Belangenverstrengeling: een belangwekkend thema

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Belangenverstrengeling: een belangwekkend thema"

Transcriptie

1 Belangenverstrengeling: een belangwekkend thema Pensioenfondsen beschikken gezamenlijk over circa 1000 miljard euro. Vrijwel alle werkzaamheden in het kader van het beheer van dit omvangrijke vermogen en de uitvoering van de pensioenregelingen zijn uitbesteed aan derden. Met deze uitbesteding zijn grote belangen gemoeid. Pensioenfondsbestuurders dienen bij de vervulling van hun taak de persoonlijke belangen en belangen die samenhangen met andere (neven)functies geen rol te laten spelen. DNB heeft onlangs onderzoek verricht naar belangenverstrengeling om de beheersing van het risico daarop in kaart te brengen. Uit dit onderzoek volgt dat veel pensioenfondsen de zaken niet goed op orde hebben. WAT IS BELANGENVERSTRENGELING? Op grond van art. 105, lid 2 PW moeten (mede)beleidsbepalers van een pensioenfonds zich bij de vervulling van hun taak richten naar de belangen van de (gewezen) deelnemers, pensioengerechtigden, andere aanspraakgerechtigden en de werkgever. De (mede) beleidsbepalers dienen ervoor te zorgen dat al deze belangen op een evenwichtige wijze worden vertegenwoordigd. Wanneer persoonlijke of professionele belangen van (mede)beleidsbepalers, al dan niet bewust, een rol spelen bij de besluitvorming, is sprake van belangenverstrengeling. Het fonds handelt dan niet in het belang van alle stakeholders, maar dient ook een ander belang. De pensioensector is om verschillende redenen gevoelig voor belangenverstrengeling. Pensioenfondsen hebben een groot vermogen en daarnaast veel werk te vergeven, doordat ze vrijwel alle werkzaamheden aan derden uitbesteden. De (mede)beleidsbepalers zijn vervolgens in grote mate afhankelijk van deze derden, omdat sprake is van informatieachterstand. Daarnaast zijn veel pensioenfondsbestuurders ook in dienst bij de sponsor, waardoor al direct een tegenstrijdig belang kan ontstaan. Ook is het gebruikelijk dat pensioenfondsbestuurders binnen de pensioensector meerdere functies hebben. Hierdoor kunnen conflicterende belangen ontstaan of kan in elk geval de schijn van belangenverstrengeling worden gewekt. Zoiets tast de integriteit van het pensioenfonds aan. Drie arresten Dat het in de pensioensector niet altijd goed gaat, blijkt uit drie arresten van de Ondernemingskamer. 1 In twee van deze arresten hebben pensioenfondsbestuurders gelden van het pensioenfonds ter beschikking gesteld aan vennootschappen waarbij het bestuur zelf, direct of indirect, is betrokken. In de derde zaak betrof het pensioenfondsbestuurders die aan zichzelf leningen verstrekten zonder daarbij rente of zekerheden te verlangen. In deze gevallen werd geoordeeld dat sprake was van wanbeleid en/of werd een bewindvoerder aangesteld. Naast het benoemen van een bewindvoerder of het vaststellen van wanbeleid zijn er andere maatregelen mogelijk in geval van (de schijn van) belangenverstrengeling. Allereerst kan het een reden zijn voor schorsing en ontslag. Tevens kan het pensioenfonds, bijvoorbeeld op basis van een ondertekende gedragscode, het behaalde voordeel ongedaan maken. Daarnaast leidt belangenverstrengeling van een (mede)be- Desiree van der Veer en Arno Voerman Mr. D. van der Veer en mr. J. A. Voerman zijn advocaat bij Van Doorne te Amsterdam 1 Hof Amsterdam 13 mei 2004, ECLI:NL:GHAMS:2004:AQ6693, Hof Amsterdam 10 november 1994, 416/94 OK en Hof Amsterdam 31 oktober 1991, ECLI:NL:GHAMS:1991:AD1523. Pensioen Magazine mei

2 belangenverstrengeling leidsbepaler tot een incident dat aan DNB moet worden gemeld (art. 19a Besluit FTK). Belangenverstrengeling kan ook leiden tot een toezichtantecedent, wat gevolgen kan hebben bij een toetsing op betrouwbaarheid en geschiktheid door DNB. In ernstige gevallen kan het pensioenfonds zelfs aangifte doen, wat mogelijk leidt tot een strafrechtelijke vervolging van de (mede)beleidsbepaler. Naast gevolgen voor de bestuurders zelf heeft belangenverstrengeling ook negatieve consequenties voor het pensioenfonds. Denk aan financiële en reputatieschade. Belangenverstrengeling kan derhalve verstrekkende gevolgen hebben. Om die reden bevat de wet- en regelgeving voorschriften ten aanzien van (het voorkomen van) belangenverstrengeling. WET- EN REGELGEVING Eind jaren negentig stelden veel fondsen voorschriften op ter voorkoming van belangenconflicten en misbruik van de bij het fonds aanwezige informatie. Per 1 januari 2000 introduceerde de wetgever in de Pensioen- en Spaarfondsenwet (PSW) een wettelijke basis voor deze zelfregulering, waarmee ook alle andere fondsen werden verplicht een gedragscode op te stellen ter voorkoming van belangenverstrengeling (art. 5a (oud) PSW). In de huidige Pensioenwet vormt de verplichting tot beheerste en integere bedrijfsvoering de wettelijke basis voor regelgeving omtrent belangenverstrengeling (art. 143 PW). In lagere regelgeving is dit uitgewerkt in het voorschrift om zorg te dragen voor een systematische analyse van integriteitsrisico s, aan de hand waarvan een integriteitsbeleid moet worden opgesteld (art. 19 Besluit FTK). Inmiddels is ook concrete regelgeving rond het integriteitsrisico belangenverstrengeling opgesteld (art. Pensioenfondsen moeten, naast de gedragscode, beschikken over procedures en maatregelen inzake belangenverstrengeling 20 Besluit FTK). Pensioenfondsen moeten, naast de gedragscode, beschikken over procedures en maatregelen inzake belangenverstrengeling. Dit beleid moet duidelijk maken hoe moet worden omgegaan met: persoonlijke, professionele en financiële belangen in de relatie met de werkgever; vertrouwelijke informatie; het verrichten van privétransacties; en het vervullen van nevenactiviteiten. 2 In tegenstelling tot de gedragscode moet dit beleid zich ook richten op personen die niet in dienst zijn van het fonds, maar in opdracht van het fonds opdrachten verrichten. Sinds 2013 dienen pensioenfondsen tevens te voorkomen dat sprake is van personele unies op het niveau van (mede)beleidsbepalers van het fonds en derden aan wie werkzaamheden worden uitbesteed (art. 20, lid 2 Besluit FTK). Er is sprake van een personele unie wanneer een (mede)beleidsbepaler van het fonds werkt bij of deel uitmaakt van het bestuur, het toezichthoudende orgaan of de directie van de organisatie waaraan werkzaamheden zijn uitbesteed. 3 Dit is derhalve een specifiek voorschrift om belangenverstrengeling te voorkomen, naast de open normen die de wet- en regelgeving biedt. 4 Mogelijk staat pensioenfondsen een nieuw voorschrift op het gebied van belangenverstrengeling te wachten. De wetgever heeft het voornemen de huidige tegenstrijdigbelangbepaling voor nv s en bv s ook toe te passen op andere rechtspersonen. 5 Dit zou betekenen dat een pensioenfondsbestuurder niet kan deelnemen aan de beraadslaging en besluitvorming als hij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang van de stakeholders van het pensioenfonds. AANLEIDING ONDERZOEK Ondanks de wet- en regelgeving gaat het beheersen van de risico s op belangenverstrengeling in de praktijk niet altijd goed. DNB ziet hierin aanleiding voor een onderzoek onder de pensioenfondsen. Daarnaast verandert door de invoering van de Wet versterking bestuur pensioenfondsen bij veel fondsen de samenstelling van het geheel van personen dat direct of indirect invloed kan uitoefenen op de besluitvorming van het fonds. Volgens DNB is dit daarom een goed moment is om extra aandacht te besteden aan mogelijke belangenverstrengeling. Sterker nog, de pensioenfondsen worden hiertoe gedwongen doordat DNB de pensioenfondsen heeft gevraagd een self-assessment over belangenverstrengeling in te vullen. In december 2014 kwam DNB naar buiten met de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek. En in januari 2015 heeft ze alle pensioenfondsen per brief nader op de hoogte gebracht van de algemene uitkomsten, waarbij ze ook heeft aangegeven wat ze van het desbetreffende pensioenfonds verwacht om de risico s op belangenverstrengeling in de toekomst beter te beheersen. Op verzoek van diverse pensioenfondsen heeft DNB in januari 2015 ook Good Practices gepubliceerd waarin diverse aanbevelingen staan om (de schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen. Hierna gaan we eerst nader in op de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek, en vervolgens bespreken we de Good Practices. UITKOMSTEN ONDERZOEK DNB stelt om te beginnen dat er pensioenfondsen zijn die het risico op belangenverstrengeling optimaal beheersen. Deze fondsen zijn zich bewust van mogelijke risico s en hebben passende maatregelen genomen om het risico op belangenverstrengeling tegen te gaan. Toch valt DNB het beeld dat uit het onderzoek naar voren komt tegen. Wel is er een positief punt. Dit betreft het beleid ten aanzien van relatiegeschenken. Slechts één pensioenfonds heeft geen beleid opgesteld voor het al dan niet accepteren van geschenken en giften. Een dergelijke procedure lijkt daarmee van- 18 mei 2015 Pensioen Magazine

