Weetwinkel WETENSWAARDIGHEDEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Weetwinkel WETENSWAARDIGHEDEN"

Transcriptie

1 Weetwinkel BERICHTEN De Onderwijsvakdagen Organisatie: Het Beurskantoor BV. Nieuw regiogericht beursevenement waarbij het draait om de thema s die voor de onderwijsprofessional van belang zijn. Met vrij toegankelijk lezingen- en workshopprogramma. Kosten: Entree is gratis bij voorregistratie via de website. Aan de kassa tijdens de beurs: 12,50. Tijd en plaats: 26 en 27 maart 2014 in het Fries Congrescentrum in Drachten en op 9 en 10 april 2014 in het Beursgebouw in Eindhoven. Verdere informatie: WETENSWAARDIGHEDEN Daling motivatie al in bovenbouw basisschool De motivatie voor leren en school neemt bij jongens en achterstandsleerlingen al af in de bovenbouw van het basisonderwijs. Dat bleek uit onderzoek van Lisette Hornstra, waarop ze in juni promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam. In groep 5 waren de meeste leerlingen vergelijkbaar in hun werkhouding, maar aan het einde van de basisschool was de werkhouding van jongens, leerlingen uit gezinnen met een lage sociaaleconomische status en leerlingen van niet-westerse allochtone afkomst verslechterd. Dat is volgens Hornstra zorgwekkend, omdat uit haar bevindingen ook naar voren kwam dat afnemende motivatie samenhangt met afnemende groei in leerprestaties. Hornstra onderzocht ook verschillende aspecten van de leeromgeving, zoals de samenstelling van de klas en de wijze van lesgeven. Leerkrachten gaven achterstandsleerlingen vaker traditioneel les en veel van deze leerlingen gaven daaraan ook zelf de voorkeur. Traditioneel onderwijs bleek ook iets gunstiger voor hun motivatie en prestaties. Bij de andere leerlingen bleek innovatief leren juist beter te werken. Kinderombudsman: Kinderen lijden onder crisis Sinds de crisis leven steeds meer kinderen in armoede, concludeert Kinderombudsman Marc Dullaert in de Kinderrechtenmonitor die hij op 11 september presenteerde. Ook voor het onderwijs en de zorg heeft de crisis gevolgen. Uit de monitor blijkt dat het op hoofdlijnen goed gaat met de rechten van kinderen in Nederland, maar er zijn ook blijvende zorgen. Een op de negen kinderen leeft in armoede en duizenden kinderen gaan niet naar school. Ook zijn er lange wachttijden in de zorg en is de situatie van asielzoekerskinderen niet structureel verbeterd. Dullaert maakt zich verder zorgen over de toename van spanningen in gezinnen door financiële problemen, die kunnen leiden tot kindermishandeling of een vechtscheiding.we moeten beter naar kinderen luisteren, vindt de Kinderombudsman. Volgens het Kinderrechtenverdrag moet de mening van kinderen in alle procedures die hen aangaan worden gehoord en serieus genomen. Dat gebeurt nu onvoldoende, bijvoorbeeld in de rechtspraak en de jeugdzorg. Dove en slechthorende jongeren minder populair in het regulier onderwijs Voor de eerste keer is in Nederland op grote schaal onderzoek gedaan naar sociale acceptatie en populariteit van dove en slechthorende jongeren in het regulier en 636 Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 52 (2013)

2 speciaal onderwijs. Uit het onderzoek komt duidelijk naar voren dat dove en slechthorende jongeren in het regulier onderwijs minder geaccepteerd worden en minder populair zijn dan hun horende klasgenoten. Vaak is het kind de enige in de klas of zelfs op school die doof of slechthorend is. Het risico op sociaal isolement ligt daardoor op de loer, met als gevolg een verhoogde kans op psychische en aanpassingsproblemen op school en negatieve invloed op de schoolprestaties. Dit blijkt uit onderzoek van Nina Wolters, onderzoeker bij Kentalis. Met het oog op het aankomend Passend Onderwijs zijn deze zorgelijke onderzoeksresultaten extra relevant. Wolters ontwikkelde voor o.a. leerkrachten in het regulier onderwijs een handreiking over de participatie van dove en slechthorende jongeren - Sociale participatie van dove jongeren op school -. In haar promotieonderzoek formuleerde zij een zevental aandachtspunten waar docenten en ouders de dove en slechthorende leerling in kunnen ondersteunen om zo de acceptatie en populariteit te vergroten. Vriendschap krachtig middel tegen verleidingen consument Verleidingen weerstaan is vaak lastig. Of het nu gaat om eten, roken, alcohol of het kopen van onnodige spullen. Steeds meer mensen ervaren overmatig consumeergedrag als een probleem. Vooral mensen met een lage zelfcontrole, of die nu chronisch of van tijdelijke aard is, ervaren deze problemen. Een lage zelfcontrole wordt bijvoorbeeld veroorzaakt doordat consumenten net een andere verleiding hebben weerstaan of door een lange werkdag. Als je heel moe bent, is het een stuk lastiger om consumptieneigingen te weerstaan. Er is, zo ontdekte Eline de Vries, een heel eenvoudige manier om de drang tot consumeren te verkleinen: vriendschap. Als je aan een goede vriendschap denkt, verhoogt dat je zelfcontrole, waardoor je beter nee kunt zeggen tegen verleidingen. De Vries promoveerde op 19 september aan de Rijksuniversiteit Groningen. De titel van haar proefschrift is Consumed with consumption: the impact of friendship on consumer self-control. Vanaf 1 oktober is De Vries werkzaam als assistent professor in Marketing aan het Department of Business Administration van de University Carlos III in Madrid. Belang van investeren in mentaal kapitaal aangetoond Wanneer onderwijs, gemeenten, zorgsector en werkgevers niet investeren in het mentaal kapitaal - ook aangeduid als mentale fitheid, mentale veerkracht of mentale weerbaarheid - van mensen, zullen steeds meer mensen uitvallen of problemen ontwikkelen. Dat blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. Het team Gezondheidseconomische evaluatie van het Trimbos-instituut heeft recent een aantal strategische verkenningen uitgebracht waarin voor vier sectoren (onderwijs, werkgevers, zorg, gemeente) het belang van investeren in het mentaal vermogen van mensen in kaart is gebracht. Door het trainen van mentale veerkracht, zoals scholen doen met de interventie Taakspel, is zowel op korte als langere termijn veel winst te behalen. Op korte termijn vertonen kinderen bijvoorbeeld meer taakgericht gedrag, minder regelovertredend gedrag en hebben ze minder gedrags- en emotionele problemen. Met het voorkomen van het ontwikkelen of doorzetten van gedragsproblemen bij kinderen zijn ook op langere termijn veel kosten te besparen, door minder criminaliteit, minder werkverzuim en minder zorgkosten. De vier publicaties Versterken van mentaal kapitaal in het onderwijs, in de werksetting, in de zorg en in de gemeente zijn gratis te downloaden. 637

