Projectvoorstel Jong EZ Studiereis 2009 Marokko

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Projectvoorstel Jong EZ Studiereis 2009 Marokko"

Transcriptie

1 Projectvoorstel Jong EZ Studiereis 2009 Marokko

2 Inhoudsopgave 1 MAROKKO OP MAAT De studiereis maak je zelf Naar Marokko OVER MAROKKO Korte introductie Economie Samenleving Praktisch Veiligheid INTRODUCTIE CASE EN THEMA S Verplaats je in een ondernemer Verdiep je in een EZ thema PROGRAMMA & UITVOERING Het voortraject Reisprogramma in Marokko Het natraject FINANCIEEL Begroting Toelichting op de posten TEAM... 16

3 1 Marokko op maat 1.1 De studiereis maak je zelf Op maat is onze visie op de JongEZ-studiereis: als deelnemer de studiereis zelf (mede) vormgeven. Want dat sluit aan op het werken als jonge ambtenaar bij EZ: je eigen weg vinden binnen een grote organisatie en binnen complexe dossiers. Vallen en opstaan, initiatief nemen, leren en contacten leggen met de buitenwereld. De visie op maat betekent het zelf bepalen van je thema, opdracht, bezoek, je persoonlijke leerdoelen en het resultaat dat voor jouw expertise of nieuwe ervaring nodig is. De studiereis voor iedere deelnemer op maat gemaakt. Dat is het streven. Natuurlijk doen we ook veel samen, in teams en met de hele groep, wel zo leuk en leerzaam! Dus als deelnemer: Kies je een thema of bedenk je zelf een thema dat interessant is. Kun je een deel van het reisprogramma invullen. Werk je aan persoonlijke ontwikkeling. Werk je samen aan het groepsresultaat: vóór, tijdens én na de reis. De organisatie biedt het raamwerk waarin de deelnemers de bovengenoemde punten kunnen uitwerken. Wij faciliteren, binnen de grenzen van uitvoerbaarheid. Kortom een reis die vrijheid én verantwoordelijkheid biedt. Wie gaat deze uitdaging samen met ons aan? 1.2 Naar Marokko Welk land heeft de ingrediënten voor een op maat reis, biedt de JongEZer een mix van inhoud, cultuur, en avontuur, en is een voor EZ zinvolle bestemming? Wist je dat: De Marokkaanse economie volop in ontwikkeling is, en zich steeds meer open stelt voor handel met het buitenland en buitenlandse investeringen. Er liggen diverse kansen voor Nederlandse ondernemers en investeerders. Spaanse en Franse bedrijven zijn al jaren actief in Marokko, wat houdt Nederlanders tegen? Ga mee en onderzoek waar daadwerkelijk kansen liggen, gelet op de hervormingen en ontwikkelingen. Marokko een land is wat zelden op het netvlies van Nederlandse ondernemers en EZ ers staat. Bovendien overheerst het beeld van een ontwikkelingsland. Dit is onterecht, want Marokko is politiek en economisch stabiel, heeft degelijke infrastructuren (ICT en transport) en 1

4 ook het inkomen groeit, waardoor het consumptiepatroon van de bevolking verwestert. Met de studiereis kunnen we bijdragen aan een juist beeld van Marokko, en tegelijkertijd de kritische vraag stellen in hoeverre EZ haar pijlen moet richten op een middeninkomenland. Er ruim Marokkaanse-Nederlanders zijn, waarvan de eerste generatie ooit binnenkwam als gastarbeider. EZ ziet in deze nieuwe Nederlanders potentiële ondernemers met internationale ambities. EZ wil deze ondernemers doormiddel van de Nieuw Internationaal Ondernemen campagne stimuleren en bewust maken van de ondersteuning die de overheid aan MKB'ers kan bieden. 1 Tijdens de studiereis helpen wij een ondernemer op weg! Het Rijk en EZ de bilaterale relaties met de Marokkaanse overheid willen versterken en verduurzamen. Bijvoorbeeld via het bezoek door Heemskerk en Aboutaleb in juni. De JongEZ-studiereis wil verder gaan waar deze missie is gebleven. Dit kan door middel van het aangaan van een dialoog met jong Marokkaanse collega s. Zo hopen we de basis leggen voor nieuwe G2G projecten! 2 Arabieren spreken over Djezira el Maghreb, eiland waar de zon onder gaat. Marokko is de meest westelijke punt van de Arabische wereld en zeer rijk aan cultuur en natuur. Samenvattend zien we in Marokko een kansrijk maar nog vrij onontgonnen land, waar een studiereis een duidelijke meerwaarde heeft voor EZ. De centrale onderzoeksvraag is: Hoe kan Nederland de economische potentie van Marokko beter benutten via: versterking van overheidsrelatie, de culturele band, en door een goed beeld van de kansen op het netvlies van het bedrijfsleven en EZ te krijgen? 1 Zie de publicatie Nieuw internationaal ondernemen van de EVD: onaal+ondernemen%2epdf&location=db 2 G2G is een instrument voor het financieren van government-to-government projecten, waarin kennis en ervaring wordt uitgewisseld. 2

5 2 Over Marokko 2.1 Korte introductie Marokko, officieel Al Mamlakat al-maghrebiya genoemd, is een land in Noord- Afrika. Het ligt strategisch op het kruispunt tussen Europa en Afrika, en tussen de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan. De hoofdstad van Marokko is Rabat. Andere belangrijke steden zijn Casablanca, Fez, Marrakech, Agadir en Tanger. De staat Marokko is ontstaan toen het land zich onafhankelijk verklaarde van Frankrijk op 2 maart Marokko is een parlementaire monarchie en hoewel er een gekozen parlement is heeft de koning dus eigenlijk de macht. Op 23 juli 1999 volgde kroonprins Mohammed VI zijn vader Hassan II op als koning. Deze generatiewisseling betekende een breukvlak want de nieuwe koning streeft naar modernisering. Werkelijk vernieuwing brengen blijkt niet altijd even eenvoudig, want hij heeft te kampen met een weerbarstige werkelijkheid (zoals de langdurige droogte die een deel van de landbouw bedreigt), en politieke weerstand (met name van conservatieve moslims). 2.2 Economie Marokko is met een bevolking van naar schatting 33 miljoen inwoners één van de meest bevolkte landen in Noord-Afrika én een aanzienlijke afzetmarkt. Het bruto binnenlands product (BBP) bedroeg in 2007 bijna 73 miljard dollar, met een gemiddeld inkomen per bewoner van ongeveer In de steden verwestert het consumptiepatroon, en kopen mensen bijvoorbeeld steeds meer in de supermarkt. Europa is de grootste investerings- en handelspartner van Marokko. Zo gaat 70 procent van de Marokkaanse export naar de EU en is drievijfde van de import afkomstig uit de EU. De handelspolitiek wordt gekenmerkt door liberalisering, en slechts voor een klein aantal producten is nog een import- of exportvergunning nodig. Er gelden nu wel nog invoerrechten op producten, maar hier komt verandering in! In 2000 werd namelijk een vrijhandelsakkoord getekend waardoor in 2012 voor veel producten een nultarief zal gelden. Onder Mohammed VI hebben belangrijke economische hervormingen plaats gevonden en de overheid spant zich in om het ondernemingsklimaat te verbeteren, zodat het meer buitenlandse investeerders kan aantrekken. 3 Ter vergelijking: het Nederlands BBP per inwoner bedraagt ongeveer