3 zelfsprekend in de pensioensector. Waar beleid voor het aanvaarden van geschenken inmiddels gemeengoed is, geldt dat nog niet voor het inzicht in hoofd- en nevenfuncties van beleidsbepalers. Een groot aantal fondsen heeft hier geen inzicht in. Dat is echter wel noodzakelijk om te weten welke belangen bewust of onbewust een rol kunnen spelen bij de afweging die een (mede)beleidsbepaler maakt. Om die reden zou het pensioenfonds op de hoogte moeten zijn van alle andere functies van de (mede) beleidsbepalers. Voorts ontbreekt bij meer dan de helft van de pensioenfondsen het inzicht in de privébelangen van de (mede)beleidsbepalers. Dit vormt eveneens een risico voor een integer beleid en een evenwichtige belangenafweging. Waar beleid voor het aanvaarden van geschenken inmiddels gemeengoed is, geldt dat nog niet voor het inzicht in hoofd- en nevenfuncties van beleidsbepalers Een andere belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat een groot aantal pensioenfondsen geen analyse maakt van het risico op belangenverstrengeling. Die fondsen hebben niet vastgesteld hoe binnen de organisatie bepaalde, al dan niet reeds geïdentificeerde risico s een rol kunnen spelen. Ze weten niet wat de kans is dat een bepaald risico zich voordoet en wat in dat geval de schade zal zijn. Zonder kennis hiervan is het niet mogelijk om passende maatregelen te nemen. Het opgestelde beleid is in dat geval te algemeen en niet toegespitst op de specifieke situatie van het fonds en de daarbij betrokken personen en instellingen. Hierdoor wordt belangenverstrengeling niet efficiënt voorkomen. Het bij nogal wat pensioenfondsen ontbreken van genoemde analyse biedt veel ruimte voor verbetering. Zeker nu uit het onderzoek volgt dat fondsen die wel een systematische analyse uitvoeren en het beleid daarop vaststellen, beter uit de test komen. Zij zijn beter in staat om de risico s op belangenverstrengeling te beheersen en lopen daardoor minder kans op schade. Beladen onderwerp Zoals gezegd vallen de uitkomsten van het onderzoek DNB tegen. Uit datzelfde onderzoek volgt hiervoor een mogelijke verklaring. Diverse (mede)beleidsbepalers hebben namelijk aangegeven dat belangenverstrengeling vaak wordt gezien als een beladen onderwerp en om die reden niet eenvoudig bespreekbaar is. Het gaat immers om privébelangen en andere professionele belangen van de (mede)beleidsbepalers en niet iedereen is daar graag open over. Daarnaast kan het bespreken van alle privé- en professionele belangen worden gezien als een gebrek aan vertrouwen dat iedere (mede) beleidsbepaler uit zichzelf integer handelt. GOOD PRACTICES Op grond van het Besluit FTK heeft DNB de mogelijkheid om regels te stellen met betrekking tot de inhoud van de gedragscode die elk pensioenfonds ten aanzien van belangenverstrengeling moet opstellen. Van deze mogelijkheid heeft DNB tot op heden geen gebruik gemaakt. De pensioensector heeft DNB naar aanleiding van haar onderzoek wel verzocht om concrete voorbeelden te geven over hoe om te gaan met belangenverstrengeling. Daarop heeft DNB Good Practices gepubliceerd waarin ze een aantal aanbevelingen doet. Deze zijn voor een groot deel afkomstig uit de pensioensector zelf en zijn aangevuld met kennis en ervaring uit de bank- en verzekeringssector. Volgens de Good Practices kan het risico op belangenverstrengeling optimaal worden beheerst als de volgende vier stappen worden gevolgd: 1. identificeer risico s; 2. analyseer risico s; 3. neem passende maatregelen; 4. monitor de risico s en pas waar nodig aan. Elk jaar dient het pensioenfonds op deze wijze een systematische analyse te maken van de risico s op belangenverstrengeling. Hieronder lichten we elke stap toe. Stap 1: identificeer risico s De eerste stap naar het beheersen van het risico op belangenverstrengeling is het zo concreet mogelijk identificeren van de risico s die zich in de praktijk van het pensioenfonds kunnen voordoen. Hierbij moeten de (mede)beleidsbepalers zich richten naar de specifieke situatie bij het desbetreffende fonds. Naast het risico op belangenverstrengeling bij persoonlijke netwerken en nevenfuncties van de (mede) beleidsbepalers, speelt het risico op belangenverstrengeling bij derden aan wie het pensioenfonds werkzaamheden uitbesteedt een grote rol. Bij uitbesteding kan belangenverstrengeling in eerste instantie een rol spelen bij de selectie van de derde. Als een (mede)beleidsbepaler een (indirect) belang heeft in een derde of persoonlijke relaties heeft bij deze partij, kan het selectieproces al worden beïnvloed door belangen die niet gelijk zijn aan die van de stakeholders van het pensioenfonds. Vervolgens kan bij de daadwerkelijke uitvoering van de uitbestede werkzaamheden wederom belangenverstrengeling een rol spelen; de derde kan bij die uitvoering immers 2 Stb. 2006, Stb. 2013, Alleen wanneer werkzaamheden worden uitbesteed aan de werkgever, mag een personele unie bestaan. Hierdoor kan een (mede)beleidsbepaler van de werkgever ook zitting hebben in het pensioenfondsbestuur. Deze uitzondering is met name relevant voor ondernemingspensioenfondsen. Zie Staatsblad 2014, Zie ambtelijk voorontwerp van de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen, https://www.internetconsultatie.nl/bestuuren toezichtrechtspersonen. Pensioen Magazine mei

