De democratiseringsparadox van het waterschap

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De democratiseringsparadox van het waterschap"

Transcriptie

1 De waterschappen op de schop (2) De democratiseringsparadox van het waterschap douwe jan elzinga De waterschapsverkiezingen in november 2008 kenden een uiterst lage opkomst van 24%. Voor het eerst konden de kiezers hun stem uitbrengen op lijsten. Deze vervanging van het personenstelsel door het lijstenstelsel was bedoeld om de belangstelling voor het waterschap te stimuleren. Uit de uitslag blijkt dat dit overwegend niet is gelukt. Daarbij moet wel worden aangetekend dat de mogelijkheid om via internet te stemmen op de valreep moest worden geschrapt vanwege problemen van allerlei aard en soort. De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, Tineke Huizinga, heeft aangekondigd dat zal worden bezien of de volgende waterschapsverkiezingen in dezelfde vorm moeten worden herhaald. De overgang van het personenstelsel naar het lijstenstelsel heeft de vraag opgeroepen of het waterschap, van oudsher een vorm van functioneel bestuur, op weg is naar een vorm van algemeen bestuur. Als politieke partijen steeds actiever worden in de waterschappen, kan dat tot gevolg hebben dat die op tal van punten gaan lijken op de partijpolitieke arena s die we kennen in gemeenten en provincies. De principiële vraag die hier aan de orde is luidt: is dit een gewenste ontwikkeling? Mijn antwoord op die vraag is: nee. Over de auteur Douwe Jan Elzinga is redacteur van s&d. No0t zie pagina 50 In dit artikel zal ik die visie uiteenzetten en onderbouwen. Mijn aanbevelingen zijn op onderdelen te herleiden tot analyses die zijn opgenomen in een advies van de Commissie van Advies voor de Waterstaatswetgeving (caw) dat op 22 april 2009 is gepubliceerd. 1 Daarin staat de vraag centraal hoe in de toekomst moet worden omgegaan met de zogeheten geborgde zetels in het bestuur van de waterschappen. Personen die die zetels bezetten worden niet door de burgers in hun waterschap gekozen, maar aangewezen of gekozen door specifieke belangengroepen of belangenorganisaties (zoals van agrariërs, bedrijven en bos- en natuurbeheerders). Samen met de Nijmeegse hoogleraar staatsrecht Tijn Kortmann was ik aan de caw toegevoegd om in meer algemene zin in te gaan op het karakter van het waterschap, de samenstelling van het waterschapsbestuur en de mogelijkheden die er zijn om burgers en anderen bij die samenstelling te betrekken. Vaststaat dat een terugkeer naar het personenstelsel geen optie is, omdat dat politiek niet haalbaar is. Om die reden moet worden uitgekeken naar een aangepast lijstenstelsel dat recht doet aan het functionele karakter van het waterschapsbestuur. In mijn optiek is een dergelijk model te realiseren door te benadrukken dat in het waterschap specifieke belangen worden vertegenwoordigd en dat ook burgers moeten worden aangemerkt als een specifieke belangencategorie. Op die manier kan het func- 45

2 46 tionele bestuur dat het waterschap is blijvend en goed worden onderscheiden van het algemeen bestuur in gemeente en provincie. beperkte taakstelling In een partijpolitieke arena gaat het om het maken van politieke keuzes. Partijen en fracties moeten zich kunnen profileren op verschillen van opvatting over principiële en praktische zaken. Die verschillen van opvatting kunnen voor kiezers aanleiding zijn om op de ene of de andere lijst hun stem uit te brengen. Voor de waterschappen moet worden vastgesteld dat de politiseringsmarge niet te vergelijken is met die van gemeente en provincie. De drie niveaus van algemeen bestuur die Nederland kent worden ook wel, conform artikel 4 Grondwet, aangeduid als algemeen vertegenwoordigende organen : hun taakstelling is zowel zwaar als breed. De taakstelling van het waterschap daarentegen is een uiterst beperkte. De Waterschapswet geeft aan dat het hier gaat om openbare lichamen die de waterstaatkundige verzorging van een bepaald gebied ten doel hebben. Waar in vroeger tijden die zorg zich in hoofdzaak toespitste op het zogeheten kwantitatieve waterbeheer (dijken, droge voeten) is daar vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw de zorg voor de waterkwaliteit en de daarmee verband houdende waterzuivering bijgekomen. Het vaak geschetste beeld dat de taak van de waterschappen in meer recente jaren verder is uitgedijd is onjuist; wel is de belangenafweging in de waterschappen wat breder geworden, met name onder invloed van Europese richtlijnen als de Habitatrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water. Die wat bredere belangenafweging onder Europese invloed is echter niet kenmerkend voor het waterschap alleen; die doet zich ook gelden voor alle andere overheden. Vervolgens is van betekenis dat gemeente en provincie een open huishouding kennen, terwijl de huishouding van het waterschap gesloten is. Dit houdt in dat gemeente en provincie allerlei initiatieven kunnen nemen om bestuurlijke en maatschappelijke problemen aan te pakken en op te lossen juist in deze sfeer zijn er vele politieke keuzes te maken terwijl de waterschappen die mogelijkheid van eigen initiatief niet hebben. Zij kunnen zich alleen maar bezighouden met de specifieke wettelijke taken die hun zijn toebedeeld. Dat dit een aanzienlijke beperking van de politiseringsmarge oplevert is evident. De politiseringsmarge van de waterschappen is niet te vergelijken met die van gemeente en provincie Dit nogal vergaande verschil in taakstelling tussen het waterschap enerzijds en gemeente en provincie anderzijds roept de vraag op waarom de waterschappen zich dan toch lijken te ontwikkelen in de richting van partijpolitieke arena s. Is hier eigenlijk wel goed over nagedacht? En wat zijn de mogelijke consequenties van een dergelijke ontwikkeling? Om die vragen te kunnen beantwoorden is het noodzakelijk om de verhouding tussen enerzijds het functioneel bestuur (daaronder vallen behalve de waterschappen bijvoorbeeld ook universiteitsraden en bedrijfsschappen) en anderzijds het algemeen bestuur wat verder uit te diepen. politieke representatie vs. belangenrepresentatie Dat het nationale, het provinciale en het gemeentelijke niveau functioneren als partijpolitieke arena s wordt, zoals gezegd, mede verklaard door hun algemene (brede) taakstelling, in combinatie met hun open huishouding. Hoe groter de ruimte is voor politieke beleidskeuzes van een openbaar lichaam, mede in de sfeer van eigen initiatief, des te meer aanleiding is er om een stelsel van politieke representatie te laten

