Quickscan SharePoint: Technische analyse

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Quickscan SharePoint: Technische analyse"

Transcriptie

1 Student & Onderwijs Service Centrum Betreft Van Voor Deelrapport B Quickscan SharePoint Dennis Vierkant en Eelco Laagland ICT Servicecentrum Informatievoorziening, Systeemontwikkeling en Applicatieondersteuning Sir Bakx (Opdrachtgever) Versie 1.0 (final) Datum 29 februari 2008 E Quickscan SharePoint: Technische analyse Rapport B Kenmerk: S&O/08/ Licentie De Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk. Ga naar of stuur een brief naar Creative Commons, 559 Nathan Abbott Way, Stanford, Californië 94305, VS om deze licentie te bekijken. Quickscan SharePoint: Technische analyse

2 Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Integratie SharePoint en Architectuur Service Oriented Architecture SharePoint Architectuur SharePoint is zelf niet Service Georiënteerd Integratiemogelijkheden met andere systemen Integratie via Web Parts Integratie via Web Services SharePoint en Functionele Services in een SOA SOA ICT Architectuur Enterprise Service Bus Van Functionele Services naar Application Services ICT SOA SOLL Architectuur DLWO Inventarisatie Application Services SharePoint en Open Standaarden Visie Ondersteuning algemene standaarden Ondersteuning e-learning standaarden Ervaringen van NL HO instellingen met SharePoint INHOLLAND HAN WUR TU/e SLO Algemene impressie SharePoint en ISA, kennis en vaardigheden, zelf doen of uitbesteden? Zelf ontwikkelen kennis en vaardigheden Web Parts ontwikkelen SharePoint via webservices integreren Ontwikkeltools SharePoint en ISA J2EE / Oracle standaardisatie bij ISA Microsoft.NET vs. J2EE In huis vs. uitbesteden Community Volledige overstap van J2EE naar.net? De SOA weg Gapanalyse benodigde en aanwezige kennis ICTS Conclusies Bronnen Bijlage 1: MOSS 2007 als DMS/CMS/LCMS MOSS 2007 als Document Management System Certificatie MOSS 2007 als Web Content Management System MOSS 2007 versus WebHare MOSS 2007 als LCMS Metadata ondersteuning Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 2 van 41

3 Koppelingen Bijlage 2: Elke W3C browser of Internet Explorer only? Onderscheid in browsers onder MOSS Wat mis je met een Level 2 browser? Het rich text editor probleem ActiveX Controls Beheersproblematiek en beveiligingsbeleid Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 3 van 41

4 Samenvatting Dit rapport is het tweede in een serie van 4 rapporten die worden uitgebracht in het kader van het project Quickscan SharePoint dat plaats vond van augustus 2007 tot en met februari Het doel van dit rapport is verslag te doen van onze ervaringen met de technische aspecten van SharePoint. In het bijzonder hebben we aandacht besteed aan de mogelijkheden om SharePoint te integreren met andere ICT systemen die op de UT in gebruik zijn. Hierbij is alleen onderzoek gedaan naar de theoretische mogelijkheden, en is in tegenstelling tot het voorgaande Sakai project geen demonstratieapplicatie ontwikkeld om deze interoperabiliteit door middel van web services in de praktijk te toetsen. In dit onderzoek zijn tijdens een aantal werkbezoeken aan NL HO instellingen, die al gebruik maken van SharePoint in een productieomgeving, vragen gesteld over de integratie voorzieningen die bij die instellingen gerealiseerd zijn. Hiermee hopen we toch voldoende inzicht te verwerven in de complexiteit van de door SharePoint ondersteunde integratietechnologie en een beeld krijgen van het soort kennis dat we als organisatie in huis zouden moet hebben om SharePoint als zelfstandig systeem maar ook als bouwsteen van een geïntegreerde informatievoorziening aan te kunnen bieden in de toekomst. Samenvattend kan gesteld worden dat: 1. op technische overwegingen SharePoint goed ingezet kan worden als onderdeel van een geïntegreerde leer- en werkomgeving op basis van een Service Oriented Architecture. SharePoint is een samenvoeging van enkele, voorheen separaat aangeboden, Microsoft server producten (Content Management Server, Portal Server, Search Server, e.d.) en de Microsoft Desktop Office Suite, het totaal biedt echter duidelijk meer dan de som der afzonderlijke delen. Waar om integratie gevraagd is, biedt SharePoint in ieder geval integratie met de veel gebruikte Microsoft Office applicaties. Hoewel SharePoint zelf intern geen heldere op SOA gebaseerde architectuur heeft, is een belangrijk deel van de door SharePoint geboden functionaliteit ontsloten via web services waarmee SharePoint uitstekend ingezet zou kunnen worden als leverancier van een deel van de voor de UT DLWO benodigde functionele services. 2. de ondersteuning van open (e-learning) standaarden minder positief is. Door de rechtstreekse integratie van de verschillende server producten met de Microsoft Office Suite aan de client zijde is SharePoint in feite een Client-Server applicatie, waarbij de Office integratie via ActiveX Controls in Microsoft Internet Explorer gerealiseerd wordt. Deze Office integratie is de raison d'être van SharePoint en dus hoeft de gebrekkige ondersteuning van open standaarden vanuit die optiek geen negatief punt te zijn. Out of the box SharePoint is duidelijk niet expliciet in de markt gezet met het oogmerk didactische processen te ondersteunen en beoogt niet een vervanger van een Elektronische Leeromgeving te zijn 1. Het is dan ook verklaarbaar dat van ondersteuning van meer domeinspecifieke e-learning standaarden en specificaties niet of nauwelijks sprake is. Een uitzondering op de regel is de ondersteuning voor ADL SCORM 1.2 en ADL SCORM 2004 in de vorm van de SharePoint Learning Kit. 3. SharePoint erg dwingend is ten aanzien van het eigen user interface. SharePoint schendt het architectuurprincipe van scheiding van presentatie en functionaliteit zoals dat bijvoorbeeld bij Sakai wel wordt nagestreefd. Niet alle functionaliteit van SharePoint is eenvoudig in een zelf te ontwikkelen user interface component onder te brengen om bijvoorbeeld ingezet te worden als onderdeel van een omvattend Studentenportal op basis van open standaarden (JSR 168 / JSR 170 / WSRP) met een eigen instellingsspecifieke vormgeving. SharePoint Portal Server zal het ontsluitende portal moeten zijn voor de UT DLWO waarbij functionele services in de vorm van Web Parts of eventueel een WSRP portlet specificatie ontsloten worden met de look and feel van 1 In de vorm van de Microsoft Learning Gateway (MLG) is op basis van o.a. SharePoint 2007 een e- Learning platform ontwikkeld, waarvan een belangrijkste component Learning Kit is die een SCORM afspeler bevat. Dit product lijkt vooral gericht op het lager- en voortgezet onderwijs. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 4 van 41

5 SharePoint, eventueel in een UT stylesheet. Dus de ergonomie van SharePoint en de huisstijl van MyCampus. 4. wegens een eerder bij ICTS ISA gemaakte standaardisatie op het J2EE platform, er nauwelijks overlap is tussen de voor SharePoint benodigde kennis en vaardigheden en de huidige bezetting binnen ICTS ISA. Er zal geïnvesteerd moeten worden om ondersteuning te kunnen bieden voor het Microsoft.NET platform. Dit kan in de vorm van bij- of omscholing van zittende medewerkers (professionalisering) of door nieuwe medewerkers met de gewenste kennis en ervaring aan te trekken. De investering komt in beide gevallen bovenop de investering voor een vernieuwingsslag gerelateerd aan de invoering van een SOA. Een keuze voor SharePoint betekent een keuze voor een product dat zich goed laat integreren in een ICT Architectuur gebaseerd op een SOA maar een beperkte ondersteuning heeft voor open (e-learning) standaarden, dat SharePoint Portal als ontsluiting voor de DLWO afdwingt en dat ICTS noopt om naast de ondersteuning van het Java platform ook substantieel te investeren in ondersteuning van het Microsoft platform. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 5 van 41

