SBZ jaarverslag 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SBZ jaarverslag 2008"

Transcriptie

1 jaarverslag 2008

2 jaarverslag 2008 SBZ STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS

3 Wat begon met de sub-prime hypotheekcrisis in de V.S. groeide uit tot een algehele kredietcrisis gevolgd door recessie, waarvan de duur en de diepte moeilijk is in te schatten. Duidelijk is wel dat deze economische recessie meer is dan een economische verkoudheid en dat de gevolgen serieus zijn. Er heerst een zware griep. Zo is er sprake van productiebeperking, werktijdverkorting en in sectoren massa-ontslag. De fotografie in dit jaarverslag heeft crisis als thema. Vormgeving Fotografie Druk : Studio Rietvelt, IJsselstein : Datema & Mulder, Everdingen : De LekStroom Griffioen, Nieuwegein 2 J A A R V E R S L A G S B Z

4 Inhoudsopgave 1 Kengetallen 4 2 Algemeen 5 3 Bestuursverslag Verslag van het bestuur Verslag van de beleggingscommissie Verslag van de auditcommissie Verslag van de deelnemersraad Klachten en geschillen Verslag van de uitvoeringsorganisatie Pension fund governance Risicoparagraaf Verslag van het Verantwoordingsorgaan en reactie van het bestuur Slotopmerking 44 4 Jaarrekening Balans per 31 december 2008 (na resultaatverwerking) Staat van baten en lasten Kasstroomoverzicht Toelichting op de balans en staat van baten en lasten Activiteiten Beschrijving pensioenregeling Premievaststelling 2008, actuariële grondslagen en onderstellingen Omzet Kasstroomoverzicht Algemene grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening Vreemde valuta Grondslagen voor de waardering van activa en passiva en de bepaling van het saldo van baten en lasten Toelichting op de onderscheiden posten van de balans en de staat van baten en lasten Balans Staat van baten en lasten 77 5 Overige gegevens Statutaire regeling betreffende de bestemming van het saldo van baten en lasten Bestemming van het saldo van baten en lasten over het boekjaar Actuariële verklaring Accountantsverklaring 87 6 Overige bijlagen Aangesloten organisaties Overzicht en verloop van deelnemers Personalia Verklarende woordenlijst 97 3 J A A R V E R S L A G S B Z

5 1 Kengetallen Aantallen Deelnemers verzekerd voor ouderdomsen nabestaandenpensioen (OP/NP) Deelnemers in de arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOG) Verzekerden met premievrije aanspraken Pensioengerechtigden met een ouderdoms- en nabestaandenpensioen Rechthebbenden op arbeidsongeschiktheidspensioen Aangesloten organisaties Bedragen (x 1.000,-)/Procenten In rekening gebrachte premies Toeslag actieve deelnemers per 1 januari komend boekjaar Netto-premie-opbrengst Pensioenuitkeringen Marktwaarde beleggingen Performance Vijfjaarsgemiddelde Tienjaarsgemiddelde ,3 +3,9 +3, ,3% +8,4% +6,1% ,2% +5,1% +7,2% ,4% +3,4% +8,1% ,1% +1,4% +8,3% Voorziening pensioenverplichtingen voor risico van het pensioenfonds Herverzekeringsdeel technische voorzieningen Totaal technische voorzieningen Vrij vermogen Reserve algemene risico s Reserve premie-egalisatie Reserve beleggingsrisico s Dekkingsgraad 101% 148% 135% 125% 122% Saldo boekjaar J A A R V E R S L A G S B Z

6 2 Algemeen Bestuur Overeenkomstig de desbetreffende bepaling in de statuten bestaat het bestuur uit acht leden waarvan de helft wordt aangewezen door (de vereniging) Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de andere helft door de werknemersorganisaties. Per 31 december 2008 was de samenstelling: Aftredend per J.R.P. van den Brink ZN J.C.A. Kestens, penningmeester Idem P.T.G. Lafranca, vice-voorzitter 2) Idem H.H.B. Limberger 1) Idem J.G.A. van den Brink, voorzitter 2) FNV Bondgenoten J.C. Dwarswaard, secretaris De Unie A.W.M. Geels CNV Dienstenbond S.A. de Groot 1) FNV Bondgenoten ) Herbenoemd tot ) Jaarlijks wisselend voorzitterschap. Deelnemersraad Aftredend per H.A.M. Acampo, voorzitter 1) De Unie D. Blanken C.S.O D.J.W. Detmar De Unie (gepensioneerde) H. van Dijk CNV Dienstenbond M. Hayma 1) FNV Bondgenoten J. de Kok 1) De Unie L. Putuhena 2) 4) CNV Dienstenbond J.M. van Zwieten, vice-voorzitter 1) FNV Bondgenoten Vacature 3) FNV Bondgenoten Vacature FNV Bondgenoten ) Herbenoemd tot ) Per 1 januari 2009 opgevolgd door G.P. Jager; benoemd tot 1 januari ) Per 1 januari 2009 vervuld door toetreding van J. de Vries; benoemd tot 1 januari ) Tevens lid van het Verantwoordingsorgaan. Commissie van Beroep Aftredend per A.G. de Fluiter G.H. van den Hoven A.E.C. Pothuizen, voorzitter J. van Veen W. Zeijlstra I.M. Landa, secretaris van de commissie 5 J A A R V E R S L A G S B Z

7 Visitatiecommissie Benoeming heeft nog niet plaatsgevonden. Verantwoordingsorgaan - Werkgevers A. Daan, vice-voorzitter en G. van de Haar (ZN) - Werknemers L. Putuhena (CNV) en vacature (FNV) - Gepensioneerden T.J. van Hout (De Unie) en M. Huijsen, voorzitter (FNV) Voorzittersoverleg J.G.A. van den Brink P.T.G. Lafranca Auditcommissie A.W.M. Geels H.H.B. Limberger, voorzitter Beleggingscommissie J.C. Dwarswaard J.C.A. Kestens, voorzitter Directie P.R. van Gemst G.T.J. Meulenbroek directeur financiën en beleggingen directeur pensioenen (tevens voorzitter van de directie) Adviseurs Certificerend actuaris Adviserend actuaris Accountant Medisch adviseur Beleggingsadviseurs Towers, Perrin, Netherlands BV, M. Vrijenhoek Towers, Perrin, Netherlands BV, J.L. Roelfsema PricewaterhouseCoopers Accountants J.W. Schouten H.A.A. Rademaker Watson Wyatt Worldwide Adresgegevens Bezoekadres: Hoofdstraat 256, 3972 LK Driebergen-Rijsenburg Postadres: Postbus 109, 3970 AC Driebergen-Rijsenburg Internet: Telefoon: Telefax: J A A R V E R S L A G S B Z