4 belangenverstrengeling ook privébelangen hebben. Het is van belang dat het pensioenfonds bij zowel de selectie als de uitvoering van de uitbestede werkzaamheden zich bewust is van het risico op belangenverstrengeling. Het fonds blijft immers te allen tijde verantwoordelijk voor de uitvoering van de pensioentaken, ook al zijn deze uitbesteed (art. 34 PW). In de Good Practices noemt DNB enkele praktische tips om risico s op belangenverstrengeling te identificeren, zoals: de persoonlijke netwerken en nevenfuncties van bestuurders standaard identificeren als hoog risico; bijhouden van een lijst met derden met wie zaken wordt gedaan en de personen die namens de derden optreden; de compliance officer van het pensioenfonds periodiek laten overleggen met de compliance officers van de derden aan wie werkzaamheden zijn uitbesteed; bij offertes vragen naar de inrichting van het beheersingsproces bij de derde. Stap 2: analyseer risico s Nadat het pensioenfonds in kaart heeft gebracht welke risico s een rol kunnen spelen, moet het beoordelen wat de kans is dat deze risico s zich daadwerkelijk openbaren en wat in dat geval de impact is op het fonds. Deze impact is bijvoorbeeld financieel van aard, maar kan ook leiden tot operationele of reputatieschade. Ook moet ieder pensioenfonds bepalen welke risico s aanvaardbaar zijn en welke te allen tijde moeten worden vermeden. Stap 3: neem passende maatregelen Na het doorlopen van de eerste twee stappen is het pensioenfonds in staat passende maatregelen te nemen. DNB benadrukt dat alleen het opstellen van regels en procedures ontoereikend is: alle personen binnen het pensioenfonds moeten doordrongen zijn van het belang om belangenverstrengeling tegen te gaan. Hier is met name voor het bestuur een rol weggelegd: zodra het bestuur duidelijk maakt zich bewust te zijn van de risico s op belangenverstrengeling, laat weten dit effectief te willen bestrijden en zich zichtbaar aan de opgestelde maatregelen houdt, ontstaat een juiste cultuur binnen het pensioenfonds. In dit kader noemt DNB als aanbeveling om de gedragscode niet als dode letter te beschouwen, maar jaarlijks een integriteitsvergadering te houden waarin de code wordt besproken en geactualiseerd. Het bestuur kan ook voorbeeldgedrag vertonen door in het geheel geen giften te aanvaarden. Hiermee wordt de juiste cultuur binnen de organisatie uitgedragen. Naast een juiste cultuur is zeer belangrijk dat elk pensioenfonds duidelijk vastlegt wie verantwoordelijk is voor het opstellen, aanpassen en implementeren van het beleid ter voorkoming van belangenverstrengeling. Zo kan deze taak bij enkele bestuurders worden gelegd of juist bij de compliance officer. DNB beveelt de pensioenfondsen ook aan een aparte commissie in te richten die zich bezighoudt met uitbesteding. Deze commissie stelt gedragscodes op, ziet toe op de naleving daarvan, houdt audits en rapporteert aan het bestuur. Zo kan op verschillende wijzen duidelijk invulling worden gegeven aan het beleid om belangenverstrengeling tegen te gaan. Verder kunnen pensioenfondsen nog diverse andere maatregelen nemen: Inzage in persoonlijk netwerk en nevenfuncties. DNB noemt in dat verband de volgende aanbevelingen: vooraf melden van alle nevenfuncties met mogelijk het vereiste van voorafgaande goedkeuring; vermelden van relevante nevenfuncties in het jaarverslag; bespreken van privébeleggingen van bestuurders tijdens besloten vergadering; bij werving en selectie van derden vermelden van zakelijke en privérelaties met deze partijen door (mede)beleidsbepalers. Due diligence bij derden. Voordat een pensioenfonds een derde partij selecteert, kan het onderzoek doen naar de achtergrond, activiteiten en reputatie van de derde. Ook de maatregelen die deze derde zelf neemt om belangenverstrengeling tegen te gaan, horen deel uit te maken van dit onderzoek. Training. Door periodiek een training over belangenverstrengeling te volgen, staat dit onderwerp bij de (mede)beleidsbepalers op het netvlies. Door training ontstaat meer bewustzijn en transparantie en leren (mede)beleidsbepalers hoe belangenverstrengeling wordt herkend en hoe moet worden gehandeld als daadwerkelijk sprake is van belangenverstrengeling. DNB benadrukt dat alle personen binnen het pensioenfonds moeten zijn doordrongen van het belang om belangenverstrengeling tegen te gaan Beoordeling (nieuwe) bestuurders en medewerkers. Pensioenfondsen mogen niet enkel vertrouwen op de toets die DNB uitvoert naar de betrouwbaarheid en geschiktheid van de (mede)beleidsbepalers. Elk fonds heeft hierin ook zijn eigen verantwoordelijkheid; het moet onderzoek doen naar de achtergrond, kennis, ervaring en integriteit van nieuwe medewerkers en bestuurders. Hierbij kan ook de risicohouding van de nieuwe medewerker of bestuurder worden getoetst. Elke nieuwkomer dient de gedragscode te ondertekenen. Om dit meer te laten leven kan de voorzitter de code een-op-een doornemen of kan het pensioenfonds een cursus over integriteit en belangenverstrengeling aanbieden. Op deze wijze wordt voor nieuwkomers meteen duidelijk dat het pensioenfonds waarde hecht 20 mei 2015 Pensioen Magazine