3 functioneren, met een integratieve en programmatische rol voor politieke partijen. Met het oog hierop zijn in de organieke wetten die het algemeen bestuur regelen (Provinciewet, Gemeentewet) specifieke institutionele arrangementen met duidelijke spelregels neergelegd: regels inzake politieke conflicten en ontslag, regels over fracties, controle-instrumenten, kieswettelijke regels, evenredigheidsnormen et cetera. Vrijwel alle vertegenwoordigende organen van het algemeen bestuur worden samengesteld op basis van directe verkiezingen. Indirecte verkiezing is een duidelijke uitzondering, die bijvoorbeeld wordt gemaakt om in een tweekamerstelsel het ene deel van de volksvertegenwoordiging een ander bevoegdheidsbereik te geven dan het andere deel. Het belangrijkste kenmerk van functioneel bestuur naast de niet-algemene taakstelling en de gesloten huishouding is dat het een vertegenwoordiging kent van belanghebbenden, met bijpassende institutionele vormen en regels. Conflict- en ontslagregels bijvoorbeeld zijn in het functioneel bestuur vooral toegespitst op de relatie tussen het bestuurslid en de (organisatie van) belanghebbenden. Zo dienen bestuurders van bedrijfslichamen (dat zijn product- en bedrijfschappen) te worden benoemd door organisaties van werknemers en ondernemers. De Sociaal-Economische Raad (ser) bepaalt de representativiteit van de verschillende organisaties. Er is geen ontslagmogelijkheid bij vertrouwensverlies. De universiteitsraad daarentegen waarin het wetenschappelijke personeel, het niet-wetenschappelijke personeel en de studenten worden vertegenwoordigd heeft een dagelijks bestuur uit eigen midden, terwijl de functie van de universiteitsraad zich in hoofdzaak richt op een ander bestuur dan het dagelijks bestuur, namelijk het College van Bestuur (CvB). De regels die de verhouding tussen universiteitsraad en CvB normeren, wijken sterk af van die voor het algemeen bestuur op gemeentelijk of provinciaal niveau. Ook openbare lichamen, zoals de Nederlandse Orde van Advocaten, kennen bestuursorganisaties die zijn toegesneden op de specifieke werkzaamheden van de beroepsgroep. Bij de Orde is er een algemene raad die wordt gekozen door een college van afgevaardigden. Het lidmaatschap van de algemene raad is onverenigbaar met dat van het college van afgevaardigden en de deken speelt in de organisatie van advocaten een belangrijke rol. Directe verkiezingen die dan zijn uitgesplitst over de diverse belangencategorieën komen in het functioneel bestuur sporadisch voor. Introductie van zo n model kán de representativiteit van en de betrokkenheid bij het functioneel bestuur verhogen. Vaker echter is de aard van het te representeren belang en/of van de belangengroep grond voor indirecte verkiezing, benoeming uit kandidaten of enkelvoudige aanwijzing. Vanuit het oogpunts van legitimatie is de ene vorm niet per definitie minder aanvaardbaar dan de andere. De gerichtheid van het functioneel bestuur is een wezenlijk andere dan die van het algemeen bestuur Hoewel het opereren van vertegenwoordigende organen in het functioneel bestuur soms trekken vertoont van het algemeen bestuur universiteitsraden bijvoorbeeld zijn in vroeger tijden sterk gepolitiseerd geweest is de gerichtheid van het functioneel bestuur een wezenlijk andere dan die van het algemeen bestuur. Uiteraard neemt de kans dat een vorm van functioneel bestuur qua inrichting opschuift in de richting van het algemeen bestuur sterk toe als wordt overgestapt op directe verkiezing van bestuurders en als daarbij wordt toegelaten of zelfs gestimuleerd dat politieke partijen actief zijn. Precies dit is wat er rond de waterschappen is gebeurd. Als de nationale politiek de conse- 47

4 48 quenties van deze ontwikkeling accepteert, dan moet de regelgeving daarop worden aangepast. Die keuze is vooral ook belangrijk omdat een dergelijke karakterverandering van het waterschap aanmerkelijke gevolgen moet hebben voor de institutionele ordening. Het is in dat geval noodzakelijk om (ook) in de waterschapswetgeving te voorzien in diverse conflictregels die thans ontbreken. Ook in het kader van de huidige regelgeving komt dit gebrek soms al naar voren. Bij bestuursconflicten bijvoorbeeld is er geen formele mogelijkheid om extern te bemiddelen of te interveniëren. Door politisering van de waterschappen zal de behoefte aan regels van deze soort naar verwachting toenemen. de noodzaak van reflectie Voordat wordt nagedacht over de introductie van dit soort institutionele arrangementen moet worden besloten of een vervaging van de grenzen tussen algemeen en functioneel bestuur binnen het waterschap berhaupt een wenselijke ontwikkeling is. Opmerkelijk is nu dat over veranderingen in het waterschapsbestel nooit een dergelijke fundamentele discussie is gevoerd. Steeds zijn nieuwe elementen en elementjes toegevoegd. Een treffend voorbeeld van die gebrekkige reflectie betreft de rol van politieke partijen. In 2004, in de aanloop naar de invoering van het huidige stelsel, was het kabinet-balkenende iii van mening dat politieke partijen bij waterschapsverkiezingen niet mee mochten doen. Omdat de Raad van State twijfelde aan de juridische hardheid van deze uitsluiting werd besloten om het toch maar toe te laten, zonder dat een en ander aanleiding gaf tot debat en (her)overweging in de Kamers. Deze en andere toevoegingen aan het waterschapsbestel zijn veelal niet in een breder verband bekeken. Tot ver in de twintigste eeuw werd het waterschapsbestuur gedomineerd door agrariërs (de categorie ongebouwd ), later kwam daar de categorie gebouwd (eigenaren van gebouwen) bij. De vertegenwoordigers van laatstgenoemde categorie werden doorgaans indirect gekozen door colleges van burgemeester en wethouders, gemeenteraden of provinciale staten. Met de komst van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren eind 1969 werden de waterschappen met de waterkwaliteitstaak belast en deden twee nieuwe categorieën hun intrede in de besturen: de huishoudelijke en industriële vervuilers. Het werd aan de provincies overgelaten om een en ander verder te regelen, waardoor er geen integrale discussie over plaatsvond. In 1977 werd in de regeringsnota Naar een nieuw waterschapsbestel? een algemene ingezetenenvertegenwoordiging bepleit, vooral voor die waterschappen waar hun belangen (droge voeten, niet-vervuild water) sterk in het geding waren. Het duurde echter nog vijftien jaar voordat de Waterschapswet het Staatsblad zou bereiken. Bij amendement kwam de directe verkiezing voor ingezetenen in de wet. Van enige fundamentele gedachtenwisseling over de mogelijke effecten van het een en ander op het functionele karakter van het waterschapsbestuur was nog altijd geen sprake. Over veranderingen in het waterschapsbestel is nooit een fundamentele discussie gevoerd In de jaren daarna werd gestreefd naar een verdere opschoning en vereenvoudiging van het waterschapsbestuur. Vele voorstellen passeerden de revue. Uiteindelijk introduceerde de Wet modernisering waterschapsbestel in 2007 het nu geldende stelsel. Op de introductie van het lijstenstelsel werd in de Eerste en Tweede Kamer wel enige kritiek uitgeoefend, maar tot een principieel debat over de toekomst en de legitimatie van het waterschap als vorm van functioneel bestuur kwam het opnieuw niet. Wel zegde staatssecretaris Huizinga toe dat na de eerste verkiezing volgens het nieuwe stelsel (in 2008) een grondige evaluatie zou plaatsvinden.