6 ICT: Nederlands callcenter in Casablanca? Zorgverzekeraar Agis maakt in haar callcenter handig gebruik van de gelijke tijdszone en de beschikbaarheid van Nederlandssprekende Marokkanen. Voor Nederlandse investeerders en ondernemers is Marokko om diverse redenen aantrekkelijk: De ligging nabij de EU is erg gunstig. Een vrachtwagen rijdt in twee dagen van Nederland naar Tanger. En omdat ook de lonen laag zijn is outsourcing van productie interessant. Zelfs vergeleken met China en Oost-Europa. De Marokkaanse overheid investeert samen met de private sector tientallen miljarden euro s in grote projecten bijvoorbeeld in de toeristische-, transport-, en de landbouwsector. Daar valt veel mee te verdienen. Andere kansrijke sectoren zijn voedingsmiddelen, duurzame energie, ICT en watervoorziening. Op deze gebieden is het Nederlandse bedrijfsleven sterk. Het vrijhandelsakkoord biedt nieuwe mogelijkheden bieden voor de export en import. Concluderend ligt er genoeg potentie voor meer economische samenwerking. Het is dan ook de ambitie van EZ dat het huidige handels- en investeringsvolume fors toeneemt in de komende jaren. 2.3 Samenleving De Marokkaanse samenleving is een boeiende. Berbers, Arabieren en koloniale Fransen en Spanjaarden lieten er hun sporen na. De combinatie van Islam, westerse moderniteit en tradities levert een interessante samenleving die vooruitgang boekt maar ook de nodige spanningen kent. 4 De samenleving is er ook een van migratie, en dat is voor Nederland van belang gebleken. Al eeuwenlang is de bevolking uit de uit de arme Marokkaanse landbouwgebieden gewend hun sobere inkomen aan te vullen door in het buitenland te werken. In de jaren zestig en zeventig kwam er een grote migratiestroom op gang naar Nederland en België. Om arbeidstekorten op te vullen werden Marokkaanse mannen als gastarbeider binnengehaald, en zij 4 Wat statistieken voor de liefhebber: Ongeveer driekwart van de huidige Marokkanen is van Berberse afkomst en mensen van Arabische afkomst vormen de op een na grootste etnische groep. De Joodse minderheid is in de loop van de twintigste eeuw sterk in aantal afgenomen en telde begin van de eenentwintigste eeuw mensen. De religie in Marokko is voor 98,7% soennitisch islamitisch, 1,1% christelijk en 0,2% joods. Bron: wikipedia 4

7 brachten (eigenlijk onverwacht) ook hun vrouwen en kinderen naar ons land. Inmiddels zijn de Marokkaanse Nederlanders een grote minderheid in onze maatschappij. Ook voor Marokko zijn deze mensen van groot belang want zij sturen nog altijd geld naar familie, die vooral in het Noordoostelijke gebied woont in steden als Nador en Oujda. De overmakingen van migranten maken een flink deel uit van het BBP, en voor de overheid is het dan ook een zorg als deze terug gaan lopen. Ten slotte valt de sterke bevolkingsgroei op. Waren er in 1900 nog 3,8 miljoen Marokkanen, in 2004 waren dat er 30 miljoen en de verwachting is dat in 2050 de bevolking is gegroeid tot 47 miljoen mensen (Bron: CIA world factbook). Deze ontwikkeling is tegengesteld aan die in Europa waar de bevolking komende decennia juist zal krimpen. Wie weet, misschien kan Nederland in de toekomst een nieuwe stroom van Marokkaanse migranten goed gebruiken? 2.4 Praktisch Enkele praktische zaken: Een visum is niet nodig. Vaccinaties zijn niet verplicht, maar wel wordt inenting tegen DTP en Hepatitis A aanbevolen. De weersomstandigheden in maart zijn aangenaam! De voorspelling: 18 graden en weinig kans op regen. De Franse taal is naast het Arabisch de voertaal en mede daarom willen we de mogelijkheid aanbieden om voorafgaande aan de reis een cursus Frans te volgen (vrijblijvend). 2.5 Veiligheid Het Ministerie van Buitenlandse Zaken geeft voor Marokko het reisadvies waakzaamheid : Veiligheidsrisico s zijn weliswaar aanwezig, maar er zijn geen concrete aanwijzingen dat de reiziger hiervan hinder zal ondervinden. We achten het veiligheidsrisico daarom acceptabel, hoewel oplettendheid, bijvoorbeeld bij toeristische attracties, onze aandacht heeft. 5

8 3 Introductie case en thema s Tijdens de studiereis werken we aan: 1. Een ondernemerscase: we doen een real-life case voor een ondernemer met internationale ambities. 2. Een aantal EZ thema s: we duiken in actuele en interessante onderwerpen, voor EZ of het Nederlandse bedrijfsleven, en gaan hierover in discussie met Marokkaanse jonge ambtenaren. 3.1 Verplaats je in een ondernemer... en ervaar wat ondernemen is. Dit is de doelstelling van een praktische case. De deelnemers helpen een ondernemer met zijn/haar internationale plannen voor Marokko door een haalbaarheidsonderzoek, marktscan, o.i.d. te doen. Met de hele groep wordt een deze ondernemerscase afgerond. Daarbij haken we in op Nieuw Internationaal Ondernemen (NIO) het initiatief van EZ en de EVD om de ondernemingspotentie van nieuwe Nederlanders te benutten. Daar liggen kansen en behoeften. We richten ons op Marokkaans- Nederlandse ondernemers (MKB) met internationale ambities. Het Handels- en Investeringscentrum Marokko (HIC) ondersteunt bij deze praktijkopdracht. De stichting HIC is een informatiecentrum voor bedrijven die willen ondernemen of investeren in Marokko. Daarnaast treedt het HIC ook op als intermediair tussen Nederland en Marokko, en heeft het uitgebreide netwerken ter plekke. Het HIC kan ons ondernemers aanleveren, en ondersteunen bij het regelen van bezoeken in Marokko Verdiep je in een EZ thema en zoek daarbinnen je eigen weg. De deelnemers hebben de vrijheid om zelf het thema en de opdracht vorm te geven. Die vrijheid betekent uiteraard wel verantwoordelijkheid: resultaat boeken Mogelijke thema's Ondernemen in Marokko De Marokkaanse overheid doet haar best om het investeringsklimaat voor buitenlandse ondernemers te verbeteren. Een belangrijk instrument is de regionale Centres Regionaux d Investissement (CRIs), one-stop-shops voor ondernemers die in de praktijk prima lijken te werken: in twee dagen is een nieuw bedrijf opgericht! 5 Over de precieze invulling van de case gaan we zo snel mogelijk in gesprek met het HIC. 6

