

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie 12 november 2012 Agenda Intro Energieaandeel Zoektocht naar klantbehoefte nav Energieakkoord

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Verduurzamen begint bij jezelf Inspiratieavond Langstraat Energie Waalwijk, 11 december 2016

Verduurzamen begint bij jezelf Inspiratieavond Langstraat Energie Waalwijk, 11 december 2016 Verduurzamen begint bij jezelf Inspiratieavond Langstraat Energie Waalwijk, 11 december 2016 Koos Kerstholt 0-energie Anna Provoost Kennisoverdracht Wanda Kruijt Zorg Adrie van Duijne Directeur Inspiratietafels

Nadere informatie

Energie Prestatie Keuring (EPK)

Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie besparen wordt leuker, makkelijker en eenvoudiger! Stef Strik Barend van Engelenburg 14 januari 2016 ENERGIEBESPARING Waarom werkt(e) het nog niet zo lekker? Geen

Nadere informatie

agenda & presentaties" Leeuwarden" 9 oktober 2013" Algemene Leden Vergadering Coöperatie "Enerzjy Koöperaasje Fryslân" U.A."

agenda & presentaties Leeuwarden 9 oktober 2013 Algemene Leden Vergadering Coöperatie Enerzjy Koöperaasje Fryslân U.A. agenda & presentaties Leeuwarden 9 oktober 2013 Algemene Leden Vergadering Coöperatie Enerzjy Koöperaasje Fryslân U.A. Wolkom op de eerste Algemene Leden Vergadering van Coöperatie Enerzjy Koöperaasje

Nadere informatie

Probleemanalyse Vaststellen nul- alternatief Definitie beleidsalternatieven

Probleemanalyse Vaststellen nul- alternatief Definitie beleidsalternatieven Probleemanalyse De vuilstort van de AVRI in Geldermalsen is gesloten. Het idee is om op deze gesloten vuilstort alsmede op de gebouwen van de AVRI in totaal 9,3 MWp zonpv te realiseren. Daarnaast kunnen

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven 5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven Alfons Ramb Energiek Leiden Rolf Steenwinkel Amsterdam Energie Ron de Graaf Hoom Renske den Exter - Hoom

Nadere informatie

Achtergrond informatie Eemstroom - Energiecoöperatie Amersfoort

Achtergrond informatie Eemstroom - Energiecoöperatie Amersfoort Achtergrond informatie Eemstroom - Energiecoöperatie Amersfoort Doel van dit document is het bieden van achtergrond informatie over het principe van Eemstroom -Energiecoöperatie Amersfoort. Eemstroom One

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt?

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Menukaart Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Schooldakrevolutie Schreeuw met ons van de daken: we zullen niet rusten tot elke vierkante centimeter van onze schooldaken

Nadere informatie

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4 ** 1 van 6 Onderwerp: Onderzoek initiatiefvoorstel zonnepanelen gemeentelijke Zaaknummer : 1001958 Datum : 25 september 2013 Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren Jaarverslag 2013 Van pionieren naar realiseren 1 1.1 1.2 1.2.1 1.2.2 2 2.1 2.2 2.3 Inhoudsopgave 1. Bestuur ECD Het bestuur van de ECD, in 2013 bestaande uit dhr. D.A. van Steensel (HVC) en dhr. H.P.A.

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Community of Prac/ce LOKALE DUURZAME ENERGIEBEDRIJVEN Onderwerpen presentatie - Welke kaders geeft het Energieakkoord voor energiebesparing en efficiency? Welke doelen zijn gesteld en welke instrumenten/regelingen

Nadere informatie

Inleiding GROEN Noord-Beveland was het thema voor de enquête van maart. Hiermee wilden wij inzicht krijgen in de mening van de inwoners over groene

Inleiding GROEN Noord-Beveland was het thema voor de enquête van maart. Hiermee wilden wij inzicht krijgen in de mening van de inwoners over groene Inleiding GROEN Noord-Beveland was het thema voor de enquête van maart. Hiermee wilden wij inzicht krijgen in de mening van de inwoners over groene energie en de mogelijkheid om dit gemeengoed te laten

Nadere informatie

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Energieavond Hilversum Kerkelanden, Zeverijn en Rode Dorp 17 mei 2016 Wat kunt u verwachten Hilverzon & Kerkelanden Leeft! Ambitie gemeente Hilversum Wie is

Nadere informatie

Energiek Alphen aan den Rijn

Energiek Alphen aan den Rijn Nieuwsbrief Maart 2014 Energiek Alphen aan den Rijn Nieuwsbrief maart 2014 De items in deze Nieuwsbrief: Derde Repaircafe op 27 maart 2014! Huiskamersessie ODWH en Energiek Reactie E-Decentraal op STROOM

Nadere informatie

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda 1. Breda DuurSaam Breda DuurSaam is een onafhankelijke coöperatie die projecten opzet, begeleidt en uitvoert die bijdragen aan een volhoudbare, leefbare en gezonde Bredase samenleving. Deze projecten richten

Nadere informatie

Advies Energiebesparing

Advies Energiebesparing Advies April 2015 2 1 Advies in hoofdlijnen Het advies 1. Waarom doen huurders wel of niet mee aan energiebesparende en -opwekkende maatregelen. 2. Hoe zijn huurders te verleiden tot energiebesparende