5 paradox van democratisering Het waterschap is een van de meest doelmatige vormen van openbaar bestuur die Nederland kent. Vanuit een toegespitste functionaliteit en daarbij horende waterexpertise hebben de waterschappen in hun lange bestaan hun waarde meer dan bewezen. Bij waterrampen in andere landen is er steevast een verwijzing naar de meer dan adequate waterorganisatie in Nederland. De schaalvergroting die de laatste decennia heeft plaatsgevonden in de waterschapswereld heeft de doelmatigheid van deze vorm van openbaar bestuur verder versterkt. Omdat burgers en bedrijven een substantiële financiële bijdrage leveren aan de waterschappen en ook een te lokaliseren belang hebben bij een goede besteding van hun bijdragen, is er veel voor te zeggen om deze belangen zo direct mogelijk te laten representeren, onder het motto no taxation without representation. Een directe verkiezing van bestuurders die deze belangen vertegenwoordigen is dan ook zeker aan te bevelen, hoewel eventueel andere vormen van verkiezing of benoeming niet per se slechter zijn. Het waterschap wordt echter een problematische organisatie indien de kiezers wordt voorgespiegeld dat de door hen gekozenen brede marges hebben om partijpolitieke invloed uit te oefenen. Het wekken van die indruk staat gelijk aan een structurele vorm van kiezersbedrog en daar weet de zelfbewuste Nederlandse kiezer tegenwoordig wel raad mee. De paradox is derhalve dat de democratisering van de waterschappen enerzijds een uitdaging is het zoeken naar de beste vorm van belangenrepresentatie en anderzijds een bedreiging vormt, aangezien het waterschap als partijpolitieke arena per se niet zo kan functioneren als gemeente en provincie. Het geleidelijk toegroeien van de waterschappen naar een vorm van algemeen bestuur op basis van een hybride en niet goed doordachte tussenvorm van politieke representatie en belangenrepresentatie met waarschijnlijk bij herhaling dramatisch lage opkomstcijfers roept onvermijdelijk de vraag op of het dan niet veel beter is om de waterschappen te veranderen in uitvoeringsorganisaties van de provincies en de algemene besturen van waterschap en provincie in elkaar te laten opgaan. Nu die beweging op gang lijkt te komen, legt de ingezette gepolitiseerde democratisering de bijl aan de wortel van het waterschap, terwijl dat waterschap zelf het toonbeeld is van een effectieve en goed gelegitimeerde overheidsorganisatie. Het waterschap wordt een problematische organisatie als kiezers wordt voorgespiegeld dat gekozenen brede marges hebben om partijpolitiek te bedrijven Politisering en democratisering van het waterschap in de huidige vorm lijkt de beste manier om het waterschap op de mestvaalt der historie te krijgen. Het wordt dan ook hoog tijd om deze curieuze kip-ei-relatie ter discussie te stellen en een fundamenteel debat te voeren over de democratische legitimatie van het waterschap en de daarvoor te kiezen vormen en normen. Wat mij betreft zou daarbij de handhaving van het waterschap als zelfstandige vorm van functioneel bestuur het uitgangspunt moeten zijn, want er is alle reden zuinig te zijn op goed functionerend openbaar bestuur. Het waterschap is het meest gebaat bij een afgewogen en goed doordachte vorm van belangenrepresentatie. Een fundamenteel debat daarover begint bij de vraag welke belangen onderscheiden kunnen worden en in welke verhouding deze moeten worden gerepresenteerd: is de huidige verdeling over ingezetenen, agrariërs, bedrijven, bos- en natuurterreinbeheerders een adequate? De verhouding tussen de te representeren belangen kan overigens per waterschap verschillen, gegeven de specifieke 49

6 kenmerken van het territoir en de daar aanwezige belangen(groepen) dat het agrarisch belang in stedelijke gebieden zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht anders is dan in landelijke gebieden is bijvoorbeeld evident. De nu bestaande wettelijke mogelijkheden om regionaal te differentiëren verdienen, kortom, handhaving. De vervolgvraag luidt dan op welke wijze de belangenrepresentatie gestalte moet krijgen: via aanwijzing, benoeming of verkiezing (indirect of direct). Wat mij betreft verdient directe verkiezing door belanghebbenden de voorkeur. Het scheppen van de mogelijkheid van stemmen via internet kan, ten slotte, de opkomst substantieel verhogen. Noot 1 Rapport Belangenrepresentatie in het waterschapsbestuur, caw-advies

BELANGENREPRESENTATIE IN HET WATERSCHAPSBESTUUR

BELANGENREPRESENTATIE IN HET WATERSCHAPSBESTUUR BELANGENREPRESENTATIE IN HET WATERSCHAPSBESTUUR APRIL 2009 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING...3 1 VRAGEN...5 2 ARTIKEL 4 GRONDWET...7 3 TAAK VAN HET WATERSCHAP...9 4 HET WATERSCHAP ALS VORM VAN BELANGENREPRESENTATIE...13

Nadere informatie

Regeling omtrent de selectie en benoeming van vertegenwoordigers. van de categorie Bedrijven in het algemeen bestuur van een

Regeling omtrent de selectie en benoeming van vertegenwoordigers. van de categorie Bedrijven in het algemeen bestuur van een Regeling omtrent de selectie en benoeming van vertegenwoordigers van de categorie Bedrijven in het algemeen bestuur van een waterschap door de Kamer van Koophandel als bedoeld in artikel 3, vijfde lid,