9 Het aantal Nederlandse bedrijven dat actief is in Marokko is nog zeer beperkt, terwijl Franse en Spaanse ondernemers al jaren actief zijn en de buitenlandse aanwezigheid domineren. De mogelijkheden voor het Nederlandse bedrijfsleven zijn divers en liggen op het vlak van uitbesteding (van zowel productie als dienstverlening), export en lokale investeringen. Maar onbekendheid met het land en de cultuur van het zakendoen lijken nog grote obstakels. Maatschappelijk verantwoord ondernemen Net als in Nederland is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) ook voor de Marokkaanse overheid belangrijk. De overheid lanceerde in 2006 het programma Sustainable Development through Global Compact om het MVObewustzijn in voornamelijk het MKB te promoten. De grootste Marokkaanse ondernemersvereniging Confederatie van Marokkaanse Entrepreneurs heeft een ethisch handvest aangenomen en ontwikkelde een MVO-label. Toch hebben nog maar heel weinig Marokkaanse bedrijven een MVO-beleid ontwikkeld; de uitzonderingen zijn meestal multinationals. Voor de grote meerderheid van het midden- en kleinbedrijf (MKB) is het voldoen aan de wettelijke normen de eerste stap richting MVO. De informele sector (ongeveer 48% van de Marokkaanse economie) negeert nog steeds arbeidsrechten, milieu- en fiscale wetgeving, anticorruptiemaatregelen en mensenrechten. Voor Nederlandse ondernemers die verder willen gaan dan het naleven van de wetten en regels en die de triple bottom line -benadering (profit, people, planet) willen volgen, zijn er talrijke uitdagingen: milieubehoud, energiebesparing, afvalmanagement, armoedebestrijding, en toegang tot onderwijs en gezondheidszorg. Er zijn vele mogelijkheden in Marokko voor ondernemers die zich willen onderscheiden door MVO. Innovatie Het Marokkaanse Ministère de l Industrie, du Commerce et des Nouvelles Technologies koerst nog sterk op een industriebeleid, waarbij de ICT sector, de auto-industrie en vliegtuigsector speerpunten zijn. Nieuwe technologie staat wel degelijk op de agenda, maar lijkt toch anders dan het Nederlandse innovatiebeleid. Technopark Casablanca Op het gespecialiseerde Technopark in Casablanca zijn rond de 100 ICTstartups actief. Het gebruik van computer en internet is in opmars in Marokko. Er wordt ook gewerkt aan een gunstig ondernemingsklimaat voor ICT-bedrijven en er wordt geïnvesteerd in onderwijs voor computerspecialisten. Bron: EVD Duurzame energie / Alternatieve energie Marokko heeft de doelstelling om in % van de geproduceerde elektriciteit opgewekt te krijgen uit hernieuwbare energie. In totaal moet 10% van de energievraag komen uit hernieuwbare energie. Het land is nu erg afhankelijk van 7

10 andere landen, zowel voor energiebronnen als geïmporteerde elektriciteit. Dit wil men veranderen. Windenergie en zonne-energie staan duidelijk in de belangstelling als alternatieven. Er zijn al grote windmolenparken gerealiseerd (bijvoorbeeld in de buurt van Tanger). In 1982 is het Renewable Energy Development Center (CDER) opgericht. Deze doelstelling komt bekend voor. Nederland streeft ernaar dat in % van het binnenlandse elektriciteitsverbruik duurzaam wordt geproduceerd. In het regeerakkoord staat het doel om in % van het energieverbruik te laten bestaan uit duurzame energie. Voor de lange termijn wordt gewerkt aan een duurzame energiehuishouding via de Energietransitie. Transport en logistiek Tanger moet de poort tot Afrika worden door middel van een nieuwe haven die wordt gebouwd. Wat komt er kijken bij de ontwikkelingen van zo een logistiek knooppunt? De verbindingen met het achterland zijn ook belangrijk; zowel binnen Marokko als met de buurlanden. Nederland kan worden betiteld als poort tot Europa met de mainports Rotterdam en Schiphol. Is er samenwerking mogelijk tussen Nederland en Marokko op dit specifieke gebied? Nederlandse transportbedrijven zijn ook al (gedeeltelijk) in Marokko actief. Zijn er belemmeringen in hun dagelijkse werk met Marokko? Havenproject Tanger-MED Dit indrukwekkende project moet van Tanger de grootste haven van Noord Afrika maken. Gelegen aan de straat van Gibraltar zal Tanger-MED een overslagstation worden met verbindingen tussen Europa, West Afrika en het West Mediterrane gebied. En voor bedrijven wordt het extra aantrekkelijk om te produceren in de Free Zones. Nederland-EU-Marokko Marokko stelt zich steeds meer open voor handel met het buitenland en buitenlandse investeringen. De Europese Unie is van oudsher Marokko s belangrijkste economische partner. Marokko lid van de EU: een droom of? 20 juli Koning Hassan II vraagt of Marokko lid kan worden van de (toen nog) Europese Gemeenschap. Het motief is economisch: geen tarieven meer op de landbouwexport. Niet onverwacht werd het verzoek afgewezen omdat het land niet in Europa ligt. Geen EU lidmaatschap dus, maar wel zijn de (economische) banden steeds nauwer geworden. 8

11 De belangrijkste drijfveer achter de buitenlandse investeringen in Marokko is de totstandkoming van een vrijhandelszone met de Europese Unie die in 2012 ingaat. Vanaf dat jaar zullen bij invoer in Marokko van machines en verwerkte landbouwproducten geen invoerrechten meer worden geheven. De verwachting is dat de industrie hierdoor een boost zal krijgen. Maar vrijhandel is mogelijk niet voor iedereen een zegen. Er zijn prognoses dat een deel van het Marokkaanse bedrijfsleven het niet zal redden als de beschermde invoerrechten wegvallen. Ook hebben het Europees Nabuurschapsbeleid (ENP) en sinds kort de Mediterrane Unie invloed op de Marokkaanse handelsbetrekkingen. Zo draagt het ENP bij aan economische stabiliteit en hervormingen. Kom met eigen suggesties! Heb je als deelnemer een goed idee voor thema&opdracht? Meer geïnteresseerd in de economische gevolgen van arbeidsmigratie, privatisering van staatsbedrijven, of? We stimuleren je om dit op te pakken. Randvoorwaarden zijn EZ relevantie en uitvoerbaarheid Mogelijke opdrachtvormen Hoe kunnen we vervolgens met een thema aan de slag? Government 2 Government De Nederlandse overheid, waaronder EZ (DG BEB), heeft als doel om overheidssamenwerking met Marokko te intensiveren. Tussen Marokko en Nederland bestaat er bijvoorbeeld een government-to-government (G2G) programma dat uitwisseling van kennis en ervaring stimuleert tussen centrale overheden. Uitgangspunt is een behoefte aan beleidsexpertise aan de Marokkaanse kant. Het Nederlandse belang is een duurzame relatie met de Marokkaanse overheid. Doel van de opdracht is kennisoverdracht tussen Nederland en Marokkaanse jonge ambtenaren. De JongEZ ers kunnen een workshop geven over het Nederlandse beleid. Ook de Marokkaanse partij kan dit doen over hun aanpak. Daarna eventueel discussie. Van de workshop een reportage of verslag maken. Daarbij hoort een aanbeveling: liggen hier mogelijkheden voor een volwaardig G2G project? Onderzoek voor Nederlandse belanghebbenden Het doen van een onderzoek op het beleidsonderwerp. Daarbij worden eerst vragen uit de praktijk (van Nederlandse belanghebbenden: overheden, bedrijven) verzameld. Met die vragen gaat de groep aan de slag en spreekt met mensen in Nederland en Marokko. Het eindresultaat is een rapport en presentatie voor de belanghebbenden. 9