6 1. Inleiding Dit rapport wordt opgeleverd in het kader van het project realisatiefase Quickscan SharePoint. De technische aspecten van SharePoint zijn het onderwerp van dit rapport. Er ligt zwaar accent op de interoperabiliteit van SharePoint met andere systemen. Daartoe wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de architectuur van SharePoint, zowel de interne als de extern zichtbare in de vorm van een inventarisatie van de beschikbare webservices. In hoofdstukken 3 en 4 bespreken we de eigenlijke integratie uiteengezet via een architectuurbenadering, in hoofdstuk 5 de ondersteuning van standaarden in SharePoint, in hoofdstuk 6 een overzicht van de integratie oplossingen zoals die door de bezochte NL HO instellingen zijn gerealiseerd, waarna we afsluiten in hoofdstuk 7 met een overzicht van de relatie tussen ICTS ISA en SharePoint Integratie In het ELO Keuze project (Koopal, Laagland, Portier, 2005) is TeleTOP, de huidige leeromgeving van de UT, op toekomstvastheid beoordeeld. Een belangrijke wens van de gebruikers van TeleTOP kwam hier naar boven: integratie tussen de verschillende ICT voorzieningen die het leren ondersteunen. Het wordt als een knellend probleem ervaren dat dit in de huidige leeromgeving niet mogelijk is. Figuur 1 Terugkoppeling van gebruikers: Waar is de integratie? Het ELO Keuze project heeft twee belangrijke technische voorwaarden geïdentificeerd voor een nieuwe geïntegreerde Digitale Leer/ en Werk Omgeving (DLWO): 1 Service Oriented Architecture als leidend architectuurprincipe voor de (ICT) architectuur 2 Ondersteuning van Open Standaarden en Specificaties voor o.a. de gegevensmodellen Ten tijde van het ELO Keuzeproject 2 waren er twee kandidaten die op grond van deze criteria in aanmerking kwamen als basis voor de toekomstige DLWO: het Engelse JISC e- Framework 3 en de Open Source leer- en werkomgeving Sakai 4. De keuze viel op Sakai en hiermee is binnen het CBUS project 5 ( ) nader onderzoek gedaan om te kunnen beoordelen of de beloften waargemaakt zouden kunnen worden. Onder andere de inschatting van de eigen ontwikkel inspanning van de UT (ook als enige van de 3TU partners) om Sakai inzetbaar te maken voor onze doelgroep bleken een onoverkomelijke bottleneck. Op nadrukkelijk verzoek van de opdrachtgever is medio 2007 besloten om ook het Microsoft product SharePoint aan een nader onderzoek te onderwerpen, met een nadrukkelijke focus op de aspecten Architectuur (SOA) en Open Standaarden. Hoewel de omgevingsfactor 3TU niet nadrukkelijk als parameter in de overwegingen is 2 ELO Advies: 3 JISC e-framework: 4 Sakai: 5 Campus Blend Using Sakai: Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 6 van 41

7 meegenomen, gelden voor instellingoverstijgende integratie nagenoeg dezelfde randvoorwaarden en criteria als voor intra instellingsintegratie van ICT voorzieningen. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 7 van 41

8 2. SharePoint en Architectuur De nadruk bij dit onderzoek ligt op de integratiemogelijkheden op basis van de logische architectuur van SharePoint zoals die beschreven wordt in hoofdstuk 2.2. SharePoint kent vele mogelijkheden om functionaliteiten te wijzigen of nieuwe toe te voegen. SharePoint is niet zozeer een duidelijk te identificeren en omschrijven product als wel een integratieoplossing tussen verschillende Microsoft server en desktop producten, vooral de Microsoft Office Suite. Ieder van de samenstellende deelcomponenten in deze integratieoplossing heeft eigen en unieke aangrijpingspunten voor aanpassing en uitbreiding. Het is buiten de scope van dit rapport om ieder onderdeel afzonderlijk te behandelen. De nadruk zal liggen op de geboden web service functionaliteit en de SharePoint Web Parts die we beschouwen als de belangrijkste integratie oplossingen voor de toekomstige DLWO Service Oriented Architecture Service Oriëntatie is niet alleen gekozen als leidend architectuurprincipe voor de toekomstige UT DLWO, maar is ook in 3TU-verband als architectuurprincipe gekozen voor de inrichting van de informatiehuishouding van de 3TU. Voor de integratie met andere instellingsystemen zoals TAST, TOST, VIST e.d. zal SharePoint moeten passen binnen een Service Oriented Architecture. We nemen hier kort de definitie over zoals die in het rapport Service Oriented Architecture voor de nieuwe Digitale Leer- en Werkomgeving van de Universiteit Twente, Eelco Laagland, 27 juli 2006 is gegeven: SOA gaat uit van het beschrijven van een informatie infrastructuur als een verzameling van autonome services die met elkaar communiceren. Deze communicatie kan een eenvoudige producent-consument relatie zijn tussen twee services of een meer complexe samenwerking tussen meerdere services. Deze services zijn gemodelleerd volgens de bedrijfsprocessen die ze moeten implementeren, en zijn zoveel mogelijk generiek ontworpen zodat hergebruik mogelijk is in verschillende bedrijfsprocessen. Een belangrijk kenmerk van een service georiënteerde architectuur is dat de koppeling tussen de services losjes is en niet hard in de code van de services is ingebouwd. De relatie met bedrijfsprocessen is in bovenstaande definitie ook gelegd. Een aantal bedrijfsprocessen dat door de nieuwe DLWO ondersteund zal moeten worden is beschreven in het rapport 3TU Op weg naar een federatieve Digitale Leer- en Werkomgeving 6. Dit technisch onderzoek in de vorm van een Quickscan zal zich vooral richten op SharePoint als leverancier van functionele services voor de op Service Oriented Architecture gebaseerde DLWO SharePoint Architectuur De SharePoint server stack bestaat uit de volgende onderdelen: Microsoft Windows Server 2003 MOSS 2007 werkt niet op Linux / Unix / Solaris besturingssystemen. Vanuit het Windows 2003 Server besturingssysteem worden onder andere aangeboden: Internet Information Server (web server), message queueing en component services. Microsoft.NET framework Boven op het besturingssysteem bevindt zich versie 2.0 van het.net Framework. SharePoint is hierin gebouwd als een ASP.NET 2.0 web applicatie. Tevens wordt er gebruik gemaakt van versie 3.0 van het.net framework voor de workflow via WinWF (Windows Workflow Foundation). Microsoft SQL Server Voor de data opslag wordt gebruik gemaakt van Microsoft SQL Server 2000 SP4 of SQL Server SharePoint kan geen gebruik maken van andere database systemen voor de opslag van interne gegevens. 6 Remco Blom & Mark Peters, BIZZDesign, , versie 1.2 Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 8 van 41