3 Elly Singer: boek over 40 jaar onderzoek naar kinderen in kinderdagverblijf Samen met medeauteur en ontwikkelingspsychologe aan de Universiteit Utrecht, Dorian de Haan, brengt Elly Singer 40 jaar onderzoek naar kinderen in kinderdagverblijven samen in het boek Speels, liefdevol en vakkundig. De Utrechtse ontwikkelingspsychologe heeft jarenlang kinderen in crèches geobserveerd en geanalyseerd. Zij pleit voor minder wisselende samenstellingen binnen groepen op kinderdagverblijven. Ook van wisselende leidsters voor de groep is Singer geen voorstander. De onderzoekster ziet graag een groep waarbinnen cohesie bestaat, waarna er gewoontes en patronen kunnen ontstaan. In september nam Elly Singer met het seminar Altijd in beweging afscheid van de Universiteit Utrecht. Expertise onderwijspraktijk kan kwaliteit van onderzoek vergroten Verschillende initiatieven in onderwijsland zijn erop gericht om de kloof - zij stelt voor om deze metafoor te vervangen door de metafoor grenzen - tussen onderzoek en onderwijs te overbruggen of zelfs te dichten, vaak door middel van praktijkonderzoek van docenten zelf. In het algemeen wordt ervan uitgegaan dat dit de onderwijspraktijk ten goede zal komen. In het proefschrift van Larike Bronkhorst wordt de andere zijde van deze medaille verkend: ze bestudeert de meerwaarde van het betrekken van de expertise van de onderwijspraktijk in het onderzoek naar het optimaliseren van het leren van docenten in opleiding. Bronkhorst concludeert dat de meerwaarde vooral te vinden is in het verkrijgen van meer inzicht in de complexiteit en onderlinge verbanden, welke anders vaak buiten het bestek van het onderzoek vallen. Het lijkt mogelijk deze meerwaarde te realiseren als een viertal condities verwezenlijkt kunnen worden. Herinnering aan Westerbork was vaak anders dan beleving in oorlog Eva Moraal onderzocht voor haar promotieonderzoek - Als ik morgen niet op transport ga, ga ik s avonds naar de revue - de beleving en herinnering van ingezetenen van doorgangskamp Westerbork. Zij vergeleek vijftig briefcollecties, acht dagboeken en elf verslagen die tijdens het verblijf in Kamp Westerbork werden geschreven met 122 memoires die na de oorlog verschenen. Het is voor het eerst dat voor een overkoepelende studie op deze grote schaal zowel brieven als dagboeken en memoires van kampingezetenen van doorgangskamp Westerbork zijn geanalyseerd. Met haar proefschrift wil ze een verscheidenheid aan ervaringen, beleving en herinneringen laten zien die ons dwingen het versmalde beeld van Westerbork dat na de oorlog in de collectieve herinnering is ontstaan te herzien. In het naoorlogse publieke debat is Westerbork steeds meer gecanoniseerd tot een paar bepalende, dominante beelden met maar enkele hoofdrolspelers. Dit beeld van Westerbork is een verengd beeld dat geen recht doet aan de verscheidenheid aan ervaringen. Kampingezetenen leefden in voortdurende angst en onzekerheid over hun lot, in een kamp dat in verscheidene opzichten deed denken aan thuis, maar waar tegelijkertijd alles - van de traditionele rolpatronen tot de morele orde - op de kop werd gezet. Vermoedens over wat komen ging waren er zeker; toch werd in brieven en dagboeken vooral de hoop op een goede afloop geuit. In memoires vormt de definitieve kennis van de gruwelijke afloop een belangrijk breukpunt; herinneringen aan het kamp staan geregeld haaks op hoe men er in de oorlog over schreef. De promovenda onderzocht de beleving van en herinnering aan Westerbork vanuit 638