12 4 Programma & uitvoering 4.1 Het voortraject In voortraject werken we toe naar de reis zodat iedereen goed voorbereid het vliegtuig in stapt. De reisdeelnemers krijgen een introductie over de situatie in Marokko. Marokko-kenners, EZ-collega s, het bedrijfsleven en NGO s worden hierbij actief betrokken. Daarnaast is de voorbereiding op de case en de themaopdracht essentieel. Van de deelnemers wordt verwacht dat ze zich in de maanden vooraf inlezen, hun doel en eindresultaten helder maken, en die al voor een deel gaan realiseren. De voorbereiding in de vijf maanden voor de reis is dus intensief. We vertrouwen erop dat iedereen actief deelneemt. De op maat aanpak betekent vrijheid maar vergt ook een strakke planning, wat duidelijk gemaakt wordt in het tijdspad hieronder. In het begin van het traject worden de wensen qua onderwerpen en thema's in kaart gebracht. De deelnemers kunnen dan zelf interessante/kansrijke thema s aandragen of uitgaan van de thema's die door de organisatie zijn uitgedacht. Vervolgens wordt op basis van individuele voorkeuren per thema een team gevormd (maximaal 4 groepen). Later bepaalt elk team ook welk deel van de case zij willen gaan doen. Groepen kunnen gedurende het voortraject voorstellen indienen voor bezoeken in Marokko (zowel bedrijven, overheden, en thema-afhankelijke plaatsen). Die bezoeken moeten de groepen helpen om hun opdracht uit te voeren. In de tabel hieronder is het tijdspad met mijlpalen uiteengezet. Daarin is aangeven tot wanneer de organisatie de initiatieven van de groepen kan faciliteren. Datum Mijlpaal september Presentatie studiereis aan JongEZ-leden 15 oktober Lotingsborrel 22 oktober Kennismakingsbijeenkomst met uitleg over werkwijze/voortraject en introductie Marokko. Voorafgaand en tijdens deze bijeenkomst kunnen deelnemers ideeën en voorkeuren voor een thema aangeven. 29 oktober Indeling in groepen en thema s bekend. Daarna kan een team nog van thema veranderen wanneer de hele groep daar achter staat. 12 november Bijeenkomst over de ondernemersopdracht 30 november Teams hebben voor hun thema de onderzoeksvraag/opdracht/resultaten vastgesteld 10 december Bijeenkomst over de thema s

13 14 januari Deadline voor doorgeven van suggesties voor bezoeken/excursies tijdens de studiereis 4 februari Bijeenkomst over de stand van zaken ondernemersopdracht en thema s begin maart Teams hebben tussenproducten voor zowel de ondernemersopdracht als de thema s gereed. Het streven is om in het voortraject de deelnemers een aantal vrijblijvende cursussen aan te beiden voor persoonlijke ontwikkeling en voor versterking van de te halen doelen. We denken in ieder geval aan een taalcursus Frans en training projectmanagement. 6 De reiscommissie is uiteraard eindverantwoordelijk voor een soepel verlopend voortraject. Niet alleen waakt zij over de planning, maar zal vooral ook met de teams meedenken en hen faciliteren met bezoeken, contacten, etc. De commissie houdt nauw contact met de teams. Dat willen we doen via een structuur van teamleiders met wie we regelmatig overleggen, en door bij elk team als coach aan te schuiven bij vergaderingen. 4.2 Reisprogramma in Marokko De daadwerkelijke reis! Deze zal 11 dagen duren (inclusief vliegen) en plaatsvinden van woensdag 11 t/m zaterdag 21 maart Vier steden spelen in het programma een hoofdrol: Rabat, de hoofdstad en thuisstad van de regering. Casablanca, het economische hart. Tanger, stad in opkomst; na Casablanca het industriële centrum en havenstad met veel economische activiteit. Marrakech, combinatie van oud en nieuw Marokko. Hieronder staat het voorlopige (!) dagprogramma. De nadruk ligt op voorlopig want aan de hand van de invulling van de case, de keuze van thema s en de wensen voor bezoeken zal het reisprogramma een definitieve invulling krijgen. De organisatie heeft al wel een aantal vaste reisdoelen in het 6 We zijn nog in gesprek met EZ om deze cursussen te faciliteren. 11

14 programma opgenomen. Zo zal bijvoorbeeld op de eerste dag de ambassade bezocht worden, en plannen we een aantal culturele uitstapjes. Datum (maart) Plaatsen Activiteiten Woensdag 11 Amsterdam Casablanca Rabat Vertrek vanaf Schiphol Aankomst Casablanca airport Bus naar het hotel in Rabat: 1 uur Kennismaking Nederlandse Ambassade Donderdag 12 Rabat Ministerie van industrie, handel en nieuwe technologie Ministerie van buitenlandse handel Centre Regional d Investissement Vrijdag 13 Rabat Ministerie van energie en mijnen Teammiddag Zaterdag 14 Rabat Teamochtend Citadel Kasbah des Oudaides & het paleis van Moulay Ismail Zondag 15 Rabat Tanger Bus naar Tanger: 3 uur Ceuta, een Spaanse enclave Maandag 16 Tanger Tanger MED Free zone & Nederlandse garnalenpellerij Dinsdag 17 Tanger Casablanca Teamochtend Bus naar Casablanca: 3,5 uur Discussieavond met Nederlandse journaliste Woensdag 18 Casablanca Mega nieuwbouwproject: een complete nieuwe wijk die wordt gebouwd Hassan II Moskee Diner Nederlandse Consul-generaal Donderdag 19 Casablanca Marrakech Teamochtend Nederlands callcenter Bus naar Marrakech: 3 uur Djemaa el Fna, het befaamde marktplein Vrijdag 20 Marrakech Teamochtend Windmolenpark project Verrassingsbezoek: cultureel hoogtepunt Tot in de kleine uurtjes genieten van de Marokkaanse gastvrijheid? Zaterdag 21 Marrakech Casablanca Amsterdam Bus naar Casablanca airport: 3 uur Vlucht terug naar Schiphol. 12

