Start Veilig! Europese Week voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk oktober Informatiepakket. Start Veilig!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Start Veilig! Europese Week voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk 23-27 oktober 2006. Informatiepakket. Start Veilig!"

Transcriptie

1 Start Veilig! Europese Week voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk oktober 2006 Informatiepakket Start Veilig! Achtergrondinformatie over de campagne Een veilige en gezonde start in de loopbaan van jongeren Te veel jonge mensen raken gewond op het werk. In Europa lopen jongeren in de leeftijdsgroep van 18 tot en met 24 jaar ten minste 50% meer risico op een arbeidsongeval dan werknemers in andere leeftijdsgroepen. Werkgevers moeten meer werk maken om jonge werknemers te beschermen en jongeren moeten zich meer bewust worden van veiligheids- en gezondheidsaspecten wanneer ze tot de arbeidsmarkt toetreden. In dit informatiepakket worden de belangrijkste kwesties van de campagne Start Veilig samengevat. Meer gedetailleerde informatie, inclusief casestudies, zijn te vinden op de campagnewebsite (http://ew2006.osha.eu.int). 1

2 Inhoud Samenvatting Het vraagstuk waarom veiligheid en gezondheid op het werk (OSH) een probleem is voor jonge mensen De kwetsbaarheid van jongeren Enkele mogelijke oorzaken Voor wie is dit van belang? Wat kan hieraan worden gedaan: op de werkplek Wat jongeren kunnen doen De verantwoordelijkheden van werkgevers en toezichthouders Voorbeelden van goede praktijken van werkgevers Wat kan hieraan worden gedaan: voordat jongeren gaan werken Het belang van de integratie van veiligheid en gezondheid op het werk in het onderwijs Introductie van Start Veilig Een veilige start voor jongeren Doeleinden Wat Start Veilig te bieden heeft Hoe hieraan deel te nemen Over het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk 2

3 Samenvatting Te veel jonge mensen raken gewond op het werk. In Europa lopen jongeren in de leeftijdsgroep van 18 tot en met 24 jaar ten minste 50% meer risico op een ongeval dan werknemers in andere leeftijdsgroepen. Jongeren zijn ook meer kwetsbaar voor arbeidsgerelateerde ziekten die zich sluipend ontwikkelen. Achter de statistische gegevens gaan verhalen van individuele personen schuil: jongeren die voor de rest van hun leven te lijden zullen hebben onder de gevolgen van een ongeval of de aantasting van hun gezondheid of die de dood vonden terwijl ze nog een heel leven voor zich hadden. Jongeren zijn bijzonder kwetsbaar in werkomgevingen waar er onvoldoende voorzieningen zijn op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk (OSH). Het is mogelijk dat ze onvoldoende ervaring hebben, fysiek en mentaal onvolgroeid zijn en zich niet goed bewust zijn van veiligheids- en gezondheidsaspecten. Ze beschikken wellicht over onvoldoende vaardigheid en hebben niet genoeg training gehad. Ze zijn mogelijk niet goed op de hoogte van de plichten van hun werkgever en hun eigen rechten en verantwoordelijkheden en hebben misschien onvoldoende zelfvertrouwen om OSH-kwesties ter sprake te brengen. Het kan zijn dat werkgevers op hun beurt vergeten rekening te houden met de kwetsbaarheid van jonge mensen door hun een passende training, toezicht en bescherming te bieden en werk te geven dat voor hen geschikt is. De kwetsbaarheid van jongeren op het werk gaat jonge werknemers zelf aan, hun werkgevers en toezichthouders, personen die betrokken zijn bij veiligheid en gezondheid op het werk en bij onderwijs en beleidsmakers. We moeten er allemaal voor zorgen dat jongeren hun loopbaan op een veilige en gezonde manier starten. Veel van de ongevallen en gezondheidsproblemen waarbij jonge werknemers betrokken zijn, kunnen worden voorkomen. Jongeren zijn ontvankelijk voor informatie over veiligheid en gezondheid op de werkplek en zijn bereid maatregelen te nemen om zich te beschermen wanneer ze op de hoogte zijn van mogelijke gevaren. Het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk ('het Agentschap') biedt jonge werknemers een informatiepakket waarin wordt uiteengezet waarop ze moeten letten. Het Agentschap moedigt hen aan te protesteren of werk te weigeren wanneer werkgevers lichtvaardig omspringen met mogelijke gevaren. Werkgevers zijn wettelijk verplicht rekening te houden met de bijzondere kwetsbaarheid van jonge werknemers en jongeren te beschermen tegen risico s waarvan zij zich wellicht niet bewust zijn. Zij moeten een risicobeoordeling uitvoeren en zorgen voor passende training en toezicht. Werkgevers zouden verder moeten gaan dan enkel hun wettelijke verplichtingen en een echte betrokkenheid bij veiligheid en gezondheid tonen. Dit is ook goed voor het bedrijf. Het onderwijs in veiligheid en gezondheid op het werk mag niet worden uitgesteld tot jongeren tot de arbeidsmarkt toetreden. OSH moet in het onderwijs worden geïntegreerd tot een integraal deel van het leerprogramma worden gemaakt, om jongeren een risicopreventiecultuur bij te brengen. Voorbeelden uit heel Europa tonen hoe OSH op een vindingrijke en doeltreffende wijze kan worden onderwezen. De campagne Start Veilig heeft twee belangrijke aandachtsgebieden: op de werkplek werkgevers en jongeren meer bewust maken van risico s en hen erop wijzen wat er gedaan kan worden om deze te beperken; en in het onderwijs een risicopreventiecultuur bijbrengen. Start Veilig is de campagne van het Agentschap voor 2006, gewijd aan de veiligheid en gezondheid op het werk van jonge mensen. De campagne wordt gesteund door alle lidstaten van de EU, vakbonden en werkgeversorganisaties, jongerenorganisaties en de onderwijssector. Het hoogtepunt van de campagne is de Europese Week voor veiligheid en gezondheid op het werk, die wordt gehouden van oktober

4 Het Agentschap stelt in het kader van de campagne Start Veilig een reeks bronnen beschikbaar (onder meer via de speciaal hieraan gewijde website op De evenementen en activiteiten die rond de campagne worden georganiseerd, omvatten Awards voor goede praktijken en een videowedstrijd voor scholen. Mensen kunnen hun betrokkenheid tonen door het handvest voor Start Veilig te ondertekenen. Organisaties en individuele personen worden aangemoedigd aan de campagne deel te nemen, hun eigen evenementen voor de Europese Week te organiseren en ertoe bij te dragen dat jongeren een veilige start in hun loopbaan maken. 4

5 Het vraagstuk waarom veiligheid en gezondheid op het werk (OSH) een probleem is voor jonge mensen De kwetsbaarheid van jongeren Te veel jongeren raken gewond op het werk. In Europa lopen jongeren in de leeftijdsgroep van 18 tot en met 24 jaar ten minste 50% meer risico op een arbeidsongeval dan werknemers in andere leeftijdsgroepen. 1 Jongeren lopen niet alleen meer risico op ongevallen zij zijn ook meer vatbaar voor arbeidsgerelateerde gezondheidsproblemen die zich sluipend ontwikkelen. Gezondheid en veiligheid op het werk en jongeren enkele statistieken van de EU De EU25 telt circa 43 miljoen werknemers in de leeftijdsgroep van 15 tot en met 29 jaar, van wie 5 miljoen werknemers jonger zijn dan 20 (Arbeidskrachtenenquête 2004). Jaarlijks overlijden in Europa circa 430 werknemers onder de 25 jaar op het werk (cijfers van 2002 voor de EU15 uit de Europese statistiek van arbeidsongevallen (ESAO), Eurostat). Ieder jaar gebeuren er in Europa ongeveer arbeidsongevallen waarbij werknemers in de leeftijdsgroep van 18 tot en met 24 jaar betrokken zijn en die ernstig genoeg zijn om te leiden tot drie of meer verloren werkdagen (ongeveer 16% van het totale aantal arbeidsongevallen zonder dodelijke afloop gegevens van 2002 voor de EU15 uit de ESAO, Eurostat). De incidentie van arbeidsongevallen zonder dodelijke afloop per werknemers is bij werknemers van 18 tot en met 24 jaar meer dan 40% hoger dan bij de totale beroepsbevolking. Dit verschijnsel wordt in alle sectoren van de economische bedrijvigheid waargenomen (Eurostat: - Population and social conditions/ Health (Bevolking en maatschappelijke omstandigheden/ Gezondheid)). De jongste groep werknemers (in de leeftijdsgroep van 15 tot en met 24 jaar) wordt het meest blootgesteld aan zwaar lichamelijk werk (Europese enquête naar de arbeidsomstandigheden 2000/ Age and working conditions in the European Union (Leeftijd en arbeidsomstandigheden in de Europese Unie), Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden, 2003). Werken met zeer hoge snelheid en korte termijnen komt het meest voor onder jonge werknemers. Jongeren worden vaker blootgesteld aan repetitieve bewegingen en korte, repetitieve taken dan de gemiddelde werknemer, alsook aan extreme temperaturen op de werkplaats. Jongere werknemers worden ook meer blootgesteld aan lawaai en trillingen op de werkplaats (Europese enquête naar de arbeidsomstandigheden, gegevens uit enquêteresultaten van de Europese enquête naar de arbeidsomstandigheden 1995 en 2000 door Prevent, 5