8

9 3 Bestuursverslag 3.1 Verslag van het bestuur Algemeen De taken en bevoegdheden van het bestuur zijn vastgelegd in de statuten: het bestuur bestuurt de Stichting, bepaalt het te voeren beleid en draagt zorg voor de realisering van het beleid. Het bestuur laat zich bijstaan door een medisch adviseur, een register-accountant, een certificerend actuaris AG, een adviserend actuaris AG, eventuele overige adviseurs en een uitvoeringsorganisatie onder leiding van een directie. Het bestuur heeft uit haar midden een auditcommissie en beleggingscommissie ingesteld. De Stichting stelt zich ten doel, overeenkomstig de voorwaarden in het pensioenreglement, uitkeringen te verstrekken aan (gewezen) deelnemers en hun nabestaanden ter zake van arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden. Het beleid is erop gericht dit doel zeker te stellen. Door middel van het jaarverslag wordt verantwoording afgelegd omtrent de toestand op balansdatum en de gang van zaken gedurende het boekjaar en worden mededelingen ge - daan omtrent de verwachte gang van zaken. In 2008 is het bestuur viermaal op reguliere basis bijeengekomen. Daarnaast heeft het bestuur tijdens twee extra bijeenkomsten in het najaar van 2008 uitvoerig gesproken over de toekomstige pensioenuitvoering (zie de paragraaf toekomstvisie pensioenadministratie) respectievelijk het beleggingsplan 2009 (zie het verslag van de beleggingscommissie). Verder heeft in september 2008 een met de deelnemersraad en het verantwoordingsorgaan gecombineerde actualiteitenbijeenkomst plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst is de stand van zaken doorgenomen ten aanzien van het onderzoek naar de mogelijkheden aangaande de toekomstige pensioenuitvoering, van de vastlegging van de bestaande pensioenuitvoering in een blauwdruk en van de invulling van het maatschappelijk verantwoord beleggen. De belangrijkste ontwikkelingen in 2008 en de dientengevolge genomen besluiten van het bestuur zijn onderstaand opgenomen. Kredietcrisis In 2008 werden de gevolgen van de kredietcrisis op de wereldeconomie pijnlijk zichtbaar. Banken en verzekeringsmaatschappijen moesten enorme verliezen nemen op vaak ondoorzichtige financiële producten. Overheidsingrijpen werd noodzakelijk. Als een olievlek breidde de malaise zich vervolgens uit naar andere sectoren. Ook pensioenfondsen werden hierdoor geraakt. Enerzijds door de daling van het belegd vermogen, anderzijds door de dalende marktrente, waardoor de verplichtingen sterk stegen. Toeslagen aan deelnemers, gewezen deelnemers en pensioengerechtigden kwamen sterk onder druk. Voorzien wordt, dat deze toeslagen langjarig niet kunnen worden toegekend. Bij een aantal pensioenfondsen was zelfs al sprake van mogelijke afstempelscenario s: het verminderen van pensioenaanspraken om op het door DNB minimaal vereist niveau te komen. Het vertrouwen in pensioenfondsen daalde hierdoor sterk. Met name de omvang en de snelheid, waarmee ontwikkelingen elkaar opvolgden, baarden ook het bestuur van SBZ zorgen. Duidelijk werd in ieder geval dat voor het vertrouwen in het pensioenfonds een gedegen beleid ondersteund met een goede risicobeheersing en communicatie van levensbelang is. Zo zijn in 2008 de belangrijkste beleggingsrisico s uitgebreid in 8 J A A R V E R S L A G S B Z

10 kaart gebracht en publiceert SBZ sinds september 2008 wekelijks de dekkingsgraad op de website alsmede andere daaraan gerelateerde relevante informatie (middels de info-krant en circulaires aan pensioengerechtigden, (gewezen) deelnemers en aangesloten organisaties). In die context constateert het bestuur ook dat het voorzichtig beleid dat SBZ al jaren hanteert (zorgen voor voldoende buffers) er in ieder geval voor heeft gezorgd dat de dekkingsgraad op het diepste punt tot net onder 100% is gedaald. Mogelijke afstempelscenario s en verlenging van hersteltermijnen zijn tot op heden niet aan de orde. Het belang van voldoende buffers wordt daarbij nog eens extra onderstreept door de conclusie dat de traditionele sturingsmiddelen (beleggingen, premie en toeslagen) in tijden van crisis slechts beperkt werken. Het door SBZ opgestelde herstelplan gaat in basis uit van continuering van het in 2008 ingezette beleid. Hieraan is een aantal extra sturingselementen toegevoegd om het herstel te bespoedigen of verdere daling van de dekkingsgraad te beperken. Zie hiervoor de paragraaf Toezichthouder (DNB). Communicatiebeleid Jaarlijks wordt aan het begin van het boekjaar het communicatiebeleidsplan doorgenomen. De centrale boodschap en uitstraling in de communicatie is dat SBZ voorziet in een goede pensioenvoorziening voor (gewezen) werknemers in de zorgverzekeraarsbranche. In het communicatiebeleidsplan worden per doelgroep (waaronder (gewezen) deelnemers, pensioengerechtigden, aangesloten organisaties) de doelstellingen en de inzet van de communicatiemiddelen vastgelegd. De speerpunten voor 2008 luidden: - Het formeren van een klantenpanel, dat de communicatie op begrijpelijkheid zal beoordelen. In het panel hebben deelnemers, pensioengerechtigden en gewezen deelnemers zitting. - Het verzenden van verjaardagskaarten aan deelnemers die 21 respectievelijk 25 jaar worden om de jongere deelnemers bekend te maken met SBZ. - Het opstellen van een databestand ter inventarisatie over welke onderwerpen de meeste vragen worden gesteld. In het databestand wordt de inhoud van de vraag vermeld en de wijze waarop de vraag is binnengekomen respectievelijk is beantwoord (via post, mail of telefoon). De gegevens van dit onderzoek kunnen worden gebruikt om beter in te spelen op de wensen van de deelnemers. - Het verzenden van een vooraankondiging van het pensioenoverzicht 2008 in verband met wijziging van de lay-out van de pensioenoverzichten 2008 (met de cijfers over 2007) ten opzichte van die van voorgaande jaren. Het klantenpanel is in het najaar van 2008 voor het eerst bijeengekomen. Tijdens deze bijeenkomst zijn het toeslagenlabel en de standaardcorrespondentie rondom pensioeningang besproken. Het panel had vele bruikbare tips, zowel inhoudelijk als qua lay-out en woordkeuze. Aan de hand van de opmerkingen van het klantenpanel zal de standaardcorrespondentie in 2009 volledig worden herzien. De input van het panel wordt als zeer nuttig en leerzaam ervaren. Een enquête onder de ontvangers van de verjaardagskaarten medio 2008 toonde aan dat de kaarten worden gewaardeerd als aardige en ludieke geste. Op grond van de positieve reacties is besloten de verjaardagskaartenactie voor een langere periode voort te zetten. Het databestand dat in 2008 is opgezet en gevuld zal worden gebruikt om in 2009 het pensioenbewustzijn onder deelnemers in kaart te brengen. De informatie wordt tevens gebruiktom kennelijke onduidelijkheden in het voorgeschreven uniform pensioenoverzicht te ondervangen in de extra toelichting door SBZ bij het pensioenoverzicht. 9 J A A R V E R S L A G S B Z