5 aan het beheersen van de risico s op belangenverstrengeling. Hierdoor blijft de cultuur van het fonds intact. Regels omtrent giften en uitnodigingen. Zoals gezegd zijn regels omtrent giften en uitnodigingen gemeengoed in de pensioensector. DNB geeft aan dat er een grijs gebied is met betrekking tot wat wel en niet integer is. In dat verband beveelt DNB aan om met name in die grijze gebieden strakke grenzen te hanteren. Een andere aanbeveling is om alle cadeaus, reizen en seminars te registreren om een volledig inzicht te verkrijgen. Insiderregeling. Tot slot dient elk pensioenfonds een insiderregeling te hebben om te voorkomen dat voorkennis of bezit van financiële belangen de besluitvorming kan beïnvloeden. Privétransacties worden verboden of aan regels onderworpen zodat de privébelangen en die van het pensioenfonds niet door elkaar gaan lopen. De insiderregeling moet niet alleen gelden voor (mede)beleidsbepalers, maar bijvoorbeeld ook voor het secretariaat. Elk pensioenfonds dient derhalve een ruime kring van insiders aan te houden. Stap 4: monitor risico s en pak tekortkomingen aan Regels en procedures kunnen in de praktijk tekortkomingen vertonen. Ook tijdverloop, wetswijzigingen en andere ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat de genomen maatregelen niet langer toereikend zijn. Dergelijke wijzigingen vormen een goede aanleiding om de systematische risicoanalyse, ofwel stap 1 tot en met stap 4, opnieuw uit te voeren. Zo blijft een pensioenfonds in control op het gebied van het beheersen van het risico op belangenverstrengeling. CONCLUSIE De pensioensector is om diverse redenen gevoelig voor belangenverstrengeling. Die kan grote gevolgen Elk pensioenfonds dient een insiderregeling te hebben om te voorkomen dat voorkennis of bezit van financiële belangen de besluitvorming kan beïnvloeden hebben: ten eerste op het financiële vlak, maar daarnaast ook op het gebied van reputatie. Om (de schijn van) belangenverstrengeling tegen te gaan, heeft de wetgever al sinds 2000 diverse voorschriften opgesteld die ervoor moeten zorgen dat (mede)beleidsbepalers van pensioenfondsen de risico s op belangenverstrengeling beheersen. Uit het onderzoek van DNB volgt evenwel dat de risicobeheersing gemiddeld genomen nog niet op het gewenste niveau is. DNB komt daarom met een stappenplan en praktische aanbevelingen om de pensioenfondsen op het juiste spoor te zetten. Wij vinden het een goede zaak dat DNB aandacht besteedt aan het beheersen van het risico op belangenverstrengeling. De invulling die DNB hieraan geeft, past binnen het wettelijke kader en voldoet aan een behoefte die in de pensioensector bestaat. Voor DNB komt met de Good Practices nog geen einde aan haar onderzoek naar integriteit. In 2015 gaat ze gewoon door met haar onderzoeken op dit gebied. De pensioenfondsen krijgen zo de kans om te laten zien dat ze het voorkomen van (de schijn van) belangenverstrengeling hoog in het vaandel hebben staan. Pensioen Magazine mei

GEDRAGSCODE ingevolge artikel 5:68 Wet op het financieel toezicht en artikel 20 Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen

GEDRAGSCODE ingevolge artikel 5:68 Wet op het financieel toezicht en artikel 20 Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen Stichting Pensioenfonds Avery Dennison GEDRAGSCODE ingevolge artikel 5:68 Wet op het financieel toezicht en artikel 20 Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen Artikel 1 Definities 1.1. Verbonden

Nadere informatie

Analyse belangenverstrengeling

Analyse belangenverstrengeling Analyse belangenverstrengeling Besproken in de bestuursvergadering van 7 mei 2015 Versie 31 mei 2015 Opgesteld door Mol & Pensioen 1 Inleiding Van belangenverstrengeling is sprake wanneer persoonlijke

Nadere informatie

Compliance Charter. Pensioenfonds NIBC

Compliance Charter. Pensioenfonds NIBC Compliance Charter Pensioenfonds NIBC Vastgesteld in bestuursvergadering 9 december 2016 Inleiding Pensioenfonds NIBC voert de pensioenregeling van NIBC Bank N.V. uit. Het pensioenfonds is een stichting

Nadere informatie

Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg

Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg De kritiek op het wetsvoorstel versterking bestuur pensioenfondsen van februari 2012 was niet mals. In de Nota naar aanleiding van het Verslag van juni

Nadere informatie

1.4 Waar in deze gedragscode staat geschreven hij of zijn moet tevens worden gelezen zij of haar.

1.4 Waar in deze gedragscode staat geschreven hij of zijn moet tevens worden gelezen zij of haar. Gedragscode Artikel 1. Definities 1.1 Verbonden personen zijn: a. leden van de raad van toezicht, leden van het bestuur, leden van het verantwoordingsorgaan; b. alle medewerkers van het pensioenfonds,

Nadere informatie

Reglement van de Raad van Toezicht

Reglement van de Raad van Toezicht Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel Reglement van de Raad van Toezicht Artikel 1 Begripsomschrijvingen Voor dit reglement zijn de begripsomschrijvingen zoals opgenomen in de statuten

Nadere informatie

Uitbestedingsbeleid 2015

Uitbestedingsbeleid 2015 Uitbestedingsbeleid 2015 versie 16 juni 2015 1 1. Inleiding Stichting Bedrijfstakpensioenfonds TrueBlue (verder: TrueBlue) heeft uit strategische overwegingen delen van haar bedrijfsprocessen en activiteiten

Nadere informatie

Compliance charter Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V.

Compliance charter Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V. Compliance charter Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V. [geldend vanaf 1 juli 2014, PB14-235] Artikel 1 Definities De definities welke in dit compliance charter worden gebruikt zijn nader

Nadere informatie

II Doelgroep GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS ERNST & YOUNG

II Doelgroep GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS ERNST & YOUNG GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS ERNST & YOUNG I Doel Doel van deze gedragscode is het geven van regels en richtlijnen voor het bestuur en haar bestuursleden en andere door het fonds aan te wijzen betrokkenen

Nadere informatie

INTEGRITEITSBELEID STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE GROOTHANDEL IN TEXTIELGOEDEREN EN AANVERWANTE ARTIKELEN. Integriteitsbeleid - Bpf Tex

INTEGRITEITSBELEID STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE GROOTHANDEL IN TEXTIELGOEDEREN EN AANVERWANTE ARTIKELEN. Integriteitsbeleid - Bpf Tex INTEGRITEITSBELEID STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE GROOTHANDEL IN TEXTIELGOEDEREN EN AANVERWANTE ARTIKELEN Juli 2014 Integriteitsbeleid - Bpf Tex H OOFDSTUK 1 AAN L E I DI NG Het bestuur van

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf. Gedragscode

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf. Gedragscode Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Gedragscode Overwegende De bijzondere maatschappelijke verantwoordelijkheid die de aan Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf pagina 01 08 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf GEDRAGSCODE ingevolge artikel 5:68 Wet op het financieel toezicht en artikel 20 Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen

Nadere informatie

Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven

Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven Reglement van de raad van toezicht 2015 administrateur Syntrus Achmea Pensioenbeheer Rijnzathe 10, 3454 PV Utrecht

Nadere informatie

Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds NIBC

Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds NIBC Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds NIBC Vastgesteld 11 november 2016 Artikel 1 Doel van het uitbestedingsbeleid 1.1 Het bestuur streeft de doelstellingen van het pensioenfonds na met betrekking

Nadere informatie

Gedragscode en integriteitsbeleid Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot

Gedragscode en integriteitsbeleid Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot en integriteitsbeleid Versie: 25-09-2014 Pagina 1/15 en integriteitsbeleid INHOUDSOPGAVE Artikel 1. Definities...3 Artikel 2. Doel van de gedragscode...4 Artikel 3. Normen...4 Artikel 4. Vertrouwelijkheid...5

Nadere informatie

Gedragscode Pensioenfonds ING

Gedragscode Pensioenfonds ING PF-B-2015/162 CGA-2015/069 Gedragscode Pensioenfonds ING Vastgesteld 19 juni 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Definities 3 2 Doel van de Gedragscode 6 3 Normen 7 4 Persoonlijke Transacties (Insiderregeling)

Nadere informatie

Klokkenluiders- en incidentenregeling Stichting Pensioenfonds AVEBE

Klokkenluiders- en incidentenregeling Stichting Pensioenfonds AVEBE Klokkenluiders- en incidentenregeling Stichting Pensioenfonds AVEBE Pagina 1 van 6 Inleiding De klokkenluiders- en incidentenregeling bevat een procedure voor interne en externe meldingen van (potentiële)

Nadere informatie

Definities Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V.