15 Hoe vrij is het programma nu eigenlijk? Een kwart van het programma zal vastliggen met cultuur&natuur Ruim de helft van de tijd bezoeken we met de hele groep ministeries en bedrijven. Hier zit veel flexibiliteit! We realiseren ons dat niet elk bezoek voor elk onderwerp even relevant zal zijn, maar we richten het programma zo in dat de teams er zoveel mogelijk puzzelstukjes uit kunnen halen. Tenminste vier dagdelen (één dagdeel per stad) zijn de teams helemaal vrij om bezoeken te doen, of aan hun deelcase/thema te werken. En natuurlijk blijft er genoeg vrije tijd over voor de nodige ontspanning 4.3 Het natraject Na de reis worden de case en thema-opdracht afgerond, en is het zaak om (aan EZ en de buitenwereld) maximaal te laten zien wat we geleerd hebben. Datum Mijlpaal Maart april 2009 Afronden opdracht door werkgroepen en presenteren resultaten aan belanghebbenden. 22 april 2009 Bijeenkomst voor EZ met presentatie studiereis. 13

16 5 Financieel 5.1 Begroting Deze begroting is voorlopig en vrij ruim genomen; veel aannames zijn aan de voorzichtige kant. Bedragen zijn in euro's. We gaan uit van 36 deelnemers. Inkomsten Uitgaven p.p. totaal p.p. totaal 1a Eigen bijdrage a Vliegtickets b EZ bijdrage b Overnachtingen (10) c Bushuur d Gezamenlijk eten e Sociaal, cultuur, natuur f Relatiegeschenken g Tolk h Reisondersteuning HIC i Voor-& natraject j Onvoorzien (10%) Toelichting op de posten 1a We kunnen de reis mogelijk goedkoper realiseren dan de voorgeschreven 500. Voor nu gaan we echter nog van dit bedrag uit. 1b 2a 2b Aanname: EZ bijdrage = eigen bijdrage Retour Casablanca. Deze prijs is een schatting. Vliegmaatschappijen met ticketprijs (bron: vliegtickets.nl, 1 volwassene, maart 2009) - Iberia: Air France: Lufthansa: KLM: 336 Het aantal stoelen voor deze (lage) prijs is meestal beperkt. Anderzijds kunnen we een groepskorting bedingen. Voor nu gaan we nu uit van een hoger bedrag: 350 euro Aanname: 30 euro p.p. per nacht, bij tweepersoonskamers Deze is gebaseerd op cijfers van de Lonely Planet (verblijf instapklasse 3-27 euro, middenklasse euro) Verder bevestigen diverse ho(s)tel sites dat we voor deze prijs terecht kunnen in alle vier de steden. 14

17 2c 2d 2e Het HIC gaf aan dat een bus 250 tot 300 euro per dag kost, afhankelijk van het aantal dagen. We gaan uit van een worst case: 10 dagen a 300 euro + brandstof. Brandstofkosten: 1500 km * 1 op 2 * 0,70 euro per liter diesel = We gaan uit van 7,50 pp voor een maaltijd x 10 maaltijden Lonely Planet (simpele maaltijd 2,5-4 euro, middenklasse 4-18 euro) O.a. entree Hassan II moskee (10 euro / 100Dh p.p.) 2f We houden ongeveer het bedrag aan van 2006 & g 2h 2i 2j Het is nog niet zeker of we een tolk gaan inzetten bij bezoeken van ministeries, maar we willen hier wel een bedrag voor reserveren. Tolken in Marokko zijn duur (400 euro per dag). Waarschijnlijk hebben we een beter alternatief; het HIC heeft aangegeven dat zij waarschijnlijk goedkoper (helft van de prijs), Nederlandstalige vertaling kunnen leveren. Bedrag gereserveerd voor ondersteuning door het HIC ter plekke. Tegen kosten voor reis& verblijf kan het HIC enkele dagen met ons meereizen. Het is nog niet zeker of hen gaan inschakelen, maar we willen hier wel een bedrag voor reserveren. Vertrekborrel: 150 euro Presentatie resultaten aan EZ: 250 euro 10 procent van de kosten die nog niet vast staan. Omdat dat op dit moment voor alle kosten geldt, is deze post nog erg hoog. 15

18 6 Team Het Marokko-team: Esther Schuurmans (Dg EP) * Ruben Dragtstra (EVD) Dave Pieters (Dg O&I) Arjan Uwland (Dg O&I) * Ramon Rentmeester (SenterNovem) * Werken mee tot aan het reisvoorstel / 26 augustus Met medewerking van: DG BEB Jeanette Scherpenzeel /6266 NB: Per 1 september andere functie (MVO) Ambassade Nederland in Rabat Drs. Marjo Baayen Senior Medewerker - Economische Afdeling (00 algemeen nummer) EVD Sabrina Waltmans Landenmedewerker Noord-Afrika (070) Bregje Korteweg G2G o.a. voor Marokko HIC - Handels en Investeringscentrum Marokko Hans Krielen Directeur

19

Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA

Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA De missie vindt plaats tussen 19 tot en met 26 oktober. Na de succesvolle missie van vorig jaar is besloten

Nadere informatie

diabetes, psychiatrie en palliatieve zorg/oncologie. Voor de deelnemers zullen accreditatiepunten aangevraagd worden.

diabetes, psychiatrie en palliatieve zorg/oncologie. Voor de deelnemers zullen accreditatiepunten aangevraagd worden. Shouf Shouf Marokko organiseert jaarlijks in samenwerking met verschillende achterstandsfondsen waaronder AOF Amsterdam en FAW Rotterdam nascholingsreizen voor huisartsen en POHs onder andere naar Marokko.

Nadere informatie

UITNODIGING LEDENREIS 31 oktober 3 november 2012 ISTANBUL

UITNODIGING LEDENREIS 31 oktober 3 november 2012 ISTANBUL UITNODIGING LEDENREIS 31 oktober 3 november 2012 ISTANBUL Waar oost en west elkaar ontmoeten. Waarom Istanbul? Viering van 400 jaar diplomatieke betrekkingen Nederland -Turkije Poort van Azië Veel economische

Nadere informatie

Women Entrepreneurship and Professionals. Capacity building and Leadership development. Tegen alle verwachtingen in?

Women Entrepreneurship and Professionals. Capacity building and Leadership development. Tegen alle verwachtingen in? Women Entrepreneurship and Professionals GreenDreamCompany organiseert de inspirerende expeditie Women Entrepreneurship and Professionals speciaal voor vrouwelijke professionals en ondernemende Nederlandse

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

NIEUW TE ONTWIKKELEN LOGISTIEK BEDRIJFSGEBOUW

NIEUW TE ONTWIKKELEN LOGISTIEK BEDRIJFSGEBOUW VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE KOOP NIEUW TE ONTWIKKELEN LOGISTIEK BEDRIJFSGEBOUW TRADE PORT NOORD VENLO TE KOOP NIEUW TE REALISEREN LOGISTIEK GEBOUW TRADE PORT NOORD VENLO Bent u op zoek naar een

Nadere informatie

SADS Giro di Marokko 2015 Info avond, 14 november 2014

SADS Giro di Marokko 2015 Info avond, 14 november 2014 SADS Giro di Marokko 2015 Info avond, 14 november 2014 1 8 Daagse Fly & Drive rondreis Marokko, inclusief: Retour vliegticket NL / Zuid Spanje Vertrek NL 18 april 2015 Vertrek Zuid Spanje 25 april 2015