11 Individuele bijspaarregeling In 2008 was er sprake van een verschil van mening tussen het Ministerie van Financiën en de Stichting van de Arbeid (STAR) met betrekking tot de wijze waarop in de wet- en regelgeving de fiscale ruimte voor vrijwillig pensioenbijsparen is vastgelegd. De STAR is daarbij de mening toegedaan dat het ministerie de regels te strak heeft geformuleerd waardoor geen recht wordt gedaan aan het zogenaamde Museumpleinakkoord. Het ministerie van Financiën heeft echter laten weten geen reden te zien de wetgeving op dit punt aan te passen. Dientengevolge heeft het bestuur in 2008 besloten de vrijwillige bijspaarmodule te beëin - digen, aangezien onder de huidige wetgeving de bij SBZ resulterende jaarlijkse bijspaarruimte zeer gering is. Mocht in de toekomst de fiscale wetgeving wijzigen en daarmee de fiscale ruimte voor vrijwillig individueel bijsparen toenemen dan zal mogelijk een nieuwe bijspaar - faciliteit bij SBZ worden gecreëerd. Intern toezicht In 2007 is besloten het intern toezicht binnen SBZ vorm te geven door middel van een visitatiecommissie waarin drie onafhankelijke deskundigen zitting zullen hebben. Het reglement intern toezicht is in 2007 vastgelegd. In 2008 is de bemensing van de visitatiecommissie opgepakt. Daarbij is in kaart gebracht welke ontwikkelingen ten aanzien van de inrichting van een visitatiecommissie in de markt zijn te signaleren. Hieruit was grofweg een driedeling te destilleren: - een pensioenfonds benadert zelf mogelijke kandidaten en regelt zelf het administratieve proces rond de visitatie; - een pensioenfonds werft mogelijke kandidaten middels een onafhankelijk derde en regelt zelf het administratieve proces rond de visitatie; - een pensioenfonds besteedt de werving van mogelijke kandidaten en het administratieve proces rond de visitatie volledig uit aan een onafhankelijk derde. De derde variant waarborgt de onafhankelijkheid van de visitatiecommissie het meest. De moeilijkheid hierbij is echter wel die onafhankelijke derde partij te vinden, die qua aanpak het best aansluit bij de ideeën van het bestuur over de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van het intern toezicht, zoals vastgelegd in het reglement intern toezicht. Het bestuur denkt deze partij te hebben gevonden in Het Vak-VC. Afgesproken is 2009 een volledige visitatie te laten plaatsvinden en desgewenst jaarlijks een nieuwe overeenkomst aan te gaan voor een volledige of deelvisitatie. Zo is er ieder jaar sprake van een evaluatiemoment of de visitatie nog voldoet aan de verwachtingen van zowel de commissie als het bestuur. Risicobeheersing In 2008 zijn binnen het bestuur de volgende risico s en bijbehorende beheersmaatregelen tot in detail in kaart gebracht en besproken: - rente/matchingrisico; - marktrisico; - omgevingsrisico. Verwezen wordt naar de risicoparagraaf, die onderdeel uitmaakt van dit bestuursverslag, voor nadere informatie. Verder is in overleg met de externe accountant het IT-risico uitgebreid in kaart gebracht. Het IT-risico zal in 2009 binnen het bestuur besproken worden alsmede het kredietrisico, het operationeel risico en het uitbestedingsrisico. 10 J A A R V E R S L A G S B Z

12 Blauwdruk pensioenuitvoering In 2007 heeft KPMG onder zeven pensioenuitvoerders, waaronder SBZ, een benchmarkonderzoek naar pensioenadministratie uitgevoerd. Als verbeterpunt werd meegegeven de afspraken tussen bestuur en uitvoeringsorganisatie vast te leggen in een Service Level Agreement en van daaruit een SLA-rapportage van de uitvoeringsorganisatie naar het bestuur uit te werken. In 2008 heeft de uitwerking daarvan plaatsgevonden. Alle tussen het bestuur en de uitvoeringsorganisatie van SBZ geldende uitvoeringsafspraken zijn in een zogenaamde blauwdruk vastgelegd in termen van juistheid, tijdigheid en volledigheid. De in de blauwdruk opgenomen afspraken zijn daarbij tevens getoetst aan de markt. Geconstateerd wordt dat de uitvoeringsorganisatie van SBZ op vrijwel alle afspraken gelijk aan of zelfs beter dan de marktnorm presteert. Daarnaast is getoetst of alle bepalingen in de Pensioenwet, die betrekking hebben op pen - sioenuitvoering op enigerlei wijze in de blauwdruk tot uiting komen. Ook dat blijkt het geval te zijn. Toekomstvisie pensioenadministratie In 2008 is een onderzoek uitgevoerd naar een toekomstbestendige pensioenuitvoering. Er heeft een omgevingsanalyse plaatsgevonden van de zorgverzekeringsbranche en van de pensioenuitvoeringsmarkt en een analyse van de uitvoeringsorganisatie van SBZ. De belangrijkste conclusie ten aanzien van de zorgverzekeringsbranche is dat er een sterke concentratie plaatsvindt door toenemende concurrentie. Voor SBZ betekent dit dat het aantal aangesloten organisaties en deelnemers naar verwachting zal dalen en dat de kans op uittreden van niet (langer) CAO-gebonden organisaties toeneemt. Aan de pensioenuitvoeringskant kan worden geconcludeerd dat er steeds hogere eisen worden gesteld aan de uitvoering van pensioenregelingen qua rapportageverplichtingen en communicatie. Dit vraagt hoge investeringen en goed gekwalificeerde medewerkers. Ook in de pensioenuitvoeringsmarkt vindt derhalve schaalvergroting en consolidatie plaats. De analyse van de uitvoeringsorganisatie van SBZ leidt tot de conclusie dat aangesloten organisaties in het algemeen tevreden zijn over de dienstverlening van SBZ: goed toegankelijk, veel kennis en ervaring, efficiënt, maatwerk. SBZ levert een goed product tegen een goede prijs. De beperkte omvang van de uitvoeringsorganisatie leidt daarentegen tot kwetsbaarheid en een continuïteitsrisico: er is geen backup van sleutelfuncties, het aantrekken en behouden van goed gekwalificeerde medewerkers is lastig en investeringen leggen een relatief groot beslag op de uitvoeringsorganisatie. De bevindingen uit de analyses zijn vervolgens afgezet tegen een viertal strategische opties qua wenselijkheid en haalbaarheid. De vier onderkende strategische opties zijn: 1. 0-scenario: doorgaan zoals het nu gaat; 2. De markt op: de uitvoeringsorganisatie verzelfstandigen en daarmee de markt op gaan; 3. Samenwerking: de uitvoeringsorganisatie gaat samen met vergelijkbare uitvoeringsorga - nisaties; 4. Onderbrengen: de uitvoeringsorganisatie onderbrengen bij een andere uitvoerder. 11 J A A R V E R S L A G S B Z