Nadere informatie

Raad vanstate AAN DE KONINGIN. No.W /IV 's-gravenhage, 22 september 2011

Raad vanstate AAN DE KONINGIN. No.W /IV 's-gravenhage, 22 september 2011 Raad vanstate No.W14.11.0219/IV 's-gravenhage, 22 september 2011 Bij Kabinetsmissive van 9 juni 2011, no.11.001385, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2007-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2007-I Opgave 1 Het waterschap: een vergeten overheid? tekst 1 De waterschappen organisatie, taken, organen, bevoegdheden, verkiezingen 10 1 20 2 30 3 ORGANISATIE Het waterbeheer in Nederland is verankerd in

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2006 2007 30 601 Wijziging van de Waterschapswet en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren in verband met de modernisering en vereenvoudiging van de bestuurlijke

Nadere informatie

Statenvoorstel 20/14 A

Statenvoorstel 20/14 A Statenvoorstel 20/14 A Voorgestelde behandeling Statencommissie : PS-vergadering : 11 april 2014 Onderwerp Initiatiefvoorstel aanpassing reglementen waterschappen Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant

Nadere informatie

Onderwerp Tweede wijzigingsverordening Reglement voor het Waterschap De Dommel 2008

Onderwerp Tweede wijzigingsverordening Reglement voor het Waterschap De Dommel 2008 Bijlage 4 Ontwerpbesluit 45/14 BIII Voorgestelde behandeling PS-vergadering : 31 oktober 2014 Onderwerp Tweede wijzigingsverordening Reglement voor het Waterschap De Dommel 2008 Provinciale Staten van

Nadere informatie

UNIL VAN WATÜRSCHAPPHN

UNIL VAN WATÜRSCHAPPHN UNIL VAN WATÜRSCHAPPHN Bezoekadres Koningskade 40 2596 AA Den Haag Postadres Postbus 93218 2509 AE Den Haag Telefoon 0703519/51 Fax 070 354 46 42 De leden-waterschappen 10705056 datum 23 april 2007 ons

Nadere informatie

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van LTO Noord dd. 8 juni 2015

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van LTO Noord dd. 8 juni 2015 Regeling benoeming bestuursleden in de categorie ongebouwd voor het waterschapsbestuur Waterschap Drents Overijsselse Delta (fusie waterschappen Groot Salland en Reest en Wieden) door het Provinciaal Bestuur

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen Artikel 4 Waterschapswet juncto afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht

Nota van Zienswijzen Artikel 4 Waterschapswet juncto afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht Provincie Noord-Brabant Wijzigingsbesluiten van de Reglementen van de waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta en de Dommel Nota van Zienswijzen Artikel 4 Waterschapswet juncto afdeling 3.4 Algemene wet

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta"

Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta" Samenvatting Met dit statenvoorstel stellen Provinciale Staten voor om de

Nadere informatie

WATERSCHAPSVERKIEZINGEN Arnoud van Vliet secretarisdirecteur waterschap Hollandse Delta

WATERSCHAPSVERKIEZINGEN Arnoud van Vliet secretarisdirecteur waterschap Hollandse Delta 1 WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 2015 Arnoud van Vliet secretarisdirecteur waterschap Hollandse Delta 2 INHOUD PRESENTATIE ALGEMEEN ORGANISATIE VERKIEZINGEN BELANGRIJKE DATA MEEDOEN? 3 BESTUREN Waterschappen

Nadere informatie

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van LTO Noord

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van LTO Noord Regeling benoeming bestuursleden in de categorie ongebouwd van het waterschapsbestuur Hunze en Aa s door het provinciaal bestuur van LTO Noord Drenthe en door het provinciaal bestuur van LTO Noord Groningen

Nadere informatie

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra Monisme en het waterschapsbestel 27 oktober 2014 Mr.dr. G.S.A. Dijkstra De aanleiding tot deze notitie wordt gevormd door vragen van leden van de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Delfland

Nadere informatie

Voordracht voor de raadsvergadering van

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend> Gemeenteblad Voordracht voor de raadsvergadering van

Nadere informatie

ADVIES AAN DE TIJDELIJKE ADVIESCOMMISSIE VERKIEZINGEN VAN DE UNIE VAN WATERSCHAPPEN INZAKE TOEKOMSTIGE WATERSCHAPSVERKIEZINGEN

ADVIES AAN DE TIJDELIJKE ADVIESCOMMISSIE VERKIEZINGEN VAN DE UNIE VAN WATERSCHAPPEN INZAKE TOEKOMSTIGE WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 1 ADVIES AAN DE TIJDELIJKE ADVIESCOMMISSIE VERKIEZINGEN VAN DE UNIE VAN WATERSCHAPPEN INZAKE TOEKOMSTIGE WATERSCHAPSVERKIEZINGEN Prof. mr. D.J. Elzinga Januari 2011 De volgende vragen worden beantwoord:

Nadere informatie

Advies. Gemeenteraad. Westland. Prof. mr. D.J. Elzinga. Mr. dr. F. de Vries

Advies. Gemeenteraad. Westland. Prof. mr. D.J. Elzinga. Mr. dr. F. de Vries Advies Gemeenteraad Westland Prof. mr. D.J. Elzinga Mr. dr. F. de Vries Inhoud Casus... 2 Vragen... 2 Benoeming van publieke bestuurders... 3 Onduidelijkheid in wet- en regelgeving... 4 Dubbele geheimhouding?...

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen

Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen 1 juli 2014 Waterschap Amstel, Gooi en Vecht: een introductie Het waterschapsbestuur De waterschapsverkiezingen Introductie Filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=1gzlsvox

Nadere informatie

ARTIKEL I Het Kiesreglement voor het waterschap Vallei en Eem in te trekken met ingang van 31 maart 2008.

ARTIKEL I Het Kiesreglement voor het waterschap Vallei en Eem in te trekken met ingang van 31 maart 2008. CVDR Officiële uitgave van Utrecht. Nr. CVDR73950_1 2 augustus 2016 Besluit van provinciale staten van Gelderland van 13 februari 2008 en van provinciale staten van Utrecht van 18 februari 2008, nr. 2008RGW01,

Nadere informatie

Waarheen met het waterschap?