Definities Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V. Definities [geldend vanaf 1 juni 2015, PB15-220] Artikel 1 Definities 1.1 De bank: ABN AMRO Bank N.V. 1.2 Belanghebbenden: De werkgever en allen, die op grond van de statuten en de desbetreffende bepalingen

Nadere informatie

Gedragscode Medewerkers Eumedion

Gedragscode Medewerkers Eumedion Gedragscode Medewerkers Eumedion Herzien op 19 december 2011 1. Definities Artikel 1 In deze Gedragscode wordt verstaan onder: Medewerkers: alle medewerkers van Eumedion, onafhankelijk van de duur waarvoor

Nadere informatie

Gedragscode. Bedrijf & Pensioen B.V.

Gedragscode. Bedrijf & Pensioen B.V. Gedragscode Bedrijf & Pensioen B.V. v2013 Inhoudsopgave 1 Doelgroep 1 2 Definities 1 3 Doel van de gedragscode 3 4 Normen 3 5 Wet- en regelgeving 4 6 Maatschappelijke aanvaardbaarheid 4 7 Klantbelang staat

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Bavaria GEDRAGSCODE 2016

Stichting Pensioenfonds Bavaria GEDRAGSCODE 2016 Stichting Pensioenfonds Bavaria GEDRAGSCODE 2016 4 mei 2016 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Definities... 3 Hoofdstuk 2 Inleidende bepalingen... 4 Hoofdstuk 3 Normen... 4 Hoofdstuk 4 Toezicht op persoonlijke

Nadere informatie

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting)

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) October 2013 Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Belangenconflicten

Nadere informatie

BIJLAGE 1 GEDRAGSCODE STICHTING CONTRACTSPELERSFONDS KNVB

BIJLAGE 1 GEDRAGSCODE STICHTING CONTRACTSPELERSFONDS KNVB BIJLAGE 1 GEDRAGSCODE STICHTING CONTRACTSPELERSFONDS KNVB GEDRAGSCODE STICHTING CONTRACTSPELERSFONDS KNVB Artikel 1. Doel Doel van deze gedragscode is het geven van regels en richtlijnen voor de bij de

Nadere informatie

Gedragscode VolkerWessels

Gedragscode VolkerWessels Gedragscode Gedragscode VolkerWessels 3 Voorwoord door de Raad van Bestuur VolkerWessels bouwt al 150 jaar met zorg aan projecten voor diverse opdrachtgevers. Onze nuchtere en verantwoordelijke aanpak

Nadere informatie

Gedragscode Stichting Notarieel Pensioenfonds

Gedragscode Stichting Notarieel Pensioenfonds Gedragscode Stichting Notarieel Pensioenfonds Artikel 1. Definities 1.1 Pensioenfonds is: Stichting Notarieel Pensioenfonds, statutair gevestigd te Den Haag. 1.2 Verbonden personen zijn: a. leden van het

Nadere informatie

VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015. Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe

VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015. Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015 Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe Piet Hein Oyens Diverse management functies bij O&vE, Van Lanschot, EuroCard/MasterCard, Interpay en Equens (1-1- 1990

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds UWV. Gedragscode

Stichting Pensioenfonds UWV. Gedragscode Stichting Pensioenfonds UWV Gedragscode 2015 Gedragscode Stichting Pensioenfonds UWV Deze Code is gebaseerd op de Modelgedragscode voor pensioenfondsen. Deze Code is onderdeel van het Integriteitbeleid

Nadere informatie

Transparantiedocument

Transparantiedocument Transparantiedocument Stichting Pensioenfonds Ahold (versie: 28 april 2015) Hoofdstuk 1 - Inleiding 1.1 Voorwoord Stichting Pensioenfonds Ahold is de financiële dienstverlener voor Koninklijke Ahold N.V.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds RBS Nederland

Stichting Pensioenfonds RBS Nederland Stichting Pensioenfonds RBS Nederland Gedragscode Ingangsdatum De gedragscode van Stichting Pensioenfonds RBS Nederland (hierna het fonds) is op 6 juli 2011 vastgesteld door het Bestuur van het fonds.

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling

Klokkenluiderregeling Klokkenluiderregeling Stichting Pensioenfonds Legal & General Eigenaar regeling: Bestuur Auteur: A.H.M. Dasselaar /Compliance Officer 1 Documenthistorie Versie Status Datum Omschrijving 0.1 concept 01-08-2016

Nadere informatie

Integriteitbeleid. December 2011

Integriteitbeleid. December 2011 Integriteitbeleid December 2011 1 Inhoudsopgave A. Inleiding A.1 Waarom Integriteitbeleid A.2 Doelgroep Integriteitbeleid A.3 Definitie Integriteitrisico B. Doel en methodiek analyse integriteitrisico

Nadere informatie

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland Gedragscode 2009 Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland De gedragscode 2009 van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland is gebaseerd op de model gedragscode voor pensioenfondsen, zoals die door de pensioenkoepels

Nadere informatie

Versie december 2015. Gedragscode 2016

Versie december 2015. Gedragscode 2016 Versie december 2015 Gedragscode 2016 Deze gedragscode van Stichting Algemeen Pensioenfonds Provisum is gebaseerd op de door de sectorbrede pensioenkoepels (sinds 2010 verenigd in de Pensioenfederatie)

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

Inleiding. Gedragscode GEDRAGSCODE VOOR DE STICHTING PENSIOENFONDS DELTA LLOYD

Inleiding. Gedragscode GEDRAGSCODE VOOR DE STICHTING PENSIOENFONDS DELTA LLOYD GEDRAGSCODE VOOR DE STICHTING PENSIOENFONDS DELTA LLOYD Deze gedragscode geldt voor verbonden personen van de Stichting Pensioenfonds Delta Lloyd (hierna: het Pensioenfonds) en is opgesteld aan de hand

Nadere informatie

1.1. Verbonden personen zijn: a. de leden en plaatsvervangende leden van het bestuur van het pensioenfonds;

1.1. Verbonden personen zijn: a. de leden en plaatsvervangende leden van het bestuur van het pensioenfonds; GEDRAGSCODE ingevolge artikel 5:68 Wet op het financieel toezicht en artikel 20 Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen Artikel 1 Definities 1.1. Verbonden personen zijn: a. de leden en plaatsvervangende

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Compliance program Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 1 Inleiding In dit Compliance Program is de inrichting van de

Nadere informatie

Gedragscode Stichting pensioenfonds SC Johnson. I Toelichting op de Gedragscode

Gedragscode Stichting pensioenfonds SC Johnson. I Toelichting op de Gedragscode Stichting pensioenfonds SC Johnson Gedragscode 2015 I Toelichting op de Gedragscode De verbonden personen (bestuursleden, leden VO, ambtelijk secretaris en de interne administrateur) dienen jaarlijks een

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Sligro Food Group. Gedragscode 2015

Stichting Pensioenfonds Sligro Food Group. Gedragscode 2015 Stichting Pensioenfonds Sligro Food Group Gedragscode 2015 Inhoudsopgave Artikel 1 1 Definities......................... 3 Artikel 2 1 Inleidende bepalingen.................... 4 Artikel 3 1 Normen............