13 Uiteindelijk is optie 4 beoordeeld als de meest zinvolle qua haalbaarheid en wenselijkheid. Hierbij spelen de volgende overwegingen: - Optie 1: kwetsbaarheid en continuïteitsrisico blijven hoog. Als één of meerdere bedreigingen werkelijkheid worden, moet vanuit een zwakkere positie een oplossing gevonden worden; - Optie 2: de huidige maatwerkorganisatie is moeilijk te vermarkten vanwege weinig specifieke commerciële competenties, grote benodigde investeringen in systemen, sterke concurrentie en een beperkte window of opportunity ; - Optie 3: echte schaalvergroting wordt niet bereikt, waardoor de kwetsbaarheid hoog blijft. Het vinden van een vergelijkbare organisatie en de rolverdeling binnen de nieuwe organisatie is lastig. De vraag is of op termijn niet dezelfde problemen gaan spelen als bij optie 2; - Optie 4: vermindert kwetsbaarheid en biedt continuïteit door schaalgrootte. SBZ heeft een goed functionerende organisatie aan te bieden en kan vanuit die kracht zoeken naar de beste oplossing voor alle belanghebbenden. In 2009 wordt optie 4 verder uitgewerkt. Belangrijke randvoorwaarde hierbij zal zijn het behoud van de huidige kwaliteit van dienstverlening en daarmee van het huidige personeel dat daarvoor verantwoordelijk is. De uitbesteding betreft alleen de uitvoerende werkzaamheden van het pensioenfonds. Het pensioenfonds zelf staat niet ter discussie. Reservetekort/onderdekking Ingevolge de ontwikkelingen op de financiële markten doet SBZ sinds eind september 2008 wekelijks op de website verslag van de ontwikkeling van de dekkingsgraad. Bepalend voor de ontwikkeling van de dekkingsgraad zijn de ontwikkeling van het vermogen van het pensioenfonds enerzijds en de ontwikkeling van de pensioenverplichtingen anderzijds. Voor de ontwikkeling van het vermogen in 2008 verwijzen wij u naar het verslag van de beleggingscommissie. De ontwikkeling van de pensioenverplichtingen hangt nauw samen met de ontwikkeling van de marktrente. Hoe lager de marktrente hoe hoger de benodigde waarde ten behoeve van de pensioenverplichtingen en hoe lager de dekkingsgraad. En een lage marktrente is juist hetgene dat het laatste kwartaal van 2008 kenmerkt. Ingevolge met name de waardedaling van de beleggingen was er op 27 oktober 2008 voor het eerst sprake van een reservetekort. Dat wil zeggen dat op dat moment SBZ volgens de normen van DNB niet langer beschikte over voldoende reserves om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen. Hiervan is bij SBZ sprake bij een dekkingsgraad van minder dan 118%. Als gevolg van een daling van de marktrente zakte de dekkingsgraad vervolgens op 25 november 2008 door de grens van 105%. Deze grens wordt door DNB aangemerkt als het minimaal vereist eigen vermogen. Overeenkomstig de wettelijke vereisten heeft SBZ in 2009 bij DNB een herstelplan ingediend, waarin is opgenomen hoe het fonds er voor zorgt dat in drie jaar tijd tenminste het minimaal vereiste niveau (105%) wordt bereikt en dat in vijftien jaar tijd minimaal het vereiste niveau (118%) wordt bereikt. Op grond van de gehanteerde uitgangspunten binnen de door DNB gehanteerde grenzen is de verwachting dat het (minimaal) vereiste niveau binnen de genoemde herstelperiode kan worden bereikt zonder grote aanpassingen van het bestaande beleggings-, toeslagen- en premiebeleid van SBZ. Jaarlijks zal worden getoetst in hoeverre de gemaakte aannames afwijken van de werkelijkheid. Voor een uiteenzetting met betrekking tot het herstelplan wordt verwezen naar de paragraaf Toezichthouder (DNB). 12 J A A R V E R S L A G S B Z

14 Beleggingsbeleid Met betrekking tot het beleggingsbeleid heeft het bestuur de adviezen van de beleggingscommissie gevolgd. Voor nadere informatie wordt verwezen naar het verslag van de beleggingscommissie. Toeslagenbeleid In de ABTN is vastgelegd dat, afhankelijk van de actuele financiële positie van SBZ begin december voorafgaand boekjaar, toeslagen aan pensioengerechtigden en gewezen deel - nemers kunnen worden toegekend. Deze toeslagen zijn gerelateerd aan een prijsindex (CPI alle huishoudens afgeleid). Hiervoor wordt echter niet gereserveerd en er wordt geen premie in rekening gebracht voor deze toeslagen. De toeslagen aan deelnemers worden per jaar toegekend. Voor de toeslagen aan de deel - nemers wordt een koopsom in rekening gebracht bij de aangesloten organisaties. Afhankelijk van de financiële positie van SBZ kan een gedeelte van de toeslagen aan de deelnemers uit de middelen van het pensioenfonds gefinancierd worden. Maatgevend voor de hoogte van de toeslagen aan pensioengerechtigden en gewezen deelnemers en voor de mate waarin de toeslagen aan de deelnemers uit de middelen van het pensioenfonds worden gefinancierd is het vermogen in relatie tot de lange termijn benodigde reële waarde van de pensioenverplichtingen (per 31 december 2008: 2,7 miljard). Voor de vaststelling van de lange termijn benodigde reële waarde van de pensioenverplichtingen met betrekking tot de toeslagen wordt een rekenrente gehanteerd van 2,5%. De hoogte van de toeslagen en koopsomkorting in 2009 is in december 2008 door het bestuur vastgesteld aan de hand van de financiële positie van dat moment. Op grond van het vermogen in relatie tot de lange termijn benodigde reële waarde van de pensioenverplichtingen per 31 december 2008 heeft het bestuur met betrekking tot de toeslagen besloten: - per 1 januari 2009 aan pensioengerechtigden en gewezen deelnemers geen toeslag te verlenen (de toename van de prijsindex bedroeg 2,53%); - de toeslag voor de deelnemers per 1 januari 2009 (ad 2,9%) volledig in rekening te brengen bij de aangesloten organisaties. Aan de gepensioneerden uit de regeling van vóór 1 januari 2000, die niet hebben kunnen profiteren van de verbetering van de pensioenregeling van 31 december 1999 naar 1 januari 2000, zou per 1 januari 2009 ter compensatie voor de laatste keer 1% extra toeslag kunnen worden toegekend. Gelet op de financiële situatie is echter besloten deze laatste toekenning van 1% extra toeslag in ieder geval één jaar uit te stellen. Ingevolge de kredietcrisis is de marktrente (eind 2008 minder dan 4%) het kritische punt van aandacht voor Ook het beleggingsrendement wordt voorzichtig ingeschat. Premiebeleid In de ABTN is vastgelegd dat de premie, die door de aangesloten organisaties jaarlijks verschuldigd is, per deelnemer wordt berekend. De feitelijke premie is in beginsel gelijk aan de actuariële premie, zijnde de koopsom voor de pensioenopbouw van de actieve deelnemers op basis van een rekenrente van 4% inclusief de benodigde opslagen voor kosten, solvabiliteit en premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid. Afhankelijk van de financiële positie van SBZ kan er een korting worden verleend op de feitelijke premie. 13 J A A R V E R S L A G S B Z