Waarheen met het waterschap? Waarheen met het waterschap? Enkele scenario s verkend drs. G.M. Biermann en drs. D.D. Arpad beide auteurs zijn bestuurskundige Inleiding Eigenlijk verliepen ook deze waterschapsverkiezingen, die tussen

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : M.M. Kool AB CATEGORIE : A-STUK (Afdoeningsstuk) VERGADERING D.D. : 25 maart 2014 NUMMER : WM/MBZ/NdL/8126 OPSTELLER : Mr. N. de Lange-Liemburg, 0522-276 721

Nadere informatie

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe Wijziging Reglement Waterschap Vallei en Veluwe Datum GS-kenmerk Inlichtingen bij 30 juni 2015 2015/0161612 mw. CL. Brunell, telefoon 038 499 78 03 e-mail CL.Brunell@overijssel.nl Aan Provinciale Staten

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Toelichting bij het Kiesreglement voor de Bondsraad

Toelichting bij het Kiesreglement voor de Bondsraad Toelichting bij het Kiesreglement voor de Bondsraad I. Beschouwingen over doel en functie van het Kiesreglement: - Een kiesreglement is geen doel op zich, zelfs verkiezingen zijn geen doel, beiden zijn

Nadere informatie

Provinciale Staten van Zuid-Holland en Noord-Holland, ieder voor zover het hun bevoegdheid betreft;

Provinciale Staten van Zuid-Holland en Noord-Holland, ieder voor zover het hun bevoegdheid betreft; Gemeenschappelijk besluit van Provinciale Staten van Zuid-Holland en van Noord-Holland tot wijziging van het Reglement van bestuur voor het hoogheemraadschap van Rijnland, vastgesteld bij besluit van Provinciale

Nadere informatie

Water. Goed voor elkaar! Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie

Water. Goed voor elkaar! Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie Dit is een model profielschets voor ChristenUnie-kandidaten voor het algemeen en dagelijks bestuur van waterschappen. 1 Het model is opgesteld door

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Wijziging van de bepalingen inzake beroep in de Kieswet en de Wet Europese verkiezingen NADER GEWIJZIGD ONTWERP VAN WET Wij eatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden,

Nadere informatie

Ontwerpbesluit Wijziging Reglement waterschap Vallei en Veluwe pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage Nota van toelichting bij ontwerpbesluit pag.

Ontwerpbesluit Wijziging Reglement waterschap Vallei en Veluwe pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage Nota van toelichting bij ontwerpbesluit pag. College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel DATUM 7 juli 2015 NUMMER PS PS2015RGW11 AFDELING FLO COMMISSIE RGW STELLER Gerard Smit DOORKIESNUMMER 3391 DOCUMENTUMNUMMER 81574F6E PORTEFEUILLEHOUDER Verbeek-Nijhof

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 097 Wijziging van de Waterschapswet tot het invoeren van de verkiezing van de vertegenwoordigers voor de ingezetenen in het algemeen bestuur

Nadere informatie

Besluit tot vaststelling ontwerpbesluit tot wijziging Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008

Besluit tot vaststelling ontwerpbesluit tot wijziging Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008 Besluit tot vaststelling ontwerpbesluit tot wijziging Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008 De commissie ex artikel 6 van de Waterschapswet voor de voorbereiding van

Nadere informatie

Advies wetsvoorstel indirecte waterschapsverkiezingen

Advies wetsvoorstel indirecte waterschapsverkiezingen KIES e Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Postbus 20904 2500 EX EN HAAG SECRETARIAAT KIESRAA atum Onderwerp Advies wetsvoorstel indirecte waterschapsverkiezingen 1. Inleiding In uw brief van

Nadere informatie

Functie en bevoegdheden Sociale raad

Functie en bevoegdheden Sociale raad Functie en bevoegdheden Sociale raad De statuten van de Sociale Raad van Zaventem worden als volgt vastgesteld : OPDRACHT EN BEVOEGDHEID Artikel 1 : De Sociale Raad heeft als opdracht : 1. het verstrekken

Nadere informatie

ADVIES. AcW-2015/132924 ADVIES. 3 juli 2015

ADVIES. AcW-2015/132924 ADVIES. 3 juli 2015 ADVIES ADVIES 3 juli 2015 ADVIES WATERSCHAPSBESTUUR 1. Inleiding Aanleiding en doel advies De samenstelling van het bestuur van het waterschap en de wijze van verkiezen van de leden van het bestuur is

Nadere informatie

HOE WERKT DE GEMEENTE? Het beïnvloeden van beleid en besluitvorming

HOE WERKT DE GEMEENTE? Het beïnvloeden van beleid en besluitvorming HOE WERKT DE GEMEENTE? Het beïnvloeden van beleid en besluitvorming Beleidsvorming in de gemeente volgt redelijk vaste stappen. In dit document leest u welke stappen dat zijn. Daardoor kunt u op tijd bij

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 601 Wijziging van de Waterschapswet en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren in verband met de modernisering en vereenvoudiging van de bestuurlijke

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

tot wijziging van het Kiesbesluit en het Waterschapsbesluit voor het combineren van de waterschapsverkiezingen met de provinciale statenverkiezingen

tot wijziging van het Kiesbesluit en het Waterschapsbesluit voor het combineren van de waterschapsverkiezingen met de provinciale statenverkiezingen Besluit van tot wijziging van het Kiesbesluit en het Waterschapsbesluit voor het combineren van de waterschapsverkiezingen met de provinciale statenverkiezingen Op de voordracht van Onze Minister van Infrastructuur

Nadere informatie

S50628. 200504781/1 Datum uitspraak: 28 juni 2005 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak in het geding tussen:

S50628. 200504781/1 Datum uitspraak: 28 juni 2005 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak in het geding tussen: 200504781/1 Datum uitspraak: 28 juni 2005 S50628 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK en Uitspraak in het geding tussen: H.C. Bremer, wonend te Amsterdam, appellant, de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap

Nadere informatie

Waterschapsverkiezingen: over democratie en het bestaansrecht van waterschappen

Waterschapsverkiezingen: over democratie en het bestaansrecht van waterschappen Waterschapsverkiezingen: over democratie en het bestaansrecht van waterschappen Marcel Boogers Pieter Tops (Dr. M.J.G.J.A. Boogers en prof. dr. P.W. Tops zijn beide verbonden aan het Centrum voor Recht,

Nadere informatie

14 ACTUALITEIT Het gebrek aan naleving van parlementaire regels ondergraaft kwaliteit politiek-staatkundig systeem door Rein Jan Hoekstra De auteur is oud-lid van de Raad van State. Het is verbazingwekkend

Nadere informatie

Nota Relatie provincie Utrecht met de waterschappen. Deel 3: Provinciaal toezichtkader

