Patiënteninformatie. Seksualiteit en gynaecologische kanker

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Patiënteninformatie. Seksualiteit en gynaecologische kanker"

Transcriptie

1 Patiënteninformatie Seksualiteit en gynaecologische kanker

2 Inleiding Deze brochure gaat over intimiteit en seksualiteit en is bedoeld voor vrouwen met kanker en hun partners. Kanker en seksualiteit is op het eerste zicht misschien een vreemde combinatie. De meeste mensen praten niet makkelijk over hun seksleven. Toch hoort seksualiteit bij het leven en willen wij u met deze brochure een steuntje in de rug geven. Wat kan veranderen na de behandeling? Heelkundige ingreep Dit overzicht geeft algemene informatie. De gevolgen door een operatie die in dit overzicht staan, hoeven zich niet bij u voor te doen. Wilt u weten wat de (blijvende) gevolgen voor u persoonlijk zijn, bespreek dit dan met uw arts. Om seksueel opgewonden te geraken en te blijven is naast de geslachtshormonen een goed functionerend zenuwstelsel noodzakelijk. De zenuwbanen in het bekken kunnen door een operatie beschadigd worden. Bij het vrijen zijn tal van spieren betrokken. Wanneer bepaalde zenuwen beschadigd zijn, is het mogelijk dat het samentrekken van spieren en het aangename gevoel dat daarmee gepaard gaat (het orgasme) verandert. Bijkomend kan littekenweefsel voor pijn bij het vrijen zorgen. Wijziging in het lichaamsbeeld door een operatie maakt dat u schrik kan krijgen om afgewezen te worden, u zich niet meer geliefd of begeerd voelt, u zich vervreemd voelt van zichzelf, u zich onaantrekkelijk voelt, u zich lichamelijk minder verzorgt, Het is dan ook begrijpelijk dat veranderingen in het zelfbeeld een invloed hebben op de seksualiteit. 2

3 Soort kanker Mogelijke gevolgen Baarmoederhalskanker Verwijdering baarmoeder, baarmoederhals, omliggend steunweefsel, lymfeklieren en gedeelte van vagina : plasproblemen ontlastingsproblemen lymfoedeem in onderbuik, de schaam streek en (boven-)benen kortere of nauwere vagina minder vochtige vagina pijn bij geslachtsgemeenschap geen menstruatie onvruchtbaarheid overgangsklachten (als ook de eierstokken verwijderd worden) veranderde gevoelens in onderbuik, vooral tijdens orgasme minder zin in seks Baarmoederkanker Verwijdering baarmoeder en eierstokken +/- lymfeklieren: geen menstruatie overgangsklachten onvruchtbaarheid veranderde gevoelens in onderbuik, vooral tijdens orgasme minder zin in seks lymfoedeem in onderbuik, de schaam streek en (boven-)benen Vulvakanker Verwijdering schaamlippen, clitoris en omliggend steunweefsel +/- lymfeklieren, soms verwijdering plasbuis en deel vagina: vernauwde vagina minder vochtige vagina pijn bij geslachtsgemeenschap lymfoedeem in onderbuik en (boven-)benen ander gevoel bij plassen 3

4 Bestraling (Radiotherapie) Bestraling vernietigt cellen, dus ook kankercellen. Helaas is het vaak niet mogelijk dit effect te beperken tot de kankercellen, maar treft het ook enigszins het direct omliggende gezonde weefsel. Hierdoor kunt u bijwerkingen krijgen die uw seksleven negatief kunnen beïnvloeden. Wanneer u in de vruchtbare periode van uw leven wordt bestraald op de buik, kan de straling de hormoonproductie in uw eierstokken uitschakelen. U komt plots in de overgang met mogelijke klachten (opvliegers, nachtelijk zweten, onregelmatige menstruatie, ) die ervoor kunnen zorgen dat zin in seks vermindert en klaarkomen moeilijker wordt. Uitwendige bestraling van de onderbuik of inwendige bestraling van de vagina (brachytherapie) kan de vaginawand aantasten. Daardoor wordt de vaginawand gevoelig en kwetsbaar wat geslachtsgemeenschap pijnlijk maakt. Ook kan het slijmvlies makkelijk bloeden. Het kan ook gebeuren dat de schedewanden verkleven waardoor gemeenschap niet meer of nauwelijks mogelijk is. 4