15 De feitelijke premie over 2008 bedraagt: - premie ,- - koopsom toeslagen deelnemers per 1 januari voor rekening aangesloten organisaties ,- - voor rekening SBZ ,- - subtotaal ,- - solvabiliteitsopslag (3%) ,- - totaal ,- De feitelijke premie wordt jaarlijks getoetst aan de kostendekkende premie volgens het Financieel Toetsings Kader (FTK). De kostendekkende premie onderscheidt zich van de feitelijke premie qua rekenrente (de rentetermijnstructuur per primo van het boekjaar versus 4%) en de hoogte van de solvabiliteitsopslag (zonder versus met een verwachte solvabiliteitsvrijval uit uitkeringen). De kostendekkende premie over 2008 bedraagt: - premie ,- - koopsom toeslagen deelnemers per 1 januari voor rekening aangesloten organisaties ,- - voor rekening SBZ ,- - subtotaal ,- - solvabiliteitsopslag (19,4%) ,- - totaal ,- Wanneer de kostendekkende premie lager (hoger) is dan de feitelijke premie vóór eventuele premiekorting wordt het verschil toegevoegd (onttrokken) aan de reserve premie-egalisatie. Maatgevend voor de korting op de feitelijke premie is het vermogen in relatie tot de langetermijn benodigde reële waarde van de pensioenverplichtingen (per 31 december 2008: 3,3 miljard. Voor de vaststelling van de lange termijn benodigde reële waarde van de pen - sioenverplichtingen met betrekking tot de premiekorting wordt een rekenrente gehanteerd van 1,5%. De hoogte van de premiekorting in enig jaar wordt jaarlijks in december van het voorgaande jaar definitief door het bestuur vastgesteld aan de hand van de berekende financiële positie per 30 juni van dat voorgaande jaar en eventuele ontwikkelingen sindsdien. Op grond van het vermogen in relatie tot de lange termijn benodigde reële waarde van de pensioenverplichtingen heeft het bestuur besloten om over het boekjaar 2008 geen premiekorting te verlenen. Ingevolge de daling van de marktrente heeft het bestuur bovendien besloten de solvabiliteitsopslag op de feitelijke premie te verhogen van 3% in 2008 naar 8% in De premie voor het aanvullend arbeidsongeschiktheidspensioen wordt separaat vastgesteld. Deze wordt periodiek herijkt op grond van de opgedane ervaringen. De ervaringscijfers over 2008 en eerdere jaren geven geen aanleiding de premie voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor 2009 aan te passen. 14 J A A R V E R S L A G S B Z

16 Voor 2009 bedraagt de premie voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering (met tussen haakjes de cijfers 2008): 85% resp. 80% aanvulling 85% resp. 80% gedurende derde tot en met aanvulling tot de het zesde ziektejaar; pensioendatum 75% resp. 70% daarna van het salaris tot maximum dagloon 0,1% (0,1%) 0,4% (0,4%) van het salarisdeel boven maximum dagloon 2,0% (2,0%) 2,2% (2,2%) De premie voor de premievrije voortzetting van de pensioenopbouw gedurende arbeidsongeschiktheid bedraagt 5,5% (2008: 5,5%) van de premie, die verschuldigd is voor de pensioenopbouw in het boekjaar. Voor het premiebeleid zal de ontwikkeling van de marktrente (eind 2008 minder dan 4%) het kritische punt van aandacht zijn. Voor de feitelijke premie wordt immers een rekenrente van 4% gehanteerd onder de veronderstelling dat de marktrente op de langere termijn structureel hoger dan 4% zal zijn. Toezichthouder (DNB) Het afgelopen jaar zijn aan het pensioenfonds geen dwangsommen of boetes opgelegd. Er zijn door DNB geen aanwijzingen aan het fonds gegeven noch is een bewindvoerder aangesteld of is bevoegdheidsuitoefening van organen van het fonds gebonden aan toestemming van de toezichthouder. Per 31 december 2008 verkeerde het pensioenfonds in een situatie van onderdekking (dekkingsgraad lager dan 105%). In 2009 is binnen de daartoe gestelde termijn (vóór 1 april 2009) een gecombineerd korte en lange termijn herstelplan bij de toezichthouder ingediend. Ten aanzien van de verschillende beleidsinstrumenten is in het herstelplan opgenomen dat: - het bestaande premiebeleid wordt voortgezet, zoals dat is bepaald in de ABTN per 1 januari De solvabiliteitsopslag wordt voor 2009 verhoogd van 3% naar 8%. Afhankelijk van de ontwikkeling van de rentetermijnstructuur heeft het bestuur de mogelijkheid de solvabiliteitsopslag met maximaal 5% per jaar te variëren (3%, 8%, 13% of 18%); - het bestaande toeslagenbeleid wordt voortgezet overeenkomstig de ABTN per 1 januari Het bestuur heeft daarbij de mogelijkheid om, ook in periode van reservetekort, bij voorspoedig herstel van de dekkingsgraad, een toeslag van maximaal 50 % van de stijging van het prijsindexcijfer te kunnen toekennen aan pensioengerechtigden en gewezen deelnemers. In het herstelplan wordt daarbij een rendement verondersteld van 4,4% per jaar. Er kan derhalve eerst sprake zijn van een voorspoedig herstel bij een werkelijk rendement per jaar dat hoger is dan de veronderstelde 4,4%; - het beleggingsbeleid tot slot ook zal worden voortgezet, zoals in de ABTN per 1 januari 2008 is vastgelegd. Daarbij zal het bestuur gebruik maken van een zogenaamde dynamische strategie: bij een dalende dekkingsgraad zal het beleggingsrisico geleidelijk worden afgebouwd, bij een stijgende dekkingsgraad zal het beleggingsrisico geleidelijk worden opgebouwd. Met in achtneming van de genoemde maatregelen zal SBZ, onder de gemaakte aannames, binnen drie jaar weer beschikken over een dekkingsgraad van meer dan 105%. Over een periode van 15 jaar zal de dekkingsgraad weer boven de 118% zijn. Er is sprake van een realistisch en haalbaar herstel binnen de richtlijnen van De Nederlandsche Bank. Ingrijpende maatregelen, zijn in het herstelplan niet voorzien. De werkelijkheid kan evenwel in positieve of in negatieve zin afwijken van het veronderstelde herstel. Daarom vindt jaarlijks een toetsing van het herstelplan plaats. Inmiddels is een reactie op het ingediende herstelplan ontvangen. Wij verwijzen naar pagina J A A R V E R S L A G S B Z