4 vier invalshoeken: verschillen en overeenkomsten in beleving van mannen en vrouwen, de ervaringen van kinderen in de oorlog en herinneringen van kindoverlevenden erna, de manier waarop slachtoffers over daders en omstanders schreven, en de manier waarop Duitse en Nederlandse joden over elkaar en hun tijd in het kamp schreven. Nijmegen leidt mega-onderzoek naar agressie bij kinderen Wat is de oorzaak van agressie bij kinderen met bijvoorbeeld ADHD of een anti-sociale gedragsstoornis? Onder leiding van de Nijmeegse professor Barbara Franke zal een groot onderzoeksproject in Europa en de VS van start gaan om daar achter te komen. De EU trekt zes miljoen euro uit voor het project. Het project zoekt op alle mogelijke niveaus naar verklaringen voor het ontstaan van agressie en probeert die verklaringen met elkaar in verband te brengen. Van erfelijke aanleg en de manier waarop genen omgezet worden in eiwitten, naar hoe de cellen zich vormen en naar de rol van omgevingsfactoren. Ook kijken de onderzoekers of er verschil is tussen agressie door impulsiviteit en geplande agressie. Het is de bedoeling dat het project ook inzicht geeft in hoe agressie bij kinderen met een psychiatrische aandoening het best is te voorkomen of behandelen. Aan dit onderzoek doen 23 onderzoeksgroepen uit Europa en de VS mee. Kabinet wil onderwijssanctie voor jeugdcriminelen Het kabinet wil jongeren van 12 tot 23 jaar bij een veroordeling een strafrechtelijke maatregel opleggen die hen verplicht naar school te gaan om een diploma te halen. Staatssecretaris Fred Teeven van V&J heeft het Wetsvoorstel maatregel terbeschikkingstelling aan het onderwijs (tbo) op internet gepubliceerd. Het volgen van onderwijs moet voorkomen dat de jongeren zich weer schuldig maken aan nieuwe strafbare feiten en moet hun kansen op werk vergroten. De maatregel dwingt de jongeren weer naar school te gaan en hun opleiding met extra begeleiding van school en van de jeugdreclassering af te ronden. Werkloze jongeren met een problematisch onderwijsverleden die voortijdig van school zijn gegaan, komen vaker in aanraking met politie en justitie. Het wetsvoorstel is gepubliceerd op de overheidswebsite Internetconsultatie.nl Elke belangstellende kan daar een reactie geven. Nieuwe opvoedingsmethoden van Marokkaanse moeders Marokkaanse moeders in Nederland voeden hun kinderen niet enkel op in de Islamitische traditie, noch is hun wijze van opvoeding geheel vernederlandst. Dat schrijven pedagogen van de Universiteit Utrecht in het zojuist verschenen boek Opvoeden als netwerken in de multi-etnische wijk. Volgens de Utrechtse pedagogen lijkt er een nieuw realisme te ontstaan bij ouders met een migratie-achtergrond, die ontdekken dat zij zelf en met anderen nieuwe manieren van opvoeden maken. De netwerken van de Marokkaanse ouders blijken te bestaan uit diverse mede-opvoeders : mensen uit de buurt en mensen uit Marokko. Ze zijn hiermee vertegenwoordigers van de netwerksamenleving, die uit verschillende netwerken en bronnen putten om hun opvoeding vorm te geven. Tot dit gevarieerde netwerk behoren bijvoorbeeld de eigen ouders van de opvoedende Marokkaanse moeders, ook als deze nog in Marokko leven. In Nederland maken Marokkaanse moeders graag gebruik van meer ervaren opvoeders uit de eigen etnische groep die meer weten hoe het er in Nederland aan toe gaat. Maar ook kijken ze naar de manier waarop de Nederlandse buurvrouw haar kinderen opvoedt, en kopiëren al dan niet (deels) deze wijze van grootbrengen. Daarnaast zoeken zij op internet als ze zich geconfronteerd zien met een opvoedingsvraag. 639

5 Meisjes geven gedragsproblemen door aan nageslacht Een derde deel van (voormalig) delinquente meisjes wordt jong moeder. Tijdens de zwangerschap gebruikten de aanstaande moeders veelal nicotine, alcohol en drugs. Elsa van der Molen, bezig aan een opleiding tot GZ-psycholoog, promoveerde in oktober op het proefschrift The development of girls disruptive behavior and the transmission to the next generation. Van der Molen omschrijft de uitkomsten van haar onderzoek verontrustend. Als niet effectief wordt ingegrepen, stapelen de problemen van de meisjes zich op: slechte schoolprestaties, gebruik van alcohol en drugs, seksueel risicogedrag, en omgang met delinquente vrienden. Die omstandigheden verbreden hun gedragsproblemen en kunnen leiden tot psychische problemen die nog moeilijker aan te pakken of zelfs onomkeerbaar zijn, zoals depressie of een borderline persoonlijkheidsstoornis. Het blijkt dat de kinderen van deze meisjes een grote kans maken in dezelfde spiraal terecht te komen als hun moeders. Bekend is dat naast genetische kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van gedragsproblemen, ook kenmerken van het kind (zoals een driftig temperament, beperkte cognitieve capaciteiten) en omgevingskenmerken (gebrekkige opvoedvaardigheden van de ouders en opgroeien in een slechte buurt) gedragsproblemen bij jongeren voorspellen. Van der Molen pleit voor een betere begeleiding van deze kwetsbare groep meisjes. Nu worden meisjes van wie het gedrag echt uit de hand loopt opgesloten in een gesloten jeugdinstelling, terwijl er effectievere alternatieven zijn. Ze pleit voor een langere en betere begeleiding van voormalig gedetineerde meisjes: ze worden nu na hun vrijlating te veel aan hun lot overgelaten, waardoor ze snel weer in dezelfde situatie terechtkomen. Een andere aanpak scheelt heel veel maatschappelijke kosten en veel persoonlijk leed. Kleuters met ADHD hebben al problemen met werkgeheugen Al in de kleuterleeftijd hebben kinderen met een diagnose ADHD of ODD (oppositioneel-opstandige stoornis) problemen met het beheersen van hun impulsen. Dat blijkt uit het proefschrift van Kim Schoemaker, verbonden aan Universiteit Utrecht. Hoewel de resultaten niet eenduidig zijn, blijkt dat opvoedingsvaardigheden als prijzen, belonen en inconsequentie de ontwikkeling van impulsen beheersen en werkgeheugen zowel positief of negatief kunnen beïnvloeden. Dat geldt ook voor kenmerken van de moeder als stress, depressie en ADHD-symptomen. Deze bevindingen bieden perspectief voor vroegtijdige interventie. Jonge geweldpleger vaak zelf als kind mishandeld Kindermishandeling speelt een belangrijke rol bij latere geweldpleging. Volgens onderzoek door promovenda Esmah Lahlah, verbonden aan Tilburg University, is geweldscriminaliteit een complex probleem waaraan diverse factoren ten grondslag liggen. In haar proefschrift maakt Lahlah aannemelijk dat kindermishandeling hierbij een belangrijke rol speelt. Etniciteit verklaart niet afdoende waarom Marokkaans-Nederlandse jongens meer geweldsdelicten plegen dan Nederlandse jongens blijkt uit haar onderzoek. Diverse factoren die elkaar ook kunnen versterken, bepalen of jongeren overgaan tot gewelddadige criminaliteit. Een belangrijke factor hierbij is kindermishandeling. Ook bij Nederlandse jongens vond Lahlah een duidelijk verband tussen kindermishandeling en geweldpleging. Bij Marokkaans-Nederlandse jongens is dat verband sterker en komt ook nog eens meer kindermishandeling voor. Van de Nederlandse jongens kreeg één op de vijf ooit te maken met fysieke mishandeling; bij de Marokkaans- Nederlandse jongens was dat twee op de drie. Haast de helft van de Marokkaans- 640