6 Achter de statistische gegevens gaan verhalen van individuele personen: jongeren die voor de rest van hun leven lijden onder de gevolgen van een ongeval of de aantasting van hun gezondheid of die de dood vinden terwijl ze nog een heel leven voor zich hadden. Een 18-jarige leerling-monteur overleed nadat hij vier dagen daarvoor ernstig verbrand was na een ontploffing. Hij hielp zijn manager een mengsel van benzine en diesel vanuit een vuilnisvat in een afvalverwijderingstank te lozen toen het mengsel ontplofte. Naast de tank bevond zich een uitlaatkoker van een gasboiler en die werd op dat moment ingeschakeld: de benzinedamp ontvlamde tot een gigantische vuurbal. De jonge man was het vak aan het leren en was afhankelijk van de zorgplicht van de manager en de garagehouder. De houding van het bedrijf was dat gezondheid en veiligheid een kwestie van gezond verstand was, die aan de ervaring van de werknemers kon worden overgelaten. Een 17-jarig meisje raakte een deel van haar vinger kwijt binnen een uur nadat ze was begonnen met haar vakantiebaantje. De vinger was geplet in een machine in de bakkerij waar ze werkte. De automatische veiligheidsgrendel was defect: daarvan was melding gemaakt, maar er was geen onderhoud gepland, ze had niet de juiste training gekregen en de persoon die haar moest begeleiden was zich er niet van bewust dat ze met de machine werkte. Een 19-jarige die een cursus van tien maanden volgde, vond een baantje bij een elektriciteitsbedrijf. Hij werkte er nog maar twee maanden toen hij werd overgeplaatst naar het personeel voor de verlichting. Op bevel van zijn werkgever werkte hij aan voorschakelapparaten voor fluorescentielampen van 120 V die "heet" waren (de elektriciteit liep er nog door) zonder veiligheidsmatten, draadbeproeving, veiligheidshandschoenen, instructies of een blauwdruk van het bedradingsschema. Hij vond onmiddellijk de dood toen er 347 volt door zijn lichaam ging. Een leerling-kapster moest de door haar gekozen loopbaan opgeven nadat ze dermatitis had ontwikkeld. Haar huid reageerde op de producten die ze moest gebruiken: haar handen kregen in zo n erge mate sneeën en blaren dat ze niet eens een mes en vork kon vasthouden. Enkele mogelijke redenen Jongeren zijn bijzonder kwetsbaar in een werkomgeving zonder voldoende gezondheids- en veiligheidsvoorzieningen. Waarom? Enkele mogelijke redenen zijn: jonge werknemers hebben onvoldoende ervaring, zijn fysiek en mentaal onvoldoende volwassen en zijn zich weinig bewust van gezondheids- en veiligheidsaspecten; 6

7 werkgevers laten na met deze factoren rekening te houden door passende opleiding, toezicht en bescherming te bieden en jongeren in werksituaties te plaatsen die voor hen geschikt zijn. De jongerenfactor Jonge mensen zijn vaak onervaren en niet vertrouwd met hun rol op de werkplaats en met hun omgeving. Ze kunnen fysiek of mentaal minder geschikt zijn om bepaalde taken te verrichten. Door hun gebrek aan ervaring zullen ze de risico s van ongevallen of een slechte gezondheid minder snel herkennen dan oudere werknemers en onvoldoende aandacht schenken aan gezondheids- en veiligheidsaspecten. Als zij de risico s wel herkennen, kan het zijn dat ze minder goed in staat zijn de juiste maatregelen te nemen. Het is mogelijk dat jonge mensen onvoldoende vaardigheid en training hebben in het werk dat ze krijgen en niet goed op de hoogte zijn van de plichten van hun werkgevers en van hun eigen rechten en verantwoordelijkheden. Het kan ook zijn dat ze niet genoeg zelfvertrouwen hebben om OSH-kwesties ter sprake te brengen of dat ze overenthousiast zijn in het laten zien dat ze hun toevertrouwde taken kunnen verrichten. De werkgeversfactor Werkgevers kunnen zich op hun beurt onvoldoende bewust zijn van de bijzondere kwetsbaarheid van jonge mensen op de werkplaats wegens hun onvolwassenheid, hun gebrek aan ervaring en aan inzicht in OSH-kwesties. Zij geven jonge werknemers wellicht werk dat niet voor hen geschikt is. Ze geven hun misschien geen passende instructies, training en toezicht (jongeren hebben op dat gebied meer nodig dan oudere werknemers). Voor wie is dit van belang? De kwetsbaarheid van jongeren op het werk gaat de jonge werknemers zelf aan, hun werkgevers en toezichthouders, de personen die betrokken zijn bij veiligheid en gezondheid op het werk, het onderwijs en de beleidsmakers. Ieder van ons moet ervoor zorgen dat jongeren hun werk op een veilige en gezonde manier starten. Wat kan hieraan worden gedaan: op de werkplek Veel van de ongevallen en gezondheidsproblemen waarbij jonge werknemers betrokken zijn, kunnen worden voorkomen. Verschillende groepen mensen kunnen maatregelen treffen. Wat jongeren kunnen doen Er zijn aanwijzingen dat jonge werknemers ontvankelijk zijn voor informatie over veiligheid en gezondheid op het werk en dat ze bereid zijn maatregelen te nemen om zich te beschermen wanneer ze op de hoogte zijn van mogelijke gevaren en weten waar ze hulp kunnen krijgen. Onderzoek in het Verenigd Koninkrijk wijst uit dat jonge werknemers de nationale instantie die verantwoordelijk is voor veiligheid en gezondheid op het werk vaak minder goed kennen dan werknemers in andere leeftijdsgroepen. Daar 7

8 tegenover staat dat jonge werknemers meer geïnteresseerd zijn in veiligheid en gezondheid en sneller dan oudere werknemers geneigd zijn om de beste praktijken te volgen wanneer ze deze kennen. 2 Het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk ( het Agentschap ) biedt jonge werknemers uitgebreide informatie aan. Hierin wordt hun getoond op welke risico s ze moeten letten en wordt hun geadviseerd: de juiste beschermingsmiddelen en kleding te gebruiken; na te gaan wat ze moeten doen in een noodsituatie; ongevallen te rapporteren; opmerkzaam te zijn op de eerste tekenen van problemen; adviezen en instructies te volgen; met werkgevers samen te werken op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk en veiligheidsprocedures te volgen om zichzelf en hun collega's te beschermen. Daarnaast is het voor jonge werknemers vaak moeilijk te protesteren of werk te weigeren wanneer werknemers lichtvaardig omspringen met mogelijke dreigingen. Het Agentschap biedt jonge mensen informatie aan waarin wordt uitgelegd: wat ze moeten doen wanneer ze denken dat iets niet veilig is; tot wie ze zich kunnen wenden voor advies; wat ze in een noodsituatie of bij een ongeval moeten doen. Onze boodschap aan jonge werknemers luidt als volgt: stel vragen als je iets niet zeker weet; ken je rechten en zorg dat je weet waar je hulp kunt vragen; voer taken pas uit nadat je passende training hebt ontvangen; wees zelfbewust en spreek je uit wanneer er een probleem is. De verantwoordelijkheden van werkgevers en toezichthouders Jongeren kunnen een bijzonder risico lopen wegens hun gebrek aan ervaring, training en bewustzijn van de gevaren. Ze hebben goede raad, informatie en toezicht nodig en passend, veilig en gezond werk. Voor jongeren onder de 18 jaar, onder wie jongeren die in het kader van hun beroepsopleiding stage lopen en jongeren die een bijbaantje hebben naast hun school of studie, gelden er specifieke regelingen ten aanzien van beperkingen van hun blootstelling aan gevaren en met betrekking tot hun werktijden. Wetgeving bescherming voor iedereen Iedere werkplek zou over een degelijk arbozorg- en veiligheidssysteem moeten beschikken dat iedereen beschermt. Binnen dat systeem dient in het bijzonder aandacht te worden besteed aan de kwetsbaarheid van jonge en beginnende werknemers. De plichten van werkgevers ten aanzien van hun werknemers, ongeacht hun leeftijd, omvatten: 8

9 het identificeren van gevaren en het uitvoeren van een risicobeoordeling. 1 Hierbij moet niet alleen worden gedacht aan jongeren die voltijds werken, maar ook aan jonge tijdelijke werknemers, die bijvoorbeeld tijdens weekenden of schoolvakanties helpen, en jongeren die een beroepsopleiding volgen of stage lopen; het implementeren van voorzieningen om de veiligheid en de gezondheid op het werk te waarborgen, op basis van de risicobeoordeling. Hiertoe behoren speciale voorzieningen voor jonge of beginnende werknemers en afspraken met aanwervingskantoren/uitzendbureaus, werkervarings- en stagebureaus, organisatoren van vakopleidingen, enzovoorts; het verzorgen van de nodige organisatie, waaronder specifiek toezicht, en het aanduiden van toezichthouders die over de nodige bekwaamheid en tijd beschikken om hun taken te verrichten; het vaststellen van speciale maatregelen voor kwetsbare personen, onder wie jonge en beginnende werknemers, zoals het verbod voor deze personen om gevaarlijke uitrusting te gebruiken; het leveren van informatie over mogelijke risico s voor jonge mensen tijdens hun werk en over de geldende preventiemaatregelen; het geven van een passende opleiding, instructie en informatie wanneer jongeren worden aangetrokken, bij een verandering van werk of veranderingen op de werkplek; het beschermen van bijzonder kwetsbare groepen, zoals jonge werknemers met speciale behoeften; het overleggen met jonge werknemers en hun vertegenwoordigers over veiligheids- en gezondheidskwesties, zoals voorzieningen voor jonge mensen. Wetgeving Speciale bescherming voor jongeren onder de 18 jaar 2 Voordat jongeren beginnen te werken, moet er een risicobeoordeling worden uitgevoerd die betrekking heeft op de werkplek; de fysische, biologische en chemische agentia; de werkuitrusting en het gebruik hiervan; de werkprocessen, de bewerkingen en organisatie van het werk, alsook training en opleiding. De stelregel is dat jongeren onder de 18 GEEN taken mogen verrichten die: hun fysieke of mentale capaciteit te boven gaan; hen blootstellen aan stoffen die giftig of kankerverwekkend zijn; hen blootstellen aan straling; extreme hitte lawaai of trillingen inhouden; risico s inhouden die ze wegens hun gebrek aan ervaring of opleiding of hun onvoldoende aandacht voor de veiligheid waarschijnlijk niet zullen herkennen of vermijden. Wie nog geen 18 jaar is, maar wel de minimumleeftijd voor het verlaten van de school heeft bereikt, kan deze taken onder zeer speciale omstandigheden verrichten, wanneer: 1 Een gevaar is alles wat ziekte of letsel kan veroorzaken. Het risico is de waarschijnlijkheid dat dat ook zal gebeuren. 2 Deze informatie is gebaseerd op de minimumeisen van Richtlijn 94/33/EG van de Raad betreffende de bescherming van jongeren op het werk. Het is mogelijk dat de wet in uw lidstaat strenger is, bijvoorbeeld met betrekking tot de minimumleeftijd waarop kinderen mogen werken, beperkingen die gelden voor hun werkuren en verboden taken. 9

10 het werk onmisbaar is voor zijn/haar beroepsopleiding; het werk wordt uitgevoerd onder toezicht van een bevoegd persoon; de risico s zoveel mogelijk beperkt zijn. Het is niet toegestaan om jonge werknemers werk te laten uitvoeren waarbij een aanzienlijk risico blijft bestaan, ondanks alle inspanningen om dat onder controle te krijgen. Er bestaan beperkingen op werktijden voor jonge werknemers. Jongeren krijgen ook langere pauzes dan ouderen en zij mogen doorgaans geen nachtwerk doen. Meer informatie over de veiligheid van jonge werknemers, inclusief bijkomende informatiebladen, is beschikbaar op de website van het Agentschap op Advies over preventie en voorbeelden van goede praktijken voor specifieke risico's en werkplekken zijn te vinden op: Overige informatiebronnen zijn de nationale autoriteiten, vakbonden en brancheorganisaties. Zie voor de volledige tekst van Richtlijn 94/33/EG van de Raad betreffende de bescherming van jongeren op het werk: De richtlijn legt minimumeisen vast. Het is dus belangrijk om de volledige vereisten van uw nationale wetgeving en richtsnoeren na te kijken. Training Bij een training moet het volgende aan bod komen: welke specifieke gevaren in relatie tot het werk; welke gevaren over het algemeen op de werkplek schuilen; wat jongeren moeten doen om zichzelf te beschermen; wat jongeren moeten doen als ze menen dat iets onveilig is; naar wie ze moeten gaan om advies te vragen; wat te doen in een noodsituatie, bij een ongeval of bij eerstehulp; dat jonge werknemers de verantwoordelijkheid hebben om met hun werkgevers mee te werken wanneer het gaat om veiligheid. Toezicht Naast training hebben jongeren in de regel meer toezicht nodig dan ouderen. Onder hen vallen ook studenten op een stage- of opleidingsplaats en beginnende werknemers. Werkgevers moeten: noodzakelijke maatregelen op het gebied van toezicht vaststellen; ervoor zorgen dat toezichthouders voldoende getraind zijn in risico s en preventieve maatregelen die specifiek van toepassing zijn op jongeren. De voordelen van een goede veiligheid en gezondheid op het werk (OSH) Werkgevers moeten procedures instellen en maatregelen treffen voor de veiligheid en gezondheid op het werk en onmiddellijk reageren op problemen. Maar ze moeten meer doen dan alleen aan hun wettelijke 10

11 verplichtingen voldoen. Werkgevers moeten het goede voorbeeld geven en een echte betrokkenheid op het gebied van veiligheid en gezondheid tonen. Dit is in het eigen belang van de werkgevers: een goed veiligheidsmanagement is goed voor het bedrijf en een teken van een efficiënte organisatie. Maatregelen om jongeren op het werk veilig te laten werken draagt bij aan de bescherming van alle werknemers en de reputatie van de werkgever versterkt, waardoor deze de meest getalenteerde werknemers kan aantrekken. Voorbeelden van goede praktijken Samenwerking tussen bedrijfsleven en scholen Een door het Agentschap medegefinancierd project dat gericht is op de uitwisseling van goede praktijken op het gebied van veiligheid en gezondheid onder jongeren van jaar die in hun vrije tijd werken. Het project bevorderde de samenwerking tussen scholen en plaatselijke ondernemingen in de landbouw-, bouw- en supermarktsector bij de ontwikkeling van leerprogramma s op scholen. Bron: Europees Agentschap, Educating teenagers in the hazards of the workplace (Scholing van tieners in de gevaren op de werkplek), in het rapport Promoting Health and Safety in European Small and Medium-sized Enterprises (SMEs), SME funding scheme (Bevordering van veiligheid en gezondheid in MKB/KMO s in Europa, MKB-subsidieregeling ), blz. 15 Een elektriciteitsbedrijf heeft 400 stagiairs tussen 16 en 21 jaar. De meesten volgen een vierjarige praktijkopleiding in de richting elektriciteit, wat leidt tot een kwalificatie. Zij volgen allemaal gedurende een volle week een introductiecursus in veiligheidsregels en -normen die van hen worden verwacht, zodat ze vanaf hun eerste dag op de werkvloer bijdragen tot de veiligheid op het werk. Ze leren de basisbeginselen van een risicobeoordeling en beoordelen risico s op het werk terwijl alles nog vers in hun geheugen ligt. Ze krijgen een volledige set werkkleding van het bedrijf, waaronder de relevante persoonlijke beschermingsmiddelen, en leren hoe ze deze moeten gebruiken. De training omvat tevens bezoeken ter plaatse en praktijkoefeningen op een simulatiewerkplaats. Tussen 1994 en 1996 moest circa 30% van de leerlingen op een zeker moment naar het ziekenhuis voor de behandeling van een arbeidsgerelateerd letsel. Bij het bedrijf gebeuren ongevallen met leerlingen nu slechts eens in de zoveel jaren. Een gasleverancier heeft een introductieprogramma verkeersveiligheid voor leerlingen die in het kader van hun werk met bestelbussen rijden. Het programma van een halve dag is speciaal ontwikkeld voor jongeren in samenwerking met een niet-gouvernementele verkeersveiligheidsorganisatie. Het omvat een individuele rijtest onder begeleiding van een erkende rij-instructeur. Bij het programma wordt niet alleen gekeken naar het gedrag van stagiairs tijdens de test in het voertuig, maar ook naar hun houding, kennis en inschatting van gevaren in een risicobeoordeling op papier. In 2006 zullen 560 nieuwe leerlingen de training volgen. Het succes is toe te schrijven aan de ondersteuning en inzet van alle bedrijfsniveaus, een holistische benadering en het gebruik van statistische gegevens over botsingen tussen voertuigen en incidenten om het programma te actualiseren. Het programma kan eenvoudig worden toegepast in uiteenlopende 11

12 bedrijven met een soortgelijk veiligheids- en gezondheidsbeleid. Bescherming van de oren van jonge werknemers Volgens een verslag van de Waarnemingspost voor risico s van het Agentschap worden steeds meer jongere werknemers aan lawaai blootgesteld (zie Europees Agentschap, 2005, Noise in figures, Risk Observatory Thematic 2 Report [Geluidshinder in cijfers, Tweede thematische verslag van de Waarnemingspost voor risico s], Publicatiebureau van de Europese Unie). Een kleine rockclub voerde veranderingen door in de constructie en de werkorganisatie om de geluidsniveaus te dempen met behoud van de geluidskwaliteit. De oplossing behelsde het werken met musici, eigenaars van ontmoetingscentra en geluidstechnici. Er werden veranderingen aangebracht aan het podium, de speakers en de positionering hiervan en de akoestiek. De bar werd buiten de belangrijkste concerthal geplaatst. Er werd een training aangeboden en informatie verspreid. Het centrum wordt sindsdien gebruikt voor korte universitaire cursussen voor zelfopgeleide geluidstechnici. Bron: Rapport van het Agentschap TE ENC - Prevention of risks from occupational noise in practice (Preventie van beroepsrisico s wegens lawaai in de praktijk), praktijkgeval 7, p. 35 Veilig scheikundepracticum Een universiteit was bezorgd over de veiligheid van scheikundestudenten tijdens hun practica, het feit dat de studenten zich onvoldoende bewust waren van risico's en dat ze een veiligheidsbewustzijn moesten ontwikkelen voor hun toekomstige loopbaan. Een werkgroep, waarbij de studenten betrokken waren, analyseerde de problemen en stelde oplossingen voor. Een van de maatregelen was de vaststelling van basisregels voor het scheikundepracticum. Zo moeten studenten een risicoanalyse verrichten voordat ze met hun experimenten beginnen. Deze basisregels zijn opgenomen in de handleiding voor practica die aan alle studenten wordt verstrekt. Bron: Safety for Chemistry Students (Veiligheid voor scheikundestudenten), in Practical prevention of risks from dangerous substances at work (Preventie van risico s van gevaarlijke stoffen op het werk in de praktijk), praktijkgeval 2.3, p Wat kan hieraan gedaan worden: voordat jongeren gaan werken Het onderwijs in veiligheid en gezondheid op het werk mag niet worden uitgesteld totdat jongeren tot de arbeidsmarkt toetreden. Het moet deel uitmaken van het onderwijsprogramma onderwijsinstellingen en afgestemd zijn op de realiteit van het beroepsleven van iedere dag. We willen dat de ingenieurs, ontwerpers, architecten, medische studenten en zakenlui van de toekomst zich van risico s bewust zijn en goed geïnformeerd zijn over OSH in hun beroep. Jongeren op een vroege leeftijd met deze waarden vertrouwd maken helpt een preventiecultuur op het werk bevorderen. 12

13 Het belang van de integratie van veiligheid en gezondheid op het werk in het onderwijs De werknemers van morgen hebben een goede scholing nodig in de veiligheids- en gezondheidsaspecten van hun toekomstige loopbaan. Dit betekent meer dan weten hoe er aan de voorschriften moet worden voldaan risicomanagement en een OSH-mentaliteit moeten een integraal deel uitmaken van het leven van mensen en niet een optionele aanvulling hierop zijn. Wanneer jongeren op de werkplek komen, moeten ze zich reeds bewust zijn van OSH-kwesties en bijdragen tot een risicopreventiecultuur. De integratie - of mainstreaming van veiligheid en gezondheid op het werk in het onderwijs is van wezenlijk belang voor de ontwikkeling van deze preventiecultuur. Het lesgeven in risicobewustzijn en veiligheid en gezondheid moet als een hoge prioriteit worden gezien door iedereen die betrokken is bij het onderwijs aan en de bescherming van jongeren. Wat zijn de beste manieren om veiligheids- en gezondheidsbewustzijn in het onderwijs aan jongeren op te nemen? In heel Europa zijn er veel voorbeelden van een doeltreffende integratie van veiligheid en gezondheid op het werk in het onderwijs. Deze omvatten projecten waarbij het Agentschap betrokken was. Zij tonen dat: in projecten voor jonge kinderen gebruik moet worden gemaakt van vindingrijkheid en spel; projecten de eigen omgeving van kinderen kunnen gebruiken als bron van voorbeelden van risico s, waarbij ook de ouders bij het proces kunnen worden betrokken; veiligheid en gezondheid op het werk kan worden geïntegreerd in het lesmateriaal van andere vakken of afzonderlijk worden behandeld; het lesgeven op dit terrein vanaf het begin van de schooltijd van start moet gaan; bij het leren van veiligheid en gezondheid op het werk als levenslange vaardigheid docenten moeten worden betrokken die samenwerken met werkgevers, werknemers en hun vertegenwoordigers, ouders en leerlingen en veiligheids- en gezondheidsdeskundigen; het onderwijs in veiligheid en gezondheid op het werk een combinatie moet zijn van theorie en praktijk; docenten en trainers zelf moeten worden getraind in het onderwijs in risico's en veiligheid en gezondheid op het werk en toegang moeten hebben tot leermiddelen die leerlingen motiveren. Introductie van Start Veilig Een veilige start voor jongeren De twee voornaamste aandachtsgebieden van de campagne Start Veilig zijn: op de werkplek: werkgevers en jonge werknemers meer bewust maken van de risico s voor jonge mensen en hen erop wijzen wat er gedaan kan worden om deze risico s te beperken; in het onderwijs: jongeren een risicopreventiecultuur bijbrengen voordat ze tot de arbeidsmarkt toetreden. 13

14 Dit zijn de voornaamste terreinen waarop we kunnen optreden en trachten het aantal jongeren dat op het werk gewond raakt, te beperken. Start Veilig is de campagne van het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk voor De campagne is gewijd aan de veiligheid en de gezondheid op het werk voor jonge mensen. Start Veilig wordt gesteund door alle lidstaten van de EU, kandidaat-lidstaten en EVA-landen, het Oostenrijkse en Finse EU-voorzitterschap, het Europees Parlement en de Europese Commissie, Europese vakbonden en werkgeversorganisaties, jongerenorganisaties en de onderwijssector. Het hoogtepunt van de campagne is de Europese Week voor veiligheid en gezondheid op het werk, die wordt gehouden van oktober De Europese Weken zijn jaarlijkse evenementen waarbij veiligheid en gezondheid op het werk wordt bevorderd en alle belanghebbenden worden betrokken. Dit jaar zullen de activiteiten in het kader van de Europese Week verder reiken dan de werkplek de campagne van 2006 bevordert tevens risicopreventie op scholen, onderwijsinstanties, universiteiten en in de onderwijssector in bredere zin, richt zich tot beleidsmakers op onderwijsgebied en betrekt jongerenorganisaties. Doeleinden Start Veilig probeert jonge werknemers, hun vertegenwoordigers, hun werkgevers en toezichthouders te betrekken bij de beperking van de kwetsbaarheid van jongeren op de werkplek. De campagne probeert ook de onderwijssector ertoe aan te moedigen jongeren op werk voor te bereiden en individuele scholen en studenten zelf te betrekken. Het uiteindelijke doel van Start Veilig is het aantal jonge mensen dat gewond raakt of een slechte gezondheid krijgt (nu of in de toekomst) als gevolg van hun werk, te beperken. Start Veilig bevordert de doeltreffende voorbereiding van jongeren op de veiligheids- en gezondheidsaspecten in hun loopbaan en het doeltreffende management van OSH van jonge mensen op de werkplek. Ofschoon vele aspecten van de campagne Start Veilig voor vele uiteenlopende mensen van belang zijn, zijn sommige doelstellingen van de campagne gericht op specifieke groepen. Jonge werknemers moeten zich meer inspannen om zichzelf te beschermen: alle jonge werknemers moeten zich bewust zijn van veiligheids- en gezondheidskwesties op het werk, het belang van OSH, hun rechten en verantwoordelijkheden en weten waar ze terecht kunnen voor hulp en informatie. Werkgevers en toezichthouders moeten zorg dragen voor het management van OSH van jonge mensen: werkgevers moeten kwaliteitsbanen creëren voor jonge werknemers waarin ze veilig zijn; werkgevers en toezichthouders moeten zich bewust zijn van de risico s voor jonge mensen, hoe ze ontstaan en wat ze hieraan moeten doen; werkgevers moeten jonge werknemers opnemen in risicobeoordelingen en passende aanvullende maatregelen invoeren om hen te beschermen (zorgen voor een passende verdeling van de taken, rekening houden met de geringe ervaring en vaardigheden van jongeren, enz.); 14

15 werkgevers moeten ervoor zorgen dat alle jonge en beginnende werknemers een introductietraining en toezicht krijgen, bijvoorbeeld door een jonge werknemer bij een oudere begeleider te plaatsen. Docenten, OSH-instanties en centra voor arbeidsvoorziening moeten met elkaar samenwerken om OSH op een doeltreffende wijze in het onderwijs te integreren: schoolverlaters moeten zich bewust zijn van veiligheids- en gezondheidskwesties op het werk en van hun eigen rechten en verantwoordelijkheden; studenten die een universitaire of beroepsopleiding volgen, waaronder bedrijfscursussen en beroepscursussen in vakken als techniek, ontwerp, architectuur, medicijnen en bedrijfsadministratie, moeten relevante OSH-training en informatie ontvangen; OSH moet een integraal deel uitmaken van de opstelling en organisatie van werkervarings- of stageprogramma s; werkgelegenheidsregelingen en banencentra voor jongeren moeten hun klanten informatie over veiligheid en gezondheid op het werk verstrekken zowel jonge werknemers als werkgevers. Beleidsmakers moeten het management van OSH van jonge mensen en de integratie hiervan in het onderwijs bevorderen: beleidsmakers moeten in werkgelegenheidstrategieën voor jongeren speciale aandacht schenken aan OSH-kwesties; beleidsmakers moeten ernaar streven jongeren over veiligheid en gezondheid op het werk te informeren en hen uit te rusten; beleidsmakers moeten ervoor zorgen dat voorlichting over risico s deel uitmaakt van het onderwijs aan ieder kind; beleidsmakers moeten de integratie van veiligheid en gezondheid op het werk in het beleid en in activiteiten ter bevordering van de werkgelegenheid van jongeren bevorderen. Wat Start Veilig te bieden heeft Het Agentschap maakt, in het kader van de campagne Start Veilig, een reeks bronnen beschikbaar, om mensen bewust te maken van de kwetsbaarheid van jongeren op de werkplek en hen erop te wijzen wat er gedaan kan worden om deze jongeren minder kwetsbaar te maken. Enkele van deze bronnen zijn: Informatiepakketten in alle officiële talen van de lidstaten van de EU Posters en folders voor bewustmaking Een meertalige campagnewebsite op het adres RISQ, een interactief online-magazine voor jongeren, met informatie, quizzen en wedstrijden, animaties, videoclips en e-cards 15

16 Informatiebladen (factsheets) voor werkgevers, toezichthouders, ouders en jongeren Een boekje en een database op de website met voorbeelden van goede praktijken Een magazine met meer technische informatie Handige tips voor het organiseren en leiden van activiteiten in de Europese Week Links naar bronnen op verwante Europese en internationale sites en nog veel meer Hoe hieraan deel te nemen Daarnaast wordt er een reeks evenementen en activiteiten rond de campagne Start Veilig georganiseerd waaraan men kan deelnemen. Wie mag er meedoen? Aan de campagne mogen alle organisaties en personen op plaatselijk, nationaal en internationaal niveau deelnemen, zoals: Veiligheids- en gezondheidsinstanties Openbare en particuliere organisaties, waaronder het MKB/KMO s Vakbonden en veiligheidsvertegenwoordigers Managers, toezichthouders en werknemers De onderwijssector scholen, universiteiten en onderwijsautoriteiten Jongerenorganisaties Werkervaringsbureaus en aanbieders van trainingen Enkele activiteiten zijn: Veiligheidsdemonstraties en stands Film-, video- en multimediapresentaties Trainingen, seminars en workshops Affichewedstrijden en quizzen Ideeënbussen Identificatie van de diverse gevaren Tentoonstellingen en open dagen Reclame- en promotiecampagnes Persconferenties en media-activiteiten De campagne Start Veilig omvat ook Awards voor goede praktijken, waarmee speciale aandacht wordt geschonken aan de organisaties die bijzondere en vernieuwende bijdragen hebben geleverd aan de bevordering van de veiligheid en gezondheid van jonge werknemers en de integratie van OSH in het onderwijs op scholen, universiteiten en in centra voor beroepsopleidingen. De winnaars ontvangen hun prijs tijdens het slotevenement van de Europese Week in Bilbao. Daarnaast organiseert het Agentschap een aantal wedstrijden, zoals een videowedstrijd voor scholen en de Europese Jonge Filmmaker van het jaar. Zij die de boodschap van veiligheid en gezondheid op uiterst 16

17 doeltreffende en creatieve wijze overbrengen, ontvangen eveneens een prijs tijdens genoemd slotevenement in Bilbao. Er zullen nog veel meer speciale evenementen en activiteiten worden gehouden in heel Europa, om de kernboodschappen van de campagne aan alle organisaties, groot en klein, openbaar en particulier, plaatselijk, nationaal en internationaal, over te brengen. Vele van deze evenementen en activiteiten zullen worden gecoördineerd door het netwerk van nationale focal points van het Agentschap in de lidstaten van de EU is het jaar waarin vele verschillende groepen mensen veiligheids- en gezondheidsinstanties, openbare en particuliere organisaties, bedrijven op werkplaatsniveau, waaronder het MKB/KMO s, vakbonden en veiligheidsvertegenwoordigers, managers, toezichthouders en werknemers, scholen, universiteiten en cursusaanbieders, jongerenorganisaties, arbeidsbureaus de kans hebben deel te nemen aan een campagne om ongevallen en een slechte gezondheid te voorkomen, jonge mensen te beschermen en ze een veilige start in hun loopbaan te geven. Mensen kunnen hun betrokkenheid tonen door het online-handvest van de campagne Start Veilig van het Agentschap te ondertekenen op het adres: Men kan ondersteunend materiaal voor de campagne downloaden en er zijn verschillende mogelijkheden om sponsor of campagnepartner te worden. Organisaties die hun eigen evenement voor de Europese Week willen organiseren, kunnen op onze website terecht voor voorbeelden van goede praktijken en forums om ideeën uit te wisselen, feedback te geven en na te gaan wat anderen doen. Voor meer informatie kunt u zich wenden tot de nationale instantie voor veiligheid en gezondheid op het werk of onze website bezoeken (http://ew2006.osha.eu.int). Help jongeren een veilige start in hun loopbaan te maken. Over het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk Het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk is gevestigd in het Spaanse Bilbao en is door de Europese Unie opgericht om informatie over veiligheid en gezondheid op het werk te verstrekken. Het Agentschap heeft een netwerk van nationale focal points opgezet die informatie binnen afzonderlijke landen coördineren en verspreiden, en werkt als katalysator op de ontwikkeling en verspreiding van informatie die de veiligheid en de gezondheid op het werk in Europa verbetert. Door het samenbrengen van vertegenwoordigers van regeringen, werkgevers- en werknemersorganisaties en vooraanstaande gezondheids- en veiligheidsdeskundigen in elk van de 25 lidstaten van de EU en daarbuiten biedt het Agentschap een betrouwbare, evenwichtige en onpartijdige bron van informatie op het gebied van veiligheid en gezondheid. Ga voor meer informatie naar de website van het Agentschap: 17

18 REFENTIES 1 Eurostat, Work and Health in the EU - a statistical portrait (Werk en gezondheid in de EU een statistisch overzicht ), blz Health and Safety Executive (Verenigd Koninkrijk), Obstacles Preventing Employee Involvement in Health and Safety (Obstakels voor de betrokkenheid van werknemers bij veiligheid en gezondheid),

Awards voor goede praktijken voor een gezonde werkplek. Gezond werk, voor alle leeftijden. Oproep tot het inzenden van nominaties

Awards voor goede praktijken voor een gezonde werkplek. Gezond werk, voor alle leeftijden. Oproep tot het inzenden van nominaties Veilig en gezond aan t werk, dat raakt iedereen. Goed voor jou en voor de zaak. Gezond werk, voor alle leeftijden Het bevorderen van een duurzaam arbeidsleven #EUhealthyworkplaces www.healthy-workplaces.eu

Nadere informatie

Veiligheid en gezondheid op het werk meer gewicht geven in de Europese Unie

Veiligheid en gezondheid op het werk meer gewicht geven in de Europese Unie Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk Veiligheid en gezondheid op het werk meer gewicht geven in de Europese Unie Samenvatting jaarverslag 2004 van het agentschap ISSN 1725-7808

Nadere informatie

S O C I A L E D I A L O O G STRESS OP HET WERK. Raamovereenkomst over stress op het werk

S O C I A L E D I A L O O G STRESS OP HET WERK. Raamovereenkomst over stress op het werk S O C I A L E D I A L O O G STRESS OP HET WERK Raamovereenkomst over stress op het werk This project is organised with the financial support of the European Commission 1. Inleiding Werkstress wordt op

Nadere informatie

VEILIG UITVOEREN VAN ONDERHOUDSWERK

VEILIG UITVOEREN VAN ONDERHOUDSWERK VEILIG UITVOEREN VAN ONDERHOUDSWERK De campagne 2010-2011 voor een gezonde werkplek Provinciaal comité Vlaams Brabant http://hw.osha.europa.eu http://www.beswic.be Leuvenl, 7 oktober 2010 Willy IMBRECHTS

Nadere informatie

Welke taken zijn voor het uitzendkantoor?

Welke taken zijn voor het uitzendkantoor? jobstudenten Inhoud 1. Kanttekeningen bij presentatie PI : samenvatting wie doet wat? Fg is dubbel zo hoog dan het nationaal gemiddelde 2. Jongeren op het werk 3. Risico-analyse 4. Verboden werkzaamheden

Nadere informatie

Gezond werk is werk zonder stress! De aanpak van stress en psychosociale risico s op het werk

Gezond werk is werk zonder stress! De aanpak van stress en psychosociale risico s op het werk Gezond werk is werk zonder stress! De aanpak van stress en psychosociale risico s op het werk Veilig en gezond aan t werk, dat raakt iedereen. Goed voor jou en voor de zaak.. Inleiding tot de campagne

Nadere informatie

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector I. Inleiding Sinds de Europese sociale partners meer dan tien jaar geleden, op 16 juli 2002,

Nadere informatie

Samen sterk voor preventie Campagne Een gezonde werkplek

Samen sterk voor preventie Campagne Een gezonde werkplek Samen sterk voor preventie Campagne Een gezonde werkplek 2012-2013 Frank Dehasque Focal Point manager België 22/10/2012 Europese Week 2012 Veilig en gezond aan t werk, dat raakt iedereen. Goed voor jou

Nadere informatie

ZELF AAN DE SLAG MET LIFEGUARDS [SCHOOL] - LESPAKKET

ZELF AAN DE SLAG MET LIFEGUARDS [SCHOOL] - LESPAKKET ZELF AAN DE SLAG MET LIFEGUARDS [SCHOOL] - LESPAKKET Het project Lifeguards is uitgevoerd door CNV Jongeren en mogelijk gemaakt door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Lifeguards is uitgevoerd

Nadere informatie

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Welzijnsdag 12 november 2012 1 Inhoudsopgave Korte schets wetgeving De risicoanalyse Preventiemaatregelen Rolverdeling in

Nadere informatie

Welzijn en opleidingen

Welzijn en opleidingen Welzijn en opleidingen De wetgeving over het welzijn op het werk verplicht werkgevers de nodige maatregelen te nemen om het welzijn van de werknemers te bevorderen tijdens de uitvoering van hun werk. Een

Nadere informatie

WORKSHOP EQUALITY PAYS OFF (GELIJKHEID LOONT)

WORKSHOP EQUALITY PAYS OFF (GELIJKHEID LOONT) WORKSHOP EQUALITY PAYS OFF (GELIJKHEID LOONT) Vrouwelijk toptalent aantrekken en behouden Datum: 30 mei 2013 Locatie: Verbond van Belgische Ondernemingen Ravensteinstraat 4 1000 Brussel WAAROM DEELNEMEN?

Nadere informatie

Risicoanalyse chemische agentia. Wettelijk kader

Risicoanalyse chemische agentia. Wettelijk kader Provikmo 10/10/2016 Risicoanalyse chemische agentia Wettelijk kader Prebes, 10/10/2016 Ing. Bart Muylle Zijn de risico s ten gevolge van blootstelling aan gevaarlijke chemische agentia op de arbeidsplaats

Nadere informatie

RICHTLIJN 2010/32/EU VAN DE RAAD

RICHTLIJN 2010/32/EU VAN DE RAAD L 134/66 Publicatieblad van de Europese Unie 1.6.2010 RICHTLIJNEN RICHTLIJN 2010/32/EU VAN DE RAAD van 10 mei 2010 tot uitvoering van de door HOSPEEM en EPSU gesloten kaderovereenkomst inzake de preventie

Nadere informatie

Jongeren op de werkvloer. Maandthema juli

Jongeren op de werkvloer. Maandthema juli Jongeren op de werkvloer Maandthema juli Jongeren, een groep met bijzondere risico s Jongeren worden beschouwd als een groep met bijzondere risico s omwille van hun kwetsbare positie in de onderneming

Nadere informatie

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Infodocument Welzijnsbeleid - Risicoanalyse 1 Wettelijke aspecten Elke werkgever moet zorgdragen voor het uitschakelen van gevaarlijke arbeidsomstandigheden. Hij dient de

Nadere informatie

Een gezonde werkplek Goed voor jou en voor de zaak

Een gezonde werkplek Goed voor jou en voor de zaak Een gezonde werkplek Goed voor jou en voor de zaak Een Europese campagne over de inventarisatie en evaluatie van beroepsgebonden risico's Voorstelling van de hulpmiddelen 22 september 2008 Yannick Cheyns

Nadere informatie

DEPRESSIE EN LEEFTIJD

DEPRESSIE EN LEEFTIJD DEPRESSIE EN LEEFTIJD BROCHURE Kathleen Van Hyfte Universiteit Gent Kathleen.vanhyfte@ugent.be 1 Project CAPA BROCHURE DEPRESSIE & LEEFTIJD Brochure : Depressie (1) Depressie en leeftijd (2) Depressie,

Nadere informatie

Wat mogen kinderen van 12 jaar?

Wat mogen kinderen van 12 jaar? Wat mogen kinderen van 12 jaar? Kinderen van 12 jaar mogen werken in het kader van een alternatieve sanctie. Het gaat dan om niet industriële hulparbeid van lichte en opvoedkundige aard of om een leerproject.

Nadere informatie

PRO_15_Buitenschoolse praktijkopleiding

PRO_15_Buitenschoolse praktijkopleiding PRO_15_Buitenschoolse praktijkopleiding 27-10-2015 Gemeenschappelijke preventiedienst Huis van het GO! Willebroekkaai 36 1000 Brussel Inhoudsopgave 1. Definitie 3 2. Doel 3 3. Wetgeving 3 4. Verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Bedrijfseigen VGM-voorlichting en -instructie

Bedrijfseigen VGM-voorlichting en -instructie Bedrijfseigen VGM-voorlichting en -instructie Bij vraag 3.5 van de VCA2005/5.1 wordt gezocht naar het antwoord op de vraag of het bedrijf een bedrijfseigen VGM-voorlichting en instructie heeft opgesteld.

Nadere informatie

EU strategisch kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2014-2020. NAR: Belgische strategie voor Welzijn op het werk van 2014-2020

EU strategisch kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2014-2020. NAR: Belgische strategie voor Welzijn op het werk van 2014-2020 EU strategisch kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2014-2020 NAR: Belgische strategie voor Welzijn op het werk van 2014-2020 Nationale dagen BBvAg 13 november 2015 Documenten op internet European

Nadere informatie

9-9-2013. Agenda. Bijeenkomst Veiligheidscoaches Gilde van Vrijwillige Molenaars. 1. Opening. 3. Arbowet- en regelgeving (1)

9-9-2013. Agenda. Bijeenkomst Veiligheidscoaches Gilde van Vrijwillige Molenaars. 1. Opening. 3. Arbowet- en regelgeving (1) Agenda Bijeenkomst Veiligheidscoaches Gilde van Vrijwillige Molenaars Zaterdag 13 april 2013 9 september 2013 1. Opening 2. Voorstelronde (Theun) 3. Arbowet- en regelgeving op de molen (Erik) 4. Veiligheid

Nadere informatie

Napo s beste signalen voor veiligheid: Les één Gevaars-/verbodsborden

Napo s beste signalen voor veiligheid: Les één Gevaars-/verbodsborden Napo s beste signalen voor veiligheid: Les één Gevaars-/verbodsborden (7 9 jaar) Tips voor de leerkracht Kinderen kunnen niet vroeg genoeg de basisbeginselen van veiligheid en gezondheid leren kennen waarmee

Nadere informatie

-2- Noem voorbeelden van orde en netheid (good housekeeping). -2- Bij welke werkzaamheden kan een aanvullende werkvergunning nodig zijn?

-2- Noem voorbeelden van orde en netheid (good housekeeping). -2- Bij welke werkzaamheden kan een aanvullende werkvergunning nodig zijn? -2- Bij welke werkzaamheden kan een aanvullende werkvergunning nodig zijn? -2- Noem voorbeelden van orde en netheid (good housekeeping). -2- Noem enkele gevaren op het werk. -2- Noem werkzaamheden of omstandigheden

Nadere informatie

Vraag 1. Wanneer zijn outsourcingprojecten van belang voor medewerkers?

Vraag 1. Wanneer zijn outsourcingprojecten van belang voor medewerkers? Vragen en antwoorden over outsourcing-projecten Vraag 1. Wanneer zijn outsourcingprojecten van belang voor medewerkers? Outsourcingprojecten zijn relevant voor medewerkers als een bedrijf niet alleen ICT-diensten

Nadere informatie

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger!

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger! Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak Zo werk je prettiger! Vooraf Schoonmakers werken dagelijks met allerlei schoonmaak- en onderhoudsmiddelen. Hierin zitten stoffen die schadelijk kunnen zijn

Nadere informatie

V.C.A. belang voor de industrie. Koen Bollaerts Nationaal Adviseur Preventie & Kwaliteit Antwerpen 27 oktober 2009

V.C.A. belang voor de industrie. Koen Bollaerts Nationaal Adviseur Preventie & Kwaliteit Antwerpen 27 oktober 2009 V.C.A. belang voor de industrie Koen Bollaerts Nationaal Adviseur Preventie & Kwaliteit Antwerpen 27 oktober 2009 Koen Bollaerts Veiligheidskundige niveau 1 15 jaar ervaring met veiligheid en kwaliteit

Nadere informatie

INEOS ChlorVinyls. Gedragsveiligheidsprincipes. Veiligheid voor iedereen, DOOR IEDEREEN

INEOS ChlorVinyls. Gedragsveiligheidsprincipes. Veiligheid voor iedereen, DOOR IEDEREEN INEOS ChlorVinyls 10 Gedragsveiligheidsprincipes 20 Veiligheidsprincipes 20 Veiligheidsprincipes 1. Elk ongeval kan voorkomen worden Je dient hierin ook te geloven, niet alleen meer een slogan Je moet

Nadere informatie

ENETOSH competentiestandaard voor docenten en trainers voor veiligheid en gezondheidsbescherming

ENETOSH competentiestandaard voor docenten en trainers voor veiligheid en gezondheidsbescherming ENETOSH competentiestandaard voor docenten en trainers voor veiligheid en gezondheidsbescherming Competentiegebied veiligheid en gezondheid op het werk Level: 6 Credit: Vaardigheden Kennis 1 Vraagt naar

Nadere informatie

E N E T O S H. Europees netwerk voor onderwijs en opleiding inzake veiligheid en gezondheid op het werk

E N E T O S H. Europees netwerk voor onderwijs en opleiding inzake veiligheid en gezondheid op het werk E N E T O S H ACTIEVE NETWERKING PRODUCTEN PARTNERS Europees netwerk voor onderwijs en opleiding inzake veiligheid en gezondheid op het werk European Network Education and Training in Occupational Safety

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep sociale vraagstukken Toetsing van de uitvoering door de lidstaten

Nadere informatie

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Uitwerking van de resultaten, 6 nov. 2012 Pieter Diehl (Voorzitter BvAA en Management & Consultant bij Edux te Breda, pdiehl@edux.nl) Jos

Nadere informatie

Koninklijk besluit van 21 september 2004 betreffende de bescherming van stagiairs (B.S ; erratum: B.S )

Koninklijk besluit van 21 september 2004 betreffende de bescherming van stagiairs (B.S ; erratum: B.S ) Koninklijk besluit van 21 september 2004 betreffende de bescherming van stagiairs (B.S. 4.10.2004; erratum: B.S. 3.1.2005) Gewijzigd bij: (1) koninklijk besluit van 30 september 2005 (B.S. 13.10.2005,

Nadere informatie

Auteur. Onderwerp. Datum

Auteur. Onderwerp. Datum Auteur FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Onderwerp Het gezondheidstoezicht op stagiairs: commentaar bij het gewijzigde koninklijk besluit van 21 september 2004 Datum 13 oktober 2005 Copyright

Nadere informatie

Werknemersparticipatie op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk. Een gezonde werkplek Samen sterk voor preventie EEN HANDLEIDING

Werknemersparticipatie op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk. Een gezonde werkplek Samen sterk voor preventie EEN HANDLEIDING Een gezonde werkplek Samen sterk voor preventie Werknemersparticipatie op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk EEN HANDLEIDING Veilig en gezond aan het werk, dat raakt iedereen. Goed voor

Nadere informatie

Toepassing van de regelgeving in België

Toepassing van de regelgeving in België BFNO-Begeleidingssysteem Veiligheid & Milieuzorg Toepassing van de regelgeving in België Jac Loosveldt Coördinator BSVM BFNO Begeleidingssysteem Veiligheid & Milieuzorg Welke regelgeving? Omzetting van

Nadere informatie

De waarde van een TRA voor het laboratorium. Introductie + Onderwerpen

De waarde van een TRA voor het laboratorium. Introductie + Onderwerpen De waarde van een TRA voor het laboratorium Risicomanagement voor het lab Joost van Doorn Introductie + Onderwerpen De waarde van een TRA voor het laboratorium VAPRO versterkt en ontwikkelt het menselijk

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden

Arbeidsomstandigheden t b r o n s e k Arbeidsomstandigheden T Inleiding Wettelijke regels Veiligheid, gezondheid en welzijn Rechten en plichten Uitvoering arbobeleid Inleiding Johan ter Veer, administratief medewerker bij blikfabriek

Nadere informatie

Bedrijfshulpverlening: informatie voor werknemers

Bedrijfshulpverlening: informatie voor werknemers Bedrijfshulpverlening: informatie voor werknemers Elk bedrijf heeft één of meerdere bedrijfshulpverleners nodig. De bedrijfshulpverleners hebben een voorpostfunctie: zij treden op als voorpost van brandweer,

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Resultaten in Europa en Nederland - Mei 2013 Representatieve resultaten in 31 deelnemende Europese landen voor het Europees Agentschap voor

Nadere informatie

vinger aan de pols van werkend Nederland

vinger aan de pols van werkend Nederland Innovaties voor Gezond en Veilig Werken IMPLEMENTATION AND EVALUATION OSH POLICIES NEA: vinger aan de pols van werkend Nederland De NEA Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden is het grootste iodieke onderzoek

Nadere informatie

Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie

Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie 1 De Arbeidsinspectie in het kort De Arbeidsinspectie (AI) maakt deel uit van het ministerie van Sociale Zaken en

Nadere informatie

FIT en GEZOND op het WERK

FIT en GEZOND op het WERK FIT en GEZOND op het WERK Katrien Bruyninx Prevent Lummen 18 september 2013 Prevent Prevent-Factory A solutions provider Tailor made support of companies and organisations Prevent-Academy Training centre

Nadere informatie

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN Werk brengt risico s met zich mee. Het productieproces, het transport, de werkorganisatie, de omgeving

Nadere informatie

Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens

Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische

Nadere informatie

MSF Supply en AZG België zijn op zoek naar een. Preventieadviseur niveau 2 en facility officer (m/v)

MSF Supply en AZG België zijn op zoek naar een. Preventieadviseur niveau 2 en facility officer (m/v) MSF Supply en AZG België zijn op zoek naar een Preventieadviseur niveau 2 en facility officer (m/v) I. CONTEXT Artsen Zonder Grenzen is een onafhankelijke internationale humanitaire organisatie die medische

Nadere informatie

Bescherming van stagiair(e)s op het werk

Bescherming van stagiair(e)s op het werk R.05.02.10.03N. (versie 2007/12/20) Bescherming van stagiair(e)s op het werk (Maatschappelijk werk, administratie) Risicoanalyse en document Conform het KB van 21 september 2004 en het KB van 03 mei 1999,

Nadere informatie

Naar een optimale relatie tussen mens en werk

Naar een optimale relatie tussen mens en werk Naar een optimale relatie tussen mens en werk Wij optimaliseren de mens-werkrelatie In een veranderende omgeving kan uw bedrijf of organisatie niet achterblijven. Meer dan ooit wordt u uitgedaagd om de

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst)

(Voor de EER relevante tekst) 12.11.2015 L 295/11 UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2015/2014 VAN DE COMMISSIE van 11 november 2015 tot vaststelling van technische uitvoeringsnormen met betrekking tot de procedures en templates voor de indiening

Nadere informatie

BESLUITEN. (Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 4141)

BESLUITEN. (Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 4141) L 186/13 BESLUITEN UITVOERINGSBESLUIT (EU) 2016/1115 VAN DE COMMISSIE van 7 juli 2016 tot vaststelling van een formulier voor de indiening door het Europees Agentschap voor chemische stoffen van informatie

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie cultuur en onderwijs. 20.6.2005 PE 360.043v01-00

EUROPEES PARLEMENT. Commissie cultuur en onderwijs. 20.6.2005 PE 360.043v01-00 EUROPEES PARLEMENT 2004 ««««««««««««Commissie cultuur en onderwijs 2009 20.6.2005 PE 360.043v01-00 AMENDEMENTEN 1-23 Ontwerpverslag Doris Pack Nieuwe uitdagingen voor het circus als onderdeel van de Europese

Nadere informatie

Het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité hebben respectievelijk op 20 april 1994 en op 30 juni 1993 advies uitgebracht.

Het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité hebben respectievelijk op 20 april 1994 en op 30 juni 1993 advies uitgebracht. Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 9 november 2004 (16.11) (OR. en) PUBLIC 14287/04 Interinstitutioneel dossier: 1992/0449/B (COD) LIMITE SOC 523 CODEC 1208 VERSLAG van: de Groep sociale vraagstukken

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Horizontale Groep drugs Ontwerp-conclusies van de Raad over

Nadere informatie

04 Support staff training

04 Support staff training Het introduceren van referentiekaders voor kwaliteitsborging op het gebied van beroepsonderwijs en training (VET) is de afgelopen jaren tot een prioriteit uitgegroeid. Tijdens de vroege stadia van de ontwikkeling

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Werkvergunningen Permit to Work

Werkvergunningen Permit to Work Werkvergunningen Permit to Work Permit to Work Versie 1.1 2 van 8 Over Safety Analyse: Industriële veiligheid QHSE (Arboveiligheid) Certificeringen (ISO, VCA, VCU, etc.) QHSE advies Samenwerking met Academie

Nadere informatie

Training mobiliteitscoach

Training mobiliteitscoach Training mobiliteitscoach Inleiding Dit project is gefinancierd met steun van de Europese Commissie. Deze publicatie geeft alleen de visie van de auteur weer. De Commissie kan niet verantwoordelijk worden

Nadere informatie

Arbobeleidskader Lucas

Arbobeleidskader Lucas Arbobeleidskader Lucas t.b.v de scholen voor VO van de Lucas 1. Uitgangspunten Het bestuur van Lucas en de directie(s) van de aangesloten scholen zijn verantwoordelijk voor het schoolbeleid. Het arbobeleid

Nadere informatie

Veilig en gezond werken

Veilig en gezond werken Veilig en gezond werken B.E.M. Pennings 2006 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie of op andere wijze

Nadere informatie

1. Arbowet: plichten van de werkgever

1. Arbowet: plichten van de werkgever Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 1. Arbowet: plichten van de werkgever... 1 1.1 Pak risico s aan bij de bron... 2 1.2 Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?...

Nadere informatie

Chemie: dat ben jij! Module 4. Gelijkheid: Bewustmakende activiteiten over chemie

Chemie: dat ben jij! Module 4. Gelijkheid: Bewustmakende activiteiten over chemie Chemie: dat ben jij! Module 4. Gelijkheid: Bewustmakende activiteiten over chemie 1 INHOUD Module 4. Gelijkheid: Bewustmakende activiteiten over chemie... 2 1. Maken van een portret van een vrouwelijke

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR essc-sport project www.eose.org 1 De uitdagingen van de Sport- en Beweeg sector De Sport en

Nadere informatie

LEIDING GEVEN AAN JONGE MEDEWERKERS

LEIDING GEVEN AAN JONGE MEDEWERKERS HOW TO: LEIDING GEVEN AAN JONGE MEDEWERKERS Een handleiding vol met tips om te communiceren en leiding te geven aan jonge medewerkers voor een optimaal bedrijfsresulltaat. L1NDA 1 Introductie In de horeca

Nadere informatie

Resolutie van het Europees Parlement over analfabetisme en sociale uitsluiting (2001/2340 (INI))

Resolutie van het Europees Parlement over analfabetisme en sociale uitsluiting (2001/2340 (INI)) P5_TA(2002)0062 Analfabetisme en sociale uitsluiting Resolutie van het Europees Parlement over analfabetisme en sociale uitsluiting (2001/2340 (INI)) Het Europees Parlement, gelet op artikel 22 van de

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 22 november 2001 PE 305.739/1-17 AMENDEMENTEN 1-17 ONTWERPVERSLAG - Piia-Noora Kauppi (PE 305.739) over de mededeling van de Commissie

Nadere informatie

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting ATLEC Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting WP nummer WP titel Status WP2 State of the Art en Onderzoeksanalyse F Project startdatum

Nadere informatie

Protocol voor het handelen bij ongevallen

Protocol voor het handelen bij ongevallen Protocol voor het handelen bij ongevallen Maart 2016 Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbowet, is de werkgever verplicht om ongevallen op te nemen in een ongevallenregister en ernstige

Nadere informatie

Persoonlijke Beschermingsmiddelen

Persoonlijke Beschermingsmiddelen Persoonlijke Beschermingsmiddelen Wettelijk kader België: ARAB: bundeling Uitv. Besluiten 1947 1993 Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming Europese kaderrichtlijn 89/391/EEG 12 juni 1989 Welzijnswet

Nadere informatie

FAQs over meertaligheid en het leren van talen

FAQs over meertaligheid en het leren van talen EUROPESE COMMISSIE MEMO Brussel, 25 september 2012 FAQs over meertaligheid en het leren van talen IP/12/1005 Wat betekent "meertaligheid"? - Het vermogen meerdere talen te beheersen en te spreken; - Een

Nadere informatie

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Werkgelegenheid & Europees Sociaal Fonds Werkgelegenheid sociale zaken Europese Commissie 1 Eures: uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Bent u op zoek

Nadere informatie

Praktijk Voorbeeld nº 1

Praktijk Voorbeeld nº 1 1. Bedrijfs ID Naam van het bedrijf: Praktijk Voorbeeld nº 1 Van Dorp installaties bv Sector: Technische installaties Core Business / Belangrijkste Brandpreventie, technische ondersteuning, klimaatbeheersing

Nadere informatie

Voor iedereen die veiligheid en gezondheid serieus neemt

Voor iedereen die veiligheid en gezondheid serieus neemt Voor iedereen die veiligheid en gezondheid serieus neemt OMDAT WETEN ALLEEN NIET VOLDOENDE IS... Veiligheid en SWB Veiligheid eerst! Zo moet iedereen eigenlijk denken en handelen. Te weinig mensen zijn

Nadere informatie

Veilig en gezond werken in het MKB

Veilig en gezond werken in het MKB Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Veilig en gezond werken in het MKB Informatie over de risico-inventarisatie en -evaluatie in het midden- en kleinbedrijf Veilig en gezond werken in het MKB

Nadere informatie

Het echte VOL-VCA examen dat u na de opleiding gaat maken omvat 70 vragen en daarvoor heeft u maximaal 105 minuten de tijd.

Het echte VOL-VCA examen dat u na de opleiding gaat maken omvat 70 vragen en daarvoor heeft u maximaal 105 minuten de tijd. Dit proefexamen omvat 35 vragen over de hoofdstukken 1 tot en met 3 van het PBNA lesboek VOL-VCA. Aan dit proefexamen mogen maximaal 50 minuten besteed worden. Elk goed antwoord levert u 1 punt op. Voor

Nadere informatie

OVEREENKOMST TUSSEN. SECURITAS AB (publ) UNION NETWORK INTERNATIONAL DE ZWEEDSE UNIE VOOR TRANSPORTWERKERS (SWEDISH TRANSPORT WORKERS UNION) OVER

OVEREENKOMST TUSSEN. SECURITAS AB (publ) UNION NETWORK INTERNATIONAL DE ZWEEDSE UNIE VOOR TRANSPORTWERKERS (SWEDISH TRANSPORT WORKERS UNION) OVER Gelieve er nota van te nemen dat dit een vertaling is van een origineel document in het Engels. OVEREENKOMST TUSSEN SECURITAS AB (publ) EN UNION NETWORK INTERNATIONAL EN DE ZWEEDSE UNIE VOOR TRANSPORTWERKERS

Nadere informatie

Werken bij de Europese Rekenkamer

Werken bij de Europese Rekenkamer Werken bij de Europese Rekenkamer Een baan die ertoe doet Aantrekkelijke voorwaarden Leren en loopbaanontwikkeling Onze werkwijze Wat ons personeel over ons zegt Bezoldiging Secundaire arbeidsvoorwaarden

Nadere informatie

A D V I E S Nr Zitting van dinsdag 22 oktober

A D V I E S Nr Zitting van dinsdag 22 oktober A D V I E S Nr. 1.870 ------------------------------ Zitting van dinsdag 22 oktober 2013 -------------------------------------------------- Ontwerp van koninklijk besluit betreffende het op de markt brengen

Nadere informatie

Risicoanalyse en preventiemaatregelen

Risicoanalyse en preventiemaatregelen Arbeidsongevallen en onbezoldigde stages Met stagiairs bedoelt men personen die gewoon onderwijs volgen en in het kader van die opleiding arbeidsprestaties verrichten bij een werkgever om beroepservaring

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 24 november 2009 (OR. en) 15137/09 CRIMORG 164 ENFOPOL 271

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 24 november 2009 (OR. en) 15137/09 CRIMORG 164 ENFOPOL 271 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 24 november 2009 (OR. en) 15137/09 CRIMORG 164 ENFOPOL 271 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de oprichting van een Europees

Nadere informatie

VOLTIJD BEROEPSOPLEIDING NL acc Europese Mobiliteitsovereenkomst Leerling/student van een land uit de Europese Unie country

VOLTIJD BEROEPSOPLEIDING NL acc Europese Mobiliteitsovereenkomst Leerling/student van een land uit de Europese Unie country VOLTIJD BEROEPSOPLEIDING NL acc Europese Mobiliteitsovereenkomst Leerling/student van een land uit de Europese Unie country Tussen voor beroepsopleiding van... Accreditatienr : indien relevant in rechte

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 11

Samenvatting. Samenvatting 11 Samenvatting Een werkgever is verantwoordelijk voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden voor zijn werknemer. Hij dient zijn werknemers onder meer te beschermen tegen de mogelijke gevolgen van blootstelling

Nadere informatie

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 16 / Juli en augustus 2013 INHOUD:

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 16 / Juli en augustus 2013 INHOUD: Jaargang 2013 / nieuwsbrief 16 / Juli en augustus 2013 INHOUD: Zwangere vrouwen ervaren weinig tolerantie op het werk Werkgevers zouden een gezonde levensstijl moeten kunnen eisen Legionellose Werkgevers

Nadere informatie

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme FEM-IT-T/N863 FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep Industriële trucks FEM Een leidraad voor identificatie van nietconforme industriële trucks 05.2012 (NL) - markering van machines, documenten,

Nadere informatie

UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2016/9 VAN DE COMMISSIE

UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2016/9 VAN DE COMMISSIE L 3/41 UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2016/9 VAN DE COMMISSIE van 5 januari 2016 betreffende het gezamenlijk indienen en het uitwisselen van gegevens overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Omstandig verslag ernstig arbeidsongeval (KB 24.02.2005)

Omstandig verslag ernstig arbeidsongeval (KB 24.02.2005) Oktober 2012 Periodieke informatie van de preventiedienst InfoRisk PREVENTIE EN BESCHERMING OP HET WERK Omstandig verslag ernstig arbeidsongeval (KB 24.02.2005) De werkgever zorgt ervoor dat zijn/haar

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst)

(Voor de EER relevante tekst) L 144/27 VERORDENING (EU) 2016/863 VAN DE COMMISSIE van 31 mei 2016 tot wijziging van de bijlagen VII en VIII bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad inzake de registratie

Nadere informatie

dpm groep Specialist in de culturele sector Brochure Cursussen & Trainingen 2014

dpm groep Specialist in de culturele sector Brochure Cursussen & Trainingen 2014 dpm groep Specialist in de culturele sector Brochure Cursussen & Trainingen 2014 DPM groep DPM groep is al 15 jaar actief partner voor bedrijven en instellingen, met name binnen de culturele sector. Wij

Nadere informatie

Organisatie van het Medisch Toezicht

Organisatie van het Medisch Toezicht Organisatie van het Medisch Toezicht Medisch Toezicht.doc Versie: 01/08/2012 Pagina 1 van 6 Inleiding : ORGANISATIE VAN HET MEDISCH TOEZICHT In deze brochure vindt U : - een overzicht van de verschillende

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 ingediend overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het

Nadere informatie

2/6. 1 PB L 158 van , blz PB L 335 van , blz PB L 331 van , blz

2/6. 1 PB L 158 van , blz PB L 335 van , blz PB L 331 van , blz EIOPA16/858 NL Richtsnoeren inzake het vergemakkelijken van een doeltreffende dialoog tussen bevoegde autoriteiten die toezicht houden op verzekeringsondernemingen en de wettelijke auditor(s) en auditkantoren

Nadere informatie

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen Voorlichting & Training Gevaarlijke Stoffen Inleiding Introductie Leerdoelen Definities Blootstellingstandaard Besmetting & gezondheidseffecten Identificaties en etiketten Persoonlijke beschermingsmiddelen

Nadere informatie

NIEUW Invoering vakbekwaamheid voor de categorie D vanaf 10 september 2008

NIEUW Invoering vakbekwaamheid voor de categorie D vanaf 10 september 2008 NIEUW Invoering vakbekwaamheid voor de categorie D vanaf 10 september 2008 Vanaf 10 september 2008 moeten alle bestuurders van een voertuig behorende tot de categorie D en die in beroepsverband rijden,

Nadere informatie

ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN

ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN veiligheidsberichten -0-009 009/ ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN Zowel bij havenarbeid als logistieke arbeid kunnen onder bepaalde voorwaarden ook interimarbeiders tewerkgesteld

Nadere informatie

- Finaal Ontwerp. Charter inzake arbeidsveiligheid en gezondheid Europese Ondernemingsraad ETEX Group S.A. Preambule

- Finaal Ontwerp. Charter inzake arbeidsveiligheid en gezondheid Europese Ondernemingsraad ETEX Group S.A. Preambule EUROPESE ONDERNEMINGSRAAD ETEX EUROPÄISCHER BETRIEBSRAT ETEX ETEX EUROPEAN WORKS COUNCIL CONSEIL D ENTREPRISE EUROPÉEN ETEX COMITATO AZIENDALE EUROPEO ETEX CONSEJO DE EMPRESA EUROPEO ETEX - Finaal Ontwerp

Nadere informatie

fhkn: WIE, WAT, WAAR, MAAR VOORAL: WAAROM? P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N

fhkn: WIE, WAT, WAAR, MAAR VOORAL: WAAROM? P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N fhkn: WIE, WAT, WAAR, MAAR VOORAL: WAAROM? P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N we HebbeN Het Hier over aloude NormeN en waarden als vakmanschap,

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

Samenvatting Dossier Jongeren Wat is het probleem met jongeren?

Samenvatting Dossier Jongeren Wat is het probleem met jongeren? Samenvatting Dossier Jongeren Wat is het probleem met jongeren? Dit dossier Jongeren beschrijft de risico s in het werk die er kunnen zijn voor jongeren, waarmee gedoeld wordt op de levensfase van 12 tot

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 8.11.2007 COM(2007) 686 definitief MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT tot toezending van de Europese kaderovereenkomst

Nadere informatie