17

18 3.2 Verslag van de beleggingscommissie Algemeen De beleggingscommissie ondersteunt het bestuur met betrekking tot het beleggingsbeleid. In de beleggingscommissie hebben minimaal één werkgeversbestuurslid en één werknemersbestuurslid zitting. De beleggingscommissie laat zich bijstaan door de uitvoeringsorganisatie en kan zich verder laten bijstaan door één of meerderde externe adviseurs. De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de beleggingscommissie zijn vast - gelegd in een afzonderlijk reglement. Tot de taken van de beleggingscommissie behoren: - de opstelling van een jaarlijks beleggingsplan; - de vaststelling van de strategische beleggingsmix en bijbehorende normportefeuille binnen door het bestuur vastgesteld beleid; - het toezicht op de juiste uitvoering van de verplichtingen in het kader van Corporate Governance. De beleggingscommissie heeft de volgende bevoegdheden: - koop, verhuur en verkoop van onroerend goed binnen het door het bestuur vastgesteld beleid; - tactische onder- of overweging van de diverse beleggingstitels binnen de door het bestuur gestelde bandbreedtes; - tactische verkorting of verlenging van de duration van de vastrentende portefeuille ten opzichte van de door het bestuur vastgestelde benchmark; - beslissing over de inzet van derivaten en verbruikleen van effecten; - aanstelling van vermogensbeheerders, custodians en andere marktpartijen, die voor een goede uitvoering van het beleggingsbeleid noodzakelijk zijn. Voor de uitvoering van haar bevoegdheden steunt de beleggingscommissie behalve op de uitvoeringsorganisatie en de extern adviseur sinds medio 2007 tevens op een lead overlayen riskmanager en op een manager of managers. In 2008 is de beleggingscommissie viermaal op reguliere basis bijeengekomen. De belangrijkste ontwikkelingen in 2008 en de eventuele dientengevolge door de beleggingscommissie aan het bestuur uitgebrachte adviezen zijn in dit verslag opgenomen. Strategisch portefeuillebeleid en risicomanagement BELEGGINGSRISICO S Sinds de introductie van de uitbesteding van de uitvoering van het vermogensbeheer (medio 2007) wordt intensief gebruik gemaakt van financiële instrumenten. Naast het gebruik van derivaten ten behoeve van (tactisch) portefeuillebeleid door de onderliggende managers is strategisch gekozen voor volledige afdekking van het valutarisico en gedeeltelijke afdekking van het renterisico, hetgeen in 2008 positief heeft gewerkt op de ontwikkeling van de dekkingsgraad. Met betrekking tot het beheer van risico s wordt verwezen naar de in dit jaarverslag opgenomen risicoparagraaf. 17 J A A R V E R S L A G S B Z

19 PORTEFEUILLESTRUCTUUR Zoals bekend verondersteld is medio 2007 het vermogensbeheer nieuw vormgegeven. Gekozen is voor volledige uitbesteding (voorlopig met uitzondering van de vastgoed - portefeuille) van het vermogensbeheer, waarbij gekozen is voor een fiduciair model. Hierbij is de bestaande portefeuille omgezet naar de nieuwe portefeuille, zoals deze, na portefeuilleoptimalisatie, de basis vormt voor de (strategische) opdracht aan de fiduciair managers. Ten behoeve van het strategisch portefeuille beleid en het risicomanagement functioneert een Lead Overlay Manager (LOM); te weten Fortis Investments. Als onderliggende Manager of Managers (MoM) is Russell Investment Group werkzaam. Samen treden deze partijen op als de fiduciair managers van SBZ. De portefeuille kent een zo te noemen liquide deel (aandelen en obligaties) en een illiquide deel, dat bestaat uit alternatieve beleggingen, waaronder vastgoed, commodities, hedgefundsen private equity. Fortis Investments is in het kader van risicomanagement belast met afdekkingsoperaties op rente (gedeeltelijk, voor % matching met de verplichtingen) en valuta (volledig). In de loop van 2008 is Fortis Investments ook een TAA-opdracht (tactische asset allocatie) verstrekt. TAA betreft de onder- c.q. overweging van beleggingscategorieën, valuta en regio s. Op grond van ALM en portefeuilleoptimalisatie is de strategische portefeuille afgestemd tussen de ALM-adviseur (Watson Wyatt), Fortis Investments en SBZ. Aan de fiduciair managers zijn diverse beleggingsrichtlijnen en restricties meegegeven; waaronder een strategische verdeling, een normportefeuille (benchmark), bandbreedtes en een aan de verplichtingen gerelateerd (maximum) risicobudget. De (neutrale) strategische portefeuille wordt bepaald met behulp van ALM-studies, waarin de beleggingsportefeuille wordt afgestemd op de verplichtingen van het fonds. Economisch klimaat in 2008 Het economisch klimaat in 2008 laat zich als volgt schetsen: - de wereldconjunctuur is, na de afkoeling in 2007, verder verzwakt; - de slechte economische gang van zaken werd merkbaar door onder andere een sterk oplopende werkloosheid in de VS; - de verschillen in groeitempo bleven ook in 2008 groot waarbij de grote economieën (VS en Euroland) per saldo slechts beperkt groeiden. De groei in ontwikkelende landen bleef aanmerkelijk hoger, met als uitschieter China (een groei van circa 9%); - de inflatie nam in de loop van het eerste halfjaar toe. Mede onder invloed van stijgende grondstofprijzen was de inflatie zover opgelopen, dat de ECB zich gedwongen zag de korte rente te verhogen. Door de toegenomen inflatieverwachtingen en de te hoge geldgroei, voelde de ECB zich medio 2008, ondanks de gematigde economische ontwikkelingen, gedwongen de korte rente met een kwart procent op te trekken tot 4,25%; - de centrale bank in de VS had ondanks de hoge en stijgende inflatie reeds in 2007 besloten tot het fors verlagen van de korte rente, daar zij zich in toenemende mate zorgen maakte over de (dreigende) afzwakking van de VS-economie. In 2008 heeft de VS dit beleid met kracht voortgezet; - in het tweede halfjaar daalde de olieprijs abrupt vanaf een all time high medio 2008 ($145) naar kortstondig $30 per vat in december Mede door de dalende grondstofprijzen nam voor de ECB de ruimte toe om de korte rente te verlagen; - doordat de economische vooruitzichten in het tweede halfjaar plotseling sterk verslechterden, ging de ECB in het vierde kwartaal over tot forse verlaging van de korte rente; - de huizenmarkt in de VS bleef grote zorgen baren, vooralsnog lijken de prijsdalingen zich onverminderd voort te zetten. De overheid in de VS probeert met tal van maatregelen de huizenmarkt te stabiliseren, maar vooralsnog zijn er geen cijfers welke op een verbetering duiden; 18 J A A R V E R S L A G S B Z