6 Nederlandse jongens was ooit getuige van fysiek geweld tussen de ouders; bij de Nederlandse jongens was dat minder dan één op de vijf. Ook zijn Marokkaans- Nederlandse jongens vaker slachtoffer van seksueel geweld. Andere factoren zijn de sociaaleconomische status en de emotionele band tussen de jongeren en hun ouders. Volgens Lahlah moet er meer aandacht komen voor de preventie en (vroege) interventie van kindermishandeling, zowel bij Nederlandse als bij Marokkaans-Nederlandse jongens. Door het aanbieden van diagnostiek- en behandelingsmethoden voor traumaverwerking, kan de opvoedingssituatie worden ingeschat en is kindermishandeling te voorkomen of te stoppen. Sophie van Rijn krijgt Gratama Wetenschapsprijs Orthopedagoge Sophie van Rijn kreeg tijdens de opening van het academisch jaar de jaarlijkse aanmoedigingsprijs voor jong wetenschappelijk talent. Zij krijgt de prijs voor haar onderzoek naar mensen die een X-chromosoom te veel in hun cellen hebben. Die genetische afwijking kan ervoor zorgen dat ze moeite hebben met leren, taalontwikkeling en sociaal gedrag. In haar onderzoek kijkt Van Rijn naar de neuropsychologische mechanismen die deze problemen veroorzaken. Dat moet leiden tot betere diagnostiek en behandeling. De winnares van de Gratamaprijs betoonde zich in haar dankwoord zeer ingenomen met de erkenning en het daaraan verbonden geldbedrag van euro: Ik zal ervoor zorgen dat het besteed gaat worden aan wetenschappelijk onderzoek dat maatschappelijk relevant is, en neem de verantwoordelijkheid op me om bij te dragen aan het vertalen van wetenschappelijke inzichten naar verbeteringen in diagnostiek en behandeling voor mensen met psychische aandoeningen. Voorspellende factoren kindermishandeling Alleenstaand ouderschap, armoede en zeer lage opleiding vergroten het risico op kindermishandeling, zo bleek uit een studie in Vroeg ingrijpen kan problemen voorkomen, zegt de Leidse pedagoge Lenneke Alink, die ook is verbonden aan de juridische faculteit van de Vrije Universiteit als bijzonder hoogleraar in de studie van voorkomen, gevolgen en aanpak van kindermishandeling. Een van de mechanismen die een rol speelt als het verkeerd loopt is stress. Werkloze ouders staan bijvoorbeeld onder druk door hun sociaaleconomische omstandigheden. Daardoor is het moeilijker om goed te reageren op kinderen. Uit het onderzoek werd duidelijk dat het stresssysteem bij mishandelende ouders is verstoord. Het gaat dan niet alleen om fysieke mishandeling. Andere vormen van mishandeling zijn vaak net zo ernstig. Emotionele verwaarlozing komt bijvoorbeeld veel voor. Het gaat hier over kinderen die structureel geen liefde krijgen en afgewezen worden of ouders hebben die niet reageren op de emotionele behoeften van hun kind omdat het ongewenst is. In driekwart van de mishandelingsgevallen is dat het geval, al dan niet in combinatie met andere vormen van mishandeling. Als het fout dreigt te gaan, is het geven van opvoedingsondersteuning mogelijk. Vroeg ingrijpen kan een hoop problemen voorkomen. Alink onderzocht met haar collega s een in Leiden ontwikkelde methode die gebruikmaakt van video-opnames om ouders beter te leren met hun kinderen om te gaan. Het gaat om een kortdurend programma. Hulpverleners filmen de interactie tussen ouders en het kind. Samen kijken ze dan de beelden terug waarbij de hulpverlener feedback geeft aan de ouder. Ouders met problemen in de opvoeding interpreteren de signalen van hun kinderen vaak als negatief. Met behulp van de video-interventie leren ze juist het positieve gedrag van het kind te zien. Deze me- 641