Nadere informatie

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds PROFIELSCHETS NIET UITVOEREND BESTUURDER Stichting Stichting behoort tot de grootste ondernemingspensioenfondsen van Nederland met een belegd vermogen van bijna 18 miljard euro. Het pensioenfonds voert

Nadere informatie

Gedragscode Ahold Pensioenfonds

Gedragscode Ahold Pensioenfonds Gedragscode Ahold Pensioenfonds (versie: 1 juni 2015) INDEX Gedragscode (versie 1 juni 2015) Inleiding 1 Hoofdstuk 1 - Definities 2 Hoofdstuk 2 - Inleidende bepalingen 3 Hoofdstuk 3 - Normen (waaronder

Nadere informatie

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september)

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september) TAKEN EN BEVOEGDHEDEN RAAD VAN TOEZICHT ALERIMUS 1. Taak en werkwijze: De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in

Nadere informatie

Toelichting bij brief aan Stas Klijnsma dd. 14 maart 2014, P.C./MVE/ Mag een pensioenfonds gewogen stemverhoudingen hanteren in het bestuur?

Toelichting bij brief aan Stas Klijnsma dd. 14 maart 2014, P.C./MVE/ Mag een pensioenfonds gewogen stemverhoudingen hanteren in het bestuur? Toelichting bij brief aan Stas Klijnsma dd. 14 maart 2014, P.C./MVE/2014.160 Mag een pensioenfonds gewogen stemverhoudingen hanteren in het bestuur? Pensioenfondsbesturen bereiden zich voor op hun nieuwe

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Sligro Food Group. Reglement Visitatiecommissie

Stichting Pensioenfonds Sligro Food Group. Reglement Visitatiecommissie Stichting Pensioenfonds Sligro Food Group Artikel 1 Begripsomschrijvingen Voor dit reglement zijn de begripsomschrijvingen van de statuten van de Stichting Pensioenfonds Sligro Food Group van toepassing.

Nadere informatie

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Werk en (re)integratie

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Werk en (re)integratie Gedragscode Stichting Pensioenfonds Werk en (re)integratie Artikel 1. Definities 1.1. Verbonden personen zijn: a. alle medewerkers van het fonds, onafhankelijk van de duur waarvoor of de juridische basis

Nadere informatie

TVM gedragscode integriteit

TVM gedragscode integriteit TVM gedragscode integriteit versie 3.6 maart 2013 LST I. Definities 1.1 TVM: de Coöperatie TVM U.A. en alle rechtspersonen met wie TVM een groep vormt zoals bedoeld in artikel 2:24b BW 1.2 Raad van bestuur:

Nadere informatie

Reglement Raad van Bestuur Woningstichting Rochdale

Reglement Raad van Bestuur Woningstichting Rochdale Reglement Raad van Bestuur Woningstichting Rochdale Dit reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen in zijn vergadering van 23 juni 2016. 1 Artikel 1 - Status en inhoud reglement 1. Dit reglement

Nadere informatie

Wet versterking bestuur pensioenfondsen

Wet versterking bestuur pensioenfondsen PENSIOEN 12 JULI 2013 Wet versterking bestuur pensioenfondsen Op 9 juli jl. heeft de Eerste Kamer de Wet versterking bestuur pensioenfondsen (de "Wet") aangenomen. Door deze Wet gaat de huidige bestuursstructuur

Nadere informatie

Gedragscode. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij

Gedragscode. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij Gedragscode Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij Inhoudsopgave Artikel 1. Definities... 2 Artikel 2. Doel van de gedragscode... 4 Artikel 3. Normen... 4 Artikel 4. Doelgroep... 4 Artikel

Nadere informatie

GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS DEUTSCHE BANK NEDERLAND

GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS DEUTSCHE BANK NEDERLAND GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS DEUTSCHE BANK NEDERLAND INLEIDING Deze gedragscode van Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland is gebaseerd op de door de sectorbrede pensioenkoepels opgestelde

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds GE Artesia Bank

Stichting Pensioenfonds GE Artesia Bank Stichting Pensioenfonds GE Artesia Bank GEDRAGSCODE Artikel 1. Definities 1.1. Verbonden personen zijn: a. de leden en plaatsvervangende leden van het bestuur van het pensioenfonds; b. andere (categorieºn)

Nadere informatie

Fondsdocumenten SNPF. Integriteitsbeleid

Fondsdocumenten SNPF. Integriteitsbeleid Fondsdocumenten SNPF Integriteitsbeleid Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Doel van het integriteitsbeleid...3 3. Op wie van toepassing?......4 4. Wettelijk kader en toezicht...5 4.1 Wettelijk kader...5

Nadere informatie

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Trespa 2010

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Trespa 2010 Gedragscode Stichting Pensioenfonds Trespa 2010 Artikel 1 Definities De onderstaande begrippen hebben in deze gedragscode de volgende betekenis: Verbonden personen: Insiders: Gelieerde derden: Persoonlijke

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Program Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie

Nadere informatie

Gedragscode. Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 13 mei 2015

Gedragscode. Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 13 mei 2015 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Gedragscode Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 13 mei 2015 1 Artikel 1 Definities 1.1 Verbonden personen zijn: a) alle medewerkers van

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum Betreft Raad van Toezicht Autoriteit Financiële Markten

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum Betreft Raad van Toezicht Autoriteit Financiële Markten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES

GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES November 2006 1 GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES PRINCIPES I. Naleving en handhaving van de code Het bestuur 1 en de raad van commissarissen zijn verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Risicobeheersing belangenverstrengeling. pensioenfondsen. Good Practices

Risicobeheersing belangenverstrengeling. pensioenfondsen. Good Practices Risicobeheersing belangenverstrengeling bij pensioenfondsen Good Practices Risicobeheersing belangenverstrengeling Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 3 2. Wat is belangenverstrengeling? 6 3. De vier stappen

Nadere informatie

Risicobeheersing belangenverstrengeling. pensioenfondsen. Good Practices

Risicobeheersing belangenverstrengeling. pensioenfondsen. Good Practices Risicobeheersing belangenverstrengeling bij pensioenfondsen Good Practices Risicobeheersing belangenverstrengeling Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 3 2. Wat is belangenverstrengeling? 6 3. De vier stappen

Nadere informatie

Gedragscode ZLM Verzekeringen

Gedragscode ZLM Verzekeringen Gedragscode ZLM Verzekeringen INHOUD Inleiding Gehanteerde definities 1. Tegengaan van belangenverstrengeling 2. Personeelsvoordelen 3. Omgang met informatie en privé-transacties 4. Veiligheid en Gedrag