Nadere informatie

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business Economische opgave Internationalisering - Kennis: wat gebeurt daar? - Verzoek van het bedrijfsleven uit de Osse Haven: logistieke hub - Internationale bedrijven naar Oss - Platform om andere partijen te

Nadere informatie

Handelsmissie groenten, fruit en melkveehouderij Maak kennis met het potentieel in de groente en fruit sector en de melkveehouderij in Kosovo

Handelsmissie groenten, fruit en melkveehouderij Maak kennis met het potentieel in de groente en fruit sector en de melkveehouderij in Kosovo Handelsmissie groenten, fruit en melkveehouderij Maak kennis met het potentieel in de groente en fruit sector en de melkveehouderij in Kosovo Recura en Terwel nodigen u van harte uit om deel te nemen aan

Nadere informatie

TOM - TWENTS ONDERNEMERS MAGAZINE. Business Development Mission naar Dubai en Qatar

TOM - TWENTS ONDERNEMERS MAGAZINE. Business Development Mission naar Dubai en Qatar TOM - TWENTS ONDERNEMERS MAGAZINE Business Development Mission naar Dubai en Qatar Een buitengewone kennismaking vol highlights Dubai en Qatar behoren op dit moment tot de meest interessante landen ter

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Vraag & Aanbod Dag van de Maakindustrie

Vraag & Aanbod Dag van de Maakindustrie Vraag & Aanbod Dag van de Maakindustrie Workshop Internationaal Ondernemen Micha van Lin, Hoofd Internationaal Ondernemen Patrick Walison, Adviseur Internationaal Ondernemen 6-12-2011 1 FME-CWM Werkgeversorganisatie

Nadere informatie

DE INDUSTRIE: MOTOR VAN VERNIEUWING. Drie acties voor een nieuw Kabinet. Manifest 2017

DE INDUSTRIE: MOTOR VAN VERNIEUWING. Drie acties voor een nieuw Kabinet. Manifest 2017 DE INDUSTRIE: Drie acties voor een nieuw Kabinet MOTOR VAN Manifest 2017 VERNIEUWING Nederlandse industriële bedrijven behoren tot de top van de wereld. We zijn wereldmarktleider in chipmachines en medische

Nadere informatie

Nieuwe bedrijvigheid. Flevokust Lelystad. unieke multimodale situering. Lokale ontwikkeling. 115 hectare havengebonden bedrijventerrein

Nieuwe bedrijvigheid. Flevokust Lelystad. unieke multimodale situering. Lokale ontwikkeling. 115 hectare havengebonden bedrijventerrein Flevokust Lelystad Nieuwe bedrijvigheid Flevokust spoorverbinding Filevrij Lelystad synergie unieke multimodale situering groen milieucategorie 5 transportmodaliteiten Bereikbaarheid flexibiliteit in kavelgrootte

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

KTA Brakel op twinningreis naar Marokko

KTA Brakel op twinningreis naar Marokko KTA Brakel op twinningreis naar Marokko Respect, gelijkwaardigheid en diversiteit zijn de sleutelwoorden in een twinningproject tussen een Vlaamse en Marokkaanse school. Een twinning wordt opgezet op basis

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager Ondernemen in crisistijd Eddy Drent International Finance Manager 13 september 2012 Rabobank Groep wereldwijd 1.650 kantoren in 48 landen, 19 International Desks om NL klanten te bedienen in 23 landen

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

LOGBOEK Werkweek 24 t/m 28 juni

LOGBOEK Werkweek 24 t/m 28 juni LOGBOEK Werkweek 24 t/m 28 juni Leerlingen: 1.) 2.) 3.) 4.) 5.) Coach: Groepsnaam: 1 LOGBOEK WERKWEEK Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Planning... 3 De opdrachten... 4 Reisplan... 5 Stap

Nadere informatie

Actieplan Moes- Verkeer Traject Take The Lead van het NJR

Actieplan Moes- Verkeer Traject Take The Lead van het NJR Actieplan MoesVerkeer Traject Take The Lead van het NJR Aan: Andel de Haan Actieplan voor Take The Lead, van NJR MoesVerkeer 2 april 2013 Jasmijn van Es Jasmijn.vanes@hotmail.com www.moesverkeer.wordpress.com

Nadere informatie

PROGRAMMA. Handelsmissie naar Curaçao en Bonaire 7 16 september 2005

PROGRAMMA. Handelsmissie naar Curaçao en Bonaire 7 16 september 2005 PROGRAMMA Vervoer van en naar Schiphol Op eigen gelegenheid. Handelsmissie naar Curaçao en Bonaire 7 16 september 2005 Vluchten Woensdag 7 september Amsterdam Curaçao (Hato) KL 735 13.05 16.40 uur Donderdag

Nadere informatie

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs VOORBLAD De volgende hulpmiddelen zijn toegestaan bij het examen: Bosatlas 52 e of 53 e druk en kladpapier Aantal vragen: 2 Aantal pagina s: 6 Bijlage(n): geen Beoordeling van het examen Open vragen: 100

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

subsidy house Villapark 7/8 3051 BP Rotterdam +31-(0)10-2189743

subsidy house Villapark 7/8 3051 BP Rotterdam +31-(0)10-2189743 Om als bedrijf concurrerend te blijven is het van belang voortdurend te ontwikkelen. Hierbij is het betreden van nieuwe markten, samenwerken met andere bedrijven en investeren vaak noodzakelijk. Dergelijke

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR 20 AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING KOERS NOORD: OP WEG NAAR

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 612 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Presentatie HISWA. Marktentree Brazilië. >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

Presentatie HISWA. Marktentree Brazilië. >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Presentatie HISWA Marktentree Brazilië 2 NL EVD Internationaal stimuleert internationaal en een positieve beeldvorming van Nederland in het buitenland. 3 Kerntaken Stimuleren en ondersteunen van Nederlandse

Nadere informatie

De IMVO-thermometer. Een onderzoek naar de handelsrelaties tussen Nederlandse MKB ers en ontwikkelingslanden en opkomende markten

De IMVO-thermometer. Een onderzoek naar de handelsrelaties tussen Nederlandse MKB ers en ontwikkelingslanden en opkomende markten De IMVO-thermometer Een onderzoek naar de handelsrelaties tussen Nederlandse MKB ers en ontwikkelingslanden en opkomende markten Juni 2013 Ontwikkelingslanden en opkomende markten domineren de lijst van

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

AFRIC EN. Venster op die Kaap. Onderwijssafari in Zuid-Afrika

AFRIC EN. Venster op die Kaap. Onderwijssafari in Zuid-Afrika AFRIC EN Venster op die Kaap Onderwijssafari in Zuid-Afrika Lever je graag een bijdrage aan de ontwikkeling van een nieuwe generatie wereldburgers? Wil je samen met Zuid-Afrikaanse collega s onderzoeken

Nadere informatie

Uniek aan deze reis Naast highlights van Marokko ook onbekende hoogtepunten als de Ourikavallei