7 thode is de basis voor een systeem dat in Canada wordt gebruikt bij gezinnen waar al mishandeling is gesignaleerd. AGENDA 29 januari 2014 Nationale Dyslexie Conferentie 2014 (zie nummer 6). 19, 20 en 21 maart st Conference on Teaching Deaf Learners (zie nummer 9). 26 en 27 maart 2014 De Onderwijsvakdagen Drachten (zie dit nummer). 9 en 10 april 2014 De Onderwijsvakdagen Eindhoven (zie dit nummer). Abonnementsprijs 2014 Ook voor 2014 zullen we de abonnementsprijs niet verhogen. Dat is voor u een fijne mededeling. De kosten voor het tijdschrift (porto/papier) zijn echter wel gestegen. Daarom hebben we een paar keuzes moeten maken. Zo gaan we in redactionele pagina s terug naar 48 pagina s per aflevering en zullen we daarnaast meer gebruik gaan maken van TvO-digitaal verschijnt een week voor de papieren versie en daarin zullen met name de actualiteit - Mededelingen/Wetenswaardigheden/Binnengekomen boeken - en bepaalde delen van het tijdschrift een plek krijgen. Daarnaast heeft u als abonnee recht op een gratis toegangscode voor U kunt uw code aanvragen via een mail aan Uitwerking, van de redactie De redactie is verheugd dat de abonnementsprijs voor 2014 wederom niet verhoogd wordt. Dankzij de digitale evenknie zult u inhoudelijk (vrijwel?) niets missen door de teruggang in omvang. Bij de papieren uitgave zullen de artikelen en de eventuele boekbespreking centraal staan. Evenals waar mogelijk de columns. Misschien dat we een afwisseling van columns zullen moeten toepassen. Omdat de lengte van de artikelen fluctueert zal per aflevering gekeken worden welke onderdelen in de digitale versie opgenomen worden. Het betreft hier dan in ieder geval de overzichten van de geraadpleegde literatuur van de artikelen én - mogelijk delen van - Retro Perspectief, de Weetwinkel en Binnengekomen Boeken en Meldingen. 100 jaar orthopedagogiek: Digitale maandelijkse ondersteuning van de papieren versie: 642

Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren

Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren Samenvatting Kinderrechtenmonitor 2012 voor kinderen en jongeren Het gaat goed met kinderen in Nederland. Uit onderzoeken blijkt dat Nederlandse kinderen in vergelijking met kinderen uit andere rijke landen

Nadere informatie

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet?

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Stijging criminaliteit meisjes Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Anne-Marie Slotboom Vrije Universiteit Amsterdam 1 BRISBANE 2010 - Steeds meer jonge meisjes tussen tien en veertien

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting Inleiding Depressie en angst zijn veel voorkomende psychische stoornissen. Het ontstaan van deze stoornissen is gerelateerd aan een breed scala van risicofactoren, zoals genetische kwetsbaarheid, neurofysiologisch

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Datum vaststelling : 12-11-2007 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door : MT Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Doel meldcode Begeleiders een stappenplan

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Inhoudsopgave Overeenkomst meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 3 Toelichting meldcode huiselijk

Nadere informatie

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Financiers: Gemeente Rotterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling 2. Gevolgen van kindermishandeling voor kind en omgeving De emotionele, lichamelijke en intellectuele ontwikkeling van een kind berust op genetische mogelijkheden

Nadere informatie

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam samenwerkingsverband vu medisch centrum amsterdam Prof. Dr Th. Doreleijers, kinder-

Nadere informatie

03/07/15' ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Programma. Begripsbepaling: Agressie. Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD

03/07/15' ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Programma. Begripsbepaling: Agressie. Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Woensdag 29 oktober P. Deschamps Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD Begripsbepaling: Agressie Disruptive Behavior Disorders (DBD), Disruptieve Gedragsstoornissen

Nadere informatie

Dierenmishandeling in gezinnen

Dierenmishandeling in gezinnen Dierenmishandeling in gezinnen Prof.dr. Marie-Jose Enders-Slegers, Leerstoel Antrozoologie, Faculteit Psychologie Stichting Cirkel van Geweld, Werkgroep Dierenpleegzorg marie-jose.enders@ou.nl Link - letter

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Dr. Xavier M.H. Moonen

Dr. Xavier M.H. Moonen Dr. Xavier M.H. Moonen Orthopedagoog/GZ-psycholoog Bijzonder lector inclusie van mensen met een verstandelijke beperking Zuyd Hogeschool Docent en onderzoeker UvA in het bijzonder voor het vakgebied zorg

Nadere informatie

DE KINDEROMBUDSMAN PRESENTEERT EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR: GROTE ZORGEN OVER HALF MILJOEN KINDEREN

DE KINDEROMBUDSMAN PRESENTEERT EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR: GROTE ZORGEN OVER HALF MILJOEN KINDEREN DE KINDEROMBUDSMAN PRESENTEERT EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR: GROTE ZORGEN OVER HALF MILJOEN KINDEREN De eerste Nederlandse Kinderrechtenmonitor laat zien hoe het gaat met kinderen die in Nederland

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesaanvraag

Samenvatting. Adviesaanvraag Samenvatting Adviesaanvraag De antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) is een psychiatrische stoornis die wordt gekenmerkt door een duurzaam patroon van egocentrisme, impulsiviteit en agressiviteit.

Nadere informatie

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26 Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun

Nadere informatie

Jonge mensen, volwassen zorgen omgang met adolescenten die te maken hebben met geweld

Jonge mensen, volwassen zorgen omgang met adolescenten die te maken hebben met geweld Jonge mensen, volwassen zorgen omgang met adolescenten die te maken hebben met geweld Karin van Rosmalen Nooijens Aiotho (arts in opleiding tot huisarts en onderzoeker) 19 12 2013 Inhoud Géén definities

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Welkom bij de presentatie van de EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR

Welkom bij de presentatie van de EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR Welkom bij de presentatie van de EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR Agenda presentatie Kinderrechtenmonitor Start 10.30 uur Welkom door Annette Dijkstra, woordvoerder KOM Inleiding Marc Dullaert,

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Zedendelicten vormen een groot maatschappelijk probleem met ernstige gevolgen voor zowel het slachtoffer als voor de dader. Hoewel de meeste zedendelicten worden gepleegd door

Nadere informatie

Autisme spectrum stoornissen en delinquentie

Autisme spectrum stoornissen en delinquentie Autisme spectrum stoornissen en delinquentie Lucres Nauta-Jansen onderzoeker kinder- en jeugdpsychiatrie VUmc Casus Ronnie jongen van 14, goed en wel in de puberteit onzedelijke handelingen bij 5-jarig

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Huiselijk Geweld & Kindermishandeling. Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld

Huiselijk Geweld & Kindermishandeling. Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld Huiselijk Geweld & Kindermishandeling Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld Inhoud 1. Wat is kindermishandeling; Quiz 2. De meldcode; 5 stappen 3. AMK werkwijze 4. Signaleren in het basisonderwijs 5.