Nadere informatie

Update Code Pensioenfondsen

Update Code Pensioenfondsen 24 april 2013 Update Code Pensioenfondsen Mila Hoekstra 2 Thema s 1. Taak en werkwijze 2. Diversiteit 3. Integer handelen 4. Beloning 5. Uitvoering, uitbesteding en kosten 6. Risicomanagement 7. Verantwoord

Nadere informatie

Gedragscode. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Rijn- en Binnenvaart. Versie

Gedragscode. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Rijn- en Binnenvaart. Versie Gedragscode Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Rijn- en Binnenvaart Versie 2016.1 Artikel 1. Definities In deze gedragscode wordt verstaan onder: 1.1. Bestuur: Het bestuur van het fonds. 1.2. Compliance:

Nadere informatie

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Trustkantoren DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Sinds 2012 publiceert De Nederlandsche Bank (DNB) drie keer per jaar de Nieuwsbrief Trustkantoren. Zij publiceert de Nieuwsbrief Trustkantoren om de wederzijdse

Nadere informatie

INTEGRITEITSBELEID Bestuursbureau Stichting pensioenfonds Werk en (re)integratie 1-3-2012

INTEGRITEITSBELEID Bestuursbureau Stichting pensioenfonds Werk en (re)integratie 1-3-2012 INTEGRITEITSBELEID Bestuursbureau Stichting pensioenfonds Werk en (re)integratie 1-3-2012 2 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE 3 INTEGRITEITSBELEID PENSIOENFONDS WERK EN (RE)INTEGRATIE 4 1. Aanleiding 4 2. Doelstelling

Nadere informatie

K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g. Stichting Pensioenfonds PostN L

K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g. Stichting Pensioenfonds PostN L K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g Stichting Pensioenfonds PostN L Versie december 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Regelgeving 3 3 Samenhang interne regelingen 3 4 Inhoud Klokkenluidersregeling

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN Reglement Raad van Toezicht Stichting Hogeschool Leiden ALGEMEEN Artikel 1. Algemene bepalingen 1. Dit reglement is het Huishoudelijk Reglement van de Raad van Toezicht, bedoeld in artikel 15 van de Statuten

Nadere informatie

Model Gedragscode Pensioenfondsen 2008. Artikel 1. Definities

Model Gedragscode Pensioenfondsen 2008. Artikel 1. Definities Model Gedragscode Pensioenfondsen 2008 Artikel 1. Definities 1.1. Verbonden personen zijn: a. alle medewerkers van het pensioenfonds, onafhankelijk van de duur waarvoor of de juridische basis waarop zij

Nadere informatie

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Wonen

Gedragscode Stichting Pensioenfonds Wonen Gedragscode Stichting Pensioenfonds Wonen Artikel 1 Definities 1.1 Verbonden personen zijn: a. leden van het bestuur, b. leden van de raad van toezicht, c. leden van het verantwoordingsorgaan, d. externe

Nadere informatie

Integriteitscode van de Koninklijke Nederlandse Biljart Bond

Integriteitscode van de Koninklijke Nederlandse Biljart Bond Daar waar in de integriteitscode gesproken wordt van hij en zijn kan ook zij en haar worden gelezen. Integriteitscode van de Koninklijke Nederlandse Biljart Bond De leden van het bestuur van de KNBB (hierna

Nadere informatie

Stichting BES Pensioenfonds. Gedragscode

Stichting BES Pensioenfonds. Gedragscode Stichting BES Pensioenfonds Gedragscode Vastgesteld 14 juli 2010 Inhoudsopgave Artikel 1. Definities 2 Artikel 2. Doel van de gedragscode 3 Artikel 3. Normen 3 Artikel 4. Vertrouwelijkheid 4 Artikel 5.

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN TOEZICHT STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN TOEZICHT STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG REGLEMENT VAN DE RAAD VAN TOEZICHT STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG September 2015 Reglement van DE RAAD VAN TOEZICHT BEGRIPSBEPALINGEN... 2 INLEIDING... 3 SAMENSTELLING

Nadere informatie

Gedragscode. Stichting Pensioenfonds Grontmij. Versie 2013

Gedragscode. Stichting Pensioenfonds Grontmij. Versie 2013 Gedragscode Stichting Pensioenfonds Grontmij Versie 2013 30 oktober 2013 Artikel 1 Definities 1.1 Verbonden personen zijn: a) alle medewerkers van het pensioenfonds, onafhankelijk van de duur waarvoor

Nadere informatie

Pensioenfederatie. Modelgedragscode

Pensioenfederatie. Modelgedragscode PF x Pensioenfederatie X X 1 De Pensioenfederatie is sinds eind 2010 de overkoepelende belangenbehartiger van de Nederlandse pensioenfondsen. De Pensioenfederatie is voortgekomen uit een samenwerking van

Nadere informatie

Fondsdocumenten SNPF. Reglement Raad van toezicht

Fondsdocumenten SNPF. Reglement Raad van toezicht Fondsdocumenten SNPF Reglement Raad van toezicht Reglement raad van toezicht Artikel 1. Samenstelling, benoeming en ontslag 1. De raad van toezicht bestaat uit drie onafhankelijke deskundige personen die

Nadere informatie

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Pensioenfonds

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Pensioenfonds Voorbeeld Incidentenregeling voor een Pensioenfonds Mei 2009 1 Incidentenregeling van Inleiding Deze Incidentenregeling geeft aan welke stappen gevolgd moeten worden indien het vermoeden

Nadere informatie

GEDRAGSCODE STICHTING DE SAMENWERKING, PENSIOENFONDS VOOR HET SLAGERSBEDRIJF

GEDRAGSCODE STICHTING DE SAMENWERKING, PENSIOENFONDS VOOR HET SLAGERSBEDRIJF GEDRAGSCODE STICHTING DE SAMENWERKING, PENSIOENFONDS VOOR HET SLAGERSBEDRIJF Ingevolge artikel 5:68 Wet op het financieel toezicht en artikel 20 Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen Artikel

Nadere informatie

Speech Frank Elderson jubileumcongres Vereniging voor Pensioenrecht, Amersfoort, 18 november 2015

Speech Frank Elderson jubileumcongres Vereniging voor Pensioenrecht, Amersfoort, 18 november 2015 Speech Frank Elderson jubileumcongres Vereniging voor Pensioenrecht, Amersfoort, 18 november 2015 1. Hartelijk dank voor de uitnodiging om vandaag op dit jubileumcongres te spreken. En ook ik wil u, het

Nadere informatie

Collectieve Beheersorganisaties Stand van zaken 2014

Collectieve Beheersorganisaties Stand van zaken 2014 RAPPORT Goed Bestuur en Integriteit a Collectieve Beheersorganisaties Stand van zaken 2014 College van Toezicht Collectieve Beheersorganisaties Auteurs- en naburige rechten Juni 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

af over het gevoerde beleid en de door de Raad van Bestuur in dat kader verrichte werkzaamheden.