Uniek aan deze reis Naast highlights van Marokko ook onbekende hoogtepunten als de Ourikavallei Hoogtepunten Marokko Langs de kleurrijke koningssteden 8-daagse vliegreis Verzorging halfpension Verblijf in 5 hotels Rondreis 1320 km Hoogtepunten van deze reis Marrakech, Fès, Meknès en Rabat Hassan

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I Politiek en ruimte Opgave 6 bron 9 In de periode 2000-2006 zal de Europese Unie financiële steun voor sociaal-economische ontwikkeling toekennen aan twee soorten regio s: de regio s met een ontwikkelingsachterstand

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

CHINA DESK RAPPORTAGE EN VOORTGANG 1 e kwartaal 2014

CHINA DESK RAPPORTAGE EN VOORTGANG 1 e kwartaal 2014 CHINA DESK RAPPORTAGE EN VOORTGANG 1 e kwartaal 2014 Algemeen Zoals al aangekondigd in de evaluatie van december 2013 zijn in het 1 e kwartaal van 2014 de bestaande contacten verder uitgebouwd en zijn

Nadere informatie

Economische visie. Gemeente Cranendonck

Economische visie. Gemeente Cranendonck Economische visie Gemeente Cranendonck Economische visie voor en door ondernemers Om in de toekomst de kansen en mogelijkheden op economisch gebied optimaal kunnen benutten, is een gezamenlijke koers en

Nadere informatie

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Voorzitter ASFA, dagvoorzitter Etc, Dames en heren,.. Goedemorgen, Met

Nadere informatie

HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN:

HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN: HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN: Verklaring van de Ministers van Buitenlandse Zaken van het Koninkrijk der Nederlanden en de Franse Republiek Inleiding DE NEDERLANDS-FRANSE BILATERALE

Nadere informatie

Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo

Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo Projectweek Suriname 2010 blz. 1 PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo

Nadere informatie

Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011

Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011 Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011 Dames en heren, Degenen, die hier te lande na 1820 verbetering van

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt.

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Grote klus van : Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Laat de opdrachten aftekenen door een juf. Je mag natuurlijk

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT WERKDOCUMENT. Commissie cultuur en onderwijs 7.3.2008

EUROPEES PARLEMENT WERKDOCUMENT. Commissie cultuur en onderwijs 7.3.2008 EUROPEES PARLEMENT 2004 Commissie cultuur en onderwijs 2009 7.3.2008 WERKDOCUMENT inzake het voorstel voor het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een actieprogramma ter verhoging

Nadere informatie

1 De markt voor de Nederlandse landbouw 9. 2 Bepaling verkoopprijs Opbrengsten en bedrijfsvoering Kostengericht handelen 31

1 De markt voor de Nederlandse landbouw 9. 2 Bepaling verkoopprijs Opbrengsten en bedrijfsvoering Kostengericht handelen 31 Inhoud Voorwoord 5 Alleen op de wereld? 6 1 De markt voor de Nederlandse landbouw 9 2 Bepaling verkoopprijs 16 3 Opbrengsten en bedrijfsvoering 22 4 Kostengericht handelen 31 5 Kosten vergelijken 49 6

Nadere informatie

NASCHOLING ISTANBUL 2016

NASCHOLING ISTANBUL 2016 NASCHOLING ISTANBUL 2016 MEDISCHE DIVERSITEIT IN WONDERBAARLIJK ISTANBUL MAANDAG, 18 APRIL t/m ZONDAG, 24 APRIL 2016 Mathenesserlaan 540 3023 HL Rotterdam T. (010) 820 22 13 nascholing@sanitasinstituut.nl

Nadere informatie

Op ontdekkingsreis naar China Informatieavond

Op ontdekkingsreis naar China Informatieavond 1 Informatieavond Doel van de reis Voorlopig reisprogramma Shanghai, Suzhou, Yiwu Visum China Verwachte kosten Crowdfunding Voorbereiding Terugkoppeling Tips & films Contactgegevens 2 Doel van de reis

Nadere informatie

Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen?

Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen? Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen? walgierscapetowndhakakuwaitmaputoriodejaneirosarajevovilniusammancanberradohakualalumpurmexicocityrigaseoulviennaankaracairo Wat kan de Nederlandse

Nadere informatie

Marokko. 5 t/m 12 maart 2011

Marokko. 5 t/m 12 maart 2011 Marokko 5 t/m 12 maart 2011 Deze keer een heel andere vakantie dan we gewend zijn: een groepsreis (25 personen) met collega s van Wim naar Marokko. De reis is georganiseerd door zijn Marokkaanse collega

Nadere informatie

Bron: Agentschap NL. Spanje: Toelevering automobielindustrie

Bron: Agentschap NL. Spanje: Toelevering automobielindustrie Bron: Agentschap NL Spanje: Toelevering automobielindustrie De Spaanse automobielfabrieken De automotive sector in Spanje is van groot belang voor de Spaanse economie. Het biedt werk aan een groot aantal

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015 MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN ICCO Onderzoek 2015 Inhoud 1. Uitgangspunten 2. Onderzoek Demografie Bedrijfsgegevens Functie van de respondent Landen Wat zijn mensenrechten? Waarom mensenrechten? Six step

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland Een geweldige plek om zaken te doen

Zuidwest-Nederland Een geweldige plek om zaken te doen Zuidwest-Nederland Een geweldige plek om zaken te doen Zuidwest-Nederland omvat de provincie Zeeland en het westen van de provincie Noord-Brabant. Als veelbelovende regio met ongeveer 100.000 bedrijven

Nadere informatie

Onder de Marokkaanse bevolking die woonachtig is in Nederland. Mei 2009

Onder de Marokkaanse bevolking die woonachtig is in Nederland. Mei 2009 Onder de Marokkaanse bevolking die woonachtig is in Nederland Mei 2009 2 1. Gesproken talen Gesproken talen Q0. Spreekt u Een Arabisch dialect % Ja 1ste Gen 95% 2de Gen 86% Berbers zoals Tarifite, Riffijns,

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij Hartelijk welkom Even voorstellen Rabobank Breda Samen sterker Duurzaam nieuw hoofdkantoor Rabobank Breda 1509142 Duurzaam nieuw hoofdkantoor: film MKB-visie Alexander

Nadere informatie

duurzaam Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling

duurzaam Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Zin in ondernemen Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Zin in ondernemen? Zin in ondernemen? is een meerjarig project gericht op de stimulering van energiebesparing en ondernemen. Met

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be Europees Instituut voor Onderzoek over de Mediterrane en Euro-Arabische Samenwerking www.medea.be V O O R S T E L L I N G Voor Europa is de samenwerking met haar naaste buren de Arabische en Mediterrane

Nadere informatie

Handelsmissie. 4 t/m 9 April 2017 Curaçao

Handelsmissie. 4 t/m 9 April 2017 Curaçao Handelsmissie 4 t/m 9 April 2017 Curaçao 1 Handelsmissie Curaçao In deze brochure treft u meer informatie aan met betrekking tot de handelsmissie naar Curaçao welke plaats gaat vinden van dinsdag 4 april

Nadere informatie

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Wie ben ik? Mijn naam is Graham Degens Ik heb >30 jaar in de olie industrie gewerkt, om olie en gas optimaal

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Inschrijven kan u telefonisch op 00 32 (0)89 464606