Nadere informatie

Kinderen, ouderen en het huisverbod

Kinderen, ouderen en het huisverbod Een korte introductie Bureau voor beleidsonderzoek, advies en detachering Kinderen, ouderen en het huisverbod Alle relevante beleidsthema s, van arbeid, onderwijs en zorg tot criminaliteit & veiligheid

Nadere informatie

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015 Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT Maurits.wysmans@ucll.be OMSCHRIJVING Pesten is een herhaaldelijk en langdurig blootstaan

Nadere informatie

In Oosterschelde. gaat het. lukken!gedragpunt, scholing en advies 6. Waar hebben we het over? Waar hebben we het over? 14-10-2015

In Oosterschelde. gaat het. lukken!gedragpunt, scholing en advies 6. Waar hebben we het over? Waar hebben we het over? 14-10-2015 Peter Mol 09-07-1954 Uitgeest Marlies Orthopedagoog Auteur: Passend Onderwijzen Directeur Gedragpunt Gedragpunt, scholing en advies 1 Gedragpunt, scholing en advies 2 Waar hebben we het over? Waar hebben

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie Mentale Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie LFPZ,Zeeland, 11 juni 2009 Jan Auke Walburg Principes van positieve psychologie Bestudering positieve subjectieve ervaringen en constructieve cognities.

Nadere informatie

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeeper training 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeepers Jullie gaan deuren openen naar hulp voor mensen die gevaar lopen zichzelf wat aan te doen waarom 1600 suïcides per jaar waarvan

Nadere informatie

Presentatie Huiselijk Geweld

Presentatie Huiselijk Geweld Definitie: Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke- of familiekring van het slachtoffer wordt gepleegd. Hieronder vallen lichamelijke en seksuele geweldpleging, belaging en bedreiging

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Ter vermindering van (de gevolgen van) Kindermishandeling en huiselijk geweld

Ter vermindering van (de gevolgen van) Kindermishandeling en huiselijk geweld Ter vermindering van (de gevolgen van) Kindermishandeling en huiselijk geweld Paul Baeten Cees Hoefnagels Jeugd in Onderzoek Jeugd in Onderzoek Den Bosch 14 maart 2016 Elke vorm van voor een minderjarige

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen

Rijksuniversiteit Groningen De adolescentiefase: over puberen, hersenontwikkeling, studiekeuze, risicogedrag en de relatie met ouders. Dr. Saskia Kunnen i.s.m. Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Afdeling Ontwikkelingspsychologie Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen.

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. 1 Symposium Krachtige Kinderen in de opvang. Driebergen, 29 oktober 2012 Mirjam Wouda, kinder- en jeugdpsychiater Mutsaersstichting

Nadere informatie

Individuele verschillen in. persoonlijkheidskenmerken. Een genetisch perspectief

Individuele verschillen in. persoonlijkheidskenmerken. Een genetisch perspectief N Individuele verschillen in borderline persoonlijkheidskenmerken Een genetisch perspectief 185 ps marijn distel.indd 185 05/08/09 11:14:26 186 In de gedragsgenetica is relatief weinig onderzoek gedaan

Nadere informatie

Wat is ODD? ODD is een gedragsstoornis waarbij kinderen gedurende langere tijd opstandig, negatief en agressief gedrag laten zien.

Wat is ODD? ODD is een gedragsstoornis waarbij kinderen gedurende langere tijd opstandig, negatief en agressief gedrag laten zien. ODD Wat is ODD? ODD is een gedragsstoornis waarbij kinderen gedurende langere tijd opstandig, negatief en agressief gedrag laten zien. Hoe wordt ODD ook wel genoemd? ODD is een afkorting voor de Engelse

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen. Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling

Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen. Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling Cruciale vragen Verschillen in psychisch welbevinden ts. personen uit gescheiden en nietgescheiden gezinnen?

Nadere informatie

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Inleiding - Stellingen. - Ontstaan psychiatrische aandoeningen. - Wat zien naastbetrokkenen. - Invloed van borderline op

Nadere informatie

Crimineel gedrag en schoolverzuim onder jongeren met jeugdreclasseringsmaatregel bij de WSG

Crimineel gedrag en schoolverzuim onder jongeren met jeugdreclasseringsmaatregel bij de WSG Lectoraat LVB en jeugdcriminaliteit Factsheet 7 - december 2015 Expertisecentrum Jeugd Hogeschool Leiden Crimineel gedrag en school onder jongeren met jeugdreclasseringsmaatregel bij de WSG Door: Paula

Nadere informatie

Bureau Jeugdzorg Gelderland Bereikbaar en Beschikbaar

Bureau Jeugdzorg Gelderland Bereikbaar en Beschikbaar Bureau Jeugdzorg Gelderland Bereikbaar en Beschikbaar Hans Lomans Bestuurder BJzG 8 april 2011 2 U vindt ons Overal in Gelderland In alle regio s Zorg-en Adviesteams Centra voor Jeugd en Gezin Veiligheidshuizen

Nadere informatie

Multi-compenent model

Multi-compenent model Preventie van Kindermishandeling Rianne van der Zanden Trimbos-instituut rzanden@trimbos.nl Preventie kindermishandeling Opzet presentatie Aard, omvang en gevolgen van kindermishandeling Kindermishandeling

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ Het college van bestuur van de Stichting HZ University of Applied Sciences; Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Wacht maar tot ik groot ben!