20 - op het vaste land van Europa heeft de economische verzwakking zich in 2008 doorgezet. Omdat de betreffende overheden en de ECB, ten opzichte van hun collega s in de VS, lang zijn blijven geloven in respectievelijk de kracht van de economie en de dreiging van een verder oplopende inflatie, zijn monetaire en fiscale stimuleringsmaatregelen lang uitgebleven. Pas eind 2008 zijn genoemde instrumenten ingezet, toen was de economie echter al in een recessie beland; - de Japanse economie kent al vele jaren een schoksgewijze ontwikkeling waarbij sombere perioden worden afgewisseld met optimistische tijden, waarin blijkt hoe sterk bijvoorbeeld het Japanse exporterende bedrijfsleven presteert. De sterk afnemende wereldhandel in het tweede halfjaar en de sterke Yen hebben de Japanse economie in een diepe recessie doen belanden; - De 15-jarige Euro-swaprente liep in het eerste halfjaar op van 4,86% per ultimo 2007 tot even boven de 5%. In het tweede halfjaar nam de economische activiteit af en daalden de grondstofprijzen ongemeen fors. Waarna de ECB haar korte rente sterk verlaagde tot 2,50%. Ook de genoemde swaprente daalde sterk tot 3,90% per eind 2008, hetgeen ongunstig werkt op de waardering van de pensioenverplichtingen. Beleggingsklimaat in 2008 De eerste acht maanden van 2008 lieten de internationale aandelenmarkten per saldo een zijwaarts verloop zien, daarna daalden de aandelenmarkten echter zeer snel. Door voortwoekerende problemen op onder andere de subprime hypotheekmarkt in de VS kwam de (interbancaire) geldmarkt tot stilstand. De interbancaire tarieven liepen sterk op en de bereidheid geldleningen te verschaffen liep sterk terug. Verschillende financiële instellingen kwamen in nood waarna de centrale overheden veelal besloten de helpende hand te reiken. Toen de VS besloot in het geval van Lehman Brothers geen steun te verlenen en dit bedrijf failliet te laten gaan, nam de onzekerheid in de financiële markt sterk toe. Nu er niet meer vanuit mocht worden gegaan, dat de centrale overheid in geval van nood altijd de reddende hand zou bieden, werden partijen nog terughoudender in het uitlenen van geld aan andere financiële instellingen. Dit had ook gevolgen voor de aandelenmarkt. De aandelen van financiële instellingen kwamen fors onder druk. Inmiddels werd ook duidelijk dat de grote problemen in de financiële sector gevolgen zouden gaan krijgen voor de reële economie. Per saldo resteert een zeer slecht jaar voor aandelenbeleggers. Het totale rendement (dus koersbeweging en dividendrendement samen) was wereldwijd gemiddeld -40%. De emerging markets konden zich niet aan de algemene beurskoersbeweging onttrekken. De afgelopen jaren waren steeds meer beleggers de zogenaamde ontkoppelingstheorie gaan aanhangen. Deze theorie houdt in, dat de ontwikkelingslanden middels hun eigen dynamiek zich zouden kunnen onttrekken aan de bewegingen van de ontwikkelde landen. Toen in de loop van het derde kwartaal de risicoaversie toenam kwamen emerging markets aandelen onder zware druk. In een korte periode werden enorme koersdalingen geboekt (een verlies van circa 50%). Zoals gezegd daalde de lange rente per saldo in Het totaalrendement op vastrentende waarden was met name goed waar het lang lopende staatsobligaties betrof. Met betrekking tot bedrijfsleningen werd dit positieve beeld ongedaan gemaakt door de gedurende het jaar fors uitlopende credit spread. Met name de minder kredietwaardige leningen en de minder transparante vastrentende beleggingsproducten kwamen onder zeer forse druk. Vastrentende waarden kenden aldus een heel divers verloop in De vastgoedmarkt laat in 2008 uiteenlopende resultaten zien. Mede onder invloed van de spanningen op de geld- en kapitaalmarkt en een verminderde risicobereidheid daalden de 19 J A A R V E R S L A G S B Z

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

SBZ jaarverslag 2007

SBZ jaarverslag 2007 SBZ jaarverslag 2007 Verkorte versie jaarverslag 2007 Inhoud 1. Voorwoord van het bestuur / inleiding 2. Ontwikkelingen op pensioengebied 3. Hoe is het bestuur van SBZ geregeld? 4. Financiële positie 5.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

SBZ jaarverslag 2007

SBZ jaarverslag 2007 jaarverslag 2007 jaarverslag 2007 SBZ STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS In de Pensioenwet, die met ingang van 1 januari 2007 van kracht is, wordt ruim aandacht besteed aan communicatie;

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

stichting pensioenfonds wonen

stichting pensioenfonds wonen stichting pensioenfonds wonen Verkort Jaarverslag 2007 Kerncijfers Aantallen per 31-12 2007 2006 Werkgevers 4.331 4.161 Deelnemers 33.009 31.705 Gewezen deelnemers 70.948 62.860 Gepensioneerden 8.468 7.735

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie

Verkort jaarverslag SBZ 2011

Verkort jaarverslag SBZ 2011 Verkort jaarverslag SBZ 2011 uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Zorgverzekeraars Verkort jaarverslag SBZ 2011 1 Voorwoord Hoe ging het in 2011 met SBZ? In het complete jaarverslag 2011 gaan

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009 Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics Verkort Jaarverslag 2009 Inleiding 2009 is voor de Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics (hierna Pensioenfonds SABIC-IP) weer een bijzonder

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

SBZ jaarverslag 2006

SBZ jaarverslag 2006 jaarverslag 2006 jaarverslag 2006 SBZ STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS De veranderingen in de pensioenwereld volgen elkaar in versneld tempo op. De betreffende wet- en regelgeving is

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2006. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel

Verkort jaarverslag 2006. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2006 stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Inleiding Hierbij ontvangt u het verkorte jaarverslag 2006 van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Detailhandel

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW

DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW BIJLAGE: DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW 25 JUNI 2009 Bijlage bij Herstelplan BPF Bouw 25 juni 2009: Dekkingsgraadsjabloon per 1 januari 2009

Nadere informatie

Waarom is het fonds afhankelijk van de rentestand?