Inschrijven kan u telefonisch op 00 32 (0)89 464606 Ondernemersreis Israel extra groep 12/01/2012 MELKVEE STUDIEREIS ISRAËL Groep 1: 21 tot 26 februari 2012 - volzet Groep 2 : 28 februari tot 4 maart 2012 nieuwe groep, nog 10 plaatsen Vooreerst willen we

Nadere informatie

INLEIDING: WAAROM HET IVOOR 1 DEEL 1. DUURZAME ONTWIKKELING EN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN 11

INLEIDING: WAAROM HET IVOOR 1 DEEL 1. DUURZAME ONTWIKKELING EN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN 11 INHOUDSOPGAVE INLEIDING: WAAROM HET IVOOR 1 1. ESF-PROJECT HET IVOOR... 5 1.1 Noden...5 1.2 Doelstellingen...6 1.3 Doelgroep...6 1.4 Activiteiten...6 1.5 Referenties...7 2. DANKWOORD... 9 2.1 Docenten

Nadere informatie

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheidsdialoog Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheid U kunt waarschijnlijk bijna alle woorden relateren aan uw organisatie. Maar welke zijn echt relevant en significant?

Nadere informatie

De Europese Investeringsbank in kort bestek

De Europese Investeringsbank in kort bestek De Europese Investeringsbank in kort bestek Als bank van de EU bieden wij financiering en expertise aan gezonde en duurzame investeringsprojecten binnen en buiten Europa. De 28 EU-lidstaten zijn onze aandeelhouders,

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5

ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5 ANTWOORDEN EINDTOETS HOOFDSTUK 5 RONDKOMEN ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5 TOETS 1 RONDKOMEN 1 Prioriteiten stellen. 2 B 3 2,55 + 2,80 = 5,35 4 52 27 : 12 + 95 : 2 + 40,50 : 3 + 25 = 203. 5 A 3; B 4; C 2; D 1.

Nadere informatie

Analyse Prinsjesdag 2016 Troonrede & Miljoenennota

Analyse Prinsjesdag 2016 Troonrede & Miljoenennota Analyse Prinsjesdag 2016 Troonrede & Miljoenennota Inhoud 1. Samenvatting Miljoenennota en Troonrede 2. Advies Raad van State 3. Budgettair beleid per Ministerie 4. Vervolg 2016 Samenvatting Miljoenennota

Nadere informatie

Topsectoren en de Samenwerkingsagenda EZ-provincies-MKB

Topsectoren en de Samenwerkingsagenda EZ-provincies-MKB High Tech Systems & Materials Life Sciences & Health Agro-Food Logistiek BEDRIJVEN Water Topsectoren en de Samenwerkingsagenda EZ-provincies-MKB Creatieve Industrie Energie Meer geld en betere dienstverlening

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen bouw- en vastgoedsector Marokko. Marco Rensma Partner Maison de Commerce Pays-Bas & Maroc April 2014

Trends en ontwikkelingen bouw- en vastgoedsector Marokko. Marco Rensma Partner Maison de Commerce Pays-Bas & Maroc April 2014 Trends en ontwikkelingen bouw- en vastgoedsector Marokko Marco Rensma Partner Maison de Commerce Pays-Bas & Maroc April 2014 1 Korte profielschets bouw- en vastgoedsector Marokko 6% van het Bruto Binnenlands

Nadere informatie

Studiereiscommissie 2011. Bestemmingen Studiereis 2011

Studiereiscommissie 2011. Bestemmingen Studiereis 2011 Studiereiscommissie 2011 Bestemmingen Studiereis 2011 De studiereis Mastervak (SM300) van 4 EC Tweeweekse reis in april/mei 2011 Kennismaking met scheikunde in een ver land: Chemische bedrijven Universiteiten

Nadere informatie

Californië. 11 februari - 22 februari

Californië. 11 februari - 22 februari Californië 11 februari - 22 februari 12-daagse rondreis Californië Californië is een van de belangrijkste landbouwgebieden van Amerika. Door het gunstige klimaat worden hier veel verschillende gewassen

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012

Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012 1 Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012 Matching Grant project van de RC Heerlen en de RC Accra Airport te Accra in Ghana Paul Franken Tekst: Paul Franken Tekst ontvangen zondag 15 juli

Nadere informatie

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 3 8 maart 2015

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 3 8 maart 2015 6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis 3 8 maart 2015 Dag 1, dinsdag Vertrek per KLM 427 om 14.30 uur van Amsterdam naar Dubai Aankomst om 23.59 uur, M&G met Nederlandse gids Transfer naar het viersterren

Nadere informatie

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT MJA3 ICT-sector Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT Duurzaamheid @ Nederland ICT Resultaten en initiatieven Nederland ICT op energiebesparing & milieu» MJA3 energie-efficiëntie

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Debat: Nationalisering of privatisering?

Debat: Nationalisering of privatisering? Debat: Nationalisering of privatisering? Korte omschrijving werkvorm: Uw leerlingen leren wat een collectieve voorziening is. Doorgaans worden collectieve voorzieningen in Nederland door de overheid gefinancierd,

Nadere informatie

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina Nieuwe ICT exportmarkten kostenbesparing innovatie Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina 1. Missie naar Palestina Van 6 tot 8 december 2013 vond een economische missie naar Palestina

Nadere informatie

Convenant Partners for International Business. Taskforce Qatar WK 2022

Convenant Partners for International Business. Taskforce Qatar WK 2022 Convenant Partners for International Business Taskforce Qatar WK 2022 Amsterdam, 19 september 2012 Ondergetekenden, Convenant Partners for International Business Taskforce Qatar WK 2022 Cluster Sport,

Nadere informatie

Asielzoekers in Nederland

Asielzoekers in Nederland Asielzoekers in Nederland Hanneke Schuurman 5 6 Asielzoekers in Nederland Hanneke Schuurman Uitgeverij Heijink, Hardenberg 7 Auteur: Hanneke Schuurman ISBN: 9789463184496 Coverontwerp: Bertina Schuurman

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Studiereis groen onderwijs in Marokko maart 2011

Studiereis groen onderwijs in Marokko maart 2011 Studiereis groen onderwijs in Marokko maart 2011 Een ontmoeting met de Marokkaanse cultuur, het (groene) onderwijssysteem, docenten, leerlingen en de groene sector. Beste collega, In oktober jl. heeft

Nadere informatie

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB)

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) R. Radjie 15 Februari 2011 Inhoudsopgave Definitie en gegevens MKB sector in Suriname Kwalitatieve analyse MKB sector Aanbevelingen

Nadere informatie

2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner. 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU

2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner. 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU FEST! M O R A DA S T I DU 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU 2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner Ongeveer twintig procent van de EU-burgers heeft Duits als moedertaal. Dat

Nadere informatie

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 4 9 november 2014

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 4 9 november 2014 6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis 4 9 november 2014 Dag 1, dinsdag Vertrek per KLM 427 om 14.30 uur van Amsterdam naar Dubai Aankomst om 23.59 uur, M&G met Nederlandse gids Transfer naar het

Nadere informatie