9 Windows SharePoint Services 3.0 en Microsoft Office SharePoint Server 2007 Figuur 2 geeft een goed overzicht van de interne architectuur van SharePoint Figuur 2 Object Models and Interfaces for Extensibility 7 Aan de rechterzijde staan de onderdelen van het Microsoft collaboration platform, de verbindingen met gerelateerde Microsoft producten en mogelijke aanknopingspunten om koppeling / integratie met andere systemen te kunnen realiseren. Windows SharePoint Services 3.0 is de basis van het Microsoft collaboration platform. Het biedt onder andere basale samenwerkfaciliteiten, kalenders, , online zichtbaarheid, outlook synchronisatie en gedeelde basis services zoals opslag, beveiliging en beheer. De communicatie met de client browser gaat via ASP.NET 2.0, data opslag in Microsoft SQL Server en faciliteiten via Microsoft Exchange Server MOSS 2007 biedt extra faciliteiten aan waaronder, afhankelijk van de gekozen licentie, enterprise content management, persoonlijke websites, gebruikersprofielen, zoekfaciliteiten, web formulieren, integratie / aggregatie van data uit andere systemen en business intelligence faciliteiten. Zowel Windows SharePoint Services 3.0 als Office SharePoint Server 2007 zijn via.net API s en SOAP Web Services te benaderen. Dit betekent dat met behulp van externe applicaties gegevens in SharePoint kunnen worden ingebracht / onttrokken en acties binnen SharePoint worden uitgevoerd. De Microsoft Office 2007 client applicaties worden door Microsoft als een direct verlengstuk gezien van SharePoint. Indien men van een oudere versie van de Microsoft Office applicaties of kantoorapplicaties van een andere leverancier (b.v. Open Office) gebruik maakt dan zal dit leiden tot verlies van functionaliteit en integratie. Microsoft Internet Explorer speelt een belangrijke rol in de communicatie tussen SharePoint en het Microsoft client platform. Door gebruik van meerdere applicatie componenten 7 Zonder toestemming overgenomen van: Joanna Bichsel, Randy Franklin Smith (2006). Compliance Features in the 2007 Microsoft Office System Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 9 van 41

10 (zogenoemde ActiveX componenten die je kunt downloaden) wordt de integratie met de Microsoft client applicaties gemaakt. Dit werkt echter alleen indien er gebruik wordt gemaakt van de juiste versies van Microsoft Internet Explorer en de Microsoft Office client applicaties. Voor meer informatie hierover, zie: Bijlage 2: Elke W3C browser of Internet Explorer only?. Aan de linkerzijde in Figuur 2 staan de ontwikkelgereedschappen die benodigd zijn voor het customizen en uitbreiden van SharePoint: Microsoft SharePoint Designer 2007 voor het bewerken van workflows en web pagina s Microsoft InfoPath 2007 voor het aanmaken en bewerken van formulieren Microsoft Visual Studio 2005 in combinatie met ASP.NET 2.0 voor het creëren van uitbreidingen op SharePoint (in één van de.net CLR talen) Zie ook hoofdstuk 7 voor een overzicht van de benodigde kennis en vaardigheden voor het uitbreiden van SharePoint SharePoint is zelf niet Service Georiënteerd Uit bovenstaande beschrijving blijkt dat SharePoint wel leverancier van (web) services is, maar dat de logische architectuur van SharePoint zelf niet Service Georiënteerd is. Bij een Service Georiënteerde architectuur wordt de functionaliteit ondergebracht in Service componenten die alleen via een Application Programmers Interface (API) afgenomen mogen worden. Deze Service API s worden ook wel Service Interface Definities genoemd en hebben doorgaans de vorm van een gestandaardiseerd Web Service Description Language (WSDL) document. Services kunnen elkaars functionaliteit gebruiken, maar alleen via de gedocumenteerde API en niet, zoals veel gezien wordt, door rechtstreeks functies in de interne code aan te roepen. Zo kan een tool van een nieuwe, betere service-implementatie worden voorzien zonder dat service afnemende tools hier hinder van ondervinden. De gebruikersinterface wordt gerealiseerd door een aparte module, aangegeven met Userinterface X en Userinterface Y in onderstaande Figuur 3. Figuur 3 Voorbeeld interne services architectuur en scheiding functionaliteit en presentatie De rechtstreekse toegang tot het onderliggende data model van een tool service is verboden. Kennis van bijvoorbeeld bepaalde velden in de database mag niet gebruikt worden. Op deze wijze kan een nieuwe service functionaliteit van bestaande services hergebruiken zonder afhankelijk te zijn van de interne opzet. Een Document Library tool bijvoorbeeld kan voor het Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 10 van 41

11 plaatsen en beoordelen van bestanden gebruik maken van de services van een Grading Service. Hiermee is intern ook het ontdubbelen van functionaliteit gerealiseerd. Er is bij SharePoint ook geen sprake van scheiding van functionaliteit geleverd door services en presentatie in de vorm van Web Parts of een heldere definitie van interne services die indien gewenst vervangen zouden kunnen worden door andere (eigen) service implementaties. SharePoint op zich blijft in die zin dus een monolithisch systeem. Ontdubbelen van functionele services die door SharePoint geleverd worden is moeilijk, zo niet onmogelijk. Gestandaardiseerde service definities zoals de OKI Open Service Interface Definities ontbreken. Door toepassing van het principe van scheiding van functionaliteit en presentatie en een Services Architectuur is niet alleen ontdubbeling en hergebruik te bereiken zoals in Figuur 3 is weergeven, maar ook de mogelijkheid om een gemeenschappelijke Functionele Service te ontsluiten in verschillende User Interfaces, bijvoorbeeld als Web Part in SharePoint Portal of als Blackboard Building Block in de leeromgeving Blackboard. Dit is vooral voor de 3TU situatie van belang. Figuur 4 Verschillende User Interfaces op een gemeenschappelijke Functionele Service Voor eventueel nieuw te ontwikkelen functionaliteit, bijvoorbeeld in 3TU verband, zijn het architectuurprincipe van Service Oriëntatie en toepassing van het architectuurprincipe van scheiding van functionaliteit en presentatie belangrijke randvoorwaarden voor het gezamenlijk kunnen ontwikkelen van nieuwe functionaliteiten voor een DLWO. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 11 van 41

12 3. Integratiemogelijkheden met andere systemen In hoofdstuk 2 is de interne architectuur van SharePoint besproken en is uiteengezet dat er vele aangrijpingspunten zijn om de functionaliteit van SharePoint te wijzigen of uit te breiden. Het belangrijkste mechanisme dat we tijdens de werkbezoeken aan NL HO instellingen tegenkwamen, was om SharePoint te integreren met andere instellingssystemen via het (laten) ontwikkelen van Web Parts. Een mechanisme dat we weinig tegenkwamen was dat van de services benadering waarbij de door SharePoint geleverde Web Services ingezet werden in een Service Oriented Architecture. Op deze beide technieken zullen we in dit hoofdstuk verder in gaan Integratie via Web Parts SharePoint is een integratie oplossing van een verzameling Microsoft technologieën en wordt gebruikt om in hoge mate configureerbare, hiërarchisch georganiseerde web sites te bouwen die vooral bedoeld zijn voor het samenwerken aan documenten. Deze op zich al volledig aanpasbare technologie is uitbreidbaar door middel van Web Parts. Web Parts zijn te vergelijken met wat in de Portal wereld Portlets genoemd worden. Ze bieden de mogelijkheid om nieuwe functionaliteiten toe te voegen aan de web pagina s waaruit SharePoint sites zijn opgebouwd. Web Parts zijn in feite ASP.NET server side controls, waarbij alle functionaliteit op de SharePoint server draait en het user interface in de vorm van HTML gerendered wordt in de browser. Er is een rijke API SDK waarmee een Web Part gebouwd kan worden die met andere onderdelen van SharePoint en ook met andere Web Parts kan communiceren. Web Parts kunnen in de verschillende Microsoft.NET programmeertalen, bijvoorbeeld C#, J# etc., ontwikkeld worden. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 12 van 41

13 Figuur 5 SharePoint simplified: server, client en Web Parts + Web Services Web Parts zijn dus hét mechanisme als er nieuwe functionaliteit toegevoegd moet worden die zichtbaar is in het user interface van SharePoint. Ze zijn door de eigenaar en ontwerper van een site (template) te customizen (design time). Ook bij het afspelen (runtime) kan de individuele (eind)gebruiker zijn Web Parts personaliseren (mits dit in het ontwerp van de Web Part is voorzien). Web Parts zijn Microsofts niet gestandaardiseerde oplossing voor Portal Server uitbreidingen. Er is overigens een Web Part waarin een WSRP standaard portlet gehost kan worden. Web Services for Remote Portals is een OASIS standaard 8. Functionaliteit die in de vorm van web part geleverd is kan dus alleen in het user interface van SharePoint zelf getoond worden. Om toekomstige investeringen in integratie oplossingen via SharePoint Web Parts zo veel mogelijk onafhankelijk van Microsoft technologie te maken verdient het aanbeveling om waar mogelijk bij het logisch ontwerp het architectuurprincipe van scheiding van functionaliteit en presentatie te hanteren, waarbij de functionaliteit in een 8 Zie: Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 13 van 41

14 blinde service is ondergebracht, eventueel voorzien van een web service adapter, en het user interface in de vorm van een Web Part zoals toegelicht in Figuur 4. Zoals gezegd zijn Web Parts het uitbreiding- en integratiemechanisme dat we bij de bezochte NL HO instellingen het meeste tegenkwamen. Deze Web Parts zijn vaak erg specifiek voor de behoeften en systemen van een bepaalde instelling ontwikkeld en kunnen derhalve moeilijk algemeen ingezet worden. Er zijn ook veel externe partijen die Web Parts kunnen ontwikkelen en er is ook internationaal een indrukwekkende hoeveelheid Web Parts beschikbaar. In rapport A (Koopal & Portier, 2008) wordt hier enige aandacht aan besteed. Er zijn zelfs SharePoint Web Parts voor integratie van SharePoint en de Learning Gateway met Moodle 9. Question Mark Perception, een van de belangrijkste systemen voor online Assessment, heeft in de vorm van de Question Mark Perception SharePoint Portal Connector 10 een serie Web Parts ontwikkeld waarmee gebruikers vanuit een SharePoint Site direct toegang hebben tot hun Toetsen en Assessments. Figuur 6 Question Mark Perception Web Part Ook het plagiaat detectie systeem Ephorus, dat de UT op dit moment al in gebruik heeft, kan door middel van een Web Part geïntegreerd worden met SharePoint 11. SharePoint biedt ook de mogelijkheid om via het Web Services for Remote Portlets (WSRP) protocol componenten aan te bieden vanuit niet-microsoft omgevingen. WSRP is een specificatie die ontwikkeld is door OASIS, een open standaarden organisatie waar ook Microsoft lid van is. Met de Microsoft WSRP Web Part Toolkit for SharePoint Products and Technologies 12 kunnen WSRP compliant portlets ontsloten worden in SharePoint Portal. Met behulp van deze technologie zou het dus in principe mogelijk zijn om onderdelen voor MOSS te ontwikkelen met de binnen ISA gebruikte J2EE technologieën. Dit zal echter wel ten koste gaan van het gebruikersgemak en de integratie met SharePoint Integratie via Web Services We kunnen de services architectuur van SharePoint zoals die in Figuur 2 is weergegeven ook in Archimate termen weergeven. Archimate is een architectuurtaal en een verzameling visualisatietechnieken om de samenhang en de relaties tussen de processen en domeinen van een instelling in kaart te brengen. Archimate is door de 3TU en SURF gekozen als gereedschap om de architectuur van in eerste instantie de domeinen Student en Onderwijs in kaart te beschrijven. Archimate beschrijft deze met ICT ondersteunde zogenaamde Enterprise Architectuur in drie lagen: de Business laag, waarin de bedrijfsprocessen en actoren beschreven worden, de Applicatielaag waarin de ondersteunende ICT applicaties beschreven worden en ten slotte de Technologielaag, waar de applicatielaag ondersteunende functies (servers, databases, netwerken etc.) beschreven worden. 9 Moodle Web Parts: Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 14 van 41

15 Figuur 7 Archimate lagen model Archimate zullen we hier niet verder uitgebreid toelichten, daarvoor verwijzen we naar SharePoint zelf wordt in Archimate terminologie een Application Component genoemd. De extern (voor andere applicatie componenten) zichtbare services worden Application Services genoemd. Deze externe Application Services worden functioneel beschreven door een zogenaamd Application Service Interface. Dit Application Service interface heeft in de meeste gevallen (en ook bij SharePoint) de vorm van een Web Service Description Language document (WSDL). Figuur 8 Architectuur in Archimate concepten SharePoint is alleen extern component- en service georiënteerd is. Hierin onderscheidt SharePoint zich bijvoorbeeld van Sakai dat zowel extern als intern component georiënteerd is. De twee belangrijkste groepen Web Services worden geleverd door Windows SharePoint Services (WSS) en Microsoft Office SharePoint Services (MOSS). De WSS Services worden in de volgende tabel kort toegelicht om een impressie te krijgen van de functionaliteit: WSS Web Service Administration Service Beschrijving Toegang tot administratieve functies zoal het aanmaken van een nieuwe top level site, het verwijderen van top level sites en bijvoorbeeld het opvragen van de lijst van Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 15 van 41

16 Alerts Service Document Workspace Service Forms Service Imaging Service List Data Retrieval Service Lists Service Meetings Service Permissions Service Site Data Service Site Service Users and Groups Service Versions Service Views Service Web Part Pages Service Webs Service Tabel 1 Windows SharePoint Server Web Services 13 beschikbare talen. Geeft toegang tot de lijst van actieve alerts en de mogelijkheid alerts te verwijderen Hiermee kunnen Document Workspace sites beheerd worden. Document Workspaces kunnen aangemaakt en verwijderd worden. Subfolders kunnen aangemaakt en verwijderd worden. Met iedere list zijn forms geassocieerd om list items weer te geven, aan te maken, te verwijderen of te wijzigen. Deze web service geeft toegang tot de verzameling forms en geeft gedetailleerde informatie over iedere form. De Imaging web service geeft toegang tot de SharePoint picture bibliotheken en de mogelijkheid afbeeldingen te uploaden, downloaden, folders aan te maken en te verwijderen etc. Biedt de mogelijkheid om XPath queries los te laten op de SharePoint lists. Service om lists te beheren. Nieuwe lists aan te maken, bestaande te wijzigen of te verwijderen. Deze web service wordt ingezet bij Meeting Workspaces. Sites en lists hebben permissions toegewezen gekregen. Met de Permissions service kunnen deze opgevraagd en verwijderd worden. Geeft metadata van een site, de verzameling list van een site, de attachments van een list item e.d. Met de Site service kan van een site de template opgevraagd en van een met de Administration service aangemaakte nieuwe site kan hiermee de template toegewezen worden. Service voor het werken met gebruikers, site groepen en site overstijgende groepen. Document en Picture libraries kunnen versiebeheer ingeschakeld hebben. Met deze service kan de lijst van verschillende file versies opgevraagd worden. Met de Views service krijgen we toegang tot de verschillende Views die op een list gedefinieerd zijn. Nieuwe views kunnen worden toegevoegd, bestaande gewijzigd. Ook kan de HTML code voor een bepaalde view gewijzigd worden, Met deze service kunnen dynamisch nieuwe Web Parts aan een Web Page toegevoegd worden en bestaande gewijzigd of verwijderd. Service voor het werken met de hiërarchische structuur van Sites en Sub Sites. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 16 van 41

17 MOSS biedt in feit dezelfde Web Services als WSS, maar voegt er nog een vijftal aan toe: MOSS Web Service Area Service Query Service User Profile Service SPS Crawl Service Outlook Adapter Service Tabel 2 Microsoft Office SharePoint Server Web Services Beschrijving Areas zijn een mechanisme in SharePoint om content logisch te groeperen. Met deze service kunnen Areas beheerd worden. Aanmaken, wijzigen, verwijderen, sub areas opvragen en beheren etc. De Query web service wordt gebruikt om SharePoint te doorzoeken. Er kunnen complexe XML queries losgelaten op de inhoud en structuur van SharePoint. Gebruikers van SharePoint hebben persoonlijke profielen waarmee gericht content gepubliceerd kan worden naar die gebruikers. Met deze web service kan deze profiel informatie opgevraagd worden (niet gewijzigd!) Een niet verder gedocumenteerde web service die door SharePoint zelf intern gebruikt wordt om door sites te crawlen. Geeft in feite dezelfde functionaliteiten als de Alerts web service van WSS. SharePoint is dus een uitstekende leverancier van Application Services ten behoeve van een SOA. Een belangrijk deel van de functionaliteit van SharePoint is extern aanspreekbaar. Bij de werkbezoeken aan NL HO instellingen zijn we geen voorbeelden tegengekomen van integratie of uitbreiding van functionaliteit door middel van de SOA Web Services. Het Australische ministerie van Defensie (DSTO) heeft wel een onderzoek gedaan naar het gebruik van de SharePoint Web Services in een SOA. Ook zijn er Proof Of Concept toepassingen ontwikkeld volgens het SOA principe om informatie en documenten die in een SharePoint installatie aanwezig zijn ter beschikking te stellen aan andere DSTO ICT systemen volgens de SOA aanpak. In het rapport Using Web Services to Enable the Reuse of DSTO Corporate Data within Microsoft SharePoint: A Case Study 14 wordt de volgende conclusie getrokken: The SOA approach (and the case study described here) provides a powerful and practical way of addressing the issue of sharing core data between different corporate applications. However, developing services with re-use in mind can add to the initial development cost of applications, and redeveloping existing legacy systems to expose their functionality as a collection of loosely coupled services can require considerable effort. In addition, the SOA approach depends on a deeper understanding of the underlying business models the services and applications need to support. These models can be time consuming and expensive to capture and maintain. But by far the biggest challenge of the SOA approach is the change in thinking required. Rather than thinking about individual information systems as discrete, stove-piped applications, the SOA approach requires thinking about information systems as contributors to an organization-wide information environment or architecture, consisting of common organizational services (in terms of data and functions), as well as thinking of enduser focused functionality as the aggregation of common services to support specific business processes or activities. 13 Bron: 14 Zie: Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 17 van 41

18 SharePoint is hier succesvol ingezet voor gegevensuitwisseling tussen verschillende bedrijfssystemen in een Service Oriented Architecture. Maar hier wordt meteen ook duidelijk gemaakt dat het hebben van een voorraad Application Services nog lang niet betekent dat er sprake is van een Service Oriented Architecture. Application Services hebben doorgaans een laag niveau en zijn vaak gedefinieerd in technische concepten die ver afstaan van de gebruikers van de Application Components die de services leveren. Services die gedefinieerd zijn in termen van de eindgebruiker (organizational services) worden ook wel Functionele Services genoemd. Met deze Functionele Services worden de bedrijfsprocessen van een onderneming of instelling ondersteund. Op de relatie tussen SharePoint, Functionele Services en Architectuur gaan we in het volgende hoofdstuk in. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 18 van 41

19 4. SharePoint en Functionele Services in een SOA In paragraaf 3.2 is SharePoint in Archimate termen een Application Component genoemd. Een leverancier van Application Services waarmee de in de Archimate Businesslaag beschreven bedrijfsprocessen ondersteund worden. De Actoren in de Businesslaag nemen in een bepaalde Rol services af die door een Bedrijfsproces geleverd worden. Deze externe Business Services worden ook wel Functionele Services genoemd en worden via een proces van Service Factoring of decompositie afgebeeld op de externe Application Services van bijvoorbeeld SharePoint of het Student Informatie Systeem. Dit Archimate overzicht is een abstracte weergave van de bedrijfsarchitectuur of Enterprise Architecture SOA ICT Architectuur Deze Enterprise Architecture moet nog afgebeeld worden op een concrete ICT Architectuur, waarmee de gewenste functionaliteit ook daadwerkelijk geleverd wordt. De Actoren hebben natuurlijk een gebruikersinterface nodig om te kunnen interacteren met de externe Business Services. In het geval van een keuze voor SharePoint zal dat de vorm aannemen van het SharePoint Portal (ASP.NET Pages met ASP.NET Web Parts) bij voorkeur benaderd via Internet Explorer. In Figuur 9 is deze (mogelijke) ICT architectuur schematisch weergegeven. Hier wordt tevens een belangrijk onderdeel van een op Web Services gebaseerde ICT Architectuur geïntroduceerd, de Enterprise Service Bus (ESB). Deze ESB verzorgt de communicatie tussen de verschillende Business en Application Services onderling en kan deze Services eventueel buiten de UT toegankelijk maken, bijvoorbeeld ten behoeve van consumptie door 3TU partners. De verzameling Business Services en Application Services (en eventuele verbindende services) van de UT wordt in Figuur 9 weergegeven als de Web Service Catalogus. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 19 van 41

20 Figuur 9 SharePoint als een van de leveranciers van Application Services in een SOA 4.2. Enterprise Service Bus De ESB vervult een cruciale rol in de onderlinge communicatie tussen de services en de externe communicatie. Door alle onderlinge communicatie tussen services via een ESB te laten lopen en niet rechtstreeks tussen de services wordt voorkomen dat er vele point to point verbindingen zijn tussen services die bij een groter aantal services al snel tot beheersproblemen zouden leiden. Ook worden met een ESB aspecten als beveiliging, berichtentransformatie en inhoudsafhankelijke routering van berichten geregeld. Een ESB wordt geleverd met een veelheid aan verschillende functionaliteiten en moet qua gewenste functionaliteit afgestemd zijn op de in te richten ICT Architectuur, ook wel de SOLL Architectuur genoemd. Deze dient als lange termijn toekomstperspectief waarheen de huidige ICT Architectuur (de IST) zich geleidelijk ontwikkelt. Deze zogenaamde Architectural Fit is een belangrijk criterium voor een ESB. Quickscan SharePoint: Technische analyse Pagina 20 van 41

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

Een Digitale Leer- en Werkomgeving uit de cloud Beat Nideröst Cloud vendor dagen 21 september 2011 Agenda DLWO case Hogeschool van Amsterdam Extended DLWO EduGroepen Demo Inzichten ICT Landschap Hogeschool

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Zelftest Java concepten

Zelftest Java concepten Zelftest Java concepten Document: n0838test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA CONCEPTEN Om de voorkennis nodig

Nadere informatie

SHAREPOINT ONLINE (SAMEN-)WERKEN IN DE WOLKEN. http://www.ie-net.be - Workshop SharePoint 1

SHAREPOINT ONLINE (SAMEN-)WERKEN IN DE WOLKEN. http://www.ie-net.be - Workshop SharePoint 1 SHAREPOINT ONLINE (SAMEN-)WERKEN IN DE WOLKEN 1 WIE ZIJN WIJ? 2 WIE BENT U? Professional Op zoek naar productiviteit Samenwerken met Collega s Externe partijen Onderaannemers 3 WAT IS ONS PLAN? 1. Wat

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving CEL Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving FACTSHEET CEL VERSIE 1.0 DECEMBER 2001 CEL - Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving Inhoudsopgave Wat is CEL? 1 Uitgangspunten 1 De eindgebruiker

Nadere informatie

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl SOA Security en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008 Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl 1 SOA Web 2.0, web services en service oriented architecture (SOA) is tegenwoordig de

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie

Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie Waterbodem Applicatie (WAB*info) 10 juli 2008 Gaston Lamaitre Data-ICT-Dienst, Delft Inhoud Wat doet Rijkswaterstaat? Doel van WAB*info De randvoorwaarden

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Enabling Enterprise Mobility Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Nieuwe werkplek & digitaal toetsen Hanzehogeschool Groningen Agenda 1. Introductie Chantal Smelik Microsoft Maaike van Mourik project

Nadere informatie

Responsive web applicaties op Oracle

Responsive web applicaties op Oracle APEX Responsive web applicaties op Oracle Spreker(s) : Datum : E-mail : Arian Macleane & Jacob Beeuwkes 06-06-2013 info@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Outline Trends APEX intro APEX

Nadere informatie

Ervaringen met API s rond onderwijsdata vanuit Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden

Ervaringen met API s rond onderwijsdata vanuit Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden Open Onderwijs API Ervaringen met API s rond onderwijsdata vanuit Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden Mark de Jong, als ICT architect verbonden aan Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden Wat komt

Nadere informatie

Informatiearchitectuur

Informatiearchitectuur Informatiearchitectuur Onderwerpen Waarom is architectuur (nu) zo belangrijk? Wat is informatiearchitectuur? Ontwikkelingen in de tijd Structuur applicaties Applicatie-integratie Webservices Praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Portals & Open Source

Portals & Open Source Portals & Open Source OGh Jaarcongres 2003 Zeist, 7 october R.V.L.P. Schaaf Agenda Introductie Begrippenkader en standaards Open Source portals Onder de loep: Imbrium Praktijk case Open Source in uw organisatie?

Nadere informatie

iprova Suite Systeemeisen iprova 5 Hosting

iprova Suite Systeemeisen iprova 5 Hosting iprova Suite Systeemeisen iprova 5 Hosting Let op Dit document bevat de systeemeisen voor versie 5.0 van de iprova Suite. Door nieuwe ontwikkelingen kunnen de systeemeisen voor iprova wijzigen. Controleer

Nadere informatie

Betekent SOA het einde van BI?

Betekent SOA het einde van BI? Betekent SOA het einde van BI? Martin.vanden.Berg@sogeti.nl 18 september 2007 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is de impact van SOA op BI? Sogeti Nederland B.V. 1 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is

Nadere informatie

SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR -

SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR - SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR - 1/6 Inhoudsopgave 1. SPTOOLS... 3 WAT KAN HET?... 3 Document Browser...3 Document Bundels...3 Consistente Data Quality...3 SharePoint workflows en document goedkeuring...3

Nadere informatie

Systeemvereisten. Systeemvereisten voor Microsoft Dynamics NAV 2009. Rolgebaseerde client

Systeemvereisten. Systeemvereisten voor Microsoft Dynamics NAV 2009. Rolgebaseerde client Systeemvereisten voor Microsoft Dynamics NAV 2009 Rolgebaseerde client Microsoft Windows XP Professional SP3 of later (X86 of 32-bits Microsoft Windows Vista (Business, Enterprise, of Ultimate) SP1 of

Nadere informatie

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Veel zorginstellingen geven aan informatievoorziening te willen verbeteren. Om bijvoorbeeld de cliënt meer centraal te stellen of Het

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe.

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar Exact Globe beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar Exact Globe. Met deze oplossing

Nadere informatie

Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies

Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies voorheen 10 jaar Oracle-specialist! Agenda Wat is een Service-Oriented Architecture?

Nadere informatie

Parasoft toepassingen

Parasoft toepassingen Testen op basis van OSB en Digikoppeling Voor de bestaande Overheid Service Bus en de nieuwe standaard Digikoppeling zijn verschillende test- omgevingen opgezet. Hiermee kan het asynchrone berichtenverkeer

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Een Digitale Leer- en Werkomgeving uit de cloud Beat Nideröst Cloud vendor dagen 27 september 2011 EduGroepen Extended DLWO uit de cloud Doelgroep: gelijk aan SURFgroepen Ontsloten via SURFconext Platform

Nadere informatie

Programming Content Management Server 2002

Programming Content Management Server 2002 Met behulp van Content Management Server 2002 (CMS) kun je eenvoudig te onderhouden websites bouwen en beheren. De business driver van CMS is het gebruiksvriendelijk beheer van een website, in het bijzonder

Nadere informatie

Alfresco Document Management 100% Open Source

Alfresco Document Management 100% Open Source Alfresco Document Management 100% Open Source Alfresco Document Man agement Of u nu uw organisatie effectiever wilt maken, uw klanten beter wilt bedienen of intern een betere onderlinge samenwerking wilt

Nadere informatie

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Onafhankelijke diensten......veilig, gebundeld en gepersonaliseerd voor.....alle doelgroepen... Klanten Informatie Communicatie Back-office

Nadere informatie

SuperOffice Systeemvereisten

SuperOffice Systeemvereisten Minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM De minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM zijn tevens afhankelijk van het besturingssysteem en de services/applicaties die op het systeem actief zijn.

Nadere informatie

FUMAGGO WEB SOLUTIONS

FUMAGGO WEB SOLUTIONS FUMAGGO WEB SOLUTIONS Aanpassen design partijenwijzer.nl Offerte voor ProDemos Den Haag Fumaggo Web Solutions Lammenschansweg 93, 2313 DK Leiden KvK Rijnland 52202992 Leiden, 20 juni 2012 2 1 Introductie

Nadere informatie

Eenvoud, kracht en snelheid

Eenvoud, kracht en snelheid OpenIMS Open Informatie Management Server Eenvoud, kracht en snelheid Portaal Server Whitepaper Open Informatie Management Server www.openims.com OpenSesame ICT BV www.osict.com Inhoudsopgave 1 INLEIDING...

Nadere informatie

Xebic. Cloud Solutions voor het Onderwijs

Xebic. Cloud Solutions voor het Onderwijs Xebic Cloud Solutions voor het Onderwijs Cloud Solutions www.xebic.com Inleiding Doel Architectuur concepten OnStage, de Cloud applicatie van Xebic. 2 Inhoud Xebic Bedrijf Cloud-roots Views Cloud Applicaties

Nadere informatie

Customer Case: WoningNet

Customer Case: WoningNet Customer Case: WoningNet WoningNet en Webservices Woonruimtebemiddeling Shared service center Business uitdaging Architectuur visie Woonruimtebemiddeling Woningzoekende Corporatiemedewerker Corporatiemedewerker

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Boeiende Bindingen. Boeiende Bindingen Technische projectevaluatie. ROC West-Brabant, Codename Future, ThiemeMeulenhoff

Boeiende Bindingen. Boeiende Bindingen Technische projectevaluatie. ROC West-Brabant, Codename Future, ThiemeMeulenhoff Boeiende Bindingen Technische projectevaluatie ROC West-Brabant, Codename Future, ThiemeMeulenhoff Door: Rik Meijer, Software Engineer voor Codename Future Abstract: Dit document geeft een technisch overzicht

Nadere informatie

FUMAGGO WEB SOLUTIONS

FUMAGGO WEB SOLUTIONS FUMAGGO WEB SOLUTIONS Aanpassen design stemexamen.nl Offerte voor ProDemos Den Haag Fumaggo Web Solutions Lammenschansweg 93, 2313 DK Leiden KvK Rijnland 52202992 Leiden, 19 juni 2012 2 1 Introductie ProDemos

Nadere informatie

ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster WebAccess en ManualMaster WebEdit)

ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster WebAccess en ManualMaster WebEdit) Let op: de versie op de gebruikerswebsite kan worden bijgewerkt! Het kan dus zijn dat uw geprinte versie verouderd is. Van toepassing op ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster

Nadere informatie

De Outlook en SharePoint integratie

De Outlook en SharePoint integratie Direct vanuit Outlook e-mailberichten en/of bijlagen opslaan in SharePoint ( drag and drop ). GeONE is uw partner voor SharePoint Informatie Management. Alle document management functionaliteiten beschikbaar

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Algemeen Met de KYOCERA Scannen naar UNIT4 DocumentManager beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar UNIT4 DocumentManager

Nadere informatie

Application interface. service. Application function / interaction

Application interface. service. Application function / interaction Les 5 Het belangrijkste structurele concept in de applicatielaag is de applicatiecomponent. Dit concept wordt gebruikt om elke structurele entiteit in de applicatielaag te modelleren: softwarecomponenten

Nadere informatie

Microsoft Office System Migraties. De impact van migraties op uw Office Business Applicaties

Microsoft Office System Migraties. De impact van migraties op uw Office Business Applicaties Microsoft Office System Migraties De impact van migraties op uw Office Business Applicaties EVEN VOORSTELLEN! Maurice Ausum mausum@jsr.nl Erik van der Heijden evanderheijden@jsr.nl EVEN VOORSTELLEN! Office

Nadere informatie

Open Informatie Management Server

Open Informatie Management Server OpenIMSR Open Informatie Management Server OpenIMS Algemeen OpenIMS is een platform voor het beheren van ongestructureerde informatie (stromen). U kunt hierbij denken aan werkprocessen of projecten waarin

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous 2006-2007 Inhoudsopgave 1 2 1.1 Programmeertaal PHP5..................... 2 1.2 MySQL database......................... 3 1.3 Adobe Flash...........................