Nadere informatie

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1 Subsidieaanvraag : oprichten buurtenergiebedrijf in de schilderswijk 1 s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling

Nadere informatie

Betreft: Voorstel tot Green Deal Verruimde salderingsregeling voor collectieve zelflevering

Betreft: Voorstel tot Green Deal Verruimde salderingsregeling voor collectieve zelflevering Datum: 13 april 2011 Betreft: Voorstel tot Green Deal Verruimde salderingsregeling voor collectieve zelflevering Geachte Minister, Samen met u willen wij in deze kabinetsperiode echt het verschil maken

Nadere informatie

Samen is de snelste weg voor Wind op Land

Samen is de snelste weg voor Wind op Land Samen is de snelste weg voor Wind op Land NWEA bijeenkomst Leon Pulles Januari 2015 Vragen aan de zaal Wie is er voor wind energie op land? Wie vindt windmolens mooi? Wie wil een 3 MW molen op 300 meter

Nadere informatie

Hoe wij uw organisatie verjongen! Anders Denken Anders Doen. Speelruimte Energie Trots

Hoe wij uw organisatie verjongen! Anders Denken Anders Doen. Speelruimte Energie Trots Hoe wij uw organisatie verjongen! Anders Denken Anders Doen. Over Vitalavie Waarom de reis. Verleden Heden Top Down Bottom up 60% deelname 100% deelname Deelnemer Eigenaar Bedenker Creator Mismatch Match

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Realisatie van een kleinschalige en duurzame waterkrachtcentrale in de rivier de Regge voor Reggestroom

Nadere informatie

Onderwerp van de bijeenkomst: van decentralisatie naar burgerparticipatie :

Onderwerp van de bijeenkomst: van decentralisatie naar burgerparticipatie : Inleiding NGSZ Onderwerp van de bijeenkomst: van decentralisatie naar burgerparticipatie : Met de decentralisaties die van kracht zijn per 1 januari 2015 is een trend waarneembaar: burgers zijn behalve

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Activiteiten Netwerk

Activiteiten Netwerk ALV 2015 Programma Opening door de voorzitter Verslagen en werkplannen Financieel verslag en begroting Decharge Bestuur Verkiezing van het nieuwe bestuur Verkiezing van de ledenraad Pauze Dienstverlening

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

Duurzaam benutten van warmte

Duurzaam benutten van warmte Duurzaam benutten van warmte Netwerkbijeenkomst duurzame regionale energie Gelderland 12 juni 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Provincie zet zich in op de toepassing

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

Jelle Vegt. Naam Medewerker Milieu en Duurzaamheid Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg

Jelle Vegt. Naam Medewerker Milieu en Duurzaamheid Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg Eigen duurzame energie Is dat mogelijk? Jelle Vegt Naam Medewerker Milieu en Duurzaamheid Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg Waarom zouden we? 2-6-2015 3 2-6-2015 4 2-6-2015 5 Olie en gasvoorraden

Nadere informatie

IPIN Proeftuin Lochem

IPIN Proeftuin Lochem IPIN Proeftuin Lochem Inleiding, samenwerking, uitdaging Oktober 2013 Ben Tubben Opzet programma IN4Energy Het consortium IN4Energy maakt het mogelijk dat deelnemers aan de proeftuin daadwerkelijk richting

Nadere informatie

DRENTHE DUURZAAM. 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe

DRENTHE DUURZAAM. 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe DRENTHE DUURZAAM 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe FEBRUARI 2015 Inleiding Duurzaamheid is de pijler voor een vitaal Drenthe. Dat is het uitgangspunt voor de PvdA in Drenthe.

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Duurzaam denken. Duurzaam doen!

Duurzaam denken. Duurzaam doen! Duurzaam denken. Duurzaam doen! Wederverkoper Noordelijk Lokaal Duurzaam (NLD) Milieubewust leven en is bewust kiezen voor duurzame energie. energiecooperatiegaasterland.nl Kies bewust Het gaat niet goed

Nadere informatie

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee Crowdfunding populair voor zonnepanelen Den Haag - Steeds meer mensen die zelf geen dak hebben, willen wel investeren in zonnepanelen. Projecten waarbij mensen samen investeren in de zonne-energieparken

Nadere informatie

Lokale energiecoöperatie

Lokale energiecoöperatie Lokale energiecoöperatie Stuwende kracht achter de de duurzame energietransitie van onderaf 1 Inhoud I. Visie II. De Energie Coöperatie III. Eemflow Energie VOF 2 Van Klimaat beleid naar Energie transitie

Nadere informatie

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september De praktijk van vergroenen van belastingen Milieunetwerk GroenLinks, 16 september CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige

Nadere informatie

De items in deze Nieuwsbrief:

De items in deze Nieuwsbrief: Nieuwsbrief november 2013 View this email in your browser De items in deze Nieuwsbrief: Duurzaamheidsmarkt Alphen aan den Rijn goed bezocht Samenwerking Kringloopwinkel / Repaircafe / Rijndorp / ThermosPower

Nadere informatie