Waarom is het fonds afhankelijk van de rentestand? PensioenNieuws Voor deelnemers aan de pensioenregeling van TenCate TIP! Bewaar deze PensioenNieuws in uw pensioenmap! nummer 3 september 2009 Financiële crisis raakt het pensioenfonds Het jaar 2008 was

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014 Stand van zaken SVG 1 van 20 Programma Pensioenfonds SVG Wat speelt er rond de pensioenen? Financiële positie SVG Kortingsmaatregel Vooruitblik 2014-2015

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2014. In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen.

Verkort jaarverslag 2014. In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen. Verkort jaarverslag 2014 In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen. U kunt het volledige jaarverslag downloaden op www.bpfmedewerkersnotariaat.nl.

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC

Stichting Pensioenfonds SABIC Stichting Pensioenfonds SABIC Presentatie SPF tijdens algemene ledenvergadering VGSE 15 april 2010 Jan van den Berg, voorzitter SPF 1 Programma 1. Algemeen 2. Situatie SPF eind 2008 3. Ontwikkelingen SPF

Nadere informatie

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10 Staat/formulier K0 blad 2 Datum in herstel (ddmmjj) 2 2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 0 Onderbouwing gekozen hersteltermijn Er is voor een termijn van 0 jaar gekozen omdat een relatief lange termijn

Nadere informatie

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Joop van Lunteren, vicevoorzitter Xander den Uyl, vicevoorzitter Amsterdam, 11 mei 2011 2010: jaar van contrasten Positief: - goed rendement - dekkingsgraad op 105%

Nadere informatie

Analyse financiële positie

Analyse financiële positie Analyse financiële positie Notitie voor deelnemers en gepensioneerden oktober 2012 2 Samenvatting Aanleiding SPOA krijgt regelmatig vragen van deelnemers over de financiële situatie bij het pensioenfonds.

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds van De Nederlandsche Bank NV: Verkort Jaarverslag 2008

Stichting Pensioenfonds van De Nederlandsche Bank NV: Verkort Jaarverslag 2008 Stichting Pensioenfonds van De Nederlandsche Bank NV: Verkort Jaarverslag 2008 In het jaarverslag 2008 legt het bestuur van het pensioenfonds verantwoording af over het gevoerde beleid en de achterliggende

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #11 juni 14 1 Financiële situatie Pensioenfonds AVEBE 2 Bereid je tijdig voor op je pensioen Uw pensioenoverzicht: weet hoe u er voor staat

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2013

Verkort jaarverslag 2013 Verkort jaarverslag 2013 Wat waren in 2013 de belangrijkste feiten en gebeurtenissen voor GE Pensioen? U leest het in deze verkorte versie van het jaarverslag 2013. Naast deze bondige versie treft u ook

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Herstel beleggingen teniet gedaan, maar Metro pensioenen niet gekort

Herstel beleggingen teniet gedaan, maar Metro pensioenen niet gekort Verkort jaarverslag 2011 Elk jaar publiceert Metro Pensioenfonds een jaarverslag waarin het pensioenfonds verantwoording aflegt over het gevoerde beleid van het afgelopen jaar. Dat moet van de toezichthouder,

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief?

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief? Mei 2012 Extra nieuwsbrief Waarom een extra nieuwsbrief? De positie van pensioenfondsen krijgt voortdurend veel aandacht in de media. De berichten over pensioenen zijn vaak complex en de laatste tijd nogal

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 blad 1 van 7 Het Metro Pensioenfonds Hieronder eerst een aantal bijzonderheden over het Metro Pensioenfonds. Het Metro Pensioenfonds is opgericht

Nadere informatie

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012)

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012 (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) 1 1 Inhoud Algemeen 5 De bestuursleden van Pensioenfonds C1000 6 Uw pensioen van Pensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Randstad heeft medio februari 2014 moeten besluiten tot het doorvoeren van een pijnlijke maatregel. Om de

Nadere informatie

Deelnemersvergadering 29 september 2011

Deelnemersvergadering 29 september 2011 Deelnemersvergadering 29 september 2011 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Notulen van de vergadering van 30 september 2010 en 22 november 2010 3. Jaarverslag 2010 goedkeuring en decharge

Nadere informatie

: Herstelplan Stichting Pensioenfonds ACF/Brocacef

: Herstelplan Stichting Pensioenfonds ACF/Brocacef De Nederlandsche Bank T.a.v. de heer drs. J.A.C. Luijks RA Postbus 929 7301 BD Apeldoorn Datum : 11 mei 2009 Betreft : Herstelplan Stichting Pensioenfonds ACF/Brocacef Geachte heer Luijks, Bijgaand treft

Nadere informatie

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009 Persbijeenkomst jaarverslag ABP 20 Amsterdam, 11 mei 2009 20: een bijzonder jaar Sterke positie begin 20 met dgr van 140% Volledige indexatie en volledige na-indexatie Halfjaarcijfers al minder rooskleurig

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1 Kwartaalbericht 2015 Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3 Als je werkt bij ING Bank voert ING CDC Pensioenfonds vanaf 1 januari 2014* jouw huidige pensioenregeling

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN VOORWOORD HERSTELPLAN PGB 2009-2014 Al genomen maatregelen: meer zekerheid in beleggingsbeleid Premieverhoging:

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Xerox 1 juli 2015 Artikel 1 ~ Inleiding Het bestuur heeft besloten om een financieel crisisplan op te stellen. Dit is een beschrijving van maatregelen die

Nadere informatie

SBZ jaarverslag 2005

SBZ jaarverslag 2005 jaarverslag 2005 jaarverslag 2005 SBZ STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS De balans van een pensioenfonds wordt steeds belangrijker. De dekkingsgraden van pensioenfondsen zijn regelmatig

Nadere informatie

Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht

Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 10 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 samenvatting van het jaarverslag In het Jaarverslag 2014 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

NOTULEN DEELNEMERSVERGADERING VAN DE STICHTING JAN HUYSMAN WZ. FONDS 25 september 2012 Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard

NOTULEN DEELNEMERSVERGADERING VAN DE STICHTING JAN HUYSMAN WZ. FONDS 25 september 2012 Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard Voorzitter: R.J.P. Siebesma AGENDA: 1. Opening 2. Notulen deelnemersvergadering d.d. 20 september 2011 3. Samenstelling bestuur en verantwoordingsorgaan

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Deelnemersvergadering 30 september 2010

Deelnemersvergadering 30 september 2010 Deelnemersvergadering 30 september 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Notulen van de vergadering van 17 september 2009 3. Jaarverslag 2009 goedkeuring en decharge 4. Stijgende

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding Dit document ( de Verklaring ) heeft tot doel de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van het Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf (hierna BFM )

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie