Werkblad beschrijving interventie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werkblad beschrijving interventie"

Transcriptie

1 Werkblad beschrijving interventie BeweegKuur Gebruik de handleiding bij dit werkblad of Contact NJi Contact RIVM Gert van den Berg Sandra van Dijk

2 Achtergrondgegevens Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Naam Adres Postcode Plaats Telefoon Fax Website (van de interventie) Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) Horapark LZ Ede (0318) (0318) Contactpersoon Vul hier de contactpersoon voor de interventie in, wanneer deze afwijkt van de ontwikkelaar of licentiehouder Naam Adres Postcode Plaats Telefoon Fax Liesbeth Preller Horapark LZ Ede (0318) (0318) Onderstaande in te vullen door Nederlands Jeugdinstituut /RIVM Documentatie voor de erkenningscommissie De volgende documentatie wordt in viervoud toegestuurd aan de erkenningscommissie: Aangekruiste documenten worden na de beoordeling geretourneerd. Deelcommissie Aankruisen welke deelcommissie de interventie zou moeten beoordelen. Documentnummer 1. Interventiebeschrijving Deelcommissie I. jeugdzorg, psychosociale en pedagogische preventie Deelcommissie II. jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering Deelcommissie III. ontwikkelingsstimulering, onderwijsgerelateerde hulpverlening en jeugdwelzijn Deelcommissie IV preventie en gezondheidsbevordering voor volwassenen en ouderen

3 Samenvatting Het is handig de samenvatting als laatste in te vullen. Gebruik voor de samenvatting als geheel maximaal 600 woorden. Beschrijf hoofddoel(en) of meest karakteristieke (sub)doelen van de interventie. Doel Het einddoel van de BeweegKuur is het realiseren van gezondheidswinst door middel van meer bewegen, een gezonde voeding en het laten beklijven van de aangepaste leefstijl door gedragsverandering. Specifiek wordt gestreefd naar een gewichtsreductie van 5% wat gehandhaafd wordt in het jaar na de BeweegKuur. Subdoelen zijn onder andere: - Instroming van deelnemers in regulier beweegaanbod; - Het aannemen van een verantwoord en gezond voedingspatroon; - Persoonlijke doelen rond de leefstijl, opgesteld door de deelnemer zelf; - Multidisciplinaire netwerkvorming in de eerstelijns zorg. Politieke besluitvorming is er op gericht de BeweegKuur per 1 januari 2012 op te nemen in het basispakket van de zorgverzekering. Dan dient de BeweegKuur breed beschikbaar te zijn via iedere huisartsenpraktijk en gezondheidscentrum. Noem de doelgroep waarop de interventie direct gericht is. Doelgroep De BeweegKuur is bedoeld voor mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico: 1. Personen met een BMI tussen 25 en 30 kg/m 2 in combinatie met een grote buikomvang ( 88 cm voor vrouwen; 102 cm voor mannen) en/of comorbiditeit*; 2. Personen met een BMI tussen 30 en 35 kg/m 2 ongeacht buikomvang, ongeacht comorbiditeit; 3. Personen met een BMI tussen 35 en 40 kg/m 2 ongeacht buikomvang, maar zonder comorbiditeit. * Onder comorbiditeit wordt verstaan: hypertensie, dyslipidemie, diabetes mellitus (DM), cardiovasculaire aandoeningen, artrose en slaap apneu. Deze mensen moeten daarnaast voldoen aan de twee onderstaande criteria, om in aanmerking te komen voor de BeweegKuur. - Gemotiveerd zijn voor gedragsverandering; - Een inactieve leefstijl hebben; dat wil zeggen dat zij niet voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). Dit is een half uur matig intensieve lichamelijke activiteit op tenminste vijf, maar bij voorkeur alle dagen van de week.

4 Beschrijf de structuur en de inhoud van de interventie. Aanpak De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie bestaande uit drie onderdelen: - het verhogen van de lichamelijke activiteit; - het verminderen van de energie-inname, door een individueel samengesteld dieet, dat leidt tot verbetering van het eetgedrag; - ondersteuning van de leefstijlaanpassingen door gedragsverandering. De doelgroep wordt vanuit de eerstelijn begeleid door een multidisciplinair team dat onder andere bestaat uit een huisarts, een leefstijladviseur (LSA), fysio-/oefentherapeut en een diëtist. Tijdens de BeweegKuur wordt gezocht naar passend regulier beweegaanbod waar de deelnemer ook na het traject blijft sporten of bewegen. Een belangrijk onderdeel is dan ook het onstaan van een netwerk waarbinnen zorgprofessionals, sport- en beweegaanbieders en gemeente met elkaar samenwerken. Geef aan of er een handleiding en ander materiaal is. Materiaal In het protocol BeweegKuur staat de beschrijving van de interventie, zoals de wijze van instroom, de contacten met de verschillende zorgverleners en algemene procedures. Verder is er per betrokken zorgverlener een handleiding en ondersteunende documenten opgesteld. Voor de implementatie van de BeweegKuur op nieuwe locaties zijn begeleidende documenten beschikbaar. Ook voor deelnemers zijn diverse materialen en folders ontwikkeld. Deze en meer materialen zijn te bestellen via Beschrijf concluderend de resultaten van Nederlands effectonderzoek, buitenlands effectonderzoek en procesevaluaties van de interventie in maximaal 200 woorden. Meld als er geen onderzoek is: Er zijn geen studies voorhanden. Onderzoek Uit een van de procesevaluaties (Helmink et al., 2009) blijkt dat het verbeteren van de conditie de belangrijkste reden is om deel te nemen aan de BeweegKuur, gevolgd door afvallen en de motivatie door de huisarts. Over het algemeen waren zowel de deelnemers als de zorgverleners tevreden over de vorm en de inhoud van de BeweegKuur. Uit een procesevaluatie onder professionals die met de BeweegKuur werken blijkt dat bijna alle respondenten de techniek van Motivational Interviewing gebruiken en dit een toegevoegde waarde vinden in de interventie. Als groot voordeel van de BeweegKuur wordt de verbeterde samenwerking tussen de verschillende disciplines onderling genoemd. Daarnaast komt naar voren dat bij zowel de professionals als bij de deelnemers veel enthousiasme heerst, wat het werken met de BeweegKuur leuk maakt. Een effectonderzoek loopt momenteel nog. In 2010 zijn er 150 pilotlokaties die werken met de BeweegKuur.

5 Beschrijving voor erkenning op niveau I: theoretisch goed onderbouwd A. Interventiebeschrijving: probleem, doelgroep, doel, aanpak, materialen en uitvoering 1. Risico- of probleemomschrijving Geef aan wat het probleem of het risico is waarop de interventie zich richt. Beschrijf de aard, ernst, omvang en spreiding van het probleem, en de gevolgen bij niet ingrijpen. Als deze informatie er niet is, geef dat dan ook aan. Maximaal 400 woorden. In Nederland is de prevalentie van obesitas (Body Mass Index 30 kg/m 2 ) bijna verdubbeld in de laatste 25 jaar van de vorige eeuw (Visscher, Kromhout & Seidell, 2002). In 2007 had 51% van de mannen en 40% van de vrouwen van twintig jaar en ouder overgewicht (BMI 25 kg/m 2 ). Obesitas kwam voor bij 10% van de mannen en 12% van de vrouwen (Bovendeur, 2008). Wanneer de trend ten aanzien van de prevalentie van obesitas zich op dezelfde manier voortzet, zal het percentage volwassenen met obesitas de komende 20 jaar met de helft toenemen (Bovendeur, 2008). Gevolgen overgewicht Een toenemende prevalentie van overgewicht en obesitas leidt tot steeds meer mensen met gewichtgerelateerde gezondheidsrisico s en chronische ziekten. Onderzoek van Visscher et al. (2001) liet zien, dat overgewicht en obesitas sterker zijn geassocieerd met het optreden van comorbiditeit dan met het optreden van sterfte. Voor mensen met obesitas zijn hypertensie, dyslipidemie, diabetes, cardiovasculaire aandoeningen, artrose of slaap apneu de belangrijkste vormen van comorbiditeit (Field et al, 2001; WHO, 2002; CBO, 2008). Uit een prospectief onderzoek van Perry (1995) is gebleken dat het risico op het ontstaan van diabetes toeneemt met het stijgen van de BMI. Ongeveer 58% van de diabeten, 21% van de coronaire hartziekten en 8-42% van bepaalde soorten kanker zijn toe te schrijven aan een BMI hoger dan 21 kg/m 2 (WHO, 2002). Mensen met obesitas maken meer ongezonde levensjaren door, ondanks een verkorte levensduur (Visscher, 2004). Het begrip ongezonde levensjaren wordt hier gedefinieerd als het lijden aan hart- en vaatziekten, gebruik van medicijnen voor chronische ziekte en/of arbeidsongeschiktheid. Overgewicht en obesitas kunnen ook leiden tot psychosociale problemen zoals verminderde kwaliteit van leven, depressie en angst- of eetstoornissen (WHO, 2002). Risicogroepen Risicogroepen voor het ontwikkelen van overgewicht en obesitas zijn mensen met een laag sociaal economische status (SES), allochtonen, lager opgeleiden, chronisch zieken en gehandicapten, mensen die stoppen met roken, kinderen met een hoog geboortegewicht, kinderen met een laag geboortegewicht dat wordt gevolgd door een sterke inhaalgroei, en kinderen van ouders met overgewicht of obesitas (Gezondheidsraad, 2003). 2. Doel van de interventie Wat is het doel van de Het einddoel van de BeweegKuur is het realiseren van gezondheidswinst door middel

6 interventie? Beschrijf de einddoelen en eventuele sub- of voorwaardelijke doelen zo concreet mogelijk en bij voorkeur SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden). van meer bewegen, een gezonde voeding en het laten beklijven van de aangepaste leefstijl door gedragsverandering. Specifiek wordt in navolging van de CBO richtlijn (CBO, 2008) in de BeweegKuur gestreefd naar een gewichtsreductie van 5% wat gehandhaafd wordt in het jaar na de BeweegKuur. Het beweegprogramma is gericht op verantwoord, gezond, plezierig en zelfstandig bewegen en het aannemen van een actieve leefstijl. Daarbij wordt het ondersteunen en handhaven van gewichtsverlies én het verbeteren van lichamelijke fitheid (gemeten met behulp van astrand fietstest, 6-minuten wandeltest of SteepRamp fietstest) door het verhogen van de fysieke activiteit nagestreefd. Een belangrijk doel hierbij is ook dat de deelnemer instroomt in regulier beweegaanbod en na afloop van de BeweegKuur zelfstandig blijft bewegen. Het doel van het voedingsprogramma is het aannemen van een verantwoord en gezond voedingspatroon. Hierbij wordt het verminderen van de energie-inname door een individueel samengesteld dieet nagestreefd, dat leidt tot verbetering van het eetgedrag. Bij het samenstellen van het dieet worden diverse richtlijnen gebruikt (zie alinea 4.2). Binnen de BeweegKuur worden door de deelnemers zelf ook specifieke doelen geformuleerd. Deze doelen worden gekozen op basis van de fysieke gezondheidsparameters en wensen van de deelnemer. Door middel van het vaststellen van persoonlijke doelen ontstaat een programma op maat. Ook na beëindiging van de BeweegKuur blijven de doelen op de agenda staan in de reguliere zorg. Op het niveau van professionals is een belangrijk doel dat er een multidisciplinaire netwerkvorming ontstaat binnen de eerstelijns zorg, maar ook richting partners buiten de zorg, zoals lokale sport- en beweegaanbeiders, voedingsconsulenten, thuiszorg, sportraden en gemeenten. Wanneer er structurele samenwerking plaatsvindt, de disciplines kennis hebben van elkanders vakgebied en er korte communicatielijnen bestaan, kan er tijdens de interventie synergie ontstaan. 3. Doelgroep van de interventie Wat is de einddoelgroep van de hier beschreven interventie? Noem ook een eventuele intermediaire doelgroep. Geef een zo precies mogelijke beschrijving van relevante kenmerken van de doelgroep waarop de interventie zich direct richt. 3.1 Voor wie is de interventie bedoeld? De BeweegKuur is bedoeld voor mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico; 1. Personen met een BMI tussen 25 en 30 kg/m 2 in combinatie met een grote buikomvang ( 88 cm voor vrouwen; 102 cm voor mannen) en/of comorbiditeit*; 2. Personen met een BMI tussen 30 en 35 kg/m 2 ongeacht buikomvang, ongeacht comorbiditeit; 3. Personen met een BMI tussen 35 en 40 kg/m 2 ongeacht buikomvang, maar zonder comorbiditeit. * Comorbiditeit: hypertensie, dyslipidemie, diabetes, cardiovasculaire aandoeningen, artrose en slaap apneu.

7 Deze mensen moeten daarnaast voldoen aan de twee onderstaande criteria, om in aanmerking te komen voor de BeweegKuur. - Gemotiveerd zijn voor gedragsverandering (hierbij kan de huisarts een instrument gebruiken waarop hij met de deelnemer de mate van motivatie kan visualiseren); - Een inactieve leefstijl hebben; dat wil zeggen dat zij niet voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). Dit is een half uur matig intensieve lichamelijke activiteit (MET-waarde* tussen 4,0 en 6,5) op tenminste vijf, maar bij voorkeur alle dagen van de week. * De MET-waarde geeft de veelvoud aan van energiegebruik ten opzichte van het energieverbruik in rust. Intermediaire doelgroepen Belangrijk kenmerk van de BeweegKuur is dat deze wordt ingebed in de eerstelijnsgezondheidszorg en binnen de reguliere zorg. Intermediaire doelgroep zijn dan ook zorgverleners in de eerstelijnszorg (huisarts, fysiotherapeut, diëtist) maar ook partners buiten de zorg, zoals lokale sport- en beweegaanbieders, voedingsconsulenten, thuiszorg, sportraden en gemeenten. Zoals het er nu voorstaat, kan per 2012 vanuit de basisverzekering aanspraak gemaakt worden op gecombineerde leefstijlinterventies zoals de BeweegKuur. Dit betekent voor zorgverzekeraars dat zij al in 2010 hierover (contract-) afspraken kunnen gaan maken met de zorgprofessionals. Beschrijf indicatie- en contraindicatiecriteria indien van toepassing (indien van toepassing kunnen deze criteria vereist zijn voor erkenning; zie handleiding). Meld ook hoe de doelgroep wordt geselecteerd. Noem eventueel gebruikte selectieinstrumenten en vereiste scores. 3.2 Indicatie- en contra-indicatiecriteria Instroom De instroom kan op verschillende manieren plaatsvinden. Het preventieconsult zoals dat momenteel ontwikkeld wordt door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) is de belangrijkste methode waarmee deelnemers voor de BeweegKuur gesignaleerd worden. De huisarts bepaalt of iemand in kan stromen in de BeweegKuur. Hij is daarbij verantwoordelijk voor het beoordelen van eventuele contra-indicaties. De huisarts baseert zijn advies en beslissing op relevante richtlijnen. De gebruikelijke richtlijnen en standaarden vormen hierbij de basis van zijn beslissing. De BeweegKuur sluit aan bij de wijze van signalering en oriëntatie zoals beschreven in relevante richtlijnen van de NHG-standaard Diabetes Mellitus type 2 en cardiovasculair risicomanagement (CBO, 2006), CBO-richtlijn Obesitas (CBO, 2008) en de Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak (LESA) Diabetes Mellitus type 2 (Boomsma et al., 2006). Ook via andere interventies binnen de huisartsenzorg, zoals de Routeplanner Diabetes van de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF), kunnen mensen gesignaleerd worden en instromen in de BeweegKuur. Daarnaast kunnen mensen via de fysiotherapeut (directe toegankelijkheid fysiotherapie, DTF) of via andere zorgverleners binnen de eerste of tweede lijn, instromen in de BeweegKuur. Contra-indicatie De huisarts beslist of personen geëxcludeerd moeten worden voor de BeweegKuur. Hij is verantwoordelijk voor screening van eventuele contra-indicaties en, indien geïndiceerd, de doorverwijzing voor aanvullende diagnostiek (bijvoorbeeld een Inspannings-ECG*). De gebruikelijke richtlijnen en standaarden vormen hierbij de basis van zijn beslissing.

8 Personen die geëxcludeerd worden voor de BeweegKuur kunnen eventueel later, na behandeling van de contra-indicatie (in bijvoorbeeld de tweedelijn of een intensieve gecombineerde leefstijlinterventie), alsnog instromen in de BeweegKuur. ¹ Voor afname van het I-ECG door een sportarts is momenteel geen vergoeding uit de basisverzekering beschikbaar. Geef aan of de interventie uitsluitend, mede of niet bedoeld is voor (specifieke) migrantengroepen en voor welke. Geef ook aan of er speciale aanpassingen of voorzieningen voor deze groepen zijn. 3.3 Toepassing bij migranten De interventie is niet speciaal ontwikkeld voor migrantengroepen. Het programma heeft geen speciale faciliteiten om migrantengroepen in het bijzonder te kunnen bedienen. In het najaar van 2010 gaat een onderzoek van start naar de werkbaarheid van de BeweegKuur bij (niet-westerse) allochtonen. Onder andere zal gekeken worden naar de motivatie van mensen van allochtone afkomst die in aanmerking komen voor de BeweegKuur om al dan niet in te stromen en het programma te voltooien. Meld indien niet bekend of niet van toepassing: De interventie is niet speciaal ontwikkeld voor migrantengroepen. Meld indien niet bekend of niet van toepassing: Het programma heeft geen speciale faciliteiten (zoals vertaalde schriftelijke instructies of tolken) om migrantengroepen in het bijzonder te kunnen bedienen. 4. Aanpak van de interventie 4.1 Opzet van de interventie

9 Beschrijf de structuur en de opbouw van de interventie. Denk aan de gebruikelijke duur, indien van toepassing de frequentie en intensiteit van de contacten, de volgorde van de onderdelen, handelingen of stappen, en de setting waarin de interventie wordt uitgevoerd. Opzet programma Nadat een deelnemer doorverwezen is door de huisarts, ziet de opzet van de BeweegKuur er als volgt uit: Bij het thema bewegen worden drie programma s onderscheiden die hoofdzakelijk verschillen in de mate van begeleiding die geboden wordt. Elke deelnemer volgt één van deze programma s. 1. Zelfstandig beweegprogramma; bewegen binnen het reguliere lokale beweegaanbod. 2. Opstartprogramma; bewegen onder (tijdelijke) beperkte begeleiding van de fysiotherapeut 3. Begeleid beweegprogramma; bewegen onder (tijdelijke) begeleiding van de fysiotherapeut In het voedingsprogramma worden alle deelnemers doorverwezen naar de diëtist voor een individueel voedingsconsult. Na de intake bij de diëtist worden er groepen geformeerd voor groepsvoorlichting. Een derde pijler in de BeweegKuur is de aandacht voor gedragsverandering. Gedurende de BeweegKuur is de leefstijladviseur, ongeacht in welke beweeg- en voedingsprogramma s de deelnemer terecht komt, het centrale punt waarmee de deelnemer regelmatig contact heeft over de voortgang en waar (aanvullende) coaching en begeleiding plaatsvindt. Zie ook langdurige begeleiding in alinea 6. De intensiteit van de consulten is per programma verschillend: Zelfstandig beweegprogramma Leefstijladviseur Intake + 7 vervolgconsulten Fysiotherapeut Intake, vervolgens zelfstandig bewegen Diëtist 3 individuele consulten + 7 groepsbijeenkomsten Opstartprogramma Intake + 5 vervolgconsulten Intake + beweegplan bespreken + 4 keer begeleid bewegen, vervolgens zelfstandig bewegen 3 individuele consulten + 7 groepsbijeenkomsten Begeleid beweegprogramma Intake + 5 vervolgconsulten 2 á 3 keer per week begeleid bewegen gedurende 12 of 16 weken 3 individuele consulten + 7 groepsbijeenkomsten In de volgende tabel is schematisch weergegeven hoe de verschillende stappen worden genomen.

10 Stap 1 Intake & Doorverwijzing Zorgverlener 1 e /2 e Lijn Preventieconsult Huisartsenzorg Praktijkonderst. Fysiotherapeut (DTF) Stap 2 Indicatiestelling, begeleiding en coaching in het beweeg- en voedingsprogramma Diëtist Leefstijladviseur Fysiotherapeut Keuze beweegprogramma Groepsvoorlichting 1.Opstartprogramma 3. Begeleid beweegprogramma Stap 3 Einde BK follow-up 2. Zelfstandig beweegprogramma De BeweegKuur duurt maximaal één jaar; deze periode wordt verwacht voldoende te zijn om gedrag te veranderen en tevens voorwaarden te scheppen voor gedragsbehoud. Na twaalf maanden zal de reguliere begeleiding binnen de BeweegKuur daarom ook stoppen. Terugvalpreventie Terugvalpreventie is een belangrijk instrument om het effect van de begeleiding te borgen. Met name in het traject na afloop van de BeweegKuur is het daarom van belang dat de leefstijladviseur, praktijkondersteuner en de huisarts de leefstijlverandering (beweeg- én eetgedrag) op de agenda blijven zetten en daarmee blijven monitoren. Dit betekent voor het opstartprogramma dat de deelnemer ná een jaar BeweegKuur driemaandelijks op controle komt. Voor deelnemers aan het begeleid beweegprogramma komt daarbij eens per jaar een uitgebreide controle op comorbiditeit. Wat gebeurt er concreet bij de uitvoering? Beschrijf hoe de onderdelen van de interventie worden ingevuld of uitgevoerd, zo nodig met enkele typerende voorbeelden. 4.2 Inhoud van de interventie Beweegprogramma s Inhoudelijk zien de beweegprogramma s er als volgt uit. 1. Zelfstandig beweegprogramma: Tijdens de intake bij de leefstijladviseur wordt het beweeggedrag, het gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico, het cardiovasculair risico en persoonsgebonden informatie op basis van ICF* in kaart gebracht. De fysiotherapeut brengt een advies uit aan de leefstijladviseur over de duur, frequentie, intensiteit en vorm van bewegen die geschikt is voor deelnemer. In het tweede consult wordt het beweegplan besproken dat in samenwerking met de fysiotherapeut is opgesteld. Vervolgens wordt de deelnemer in zes gesprekken begeleid bij het omgaan met belemmerende of beperkende factoren, het volhouden van de beweegactiviteiten, het aangepaste voedingspatroon en de integratie van het beweegplan in de dagelijkse routine. De activiteiten voor het beweegplan worden in overleg met de deelnemer gezocht en gevonden in het algemeen dagelijks leven (ADL) en in aansluiting met het lokale beweegaanbod. Daarbij wordt zo veel

11 mogelijk aansluiting gezocht bij groepsactiviteiten. *ICF: International Classification of Functioning, Disability and Health (WHO, 2007) 2. Opstartprogramma: De begeleiding in dit programma bestaat uit een combinatie van coaching door de leefstijladviseur en een opstartprogramma door de fysiotherapeut. Na de intake bij de leefstijladviseur wordt de deelnemer doorverwezen naar de fysiotherapeut voor het bepalen van de beweegmogelijkheden. Deze inventariseert de startdrempels en onderzoekt op welke wijze de deelnemer hierbij geholpen kan worden. De fysiotherapeut stelt het beweegplan op en begeleidt de deelnemer bij de uitvoering van het beweegplan en bij het starten (of continueren) met bewegen in het lokale sporten beweegaanbod. Deze begeleiding dient zoveel mogelijk aan te sluiten bij de beweegactiviteit die de deelnemer zelfstandig gaat uitvoeren. Na de opstartfase, met ondersteuning van de fysiotherapeut, vindt verdere begeleiding plaats door de leefstijladviseur. 3. Begeleid beweegprogramma: Het begeleid beweegprogramma is een programma dat op kleine schaal uitgevoerd wordt in de BeweegKuur. Dit programma biedt de deelnemer meer beweegdeskundige begeleiding dan het opstartprogramma. Het begeleid beweegprogramma bestaat uit een combinatie van coaching door de leefstijladviseur en twee- à driemaal per week bewegen onder begeleiding van een fysiotherapeut. Na twaalf weken vindt er uitstroom plaats naar het lokale sportaanbod. Een verlenging van de begeleiding naar zestien weken is mogelijk indien de doelen niet behaald zijn. Doorstroom naar regulier beweegaanbod Belangrijk element tijdens de BeweegKuur is de instroom van deelnemers in regulier beweegaanbod. Om dit te bewerkstelligen is het belangrijk dat zowel professionals als deelnemers goed op de hoogte zijn van het lokale beweegaanbod. Daarom is ook voor dit onderdeel een stevig netwerk van belang tussen de eerstelijnszorg en plaatselijke sport- en beweegaanbieders. Verder wordt een sociale kaart ontwikkeld voor de omgeving van de locatie waar de BeweegKuur plaatsvindt. Voedingsprogramma De begeleiding op het gebied van voeding wordt verzorgd door een diëtist. Er wordt een individueel voedingsbehandelplan opgesteld, voedingsadviezen gegeven en deelnemers volgen groepsvoorlichting. In het voedingsprogramma worden voedingsadviezen verstrekt volgens: - Richtlijnen Voedselkeuze van het Voedingscentrum (Voedingscentrum, 2009); - Richtlijn diagnostiek en behandeling van obesitas bij volwassenen (CBO, 2008) voor mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico; - Voedingsrichtlijnen voor mensen met diabetes (NDF, 2006). De inhoud van de groepsvoorlichting, en de wijze waarop deze plaatsvindt, is mede afhankelijk van de samenstelling van de doelgroep. De inhoud van de bijeenkomsten zijn gebaseerd op de belangrijke factoren voor gedragsverandering zoals genoemd in alinea 6: - kennisvermeerdering - verbeteren vaardigheden - omgaan met hoogrisico situatie

12 - controle eetgedrag/ -drang - lotgenotencontact Afhankelijk van het gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico vinden in een jaar BeweegKuur drie individuele consulten bij de diëtist plaats; bij aanvang van de BeweegKuur, na 3 maanden als evaluatiemoment en na afloop van de groepsvoorlichtingsbijeenkomsten. Begeleiding leefstijladviseur De leefstijladviseur is vast aanspreekpunt en begeleidt de deelnemer bij onder meer het omgaan met belemmerende of beperkende factoren; het volhouden van de beweegactiviteiten en het aangepaste voedingspatroon. Voor elke deelnemer wordt een individueel zorgplan op maat opgesteld. Dit is een plan dat de leefstijladviseur en de deelnemer samen opstellen, waarin persoonlijke doelen en afspraken worden vastgelegd. Op deze manier wordt de autonomie en daardoor de motivatie bij de deelnemer vergroot. Rolverdeling zorgverleners De leefstijladviseur, fysiotherapeut en diëtist spelen gezamenlijk een belangrijke rol in de coaching en begeleiding bij het proces van gedragsverandering naar een actieve en gezonde leefstijl. Daarbij wijzen zij de deelnemer op de eigen verantwoordelijkheid voor het slagen van de BeweegKuur. De belangrijkste specifieke rollen per zorgverlener worden hier beschreven: Huisarts Leefstijladviseur Fysiotherapeut Diëtist - het uitschrijven recept BeweegKuur aan nieuwe deelnemers - het beoordelen van eventuele contra-indicaties, gebaseerd op relevante richtlijnen. - het evalueren van de voortgang in beweeg- en voedingsgedrag van deelnemers; - het begeleiden en coachen van deelnemers; - het informeren en adviseren van deelnemers; - het coördineren van het zorgproces van deelnemers in het zorgnetwerk. - het opstellen en uitvoeren van het beweegprogramma; - het motiveren van deelnemers; - het voeren van multidisciplinair overleg; - de transfer van de deelnemer van de eerste lijn naar het lokale sport / beweegaanbod. - diagnostiek, vaststellen behandelplan en het geven van een voedingsadvies; - het organiseren en uitvoeren van groepsvoorlichtingen; - het motiveren van deelnemers; - het voeren van multidisciplinair overleg. 5. Materialen en links Van de deelnemer wordt verwacht actief deel te nemen en de regie in eigen handen te nemen (zie alinea 6 over zelfmanagement ). Welke materialen zijn er en waar zijn deze verkrijgbaar? Noem ten minste de Nederlandse Voor deelnemers zijn o.a. de volgende materialen ontwikkeld: Logboek Patiëntenfolder: Zet uzelf in Beweging! Factsheet beschrijving programma s

13 handleiding. Noem ook eventuele links naar relevante websites, rapporten of andere relevante bestanden. Vermeld eventueel ook of er aparte materialen zijn voor migranten en zo ja welke. Attributen als stappenteller, pen, bidon Voor zorgverleners zijn o.a. de volgende materialen ontwikkeld: Protocol BeweegKuur BeweegKuur op hoofdlijnen Handleiding voor de leefstijladviseur Handleiding voor de fysiotherapeut Handleiding voor de diëtist Informatiemap voor huisartsen Algemene folder over de BeweegKuur Poster Achtergrondinformatie voor de leefstijladviseur Toolkit en presentatie voor diëtisten Voor de implementatie op nieuwe locaties zijn o.a. de volgende materialen ontwikkeld: Factsheet Beleidsbeïnvloeding bij gemeenten, GGD en en andere lokale uitvoeringspartners. Stappenplan voor het vormgeven van lokale samenwerking, een richtlijn voor de opstartfase en het formaliseren van samenwerking Overeenkomst Netwerken, waarmee de samenwerking tussen de regionale partijen vastgelegd kan worden. Halffabricaat factsheet, die aangevuld kan worden met informatie over de lokale situatie. Deze en meer materialen zijn te downloaden via de website

14 B. Onderbouwing van de interventie 6. Verantwoording: doelgroep, doelen en aanpak Geef aan hoe probleemanalyse, doel, doelgroep en methodiek op elkaar aansluiten. In uw betoog moet antwoord gegeven zijn op de volgende vragen (zie ook de handleiding bij dit werkblad): Probleemanalyse Wat zijn de factoren (determinanten) die het probleem beïnvloeden? Onderbouw dit met theorieën en/of onderzoeksliteratuur, een redenering (ratio) of een visie. Als u hiervoor gebruik maakt van een algemene theorie over gedragsverandering, maak dan aannemelijk dat deze van toepassing is op het probleem. Geef aan hoe deze factoren met elkaar samenhangen. Noem oorzakelijke, risico-, instandhoudende, verzachtende en /of beschermende factoren. Beïnvloedbare factoren Welke factoren zijn beïnvloedbaar? Laat dit alles zien met theorie/ studies of voorbeelden. Op welke veranderbare factoren richt de interventie zich? Verbinding probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak Kan het doel met de gekozen aanpak worden bereikt? Maak dit aannemelijk aan de hand van studies en /of ervaringen. Laat zien dat de doelgroep aansluit bij de probleemanalyse. Werkzame factoren /mechanismen Wat zijn de werkzame factoren /mechanismen? Welke elementen mogen bij aanpassing van de interventie niet ontbreken? Probleemanalyse Gewichtstoename ontstaat door een langdurig verstoord evenwicht in de energiebalans. Hierbij is de energie-inname (via voeding) verhoogd en/of het energiegebruik (door lichamelijke activiteit) verlaagd. Het ontwikkelen van overgewicht hangt verder af van o.a. genetische, biologische, psychosociale en omgevingsfactoren (Gezondheidsraad, 2003). De combinatie van overgewicht, inactiviteit, en overmatig eten, spelen (naast erfelijkheid) een rol bij het ontstaan van diabetes (Poortvliet, Schrijvers & Baan, 2007). Preventie zal zich moeten richten op het herstellen van de balans tussen voeding en bewegen (Bovendeur, 2008). Door een verandering van leefstijl naar meer bewegen en gezonder eten zal de energiebalans evenwichtiger worden, waardoor klachten en gezondheidsproblemen (als hart- en vaatziekten en diabetes) verminderd of zelfs voorkomen worden (Visscher, Kremers, Kromhout, 2007; Bemelmans et al., 2008). Beinvloedbare factoren: bewegen en voeding; veranderen van leefstijl In veel studies is aangetoond dat de mate van bewegen direct of indirect geassocieerd is met gezondheid. Zo heeft bewegen een positief effect op gewichtsreductie, risicofactoren voor comorbiditeit (hart- en vaatziekten, diabetes) en andere aandoeningen (als beroerte, colonkanker en borstkanker; aandoeningen die vaker voorkomen bij personen met overgewicht en obesitas) en vroegtijdig sterven (Bemelmans, 2008; CBO, 2008). Ook laten verschillende studies een beschermend effect van lichamelijke activiteit op het ontstaan van diabetes zien. Een belangrijke conclusie is bovendien dat activiteiten met een lage intensiteit zoals wandelen ook bijdroegen aan een lager diabetesrisico (Helmrich et.al., 1994; Tuomiletho et al., 2001; Knowler et al., 2002). Ook binnen groepen mensen met obesitas (waarbij niet altijd een strikte grens voor wel of niet obees zijn is gehanteerd) is aangetoond dat (matig) intensieve fysieke training effectiever is dan geen behandeling om gewichtsreductie te bewerkstelligen. Ook het verminderen van de energie-inname is gerelateerd aan gezondheid. Naast gewichtsreductie leidt een energiebeperkt dieet (na één tot drie jaar) tot een verbetering van de cardiovasculaire risicofactoren, risicofactoren voor DM 2 bij personen met obesitas, en tot daling van het nuchtere glucosegehalte bij obese personen met DM 2 (CBO, 2008). Aandoeningen die samenhangen met overgewicht en obesitas (o.a. hart- en vaatziekten en diabetes) kunnen dus door een energiebeperkt dieet worden verminderd of voorkomen (NHG, 2006a; CBO, 2008). Daarnaast heeft ook de samenstelling van de voeding aantoonbare

15 Verantwoording Voor de verantwoording kan gebruik worden gemaakt van Nederlands en /of internationaal onderzoek naar de theorie achter de interventie, naar onderdelen van de interventie en /of naar soortgelijke interventies, en van onderzoek naar buitenlandse versies van de interventie. effecten op (risicofactoren voor) hart- en vaatziekten (type vetzuren, voedingsmiddelen met plantensterolen en stanolen, zout, voedingsvezels) (NHG, 2006a). In de ideale situatie zou iedere persoon met overgewicht en obesitas een BMI < 25 kg/m 2 moeten bereiken voor maximale gezondheidswinst. In de praktijk blijkt voor de meeste personen een permanent groot gewichtsverlies met conservatieve methoden niet haalbaar. Uit epidemiologische studies blijkt echter dat iedere mate van gewichtsverlies, hoe gering ook, al leidt tot veranderingen in risicofactoren (bv. daling van bloeddruk, lipiden, insulineresistentie). Ook een gering gewichtsverlies zal dus leiden tot gezondheidswinst. De CBO richtlijnen (zowel die voor cardiovasculair risicomanagement als die voor obesitas) en de NICE beschouwen een gewichtsverlies van 5 % als succesvol en klinisch relevant. Bovendien zijn de hiervoor noodzakelijke relatief kleine veranderingen in leefstijl gemakkelijker op lange termijn vol te houden dan de gedragingen die leiden tot gewichtsverlies. Binnen de Beweegkuur wordt daarom gekozen voor een gewichtsreductie van 5% (CVZ, 2009). Het volgen van een energiebeperkt dieet lijkt overigens meer effectief op gewichtsreductie, dan fysieke activiteit ( CBO, 2008). Een beweegprogramma heeft echter een belangrijke toegevoegde waarde, omdat het de kans op terugval naar een hoger gewicht verkleint doordat een mogelijke verlaging van het basaal metabolisme wordt tegengegaan door het bewegen (CBO, 2008). Een interventie om leefstijl te veranderen blijkt het meest effectief als deze een combinatie van verschillende interventies bevat, gericht op het verminderen van de energie-inname, op het verhogen van de lichamelijke activiteit, en met eventuele toevoeging op maat van psychologische interventies ter ondersteuning van gedragsverandering (CBO, 2008; CVZ, 2009). Verschillende studies met gecombineerde leefstijlinterventies zijn bewezen effectief gebleken in het laten afvallen van de deelnemers en het verlagen van de incidentie van diabetes (Mensink et al., 2003a; Tuomiletho et al., 2001; Knowler et al, 2002). De interventies waren primair gericht op het terugdringen van de incidentie van diabetes bij mensen met overgewicht of prediabeten en maakten gebruik van individuele begeleiding en advies op maat gericht op zowel gezonde voeding als het stimuleren van lichamelijke activiteit. Het lange termijn effect van een van de studies, uitgevoerd in Nederland is eveneens veelbelovend; de interventiegroep was na 3 jaar lichamelijk fitter en was meer afgevallen, dan de controlegroep. Tevens daalde de bloedglucosespiegel in de interventiegroep terwijl deze in de controlegroep steeg (Mensink et al., 2003a). De BeweegKuur als GLI: Gedragsverandering op het gebied van bewegen en voeding Ook de BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie die zich richt op gedragsverandering op het gebied van: 1) lichamelijke activiteit (verhogen) en 2) de energie-inname (verminderen). Om gedragsverandering te bereiken is het belangrijk om aan te grijpen op de

16 determinanten die van belang zijn voor van het aannemen van een actieve leefstijl en een goed voedingspatroon. De Self-Determination Theory (Deci & Ryan, 1985) is van primair belang bij het onderbouwen van gedragsverandering en gedragsbehoud ten aanzien van voedingsgedrag en lichamelijke activiteit. Deze theorie gaat ervan uit dat de bevordering van intrinsieke typen van motivatie voor gedragsverandering het langdurig volhouden daarvan positief beïnvloedt. De intrinsieke motivatie wordt beïnvloed door de drie basisbehoeften: competentie (iets doen wat je kunt, gevoel van zinvol bezig zijn), de mate van autonomie die je als lerende hebt, en een gevoel van sociale verbondenheid. De gedragsveranderingsstrategieën die in de BeweegKuur worden geïmplementeerd zijn erop gericht om ieder van de drie bovenstaande basisbehoeften (op het gebied van voeding en bewegen) te bevorderen (Helmink et al., 2010). In de BeweegKuur wordt dit gedaan door nadruk te leggen op: - het bevorderen van de autonome gedragskeuzes van de deelnemers voor specifieke veranderingen in de leefstijl; - het informeren van de deelnemers over de relatie leefstijl en het ontstaan van ziekten en de mogelijkheden om de eigen gezondheid te bevorderen (zelfmanagement); - het verhogen van de bereidheid van de deelnemers om hun gezondheidgerelateerde gedrag te veranderen en de eigen initiatieven van de deelnemers te steunen; - het bespreekbaar maken van de moeilijkheden van gedragsverandering en de deelnemers helpen met probleemoplossende vaardigheden; - het zorgen voor een sociale omgeving waarin mensen gemakkelijk in aanraking kunnen komen met andere deelnemers aan de interventie, en men in een groep aan de interventie deel te nemen; - het zorgen voor een fysieke omgeving die uitnodigt tot een actieve en gezonde leefstijl aan te nemen en te behouden (sociale kaart, doorstroom reguliere aanbod). (Helmink et al., 2010) In de BeweegKuur wordt dit bereikt door langdurige begeleiding, zelfmanagement, groepsgewijze activiteiten, motiverende gesprekken en de bevordering van doorstroom naar reguliere beweegmogelijkheden. Langdurige begeleiding. Zoals eerder aangegeven duurt de BeweegKuur voor alle deelnemers 1 jaar. In dat jaar heeft de deelnemer regelmatig contact met de leefstijladviseur over de voortgang van het programma en helpt de leefstijladviseur met het zoeken van een geschikte activiteit in het lokale beweegaanbod, zodat de deelnemer daarheen kan doorstromen na afloop van het jaar in de BeweegKuur. Voor deelnemers van het opstartprogramma en het begeleid beweegprogramma is na een jaar BeweegKuur één jaar onderhoud geïndiceerd waarbij de deelnemer om de drie maanden op controle komt. Een langdurige follow-up als deze is in verschillende studies effectief gebleken (NDF, 2006; RIVM, 2008; CBO, 2008; CVZ, 2010) Zelfmanagement. In elk onderdeel is de samenwerking tussen deelnemer en zorgverlener en het ondersteunen van zelfmanagement belangrijk

17 (ZonMw, 2009). Vanaf de start van de BeweegKuur wordt de deelnemer een gevoel van autonomie gegeven en leert de deelnemer om zelfstandig met problematiek om te gaan en wordt hij aangesproken op zijn eigen verantwoordelijkheid. De deelnemer houdt de regie over zijn leven en geeft zelf mede richting aan hoe de beschikbare zorg wordt ingezet. De deelnemer wordt daarvoor ondersteund in kennis over de gezondheidsgevolgen van een ongezond eet- en beweegpatroon, de voordelen van een gezond eet- en beweegpatroon, de lichamelijke en psychische processen, welke behandelingsmogelijkheden er zijn en waaruit de behandeling bestaat. Groepsgewijze activiteiten. Om gedragsverandering op het gebied van voeding en bewegen te stimuleren wordt gestreefd naar het aansluiten bij groepsgewijze activiteiten (RIVM, 2008). Vanzelfsprekend wordt hierbij niet voorbijgegaan aan de individuele wens van de deelnemer. Effectstudies laten positieve resultaten zien waaruit blijkt dat groepscounseling voor leefstijlinterventies effectief kan zijn (Laatikainen et al., 2007; Absetz et al., 2009). Door een gevoel van sociale verbondenheid wordt de ook de eerder genoemde insintrieke motivatie bevorderd. Motiverende gespreksvoering (MI) (CVZ, 2009). Gesprekstechnieken waarbij een beroep gedaan wordt op de intrinsieke motivatie van de deelnemer worden als een succesfactor gezien in de begeleiding bij een GLI. In het gesprek wordt ingegaan op de belangrijkste determinanten van gedragsverandering, zoals hierboven genoemd. Uit diverse studies blijkt dat MI een effectieve strategie is voor gedragsverandering (Smith, 1997; Bowen et al., 2003). Aangetoond werd o.a. dat een protocol gebaseerd op MI uitgevoerd door getrainde diëtisten de inname van vet deed dalen. Naast bovenstaande onderzoeken zijn er op andere gezondheidsgerelateerde gebieden diverse onderzoeken gedaan waarbij het effect van Motivational Interviewing ook als positief is ervaren. (Resnicow, 2001; Miller, 2004;). Motivational interviewing kan toegepast worden door verschillende zorgprofessionals die een korte training hebben gevolgd (Greaves et al., 2008). Doorstroom naar regulier beweegaanbod. Een laatste belangrijke aspect van de BeweegKuur is de doorstroom naar het reguliere beweegaanbod. Dit wordt bevorderd door het bouwen van lokale netwerken tussen de professionals van de eerstelijnszorg, gemeenten en het lokale beweegaanbod. Uit procesevaluatie is gebleken dat mensen sneller doorstromen naar het lokale beweegaanbod als het goedkoop en laagdrempelig is (Helmink et al., 2009). Belangrijk voor goede doorstroming naar het lokale beweegaanbod is het opstellen van een zogenaamde sociale kaart. Binnen deze sociale kaart is het aanbod van (laagdrempelige) beweegactiviteiten, voorlichtingsbijeenkomsten en cursussen in de lokale omgeving opgenomen. Belangrijk voor het creëren van een gunstige situatie voor gedragsverandering zijn aspecten als de rol van een centrale zorgverlener, verwijzing vanuit de huisartsenzorg en een multidisciplinaire aanpak. Binnen het multidisciplinaire team zijn goede contacten en een structurele samenwerking essentieel. Wanneer de

18 7. Samenvatting onderbouwing disciplines kennis hebben van elkanders vakgebied en er korte communicatielijnen bestaan, kan er tijdens de interventie synergie ontstaan. De deelnemer ervaart dat er een team achter hem staat, dat er betrokkenheid is en dat de zorgverleners dezelfde doelen nastreven. Het is cruciaal voor therapietrouw dat zorgverleners onderling eenduidige adviezen geven, elkaar ondersteunen, elkaar belangrijk vinden en elkaar kennen (Spikmans & Aarsen, 2005). Beschrijf in één tot drie zinnen het verband tussen probleem, doelgroep, doel en methode. De prevalentie van overgewicht en obesitas groeit in Nederland en zijn gerelateerd aan gezondheidsproblemen als hypertensie, dyslipidemie, cardiovasculaire aandoeningen, artrose of slaap apneu. De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) voor mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico. De BeweegKuur bevat een combinatie van beweeg-, dieet- en gedragsstrategieën met als einddoel (blijvende) gewichtsreductie en een aangepaste/gezondere leefstijl door gedragsverandering.

19 C. Overdraagbaarheid 8. Randvoorwaarden voor uitvoering en kwaliteitsbewaking Welke eisen zijn er ten aanzien van opleiding, training, certificering, licenties en/of supervisie van de uitvoerend werkers? Beschrijf deze randvoorwaarden voor de toepassing. Meld indien van toepassing: Er zijn geen specifieke eisen voor de uitvoering en begeleiding van de uitvoerend werkers. 8.1 Eisen ten aanzien van opleiding Het takenpakket van de betrokken zorgverleners binnen de BeweegKuur bevindt zich niet alleen op de voor hen bekende werkterreinen maar ook op de essentiële aspecten als gedragsverandering en medische achtergrondkennis. Voor een succesvolle begeleiding van de deelnemer binnen de BeweegKuur is het daarom noodzakelijk dat de betrokken zorgverlener deskundig is om de BeweegKuur uit te voeren. Zorgverleners die beweegprogramma s van de BeweegKuur willen uitvoeren dienen, met uitzondering van de huisarts, aanvullend geschoold te zijn. Voor deze benodigde aanvullende beroepstaken zijn (aanvullende) competentieprofielen ontwikkeld. De competentieprofielen zijn te downloaden van In samenwerking met vijf hogescholen (Fontys Hogeschool Verpleegkunde, Hogeschool Groningen / HanzeConnect, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Hogeschool Rotterdam en Hogeschool Utrecht) heeft het NISB de volgende cursussen ontwikkeld die op deze lokaties worden uitgevoerd: - Leefstijladviseur in de BeweegKuur; - Fysiotherapeut/Oefentherapeut in de BeweegKuur, - Diëtist in de BeweegKuur. In de cursussen komen o.a. de volgende onderdelen aan de orde: - Introductie BeweegKuur; - Pathofysiologie; - Voeding; - De intake; - Het beweegplan; - Multidisciplinair samenwerken en de sociale kaart; - Vervolgconsulten d.m.v. motiverende gesprekvoering (Motivational Interviewing). Na volledige deelname aan de cursus ontvangen deelnemers een certificaat en worden zij vermeld op de website. Er is accreditatie verkregen bij diverse verenigingen in de eerstelijnszorg. In samenwerking met ROC s wordt de cursus BeweegKuurinstructeur aangeboden voor sport- en beweegbegeleiders. Deze bestaat uit 12 lessen en eventuele zelfstudieuren. Aan de orde komen: - Fysiologische en psychische effecten van obesitas en diabetes, en gevolgen op de langere termijn (gezondheidsrisico's); - Oorzaken, kenmerken, risico's en klachten van diabetes / obesitas; - Praktische handvaten om trainingen zo op te bouwen en in te richten dat

20 deze effectief en leuk zijn voor sporters met obesitas en diabetes; - Gezondheidsvoordelen en effecten van bewegen; - Motiveren van deelnemers via motivational interviewing en coachingsgesprekken; - Richtlijnen voor bewegen bij diabetes; - Hoe te handelen bij complicaties. Is er voor de overdracht van de interventie een handleiding of protocol? Zijn er eerdere ervaringen waaruit blijkt dat de interventie overdraagbaar is? Meld indien van toepassing: Er is geen handleiding of protocol voor overdracht of implementatie. 8.2 Eisen ten aanzien van overdracht en implementatie De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie die wordt ingebed in de eerstelijnszorg. Dit betekent dat er een coördinerende en faciliterende taak is weggelegd voor adviseurs van Regionale Ondersteuningsstructuren voor de eerstelijns zorg (ROS en). De ROS-adviseurs zijn het eerste aanspreekpunt voor zorgprofessionals die (willen) werken met de BeweegKuur. Zij kennen de eerste lijn en hebben ook vanuit andere taken en werkzaamheden veelvuldig met professionals in de eerste lijn te maken. Bij de coördinatie en implementatie van de BeweegKuur in de eerstelijnszorg worden de ROS-adviseurs ondersteund door het NISB. Bij de uitvoering van de werkzaamheden werkt de ROS adviseur niet alleen, maar stemt af en werkt nauw samen met andere organisaties, zoals een provinciale sportraad, de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), de gemeente, lokale sportraad of een sportservicebureau of een welzijnsorganisatie. Begin 2010 hebben alle twintig ROS en een implementatieplan opgesteld voor de implementatie van de BeweegKuur of andere gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Doel van deze regionale samenwerking is dat een landelijk dekkende ondersteuningsstructuur ontstaat die gericht is op het verbinden van de eerstelijn met de openbare gezondheidszorg (OGZ). Voor het implementeren van de BeweegKuur op regionaal en lokaal niveau is een aantal documenten ontwikkeld, zoals een instrument dat een inschatting kan maken van de fase van gedragsverandering in een lokale situatie en een implementatieplan. In het Stappenplan voor het vormgeven van lokale samenwerking staat een richtlijn voor de opstartfase en het formaliseren van samenwerking. Voor implementatie op een locatie zijn verschillende documenten ontwikkeld, zoals een checklist voor het opstarten van een nieuwe locatie, een format projectplan en een samenwerkingsovereenkomst. Een belangrijke eigenschap van de BeweegKuur is dat de interventie zo ontwikkeld is dat deze in alle lokaties in Nederland te implementeren valt. Dit betekent concreet dat het protocol in sommige gevallen richtlijnen bevat die aangepast kunnen worden aan de lokale situatie. Hoe wordt de kwaliteit van de interventie beoordeeld en bewaakt? Denk bijvoorbeeld aan registratie van activiteiten en resultaten. 8.3 Eisen ten aanzien van kwaliteitsbewaking Deskundigheidsbevordering De kwaliteit van de begeleiding van de deelnemer in de BeweegKuur door de huisarts, leefstijladviseur, fysio- en oefentherapeut, diëtist en de sport- en beweegbegeleider, bepaalt in hoge mate of de deelnemers aan de BeweegKuur hun gedrag daadwerkelijk gaan veranderen. Om de kwaliteit van de BeweegKuur hoog te houden zijn de afgelopen jaren grote aantallen leefstijladviseurs, fysiotherapeuten/oefentherapeuten, diëtisten en lokale sport- en beweegaanbieders

BeweegKuur. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad. Werkblad, versie mei 2015

BeweegKuur. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad. Werkblad, versie mei 2015 BeweegKuur Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Werkblad, versie mei 2015 Dit is een gezamenlijk werkblad van de volgende kennisinstituten: Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder

Nadere informatie

H ANDLE ID ING BEWEEGKUUR

H ANDLE ID ING BEWEEGKUUR BEWEEGKUUR Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezonde leefstijl. H ANDLE ID ING

Nadere informatie

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Liesbeth Preller (NISB), Dave van Dijk (Vital Health) Experimenteel onderzoek Vooronderzoek Behandeling Experiment Controle Verschil Implementatie

Nadere informatie

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG.

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG. NISB/10/44390/LBR/lrg BEWEEGKUUR Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezonde leefstijl.

Nadere informatie

Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur

Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV,

Nadere informatie

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG.

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG. BEWEEGKUUR Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezonde leefstijl. HANDLEIDING BEWEEGKUUR

Nadere informatie

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF, NVD en VSG.

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF, NVD en VSG. BEWEEGKUUR Een interventie voor de (eerstelijns) zorg om mensen met (een hoog risico op) diabetes mellitus type 2 te begeleiden naar een gezonde en actieve leefstijl NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie

Nadere informatie

H ANDLE ID ING BEWEEGKUUR

H ANDLE ID ING BEWEEGKUUR BEWEEGKUUR Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezonde leefstijl. H ANDLE ID ING

Nadere informatie

Competentieprofiel van de BeweegKuurfysiotherapeut/oefentherapeut

Competentieprofiel van de BeweegKuurfysiotherapeut/oefentherapeut Competentieprofiel van de BeweegKuurfysiotherapeut/oefentherapeut NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG.

Nadere informatie

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG.

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG. BeweegKuur Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (hoog) gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezondere leefstijl HANDLEIDING BEWEEGKUUR VOOR DE FYSIO-/OEFENTHERAPEUT

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

Kennismaking met de BeweegKuur

Kennismaking met de BeweegKuur NISB/10/44390/LBR/lrg Kennismaking met de BeweegKuur BeweegKuur Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden

Nadere informatie

Implementatie en continuering van de BeweegKuur:

Implementatie en continuering van de BeweegKuur: Implementatie en continuering van de BeweegKuur: Monitorstudie onder zorgverleners ajaar 20 L.G.M. Raaijmakers J.H.M. Helmink F.J.M. Hamers S.P.J. Kremers Contact: Lieke Raaijmakers Universiteit Maastricht

Nadere informatie

Kwaliteit van een gecombineerde leefstijlinterventie voor volwassen van overgewicht

Kwaliteit van een gecombineerde leefstijlinterventie voor volwassen van overgewicht Kwaliteit van een gecombineerde leefstijlinterventie voor volwassen van overgewicht Deze notitie dient als input voor het vraagstuk over de kwaliteit van de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI). Aanleiding

Nadere informatie

Functieprofiel van de sport- en bewegingsleider betrokken bij de BeweegKuur

Functieprofiel van de sport- en bewegingsleider betrokken bij de BeweegKuur Functieprofiel van de sport- en bewegingsleider betrokken bij de BeweegKuur NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN,

Nadere informatie

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG.

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG. BEWEEGKUUR Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezonde leefstijl. HANDLEIDING BEWEEGKUUR

Nadere informatie

BeweegKuur. Algemene informatie

BeweegKuur. Algemene informatie BeweegKuur Algemene informatie De BeweegKuur is met subsidie van het ministerie van VWS ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen, in samenwerking met veel partners in de gezondheidszorg.

Nadere informatie

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG.

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, NVD, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF en VSG. BEWEEGKUUR Een gecombineerde leefstijlinterventie voor de (eerstelijns)zorg om mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezonde leefstijl. HANDLEIDING BEWEEGKUUR

Nadere informatie

Route Zorg & Welzijn: Depressie en bewegen; succes- en faalfactoren (GLI)

Route Zorg & Welzijn: Depressie en bewegen; succes- en faalfactoren (GLI) Route Zorg & Welzijn: Depressie en bewegen; succes- en faalfactoren (GLI) Sprekers: Agnes van der Poel (Trimbos Instituut), Elise van Casteren (NISB) Marijke Schotanus - Dijkstra (Trimbos-instituut), Linda

Nadere informatie

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF, NVD en VSG.

NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV, DVN, NDF, NVD en VSG. Versie B001 23-12-2009 BEWEEGKUUR Een interventie voor de (eerstelijns) zorg om mensen met (een hoog risico op) diabetes mellitus type 2 te begeleiden naar een gezondere leefstijl NISB ontwikkelt de BeweegKuur

Nadere informatie

Bewegen op recept bij de sport Organisatie: Sportservice Midden Nederland Contactpersoon: heer Simon Ott Contactpersoon 2: Erkenningen:

Bewegen op recept bij de sport Organisatie: Sportservice Midden Nederland Contactpersoon: heer Simon Ott Contactpersoon 2: Erkenningen: Bewegen op recept bij de sport Organisatie: Sportservice Midden Nederland Contactpersoon: heer Simon Ott Contactpersoon 2: Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Bewegen op recept

Nadere informatie

Bennekom, januari 2009. Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB)

Bennekom, januari 2009. Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) Handleiding Leefstijladviseur BeweegKuur Een interventie voor de (eerstelijns) zorg om mensen met (een hoog risico op) diabetes type 2 te begeleiden naar een gezondere leefstijl Bennekom, januari 2009

Nadere informatie

Zet uzelf in beweging!

Zet uzelf in beweging! informatie voor mensen die de BeweegKuur gaan volgen Zet uzelf in beweging! Het programma van de BeweegKuur Tijdens de BeweegKuur krijgt u professionele begeleiding om uw leefstijl aan te passen. U staat

Nadere informatie

Protocol Fitkuur Beuningen Versie November 2013

Protocol Fitkuur Beuningen Versie November 2013 Protocol Fitkuur Beuningen Versie November 2013 start pilotfase 1 november 2013 1 Deelnemende partijen aan pilotfase Praktijk Bereikbaarheidsgegevens Thuiszorg ZZG zorggroep Beuningen en Weurt: Ingrid

Nadere informatie

HANDREIKING GECOMBINEERDE LEEFSTIJLINTERVENTIE VOOR GEZINNEN

HANDREIKING GECOMBINEERDE LEEFSTIJLINTERVENTIE VOOR GEZINNEN HANDREIKING GECOMBINEERDE LEEFSTIJLINTERVENTIE VOOR GEZINNEN 1 Inleiding ROS Friesland is betrokken geweest bij het project Fitter Families, een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) voor gezinnen.

Nadere informatie

Sport- en beweegaanbod

Sport- en beweegaanbod Coach Organisatie: Centrum voor Beweging en Onderzoek Groningen Contactpersoon: mevrouw Siska Sprenger Contactpersoon 2: mevrouw Brechje Houet Erkenningen: Goed beschreven Sport- en beweegaanbod Achtergrond

Nadere informatie

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich.

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich. Bijlage 1: samenwerkingsafspraken diëtisten binnen DBC CVRM GHC Uitgangspunten Cardio Vasculair Risico Management (CVRM) staat voor de diagnostiek, behandeling en follow-up van risicofactoren voor hart-

Nadere informatie

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 SAMENVATTING Dit proefschrift is gewijd aan Bouwen aan Gezondheid : een onderzoek naar de effectiviteit van een leefstijlinterventie voor werknemers in de bouwnijverheid met een verhoogd risico op hart

Nadere informatie

Zorgaanspraken voor kinderen met overgewicht en obesitas: een handreiking. Datum 04 augustus 2015 Status Definitief

Zorgaanspraken voor kinderen met overgewicht en obesitas: een handreiking. Datum 04 augustus 2015 Status Definitief Zorgaanspraken voor kinderen met overgewicht en obesitas: een handreiking Datum 04 augustus 2015 Status Definitief Colofon Volgnummer 2015094593 Auteurs Afdeling Jolanda Latta, Freerkje van der Meer Nicole

Nadere informatie

Doorontwikkeling van de BeweegKuur voor Overgewicht & Obesitas

Doorontwikkeling van de BeweegKuur voor Overgewicht & Obesitas Doorontwikkeling van de BeweegKuur voor Overgewicht & Obesitas J.H.M. Helmink L.C. van Boekel S.P.J. Kremers Contact: Judith Helmink Universiteit Maastricht Judith.Helmink@gvo.unimaas.nl Universiteit Maastricht

Nadere informatie

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Uitgangspunten: Beweeginterventies zijn het geheel van activiteiten dat tot doel heeft een bijdrage te leveren aan het voorkomen,

Nadere informatie

Zorgmodule Voeding Kansen voor de diëtist. Wineke Remijnse Beleidsadviseur NVD April 2013

Zorgmodule Voeding Kansen voor de diëtist. Wineke Remijnse Beleidsadviseur NVD April 2013 Zorgmodule Voeding Kansen voor de diëtist Wineke Remijnse Beleidsadviseur NVD April 2013 Inhoud presentatie 1. De Zorgmodule Voeding. i. Wat is de Zorgmodule Voeding? Hoe is deze tot stand gekomen? Op

Nadere informatie

Bennekom, september 2009. Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB)

Bennekom, september 2009. Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) Handleiding Fysiotherapeuten BeweegKuur Een interventie voor de (eerstelijns) zorg om mensen met (een hoog risico op) diabetes type 2 te begeleiden naar een actievere leefstijl. Bennekom, september 2009

Nadere informatie

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 Dr. M.H.G. de Greef, Bewegingswetenschappen van Rijksuniversiteit Groningen. Drs. S.R. Sprenger, Centrum voor Beweging en Onderzoek Groningen. B.J. Houët,

Nadere informatie

Projectaanvraag Achterstandsfonds. Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht.

Projectaanvraag Achterstandsfonds. Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht. Projectaanvraag Achterstandsfonds Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht. Korte omschrijving van het project (eventueel vervolgen op achterzijde)

Nadere informatie

Levenslang bewegen. Met goedkoopste medicijn gegarandeerd resultaat

Levenslang bewegen. Met goedkoopste medicijn gegarandeerd resultaat 36 Met goedkoopste medicijn gegarandeerd resultaat Levenslang bewegen Tekst: Caroline Mangnus Voorkomen is beter dan genezen. Dit adagium is zeker ook van toepassing op bewegen. Dat bewegen belangrijk

Nadere informatie

NHG Stendardo Obesità

NHG Stendardo Obesità NHG Stendardo Obesità Begripsomschrijving Obesitas: BMI( kg/m2) 30 Overgewicht (Sovrappeso): BMI 25 en 30 én een ernstig vergrote buikomvang, 102 cm bij mannen en 88 cm bij vrouwen. Sluit aan bij Multisciplinaire

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 2)

Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 2) Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 2) Nederlandse Diabetes Federatie 033-4480845 info@diabetesfederatie.nl Stationsplein 139 3818 LE Amersfoort Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 2) De

Nadere informatie

Nederlandse Obesitas Kliniek

Nederlandse Obesitas Kliniek 2 Nederlandse Obesitas Kliniek Bijna 2 miljoen mensen in Nederland hebben overgewicht. Fors overgewicht wordt obesitas genoemd. Obesitas is erkend als chronische ziekte. Op dit moment komen ruim 800.000

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Titel interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Contactpersoon Adres Postcode Plaats E-mail

Nadere informatie

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 SAMENVATTING MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 ALIFE@WORK DE EFFECTEN VAN EEN LEEFSTIJLPROGRAMMA MET BEGELEIDING OP AFSTAND VOOR GEWICHTSCONTROLE BIJ WERKNEMERS ACHTERGROND Overgewicht, waarvan

Nadere informatie

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Vitale Vaten Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Dé Gezonde regio: waar? Dé Gezonde regio: wie? Verleiden Opbouw presentatie Inleiding hart- en vaatziekten Project Vitale Vaten Gorinchem

Nadere informatie

De onderstaande criteria gelden voor alle deelnemers aan de BeweegKuur:

De onderstaande criteria gelden voor alle deelnemers aan de BeweegKuur: Achtergrond informatie: Overgewicht en Obesitas Naar aanleiding van het CVZ-advies aan het ministerie van VWS is eind 2008 besloten om de huidige BeweegKuur voor mensen met (een verhoogd risico op) diabetes

Nadere informatie

Handleiding voor het beschrijven van interventies

Handleiding voor het beschrijven van interventies Handleiding voor het beschrijven van interventies Gebruik deze handleiding bij het Werkblad beschrijving interventie (www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling)

Nadere informatie

Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn

Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn Verleiden Verbinden Netwerkbijeenkomst platform personalized prevention dr. Karolien van den Brekel-Dijkstra huisarts, intern consulent preventie Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen:

Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen: Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Doelgroep De doelgroep

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

post HBO cursus Overgewicht en obesitas

post HBO cursus Overgewicht en obesitas post HBO cursus Overgewicht en obesitas ACTIE EN AANDACHT Tijdens de hebben de deelnemers hun eigen actie- en aandachtspunten bijgehouden. Op basis hiervan hebben de deelnemers na overleg per groepje van

Nadere informatie

Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. Simone Velzeboer Themadagen 2012 Porto

Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. Simone Velzeboer Themadagen 2012 Porto Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen Simone Velzeboer Themadagen 2012 Porto Definitie overgewicht/obesitas kinderen BMI Body Mass Index = Quetelet Index = Gewicht (kg)/ Lengte² (m)

Nadere informatie

LEEFTSTIJL INTERVENTIE DOOR DIK EN DUN

LEEFTSTIJL INTERVENTIE DOOR DIK EN DUN LEEFTSTIJL INTERVENTIE DOOR DIK EN DUN INLEIDING In dit document beschrijven we alle onderdelen die nodig zijn om de leefstijl interventie uit te voeren HET PROGRAMMA DDD is een leefstijlinterventie voor

Nadere informatie

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd cardiovasculair risicomanagement (CVRM)

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd cardiovasculair risicomanagement (CVRM) Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd cardiovasculair risicomanagement (CVRM) 1. Algemene toelichting Een voorbeeldmodule is bedoeld als hulpmiddel voor

Nadere informatie

HET 'GEZOND ETEN PROGRAMMA' VOOR BEDRIJVEN

HET 'GEZOND ETEN PROGRAMMA' VOOR BEDRIJVEN HET 'GEZOND ETEN PROGRAMMA' VOOR BEDRIJVEN INLEIDING @Ease Lifestyle B.V. heeft als missie de Nederlandse bevolking gezonder te maken, waarbij onze focus ligt op gezonde voeding. We richten ons hierbij

Nadere informatie

Bijlage Menukaart Kinderen sportief op gewicht (KSG) 2014 B-Fit 2-4 Doelgroep 0-4 jarigen

Bijlage Menukaart Kinderen sportief op gewicht (KSG) 2014 B-Fit 2-4 Doelgroep 0-4 jarigen A) Kosten en uren Geef hieronder inzicht in de kosten en uren die nodig zijn om met de interventie aan de slag te gaan. De interventie staat beschreven zoals deze er op dit moment uit ziet. Bij interventies

Nadere informatie

Nederlandse Obesitas Kliniek. Visie. Verkort behandeltraject

Nederlandse Obesitas Kliniek. Visie. Verkort behandeltraject 2 Nederlandse Obesitas Kliniek Bijna 2 miljoen mensen in Nederland hebben overgewicht. Fors overgewicht wordt obesitas genoemd. Obesitas is erkend als chronische ziekte. Op dit moment komen ruim 800.000

Nadere informatie

Workshop diabetes en koolhydratenbeperking bij overgewicht. Graag in samenwerking

Workshop diabetes en koolhydratenbeperking bij overgewicht. Graag in samenwerking Workshop diabetes en koolhydratenbeperking bij overgewicht Graag in samenwerking Voor zowel kinderen als volwassenen zijn overgewicht en obesitas de belangrijkste risicofactoren voor de ontwikkeling van

Nadere informatie

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Wat en waarom? Bij de Sportimpuls Kinderen sportief op gewicht (KSG) is de samenwerking tussen professionals in de sport en de -zorg essentieel, omdat het

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

Handleiding Presentatie t.b.v. informeren en samenwerken met verwijzers

Handleiding Presentatie t.b.v. informeren en samenwerken met verwijzers Handleiding Presentatie t.b.v. informeren en samenwerken met verwijzers Wat is ClaudicatioNet en hoe kunt u gebruik maken van dit netwerk? Wat is het doel van deze presentatie? Deze presentatie is een

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Families First Deelcommissie: 1 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 11 april 2014 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie De commissie

Nadere informatie

Al voor invoering van directe toegang diëtetiek ging één op de zeven cliënten op eigen initiatief naar de vrijgevestigde diëtist

Al voor invoering van directe toegang diëtetiek ging één op de zeven cliënten op eigen initiatief naar de vrijgevestigde diëtist Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met de volgende bronvermelding worden gebruikt: J.Tol, I.C.S. Swinkels, C. Veenhof, Al voor invoering van directe toegang diëtetiek ging één

Nadere informatie

Protocol obesitas. Mw. J. Mentink, student geneeskunde. Drs. W.E. Schrader, huisarts. Drs. D.M. Keesenberg, gezondheidswetenschapper

Protocol obesitas. Mw. J. Mentink, student geneeskunde. Drs. W.E. Schrader, huisarts. Drs. D.M. Keesenberg, gezondheidswetenschapper Protocol obesitas Mw. J. Mentink, student geneeskunde Drs. W.E. Schrader, huisarts Drs. D.M. Keesenberg, gezondheidswetenschapper BMI & buikomvang Diagnostiek Oorzaken van obesitas Risicofactoren & co-morbiditeit

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie Nederland vergrijst. Er komen steeds meer ouderen met steeds meer en verschillende soorten

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Van zorg naar sport en bewegen

Van zorg naar sport en bewegen Van zorg naar sport en bewegen Interviews met zorgverleners en sportaanbieders over de doorstroom van BeweegKuur-deelnemers vanuit de eerstelijns gezondheidszorg naar het lokale sport- en beweegaanbod

Nadere informatie

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Criteria en procedure Datum Movisie Utrecht, maart 2015, versie 1.1 Utrecht, maart 2015, versie 1.1 * Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief, Criteria en procedure

Nadere informatie

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Praktijkvoorbeeld Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Samenvatting Door de samenwerking en het gezamenlijk geven van de cursus Positief Opvoeden volgens Triple P door verschillende disciplines

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners 1 op de 3 mensen in Nederland overlijdt aan een hart- of vaatziekte.

Nadere informatie

Afsluitende bijeenkomst pilots verkennend traject GLI Depressieve Klachten. NISB en Trimbos Instituut Datum: 18/9/2012

Afsluitende bijeenkomst pilots verkennend traject GLI Depressieve Klachten. NISB en Trimbos Instituut Datum: 18/9/2012 Afsluitende bijeenkomst pilots verkennend traject GLI Depressieve Klachten NISB en Trimbos Instituut Datum: 18/9/2012 Programma 09.30 09.35u Welkom en voorstelronde 09.35 10.00u Resultaten & conclusies

Nadere informatie

STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND. Fit en Gezond in Dinkelland

STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND. Fit en Gezond in Dinkelland STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND Fit en Gezond in Dinkelland WIE ZIJN WIJ? Patricia Verhoeven: Beweegmakelaar Marleen Wagenaar: Beleidsmedewerker/ Projectleider Van de Stichting Welzijn Ouderen Dinkelland

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg > Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg Mijn huisarts is aangesloten bij een zorggroep, en nu? Inhoudsopgave Inleiding: Chronische zorg, hoe nu verder? 1. Wat kenmerkt een chronische ziekte? 2. Wat

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Stap-je-gezond Organisatie: GGD Brabant-Zuidoost Contactpersoon: mevrouw Karin Spijkers Contactpersoon 2: Erkenningen: Goed beschreven

Stap-je-gezond Organisatie: GGD Brabant-Zuidoost Contactpersoon: mevrouw Karin Spijkers Contactpersoon 2: Erkenningen: Goed beschreven Stap-je-gezond Organisatie: GGD Brabant-Zuidoost Contactpersoon: mevrouw Karin Spijkers Contactpersoon 2: Erkenningen: Goed beschreven Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Met de inzet van dit

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Kansen voor de (kinder)diëtist?!

Kansen voor de (kinder)diëtist?! JGZ-richtlijn Nederlands Centrum Jeugdgezondheidszorg Richtlijn OVERGEWICHT Preventie, signalering, Interventie en verwijzing Kansen voor de (kinder)diëtist?! Ingrid Mimpen, stuurgroeplid netwerk JGZ kinderdiëtisten

Nadere informatie

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi.

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi. Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken multi morbiditeit Nieuwe werkwijze voor mensen met meerdere chronische aandoeningen Werkt

Nadere informatie

Inhoud presentatie. Ontwikkeling Zorgmodule Voeding (1) Ken je grenzen: Zorgmodule Voeding biedt houvast

Inhoud presentatie. Ontwikkeling Zorgmodule Voeding (1) Ken je grenzen: Zorgmodule Voeding biedt houvast Inhoud presentatie Ken je grenzen: Zorgmodule Voeding biedt houvast Wineke Remijnse Beleidsadviseur NVD 12 februari 2013 1. De Zorgmodule Voeding. i. Wat is de Zorgmodule Voeding? Hoe is deze tot stand

Nadere informatie

Samenvatting. Epidemie

Samenvatting. Epidemie Samenvatting Met dit advies voldoet de Gezondheidsraad aan het verzoek van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een inventarisatie op te stellen van nieuwe inzichten en te verwachten wetenschappelijke

Nadere informatie

Inhoudelijke monitor lokale netwerken

Inhoudelijke monitor lokale netwerken Inhoudelijke monitor lokale netwerken L.G.M. Raaijmakers J.H.M. Helmink F.J.M. Hamers S.P.J. Kremers Contact: Lieke Raaijmakers Universiteit Maastricht lieke.raaijmakers@maastrichtuniversity.nl Kaftontwerp:

Nadere informatie

Inhoud Hoe BRAVO ben jij?

Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inleiding 2 De behandeling van een aandoening 2 Medicijnen 2 Leefstijl 5 Een verergering van je klachten 6 Jouw behandelplan 8 Bewegen 8 Roken 8 Alcohol en voeding 8 Ontspanning

Nadere informatie

17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand van zaken?

17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand van zaken? - Samenwerking - - Programma - 17.00 17.30 uur Inloop, hapje & drankje 17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand

Nadere informatie

Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk

Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk Dé verbindingsschakel tussen 1 e lijn en publieke gezondheid Ton Drenthen, NHG Gerrit Vink, Agnes de Bruijn, Astmafonds NCVGZ 12 april 2012 Achtergrond Toenemende

Nadere informatie

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Voorstellen Marlie Cerneus GGD Regio Twente Jeugdgezondheidszorg 0-19! Wie zijn jullie? Gemeente Enschede en Almelo Waar gaat deze presentatie

Nadere informatie

Regionaal ketenzorg protocol COPD

Regionaal ketenzorg protocol COPD Bijlage 1. Regionaal Ketenzorgprotocol Titel Regionaal ketenzorg protocol Verwijzing naar formulier Verwijzing naar protocol Protocol case finding Kwaliteitsbeleid Zorggroep Privacyreglement Zorggroep

Nadere informatie

Definitieve eindrapportage Verankering Ketenaanpak Diabetes 1-10- 12. Amsterdam, Bos en Lommer

Definitieve eindrapportage Verankering Ketenaanpak Diabetes 1-10- 12. Amsterdam, Bos en Lommer Definitieve eindrapportage Verankering Ketenaanpak Diabetes 1-10- 12 Eindrapportage VKD locatie: 0 Inleiding Amsterdam, Bos en Lommer Op landelijk niveau moeten omstandigheden, condities en instrumenten

Nadere informatie

Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken*

Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken* Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken* Om te garanderen dat zorgverleners kwalitatieve en effectieve zorg bij stoppen met roken aanbieden dienen zorgverleners

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in de huisartspraktijk

Nieuwe ontwikkelingen in de huisartspraktijk Voeding en overgewicht: theorie en praktijk De rol van zuivel Nieuwe ontwikkelingen in de huisartspraktijk Jaap van Binsbergen afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Ja, obesitas; dat weten wij nu wel Trouwens:

Nadere informatie

De diëtist voor een gezonde leefstijl

De diëtist voor een gezonde leefstijl De diëtist voor een gezonde leefstijl GroenekruisDomicura: voor alle zorg bij u thuis Als het om uw gezondheid gaat, of om die van uw kind of iemand anders die u dierbaar is, dan neemt u geen enkel risico.

Nadere informatie

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen ZORGAANBODPLAN 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Reflectie Hartfalen Het hartfalenprogramma wordt in 4 huisartsenpraktijken geïmplementeerd. Er is een selectie gemaakt van patiënten die geïncludeerd moeten

Nadere informatie

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS KANSEN EN UITDAGINGEN Dorine van Ravensberg Programmaleider Kwaliteit en Doelmatigheid paramed zorg 1 WAT VERWACHT iedere DOELGROEP Goede, te vertrouwen behandelaar Begrijpt

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Taallijn Deelcommissie: 3 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 8 oktober 2015 / 2 juni 2016 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Nadere informatie

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht Factsheet Meet the Needs Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht ZIO, Zorg in Ontwikkeling Regio Maastricht-Heuvelland Maart 2013 Colofon: Onderzoeksteam

Nadere informatie

Pilot BeweegKuur overgewicht & obesitas.

Pilot BeweegKuur overgewicht & obesitas. Pi l otbeweegkuurover gewi cht& obesi t as. Resul t at envaneenf ol l owupmet i ngonderdeel nemer s J udi t hhel mi nk Leoni ekevanboekel St efkr emer s Ver vol gr appor t2010 Pilot BeweegKuur overgewicht

Nadere informatie

Werken met het ketenprogramma CVRM

Werken met het ketenprogramma CVRM Werken met het ketenprogramma CVRM Praktijkinformatie Zorgprogramma CVRM voor huisartsen en praktijkondersteuners www.rohamsterdam.nl Inhoud 1. AAN DE SLAG MET CVRM!... 3 2. KETENPARTNERS... 3 3. WAT DOET

Nadere informatie