Nota Relatie provincie Utrecht met de waterschappen. Deel 3: Provinciaal toezichtkader 1 INLEIDING Op grond van verschillende regelgeving is de provincie Utrecht belast met het toezicht op de op haar grondgebied gelegen waterschappen. In dit deel van de nota wordt een overzicht gegeven van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 209 Regeling van de tijdelijke vervanging van wethouders en gedeputeerden wegens zwangerschap en bevalling of ziekte Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland en Provinciale Staten van Zuid-Holland,

Provinciale Staten van Noord-Holland en Provinciale Staten van Zuid-Holland, Bijlage III bij Statenvoordracht 14 Ontwerpbesluit nr: 14c Provinciale Staten van Noord-Holland en Provinciale Staten van Zuid-Holland, op voordracht van de Commissie ex artikel 6 Waterschapswet, overwegende

Nadere informatie

2. Een overheid die haar plaats kent. 1. Inleiding. Algemeen

2. Een overheid die haar plaats kent. 1. Inleiding. Algemeen Wijziging van de Gemeentewet, de Provinciewet en de Waterschapswet in verband met het verminderen van het aantal leden van de vertegenwoordigende organen en de dagelijkse besturen van gemeenten, provincies

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 061 Wijziging van enkele wetten in verband met de reorganisatie van de inspectiefunctie binnen het Ministerie van Verkeer en Waterstaat Nr.

Nadere informatie

De waterschapsverkiezingen van 2015: continuïteit nu gewenst

De waterschapsverkiezingen van 2015: continuïteit nu gewenst De waterschapsverkiezingen van 2015: continuïteit nu gewenst mr. dr. H.J.M. Havekes 1 Op 18 maart 2015 vonden de waterschapsverkiezingen plaats. Naar deze verkiezingen was binnen en buiten de waterschapssector

Nadere informatie

Spreekpunten mw Bijleveld Scholieren Waterschapsverkiezingen Zuiderzeeland 19 maart Meisjes en jongens, dames en heren

Spreekpunten mw Bijleveld Scholieren Waterschapsverkiezingen Zuiderzeeland 19 maart Meisjes en jongens, dames en heren Spreekpunten mw Bijleveld Scholieren Waterschapsverkiezingen Zuiderzeeland 19 maart 2008 Meisjes en jongens, dames en heren Er zijn maar weinig mensen die niet hebben gehoord van het overstromingsgevaar

Nadere informatie

Advies gemeentelijke herindelingen

Advies gemeentelijke herindelingen Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Inleiding Onderwerp Advies gemeentelijke herindelingen In uw brief van 3 december 2009 hebt u de Kiesraad en

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst 4 november 2014 waterschapsverkiezingen

Informatiebijeenkomst 4 november 2014 waterschapsverkiezingen Informatiebijeenkomst 4 november 2014 waterschapsverkiezingen 1 1. Waterschap als functionele overheid Jan Geluk, dijkgraaf 2. Het bestuurlijke proces Arnoud van Vliet, secretaris-directeur 3. De waterschapsverkiezingen

Nadere informatie

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding rv 321 RIS 79718_001019 Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding Op het terrein van het lokaal onderwijsbeleid is in de afgelopen jaren veel veranderd. De

Nadere informatie

provinciaal blad BESLUITEN, IEDER VOOR ZOVER HET HUN BEVOEGDHEID BETREFT:

provinciaal blad BESLUITEN, IEDER VOOR ZOVER HET HUN BEVOEGDHEID BETREFT: provinciaal blad nr. 12 ISSN: 0920-1092 V A N D E P R O V I N C I E G R O N I N G E N 10 juli 2008 Besluit van Gedeputeerde Staten der provincie Groningen van 6 mei 2008, nr. 2008-99931, afd. LGW, tot

Nadere informatie

STATUTEN VAN DE GEMEENTELIJKE CULTURELE RAAD TE LICHTERVELDE

STATUTEN VAN DE GEMEENTELIJKE CULTURELE RAAD TE LICHTERVELDE STATUTEN VAN DE GEMEENTELIJKE CULTURELE RAAD TE LICHTERVELDE Gelet op de eerdere oprichting van de gemeentelijke Culturele Raad in uitvoering van het decreet van 24 juli 1991 houdende organisatie van het

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Geachte voorzitter,

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Geachte voorzitter, Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Contactpersoon Datum 19 december 2007 Ons kenmerk DGW/BOI 2007/1822 Onderwerp Internetstemmen bij de waterschappen

Nadere informatie

Besluit van Provinciale Staten van 2 februari 2015 tot wijziging van het Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008

Besluit van Provinciale Staten van 2 februari 2015 tot wijziging van het Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008 Besluit van Provinciale Staten van 2 februari 2015 tot wijziging van het Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008 Provinciale staten van Noord-Holland, provinciale staten

Nadere informatie

Verkiezingen 2014 formaliteiten

Verkiezingen 2014 formaliteiten Verkiezingen 2014 formaliteiten In dit document worden formele handelingen beschreven die moeten worden uitgevoerd om in eerste instantie als groepering op de kandidatenlijst terecht te komen en vervolgens

Nadere informatie

RAPPORT Commissie VBV en lokale partijen

RAPPORT Commissie VBV en lokale partijen RAPPORT Commissie VBV en lokale partijen 1. DE OPDRACHT De opdracht aan de commissie Tijdens het voorjaarscongres van de VVD-Bestuurdersvereniging (hierna: VBV) op 29 mei 2015 heeft de ledenvergadering

Nadere informatie

Handelen in de geest van wens en wet

Handelen in de geest van wens en wet 13 OKTOBER 2013 Handelen in de geest van wens en wet Stand van zaken en ontwikkelingen rond de gemeenschappelijke regeling en dualisme Mogelijkheden voor de GR Drechtsteden om de griffier door het AB te

Nadere informatie

Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg

Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg De kritiek op het wetsvoorstel versterking bestuur pensioenfondsen van februari 2012 was niet mals. In de Nota naar aanleiding van het Verslag van juni

Nadere informatie

Spreektekst minister Ter Horst bij ontvangst Rob-advies Democratie vereist partijdigheid. Politieke partijen en formaties in beweging.