Nadere informatie

Technical Deep Dive Microsoft Dynamics CRM 4.0. Dennis Schut

Technical Deep Dive Microsoft Dynamics CRM 4.0. Dennis Schut Technical Deep Dive Microsoft Dynamics CRM 4.0 Dennis Schut Agenda Versies Microsoft Dynamics CRM 4.0 Infrastructurele & software vereisten Microsoft Dynamics CRM 4.0 Onze ervaringen met Microsoft Dynamics

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 3. 3.5 Het Boekenwinkeltje... 90 3.5.1 Registreer.aspx... 90 3.6 Opgaven... 97

INHOUDSOPGAVE 3. 3.5 Het Boekenwinkeltje... 90 3.5.1 Registreer.aspx... 90 3.6 Opgaven... 97 Inhoudsopgave 1 Inleiding 8 1.1 Het.Net Framework................................ 8 1.1.1 Het.Net Ontwikkelingsmodel....................... 8 1.1.2 Compilatie en Uitvoering in.net.....................

Nadere informatie

Content Management Systeem Specifieke modules van het Steenstra CMS 2011

Content Management Systeem Specifieke modules van het Steenstra CMS 2011 Content Management Systeem Specifieke modules van het Steenstra CMS 2011 2. Overzicht en specificering van additionele modules Naast de basis implementatie is het Steenstra CMS systeem uit te breiden met

Nadere informatie

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7 Het jaar 2011/2012 staat voor veel organisaties in het teken van Windows 7. De overstap van Windows XP naar Windows 7 lijkt in eerste instantie eenvoudig te zijn maar blijkt in de praktijk toch complex.

Nadere informatie

TEKLYNX LABEL ARCHIVE. Beveiliging, Tracering en Controle van uw label printproces was nog nooit zo eenvoudig!

TEKLYNX LABEL ARCHIVE. Beveiliging, Tracering en Controle van uw label printproces was nog nooit zo eenvoudig! TEKLYNX LABEL ARCHIVE BEVEILIGING TRACERING INTEROPERABILITEIT Beveiliging, Tracering en Controle van uw label printproces was nog nooit zo eenvoudig! TEKLYNX' LABEL ARCHIVE is de laatste toevoeging aan

Nadere informatie

Perceptive Process. Technische Specificaties. Versie: 3.4.x

Perceptive Process. Technische Specificaties. Versie: 3.4.x Perceptive Process Technische s Versie: 3.4.x Geschreven door: Product Documentation, R&D Datum: Mei 2015 2015 Lexmark International Technology, S.A. Alle rechten voorbehouden. Lexmark is een hadelsmerk

Nadere informatie

Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database

Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database Deliverable 2.2 Hans Cuypers en Jan Willem Knopper Inleiding Binnen ONBETWIST zal een organisatie opgezet worden die zorg draagt voor de standaardisatie

Nadere informatie

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014 Introductie Peter Klix Infrastructuurarchitect Specialisatie networking en desktop concepts Peter.klix@eic.nl Cloud desktop Introductie Desktop concepten door de jaren Infrastructuur Cloud concepten Focus

Nadere informatie

Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit.

Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit. Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit. Algemeen Met de Kyocera Scannen naar AFAS Profit beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar AFAS Profit. Met deze oplossing

Nadere informatie

Een suite van web applicaties om geografische informatie in de organisatie te presenteren

Een suite van web applicaties om geografische informatie in de organisatie te presenteren M A P I N F O E X P O N A R E Een suite van web applicaties om geografische informatie in de organisatie te presenteren INTRODUCTIE VAN MAPINFO EXPONARE MapInfo Exponare is ontwikkeld om gebruikers toegang

Nadere informatie

Zelftest Java EE Architectuur

Zelftest Java EE Architectuur Zelftest Java EE Architectuur Document: n1218test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA EE ARCHITECTUUR Nota:

Nadere informatie

Microsoft s platform voor projectorganisaties. EPM 2007 en straks 2010. Wil Jansen Gwen Schilte

Microsoft s platform voor projectorganisaties. EPM 2007 en straks 2010. Wil Jansen Gwen Schilte Microsoft s platform voor projectorganisaties EPM 2007 en straks 2010 Wil Jansen Gwen Schilte EVEN VOORSTELLEN! Office Solutions SharePoint Solutions Project Solutions Learning Solutions Professional Services

Nadere informatie

Perceptive Process Design & Enterprise 3.0.3. Ondersteunde platformen

Perceptive Process Design & Enterprise 3.0.3. Ondersteunde platformen Perceptive Process Design & Enterprise 3.0.3 Ondersteunde platformen 2013 Lexmark International Technology S.A. Datum: 10/28/2013 Versie: 3.0.3 Perceptive Software is a trademark of Lexmark International

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van Alfresco aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 8 december 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305

Nadere informatie

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Copyright Datacon www.datacon.nl Wat is een intranetportal? Een intranet is een online gepersonaliseerde en geïntegreerde toegang tot

Nadere informatie

Technisch implementatiedocument Opdrachtgever: Tricon

Technisch implementatiedocument Opdrachtgever: Tricon Opdrachtgever: Auteur: Norbert van Korlaar Versie: 1.0 Datum: donderdag 23 februari Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 ALGEMENE INFORMATIE... 4 3 DATABASE MANAGEMENT SYSTEM - CONFIGURATIE (DB-SERVER)...

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Oracle9iAS Portal. Agenda. Frank Welten@oracle.com

Oracle9iAS Portal. Agenda. Frank Welten@oracle.com Oracle9iS Frank Welten@oracle.com Technology Sales Consultant Oracle genda Waarom een Portaal? Wat is Oracle9iS? Wat is (Oracle9iS) Portaal? Wat is Content Management in Oracle? Bezint eer ge begint 1

Nadere informatie

ArcGIS Mobile ADF. Smart Client Applicaties voor ArcGIS Server Eva Dienske, Wim Ligtendag

ArcGIS Mobile ADF. Smart Client Applicaties voor ArcGIS Server Eva Dienske, Wim Ligtendag ArcGIS Mobile ADF Smart Client Applicaties voor ArcGIS Server Eva Dienske, Wim Ligtendag Agenda Wat is de Mobile ADF? Architectuur Demo Wat is de mobile ADF? Ontwikkeltoolkit voor mobiele (Smart Client)

Nadere informatie

Perceptive Process. Release Notes. Version: 3.5.x

Perceptive Process. Release Notes. Version: 3.5.x Perceptive Process Release Notes Version: 3.5.x Written by: Product Knowledge, R&D Date: December 2015 2015 Lexmark International Technology, S.A. All rights reserved. Lexmark is a trademark of Lexmark

Nadere informatie

MEER INZICHT IN PORTALEN. Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014

MEER INZICHT IN PORTALEN. Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014 MEER INZICHT IN PORTALEN Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014 AGENDA Aanleiding De wereld van portalen Doelgroep portalen hoger onderwijs Portal ontwikkelingen Tot slot

Nadere informatie

Het Office 365 portfolio van Copaco Nederland

Het Office 365 portfolio van Copaco Nederland Het portfolio van Copaco Nederland Het aanbod bij Copaco verandert continu. Zo zijn er onlangs nieuwe abonnementen voor klanten in het midden- en kleinbedrijf (MKB) beschikbaar gekomen. Deze nieuwe plannen

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Randvoorwaarden voor een open source desktop businesscase

Randvoorwaarden voor een open source desktop businesscase Randvoorwaarden voor een open source desktop businesscase O.D.T. Sessink Sr. Innovatiemanager CDC / IVENT / Research en Innovatiecentrum 15 maart 2010 Inhoud Een uitstapje naar de Defensie Veilig Internet

Nadere informatie

TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling. Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO

TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling. Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO Inhoud Historie DLWO Randvoorwaarden sourcing Ontwikkelingen DLWO Grensoverstijgende ICT uitdagingen Conclusies

Nadere informatie

SharePoint 2010 BCS implementatie bij Philips

SharePoint 2010 BCS implementatie bij Philips SharePoint 2010 BCS implementatie bij Philips EENVOUDIG EXTERNE DATA TONEN EN GEBRUIKEN Adriaan Blindenbach en Ingeborg Struijk De Business Connectivity Services (BCS) van SharePoint 2010 is de technologie

Nadere informatie

Invantive 2012 Release 1 (build 44)

Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive Estate Invantive Vision Invantive Control Invantive Producer Invantive Query-programma Invantive Composition Invantive Studio 30 maart 2012 Oplossingen van

Nadere informatie

Quality as a Service. Features & Options. CeneSam, Februari 2014

Quality as a Service. Features & Options. CeneSam, Februari 2014 Quality as a Service Features & Options CeneSam, Februari 2014 Inleiding Het document Features & Options bevat een opsomming van functionaliteit en mogelijkheden, die op dit moment beschikbaar is in Quality

Nadere informatie

output management www.advanced-forms.com

output management www.advanced-forms.com output management www.advanced-forms.com Advanced-Forms Advanced-Forms is een state-of-the-art, gebruiksvriendelijke- en flexibele outputmanagementoplossing voor bedrijven van elke grootte. Met Advanced-Forms

Nadere informatie

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Tools voor canonieke datamodellering Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Abstract Canonieke modellen worden al snel omvangrijk en complex te beheren. Dit whitepaper beschrijft een werkwijze

Nadere informatie

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Datum: 27 december 2010. Mark van de Haar mark@edia.nl Edia Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt...

Nadere informatie

Rapport Vindbaarheid Rich Media Content

Rapport Vindbaarheid Rich Media Content Rapport Vindbaarheid Rich Media Content Versie 1.0 Datum 10 december 2009 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

The Power of N. Novell File Management Products. Dupaco Cafe. Anthony Priestman Sr. Solution Architect Novell Inc.

The Power of N. Novell File Management Products. Dupaco Cafe. Anthony Priestman Sr. Solution Architect Novell Inc. The Power of N Novell File Management Products Dupaco Cafe Anthony Priestman Sr. Solution Architect Novell Inc. Twentieth Century Fox Data Governance Beheren en monitoren van toegang File Management Zoek

Nadere informatie

Office 365 Implementeren. Joël de Bruijn

Office 365 Implementeren. Joël de Bruijn Office 365 Implementeren Joël de Bruijn Programma Inleiding Waar komen we vandaan? Waar willen we heen? Hoe denken we dat te bereiken? Wat is daar voor nodig? Welke uitdagingen zien we? Welk afspraken

Nadere informatie

2/06/14. Collaboration Tools. Hulp Bij Samen-Werken. Wie zijn wij?

2/06/14. Collaboration Tools. Hulp Bij Samen-Werken. Wie zijn wij? Collaboration Tools Hulp Bij Samen-Werken Wie zijn wij? 1 1 Wie bent u? Professional Samen werken met Collega s (Onder-) Aannemers Leveranciers Klanten om productiever te werken 2 Agenda Scope Communicatie

Nadere informatie

Corporate Payment Services

Corporate Payment Services Corporate Payment Services Aansluitgids voor servicebureaus Final Equens S.E. 28 January 2014 Classification: Open Version 2.0 Copyright Equens SE and/or its subsidiaries. All rights reserved. No part

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Ing. R. van de Roer (Rogier) Geboortedatum: 10 oktober 1975. Informatica / Informatiekunde, Den Haag

Curriculum Vitae. Ing. R. van de Roer (Rogier) Geboortedatum: 10 oktober 1975. Informatica / Informatiekunde, Den Haag Willem van der Kulkstraat 4 3059 TM Rotterdam M: +31 (0)6-44 708 444 I: www.stirsolutions.nl E: info@stirsolutions.nl Curriculum Vitae Naam: Ing. R. van de Roer (Rogier) Geboortedatum: 10 oktober 1975

Nadere informatie

De implementatie van Zimbra. Ferry J. de Jong

De implementatie van Zimbra. Ferry J. de Jong De implementatie van Zimbra Ferry J. de Jong 1 AHK (Amsterdamse hogeschool voor de Kunsten) 6 gebouwen in het centrum van Amsterdam Conservatorium van Amsterdam, de Theaterschool, Academie van Bouwkunst,

Nadere informatie

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs De driedaagse Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs heeft als doel deelnemers kennis en vaardigheden bij

Nadere informatie

Integratie in de praktijk

Integratie in de praktijk Integratie in de praktijk Werken als integratie consultant bij KLM Werken als integratie consultant bij KLM T. Lansbergen A. Kwekel Hogeschool Rotterdam 13/10/2015 Agenda Introductie - Organisatie Use

Nadere informatie

www.perrit.nl Perrit Perrit Hosted SharePoint Foundation 2010 Het Online Business Platform Hosted Business Applicatons

www.perrit.nl Perrit Perrit Hosted SharePoint Foundation 2010 Het Online Business Platform Hosted Business Applicatons Microsoft Hosted SharePoint 2010 is verkrijgbaar in diverse varianten. Standaard biedt Perrit SharePoint Foundation 2010 aan. Maar wellicht past een andere variant beter bij uw bedrijfsbehoefte. Onderstaande

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Informatiebeheer: een nieuw tijdperk Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Programma voorjaar 2010 Zoals eerder vermeld, bestaat

Nadere informatie

Release (p)review. Microsoft releases 2012

Release (p)review. Microsoft releases 2012 Microsoft releases 2012 Release (p)review Nspyre Herculesplein 24 3584 AA Utrecht T 088-827 50 00 F 088-827 50 99 www.nspyre.nl System Center 2012 is een verzameling van krachtige beheerproducten waarmee

Nadere informatie

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam Een reisverslag OGH Fusion Middleware SOA dag 19-5-2010 Lonneke Dikmans Oracle Ace Director Inhoud 2 Architectuur Doelstellingen Rotterdam Veilig, betrouwbaar

Nadere informatie

Perceptive Process. Technische Specificaties. Version: 3.5.x

Perceptive Process. Technische Specificaties. Version: 3.5.x Perceptive Process Technische s Version: 3.5.x Written by: Product Knowledge, R&D Date: December 2015 2015 Lexmark International Technology, S.A. All rights reserved. Lexmark is a trademark of Lexmark

Nadere informatie

Het Office 365 portfolio van Copaco Nederland

Het Office 365 portfolio van Copaco Nederland Het portfolio van Copaco Nederland Het portfolio van Copaco Nederland verandert continu en wordt steeds uitgebreider. Daarnaast zien we de vraag naar abonnementen van zowel onze partners als van eindgebruikers

Nadere informatie

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Henk van de Ridder Stand van zaken 17 Maart 2007 Inhoud Probleemgebied afstudeerproject Oplossingsgebied afstudeerproject

Nadere informatie

Powerpoint presentatie College 5 Gilbert van Lierop & Farshad Salamat

Powerpoint presentatie College 5 Gilbert van Lierop & Farshad Salamat Powerpoint presentatie College 5 Gilbert van Lierop & Farshad Salamat Wat is een database? Een verzameling van georganiseerde data Een database bestaat uit applicaties, SQL en het DBMS Watis eendbms? EenDBMS

Nadere informatie