Wacht maar tot ik groot ben! www.geerttaghon.be Wacht maar tot ik groot ben! Omgaan met agressie bij kleine kinderen Geert Taghon 2013 Ontwikkeling kleine kind De wereld leren kennen en zich hieraan aanpassen (adaptatie) Processen

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar)

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) 3a Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) Deze factsheet beschrijft de resultaten van de gezondheidspeiling najaar 2005 van volwassenen tot 65 jaar in Zuid-Holland Noord met betrekking tot de geestelijke

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

Is een klas een veilige omgeving?

Is een klas een veilige omgeving? Is een klas een veilige omgeving? De klas als een vreemde sociale structuur Binnen de discussie dat een school een sociaal veilige omgeving en klimaat voor leerlingen moet bieden, zouden we eerst de vraag

Nadere informatie

Peter van der Ende. Senior-onderzoeker onderzoeker Lectoraat Rehabilitatie Hanzehogeschool Groningen. Lectoraat Rehabilitatie Groningen.

Peter van der Ende. Senior-onderzoeker onderzoeker Lectoraat Rehabilitatie Hanzehogeschool Groningen. Lectoraat Rehabilitatie Groningen. Peter van der Ende Senior-onderzoeker onderzoeker Lectoraat Rehabilitatie Hanzehogeschool Groningen Werkplek Jeugdzorg Mensen met verstandelijke beperkingen.fysieke beperkingen.psychiatrische beperkingen

Nadere informatie

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o.

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. Ingrijpende gebeurtenissen Geldig t/m 31/07/2017 INHOUD Samenvatting : Protocol ingrijpende gebeurtenissen Stichting Katholiek Onderwijs Echt

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten. Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013

Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten. Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013 Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013 Programma Definities van suïcidaal gedrag Enkele cijfers

Nadere informatie

EXECUTIEVE FUNCTIES. Congres DONDERDAG 5 JUNI 2014 JAARBEURS UTRECHT

EXECUTIEVE FUNCTIES. Congres DONDERDAG 5 JUNI 2014 JAARBEURS UTRECHT EXECUTIEVE FUNCTIES Kinderen en adolescenten met problemen met inhibitie, cognitieve controle, emotieregulatie, werkgeheugen, motivatie en zelfregulatie thuis en op school Congres DONDERDAG 5 JUNI 2014

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

APPENDIX B. Nederlandse Samenvatting

APPENDIX B. Nederlandse Samenvatting APPENDIX Nederlandse Samenvatting INTRODUCTIE Ik draai me om. Niets, niemand kijkt. Maar als ik me weer terugdraai voel ik de ogen prikken in mijn rug. Ik hóór ze bijna zeggen loser.loser. Een golf van

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II Opgave 2 Rondhangen Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3 en tabel 1. Inleiding De Kamer ontvangt elk jaar een rapportage van de minister van Justitie over de voortgang van de aanpak van problematische

Nadere informatie

3/12/2013. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. ADHD groeit mee. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD

3/12/2013. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. ADHD groeit mee. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD ADHD groeit mee Babypeuter Lagere school Puberadolescent Babypeuter Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD Geboorte zuigeling - peuter Al hyperactief van in de buik Moeilijke baby : Verhoogd activiteitsniveau

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP Richtlijn / info voor ouders Ernstige gedragsproblemen Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk NVO, NVMW en NIP 2013 Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers, Nederlands Instituut

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11

Inhoud. Woord vooraf 11 Inhoud Woord vooraf 11 1 Typeringen van generaties 13 1.1 Wat is een generatie? 13 1.2 Wat is het realiteitsgehalte? 14 1.3 Veteranengeneratie (70-plussers) 15 1.4 Babyboomers (50 tot 70 jaar) 16 1.5 X-generatie

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

visie, gedrag, overtuigingen, gevoelens, handelen, reflectie

visie, gedrag, overtuigingen, gevoelens, handelen, reflectie Boek : Auteur : Bespreker : Jo Dauwen Datum : juni 2010 Gedragsproblemen in scholen Het denken en handelen van leraren Kees van der Wolf en Tanja van Beukering, Acco ISBN: 9 789033 474989. In een notendop

Nadere informatie

De jeugd in Nederland, enkele cijfers

De jeugd in Nederland, enkele cijfers De jeugd in Nederland, enkele cijfers De jeugd in Nederland, enkele cijfers Factsheet ten behoeve van de Conferentie Operatie Jong 2005 Op weg naar meer samenhang in het jeugdbeleid 12 september 2005,

Nadere informatie

Pesten als groepsproces: Over pestkoppen, verdedigers en slachtoffers

Pesten als groepsproces: Over pestkoppen, verdedigers en slachtoffers Pesten als groepsproces: Over pestkoppen, verdedigers en slachtoffers René Veenstra Vakgroep Sociologie Rijksuniversiteit Groningen 1 Rocky: De enige reden waarom George aardig tegen ons doet is omdat

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie...

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie... VII 1 KOPP/KVO-kinderen............................................................ 1 1.1 Indrukwekkende cijfers over KOPP/KVO-kinderen in Nederland..................... 2 1.2 Waarom KOPP/KVO-kinderen

Nadere informatie

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Stichting STUK Door Nicole de Haan en Lieke Popelier 2013 Algemene informatie Uit recent

Nadere informatie

DE OUDER-KIND RELATIE EEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN GESPREKKEN MET AWEL

DE OUDER-KIND RELATIE EEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN GESPREKKEN MET AWEL DE OUDER-KIND RELATIE EEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN GESPREKKEN MET AWEL HALLO Hallo. Ik ben een meisje van 12, mijn ouders zijn gescheiden en mijn moeder heeft nu een nieuwe man en ik kan hem niet goed

Nadere informatie

PROTOCOL voor het omgaan met vermoedens van kindermishandeling bij Villa Lilla

PROTOCOL voor het omgaan met vermoedens van kindermishandeling bij Villa Lilla PROTOCOL voor het omgaan met vermoedens van kindermishandeling bij Villa Lilla Dit is het protocol voor het omgaan met vermoedens van kindermishandeling bij 0-12 jarigen. Dit is bestemd voor de medewerksters

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19. Voorwoord 13. Pictogrammen 14. Doelstellingen 15

INHOUDSTAFEL I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19. Voorwoord 13. Pictogrammen 14. Doelstellingen 15 INHOUDSTAFEL Voorwoord 13 Pictogrammen 14 Doelstellingen 15 I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19 A Wat is ontwikkeling? 21 1 Definitie en kenmerken 21 1.1 Definitie 21 1.2 Algemene kenmerken van ontwikkeling

Nadere informatie

Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet!

Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet! Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet! Langdurig Zieke Leerlingen in reguliere onderwijs Hélène Sieljes ambulant begeleider Partner Passend Onderwijs Tarweweg 3 6534 AM Nijmegen tel. 024-3602873

Nadere informatie

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s)

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s) A. Ouderfactoren: gegeven het feit dat de interventies van de gezinscoach en de nazorgwerker gericht zijn op gedragsverandering van de gezinsleden, is het zinvol om de factoren te herkennen die (mede)

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Psychiatrie: ADHD. Dit thema gaat over ADHD als voorbeeld van een concentratie of aandachtsstoornis.

Psychiatrie: ADHD. Dit thema gaat over ADHD als voorbeeld van een concentratie of aandachtsstoornis. DC 13 Psychiatrie: ADHD 1 Inleiding Dit thema gaat over ADHD als voorbeeld van een concentratie of aandachtsstoornis. Beroepscontext: als onderwijsassistent kun je ingezet worden in het werken met leerlingen

Nadere informatie

DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN

DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN Beheersing van emoties en gedrag Rechten van anderen Conflict met maatschappelijke normen en waarden Indeling Gedragsstoornissen in DSM 5 Oppositioneel-Opstandige Stoornis

Nadere informatie

SPECIALE AANDACHT GEVRAAGD. Informatie en advies voor de praktijkbegeleider

SPECIALE AANDACHT GEVRAAGD. Informatie en advies voor de praktijkbegeleider Informatie en advies voor de praktijkbegeleider SPECIALE AANDACHT GEVRAAGD VOOR EEN STAGIAIRE MET BORDERLINE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS IN DE WERKSITUATIE Inzicht, herkennen, handelen Gemiddeld één op de

Nadere informatie

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen FACTSHEET Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen In deze factsheet worden trends en ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in de provincie Groningen behandeld.

Nadere informatie

Gedragsexpert. Doelgroep

Gedragsexpert. Doelgroep Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131 chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 132 Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 133 Zaadbalkanker wordt voornamelijk bij jonge mannen vastgesteld

Nadere informatie

Zorg voor kinderen in de opvang: een eerste prioriteit

Zorg voor kinderen in de opvang: een eerste prioriteit Zorg voor kinderen in de opvang: een eerste prioriteit Opening Kennismaking Kind in opvang Drie huizen Veiligheid Veerkracht Hechter Samenwerking Afsluiting Kinderen in de opvang hebben aandacht nodig

Nadere informatie

Pestprotocol It Twaspan

Pestprotocol It Twaspan Pestprotocol It Twaspan It Twaspan wil de kinderen een omgeving bieden waarin zij zich op een prettige en positieve wijze kunnen ontwikkelen. De leerkrachten willen deze ontwikkeling bevorderen door het

Nadere informatie

Chapter 8. Nederlandse samenvatting

Chapter 8. Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Angst is een menselijke emotie die iedereen van tijd tot tijd wel eens ervaart. Veel mensen voelen zich angstig of nerveus wanneer ze bijvoorbeeld

Nadere informatie

Gevangen in Schuld. over de uitzichtloze schuldsituaties van cliënten van de verslavingsreclassering. door Marc Anderson

Gevangen in Schuld. over de uitzichtloze schuldsituaties van cliënten van de verslavingsreclassering. door Marc Anderson Gevangen in Schuld over de uitzichtloze schuldsituaties van cliënten van de verslavingsreclassering door Marc Anderson Hoe vorm te geven aan een sluitende aanpak van problematische schulden bij cliënten

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Pesten is nooit gezond en los je op in de groep. Twitter: @KivaSchool. Routeschema. Oorsprong KiVa. Waarom KiVa zo goed is. Doelstellingen van KiVa

Pesten is nooit gezond en los je op in de groep. Twitter: @KivaSchool. Routeschema. Oorsprong KiVa. Waarom KiVa zo goed is. Doelstellingen van KiVa Routeschema Pesten is nooit gezond en los je op in de groep Twitter: @KivaSchool 3. Onderdelen van KiVa 4. Pesten signaleren 1 2 KiVa?! KiVa is een programma om pesten te voorkomen en terug te dringen

Nadere informatie

Werktitel: Kindermishandeling.signaleren vermoedens en dan?

Werktitel: Kindermishandeling.signaleren vermoedens en dan? Werktitel: Kindermishandeling.signaleren vermoedens en dan? Door: Drs. A.M.J.M. Donkers, orthopedagoog en docent bij Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (Fontys/OSO) te Tilburg. Eerder werkzaam geweest

Nadere informatie

Zicht op actuele veiligheidsproblemen en risico s. Historie; vooruitkijken begint met terugkijken

Zicht op actuele veiligheidsproblemen en risico s. Historie; vooruitkijken begint met terugkijken Toelichting checklist persoonsgerichte aanpak op maat 10 mei 2016 Basisgegeven Bij de basisgegevens van het dossier gaat het om gegevens als datum aanmelding - wie heeft aangemeld dossiernummer, aanmaakdatum

Nadere informatie