Spreektekst minister Ter Horst bij ontvangst Rob-advies Democratie vereist partijdigheid. Politieke partijen en formaties in beweging. 1 Spreektekst minister Ter Horst bij ontvangst Rob-advies Democratie vereist partijdigheid. Politieke partijen en formaties in beweging. 28 april 2009 Hartelijk dank voor het advies. Een bijzonder advies

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL, DRENTHE EN GELDERLAND

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL, DRENTHE EN GELDERLAND 2 Ontwerpbesluit Vergadering d.d. Besluit nr. PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL, DRENTHE EN GELDERLAND Gelezen het voorstel van de colleges van gedeputeerde staten van Overijssel, Drenthe en Gelderland

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2007 99 Besluit van 17 februari 2007 tot wijziging van het Rechtspositiebesluit burgemeesters, het Rechtspositiebesluit commissarissen van de Koning

Nadere informatie

1902 ( ) Nr. 1 5 februari 2013 ( ) stuk ingediend op. Voorstel van decreet. van de heer Filip Dewinter

1902 ( ) Nr. 1 5 februari 2013 ( ) stuk ingediend op. Voorstel van decreet. van de heer Filip Dewinter stuk ingediend op 1902 (2012-2013) Nr. 1 5 februari 2013 (2012-2013) Voorstel van decreet van de heer Filip Dewinter houdende wijziging van het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking,

Nadere informatie

raadsvoorstel 4. wethouder drs. N. Jonker te benoemen als lid van het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Schadeschap Schiphol.

raadsvoorstel 4. wethouder drs. N. Jonker te benoemen als lid van het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Schadeschap Schiphol. gemeente nieuwkoop afdeling bedrijfsondersteuning raadsvoorstel portefeuillehouder F. Buijserd opgesteld door Geesje Stel / 197 kenmerk/datum 09.0006919 / 23 juni 2009 vergaderdatum raad 16 juli 2009 jaar/nummer

Nadere informatie

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Bij ieder steekproefonderzoek is de mate van representativiteit een probleem. Gelden de uitspraken die gedaan worden op basis van

Nadere informatie

Datum Actie door Bijzonderheden

Datum Actie door Bijzonderheden Wettelijke data en acties i.v.m. verkiezingen Provinciale Staten op 18 maart 2015 Actie Kieskringen, hoofds en centraal PS kunnen de Kieskring (heel Limburg) in meerdere kieskringen verdelen. Voor elke

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 11-02-2014 Agendapunt 6 Steller / afdeling R. Drummen / Stafunit Algemene Dienst Openbaar Ja Bestuurder J.J. Schrijen Bijlage(n) - Programma Bestuur, externe

Nadere informatie

Gelderland Waterschapsverkiezingen 2015

Gelderland Waterschapsverkiezingen 2015 Gelderland Waterschapsverkiezingen 2015 Profielschets Waterschapsbestuurder CDA Bureau Gelderland, Markt 14 te Arnhem 1. Wat is het waterschapsbestuur? In 2015 zullen de waterschapsverkiezingen voor het

Nadere informatie

Reglement voor adviescommissies watersysteembeheer op Terschelling en Ameland, Vlieland en Schiermonnikoog

Reglement voor adviescommissies watersysteembeheer op Terschelling en Ameland, Vlieland en Schiermonnikoog Reglement voor adviescommissies watersysteembeheer op Terschelling en Ameland, Vlieland en Schiermonnikoog Het dagelijks bestuur van Wetterskip Frysla n - overwegende dat, gelet op de uit te voeren taak

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 951 Bestuurlijke inrichting op gemeentelijk en provinciaal niveau Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Wijs met water! Verkiezingsprogramma

Wijs met water! Verkiezingsprogramma Wijs met water! Verkiezingsprogramma Waterschap Hollandse Delta Lijst 10 www.wijsmetwaterhollandsedelta.nl In uw handen ligt het verkiezingsprogramma van onze partij. Graag willen wij u kennis laten maken

Nadere informatie

Uitwerking klantenparticipatie P-wet 2015

Uitwerking klantenparticipatie P-wet 2015 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Uitwerking klantenparticipatie P-wet 2015 Programma Inkomen & armoedebestrijding BW-nummer Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Op 23 september 2015 heeft de raad

Nadere informatie

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel Verkiezingen en kiesrecht Kiesstelsel Nederlands kiesstelsel Kenmerkend voor het (huidige) Nederlandse kiesstelsel - in internationaal perspectief - is de toegankelijkheid ervan. Burgers en politieke

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Artikel 3 Vestigingsplaats Het waterschap is gevestigd in een door het algemeen bestuur te bepalen gemeente.

PROVINCIAAL BLAD. Artikel 3 Vestigingsplaats Het waterschap is gevestigd in een door het algemeen bestuur te bepalen gemeente. PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Limburg. Nr. 691 5 februari 2016 Reglement voor het waterschap Limburg Provinciale Staten van Limburg maken na het verkrijgen van goedkeuring bij besluit

Nadere informatie

DORDRECHT. Het COLLEGE van BURGEMEESTER en WETHOUDERS van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel 24 november 2009 inzake Regeling Sportraad;

DORDRECHT. Het COLLEGE van BURGEMEESTER en WETHOUDERS van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel 24 november 2009 inzake Regeling Sportraad; 0 BESLUIT Nr. MO/2009/243320 Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT Het COLLEGE van BURGEMEESTER en WETHOUDERS van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel 24 november 2009 inzake ; gelet

Nadere informatie

VERSLAG LEDEN- VERGADERING

VERSLAG LEDEN- VERGADERING VERSLAG LEDEN- VERGADERING VRIJDAG 6 NOVEMBER 2015 VERSLAG LEDENVERGADERING Vrijdag 6 november 2015 1. Opening en mededelingen De voorzitter, Arno Brok, heet de leden van harte welkom op het najaarscongres

Nadere informatie

STANDAARD AFDELINGSREGLEMENT POLITIEKE PARTIJ DEMOCRATEN 66

STANDAARD AFDELINGSREGLEMENT POLITIEKE PARTIJ DEMOCRATEN 66 STANDAARD AFDELINGSREGLEMENT POLITIEKE PARTIJ DEMOCRATEN 66 Dit standaardreglement is vastgesteld door het Landelijk bestuur van Politieke Partij Democraten 66 op 10 mei 2016. Dit reglement is van kracht

Nadere informatie

Hoe verder met de waterschapsverkiezingen?

Hoe verder met de waterschapsverkiezingen? 376 wetgeving Hoe verder met de waterschapsverkiezingen? H.J.M. Havekes* Onlangs sneuvelde het wetsvoorstel dat beoogde de waterschapsbesturen in de toekomst indirect door de leden van de gemeenteraden

Nadere informatie

Wijziging Wet Modernisering Waterschapsbestel ( ) Kees Slager

Wijziging Wet Modernisering Waterschapsbestel ( ) Kees Slager Wijziging Wet Modernisering Waterschapsbestel (31. 515) Kees Slager Het is alweer zo n 20 jaar geleden, MdV, dat ik aan een oude kantonnier van het waterschap Stavenisse vroeg hoe het toch kon dat het

Nadere informatie

- 1 - Huishoudelijk Reglement Stichting Bouwvereeniging Volksbelang Vianen.