af over het gevoerde beleid en de door de Raad van Bestuur in dat kader verrichte werkzaamheden. sdw REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR DEFINITIES Cliëntenraad: het door de stichting ingestelde orgaan dat binnen de doelstellingen van de stichting in het bijzonder de gemeenschappelijke belangen van de cliënten

Nadere informatie

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer Compliance Charter Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer September 2008 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 1 2 Definitie en reikwijdte 2 3 Missie van compliance 6 4 Belangrijkste

Nadere informatie

Toelichting behorende bij de gedragscode van Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959

Toelichting behorende bij de gedragscode van Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959 Toelichting behorende bij de gedragscode van Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959 I Algemene Inleiding A. Regelgeving Met ingang van 1 december 2003 valt het effectentypische gedragstoezicht op pensioenfondsen

Nadere informatie

GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS ERNST & YOUNG ROTTERDAM 01-07-2012. Gedragscode Stichting Pensioenfonds Ernst & Young

GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS ERNST & YOUNG ROTTERDAM 01-07-2012. Gedragscode Stichting Pensioenfonds Ernst & Young GEDRAGSCODE STICHTING PENSIOENFONDS ERNST & YOUNG ROTTERDAM 01-07-2012 Artikel 1. Definities 1.1 Verbonden personen zijn: a. de leden van het Bestuur, leden van het Verantwoordingsorgaan en medewerkers

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

Incidenten- regeling

Incidenten- regeling Incidentenregeling Uitgave januari 2015 Incidentenregeling (januari 2015) Voorliggende Incidentenregeling beschrijft de wijze waarop het Pensioenfonds acteert in geval van melding van een (dreigend) Incident.

Nadere informatie

Functieprofiel bestuurs- en commissielid namens pensioengerechtigden Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot

Functieprofiel bestuurs- en commissielid namens pensioengerechtigden Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot 1. Het Pensioenfonds (verder: het Pensioenfonds) is een ondernemingspensioenfonds dat de pensioenregeling voor de (ex) medewerkers van Van Lanschot Bankiers (en gelieerde ondernemingen) uitvoert. De inhoud

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

Profielschets Raad van Toezicht Stichting Pensioenfonds Rockwool

Profielschets Raad van Toezicht Stichting Pensioenfonds Rockwool Profielschets Raad van Toezicht Stichting Pensioenfonds Rockwool 1. Het pensioenfonds Rockwool Het pensioenfonds Rockwool is een zelfstandige stichting die de pensioenregeling voor de (ex) medewerkers

Nadere informatie

Gedragscode. Stichting Pensioenfonds PostNL

Gedragscode. Stichting Pensioenfonds PostNL Stichting Pensioenfonds PostNL Versie december 2015 Inhoudsopgave 1 Doelgroep 3 2 Definities 3 3 Doel van de gedragscode 5 4 Normen 5 5 Vertrouwelijkheid 6 6 Relatiegeschenken, nevenfuncties, financiële

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL VOOR: BESTUURSLID NAMENS DEELNEMERS EN LID GOVERNANCECOMMISSIE STICHTING PENSIOENFONDS GRONTMIJ 22 MEI 2015

FUNCTIEPROFIEL VOOR: BESTUURSLID NAMENS DEELNEMERS EN LID GOVERNANCECOMMISSIE STICHTING PENSIOENFONDS GRONTMIJ 22 MEI 2015 FUNCTIEPROFIEL VOOR: BESTUURSLID NAMENS DEELNEMERS EN LID GOVERNANCECOMMISSIE STICHTING PENSIOENFONDS GRONTMIJ 22 MEI 2015 Inhoudsopgave 1. Het pensioenfonds... 3 2. Het bestuur... 3 3. Taken van het bestuur...

Nadere informatie

Transparantiedocument organisatie van Stichting Pensioenfonds Wonen

Transparantiedocument organisatie van Stichting Pensioenfonds Wonen Transparantiedocument organisatie van Stichting Pensioenfonds Wonen Dit is een uitgave van Stichting Pensioenfonds Wonen Voorwoord In dit document beschrijft het bestuur van Stichting Pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

FOR INTERNAL USE ONLY. Incidentenregeling

FOR INTERNAL USE ONLY. Incidentenregeling Incidentenregeling Uitgave 1 juli 2015 2015-002042 -2- Incidentenregeling van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland Voorliggende Incidentenregeling beschrijft de wijze waarop het Pensioenfonds acteert

Nadere informatie

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE ACHMEA BELEGGINGSFONDSEN BEHEER B.V. Inleiding, statutair gevestigd te s-gravenhage (KvK nr. 8062738), beschikt over een vergunning als beheerder van beleggingsinstellingen,

Nadere informatie

Uitbesteding in de pensioensector:

Uitbesteding in de pensioensector: Uitbesteding in de pensioensector: Bevindingen vanuit de toezichtspraktijk Prof. Dr. O.C.H.M. Sleijpen EYe on Pensions 14 januari 2014 Uitbesteding in de Pensioensector Topics: A. Wettelijke bepalingen

Nadere informatie

FINAAL 26 oktober 2009

FINAAL 26 oktober 2009 FINAAL 26 oktober 2009 Gedragscode Ahold Pensioenfonds 2009 Inleiding Deze gedragscode bevat regels en richtlijnen voor de aan Ahold Pensioenfonds verbonden personen, De gedragscode is gebaseerd op de

Nadere informatie

NPF A. Gedragscode. Stichting Nedlloyd Pensioenfonds. Versie

NPF A. Gedragscode. Stichting Nedlloyd Pensioenfonds. Versie NPF2015 032A Gedragscode Stichting Nedlloyd Pensioenfonds Versie 2015 05 23 Inhoudsopgave Artikel 1. Definities... 4 Artikel 2. Doel van de gedragscode... 5 Artikel 3. Normen... 6 Artikel 4. Doelgroep...

Nadere informatie

Zakelijke relaties afgevaardigden

Zakelijke relaties afgevaardigden Agendapunt 5.4 Zakelijke relaties afgevaardigden Ten opzichte van de versie die voorgelegd is aan de Jaarvergadering 2015 zijn de volgende wijzigingen aangebracht: - de voor een toetsingscommissie bedachte

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Gedragscode Stichting Pensioenfonds Xerox 1 januari 2016 Inhoudsopgave Artikel 1 ~ Algemeen 3 Artikel 2 ~ Begripsomschrijving 3 Artikel 3 ~ Inleidende bepalingen 5 Artikel 4 ~ Belangenconflicten 6 Artikel

Nadere informatie

De bedrijfscode van JNW makelaars.

De bedrijfscode van JNW makelaars. De bedrijfscode van JNW makelaars. Pagina Inleiding 2 1. Toepasselijkheid 2 2. Toezichthouder 2 3. Integer handelen 3 4. Onrechtmatig handelen 3 5. Nieuwe medewerkers 3 6. Cliëntenonderzoek 3 7. Betrokkenheid

Nadere informatie

Incidentenregeling van Stichting Sportfondsen Pensioenfonds (SSP)

Incidentenregeling van Stichting Sportfondsen Pensioenfonds (SSP) Incidentenregeling van Stichting Sportfondsen Pensioenfonds (SSP) Inleiding Deze incidentenregeling geeft aan welke stappen gevolgd moeten worden indien het vermoeden bestaat dat er sprake is van een incident

Nadere informatie