- 1 - Huishoudelijk Reglement Stichting Bouwvereeniging Volksbelang Vianen. - 1 - Huishoudelijk Reglement Stichting Bouwvereeniging Volksbelang Vianen. Zaaknummer 2008S72525DO ALGEMENE BEPALINGEN a. bewonerscommissie: groep huurders van de Woningbouwvereeniging behorende tot één

Nadere informatie

Nevenfuncties lokale volksvertegenwoordigers en bestuurders = een handreiking voor D66-bestuurders =

Nevenfuncties lokale volksvertegenwoordigers en bestuurders = een handreiking voor D66-bestuurders = Nevenfuncties lokale volksvertegenwoordigers en bestuurders = een handreiking voor D66-bestuurders = Inleiding Het verrichten van functies naast je rol als volksvertegenwoordiger of bestuurder is vaak

Nadere informatie

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 1. DOELSTELLING : ADVIES EN INSPRAAK BIJ HET LOKAAL CULTUURBELEID 1.1. Met het oog op de voorbereiding en de evaluatie van het

Nadere informatie

TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest.

TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest. TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest. Algemeen Ingevolge de Gemeentewet dient elke gemeente per 1 januari 2006 te beschikken over een rekenkamer

Nadere informatie

Verenigde Staten van Amerika

Verenigde Staten van Amerika Staten en kiesstelsels Verenigde Staten van Amerika In de dossiers op de website van ProDemos wordt vooral aandacht besteed aan de staatsstructuren en kiesstelsels van Europese landen. Maar vanwege het

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Nr Houten, 17 september Onderwerp: Onderzoek geloofsbrieven en beëdiging tijdelijk benoemde raadsleden.

Raadsvoorstel. Nr Houten, 17 september Onderwerp: Onderzoek geloofsbrieven en beëdiging tijdelijk benoemde raadsleden. Raadsvoorstel Nr. 2010-041 Houten, 17 september 2010 Onderwerp: Onderzoek geloofsbrieven en beëdiging tijdelijk benoemde raadsleden. Beslispunten: na het onderzoek van de geloofsbrieven van de tijdelijk

Nadere informatie

STATENVOORDRACHT. Haarlem,.. augustus Onderwerp:Wet op de Ondernemingsraden. Bijlagen : 2. 1.Inleiding

STATENVOORDRACHT. Haarlem,.. augustus Onderwerp:Wet op de Ondernemingsraden. Bijlagen : 2. 1.Inleiding STATENVOORDRACHT Haarlem,.. augustus 1996 Onderwerp:Wet op de Ondernemingsraden Bijlagen : 2 1.Inleiding De Wet op de ondernemingsraden (WOR) is op 5 mei 1995 van kracht geworden voor de overheid. Er is

Nadere informatie

Statenvoorstel 47/09 A

Statenvoorstel 47/09 A Statenvoorstel 47/09 A Voorgestelde behandeling: PS-vergadering : 2 oktober 2009 Statencommissie : Commissie Ruimte en Milieu, 18 september 2009 Onderwerp Opheffen van interprovinciaal waterschap Zeeuwse

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1996 1997 Nr. 278 25 227 Wijziging van de Kieswet, houdende verlenging van de duur van de stemming tot acht uur s-avonds alsmede regeling van diverse andere

Nadere informatie

Beginselen van de democratische rechtsstaat

Beginselen van de democratische rechtsstaat Beginselen van de democratische rechtsstaat Prof. mr. M.C. Burkens Prof. mr. H.R.B.M. Kummeling Prof. mr. drs. B.P. Vermeulen Prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven Inleiding tot de grondslagen van het Nederlandse

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1989-1990 19836 Nieuwe bepalingen met betrekking tot provincies (Provinciewet) Nr. 12 VIERDE NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 7 mei 1990 Het gewijzigd voorstel

Nadere informatie

Provinciaal blad van Noord-Brabant

Provinciaal blad van Noord-Brabant Provinciaal blad van Noord-Brabant ISSN: 0920-1408 Onderwerp Besluit van de directeur van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, houdende de aanwijzing van toezichthouders van de Omgevingsdienst Middenen

Nadere informatie

overwegende dat de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk één verordening wensen op te stellen;

overwegende dat de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk één verordening wensen op te stellen; Het algemeen bestuur van de ISD Midden-Langstraat; overwegende dat de ISD bij verordening regels dient op te stellen over de wijze waarop klantenparticipatie met betrekking tot de ketendienstverlening

Nadere informatie

Overzicht gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening - GECORO

Overzicht gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening - GECORO Overzicht gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening - GECORO Door de invoering van het decreet ruimtelijke ordening moeten alle gemeenten een adviescommissie voor ruimtelijke ordening oprichten.

Nadere informatie

Corporate Governance verantwoording

Corporate Governance verantwoording Corporate Governance verantwoording Algemeen De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur van Verenigde Nederlandse Compagnie (VNC) respecteren de principes en best practice bepalingen van de Corporate

Nadere informatie

CULTUURRAAD NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP

CULTUURRAAD NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP 79 (1972-1973) - N 1 CULTUURRAAD VOOR DE NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP ZITTING 1972-1973 1 MAART 1973 VOORSTEL VAN DECREET houdende inrichting en werking van de gemeentelijke culturele raden TOELICHTING

Nadere informatie

AFDELINGSREGLEMENT D66 VLAARDINGEN

AFDELINGSREGLEMENT D66 VLAARDINGEN AFDELINGSREGLEMENT D66 VLAARDINGEN De Algemene Afdelingsvergadering (AAV) van D66 Vlaardingen, op maandag 16 januari 2017 bijeen, heeft besloten dat voor de afdeling D66 Vlaardingen het standaard afdelingsreglement

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Eerste aanleg: ECLI:NL:RBAMS:2015:7924, Meerdere afhandelingswijzen. Algemene wet bestuursrecht 8:4 Gemeentewet Gemeentewet 83 Kieswet

Eerste aanleg: ECLI:NL:RBAMS:2015:7924, Meerdere afhandelingswijzen. Algemene wet bestuursrecht 8:4 Gemeentewet Gemeentewet 83 Kieswet ECLI:NL:RVS:2016:934 Instantie Raad van State Datum uitspraak 06-04-2016 Datum publicatie 06-04-2016 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201600302/1/A2 Eerste

Nadere informatie

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Rapport Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Slechts zwakke stijging opkomstintentie, meerderheid VVD, PvdA en C3 ver weg De spanning voor de Provinciale Statenverkiezingen van woensdag

Nadere informatie