5 De gevolgen voor de seksualiteit en wat is er aan te doen? Droge vagina Na de behandeling is het mogelijk dat uw vagina minder of niet meer vochtig wordt terwijl u wel seksueel opgewonden bent. Maak gebruik van een vaginale bevochtiger of gebruik een glijmiddel bij betrekkingen. Een vaginale bevochtiger zorgt ervoor dat het vaginale weefsel meerdere uren bevochtigd wordt. Beide zijn verkrijgbaar in de supermarkt of apotheek. Neem wat meer tijd voor het voorspel. Pijn bij geslachtsgemeenschap Dit kan gevolg zijn van verschillende oorzaken. Het is belangrijk om eerst mogelijke lichamelijke oorzaken op te laten sporen door gynaecologisch onderzoek. Urineweginfectie (pijn, branderig gevoel tijdens het plassen) of vaginale schimmelinfectie (jeuk, branderig gevoel, zwelling van de vagina/schaamlippen) Ga langs bij uw gynaecoloog of huisarts om de beste behandeling te bespreken. Pijnlijke littekens of een verandering van de vorm van de vagina Probeer een glijmiddel. 5

6 Pijn door verkleving van de vaginawand Dit vermindert door regelmatig geslachtsgemeenschap te hebben. De vagina kan ook toegankelijk gehouden worden met een dilatator. Indien u hierover meer informatie wenst kunt u contact opnemen met : Psycholoog Eveline Mertens Tel Radiotherapeut dr. Katrien Geboers Tel Gynaecoloog dr. Isabelle Cadron Tel Wanneer lichamelijke oorzaken uitgesloten of behandeld zijn Sommige vrouwen komen in een vicieuze cirkel terecht. De geslachtsgemeenschap is pijnlijk, zij worden gespannen en krijgen daardoor nog meer pijn. Als u denkt dat u in een vicieuze cirkel zit kunt u ook via de polikliniek oncologie contact opnemen met psycholoog Eveline Mertens. Het leren ontspannen en aanspannen van bekkenbodemspieren bij een bekkenfysio-therapeut kan verschillende klachten en problemen positief beïnvloeden. Zoek samen met uw partner naar een prettige, niet-pijnlijke houding. Het is mogelijk dat de penis hierdoor minder diep komt of beter past en voor het krijgen van een orgasme maakt het meestal niet uit. Foto: FeminaForm van PelviTec 6

7 Overgangsklachten Wanneer als gevolg van uw behandeling de productie van de vrouwelijke geslachtshormonen afneemt of uitvalt kunt u last krijgen van overgangsklachten. Deze verschijnselen kunnen misschien opgevangen worden met behulp van medicatie. Bespreek met uw arts of er iets aan te doen is. Wat als vrijen een probleem wordt? Praten over kanker is vaak al moeilijk genoeg, laat staan over seksuele veranderingen die daaruit voortvloeien. Toch is het erg belangrijk dat u met uw partner probeert te praten over seksualiteit aangezien op deze manier misverstanden kunnen vermeden worden. Indien u vragen heeft of problemen ervaart op seksueel gebied aarzel dan niet om hierover te praten met een hulpverlener. Een hulpverlener kan samen met u op zoek gaan naar een gepaste oplossing of kan u doorverwijzen naar iemand met meer expertise binnen dit gebied. In het AZ Turnhout kunt u terecht bij: uw behandelende radiotherapeut uw behandelende gynaecoloog psycholoog Eveline Mertens raadplegingsverpleegkundige polikliniek oncologie sociaal verpleegkundige via de polikliniek oncologie Wij praten erover! En u? 7

8 AZ Turnhout vzw Campus Sint-Jozef Steenweg op Merksplas Turnhout Campus Sint-Elisabeth Rubensstraat Turnhout V.U. : Hans Ramaekers algemeen directeur AZ Turnhout vzw Steenweg op Merksplas Turnhout Juni 2013

Intimiteit, seksualiteit en kanker bij vrouwen

Intimiteit, seksualiteit en kanker bij vrouwen Intimiteit, seksualiteit en kanker bij vrouwen Wij praten erover! En u? Hier komt titel van persbericht Pagina 1 1. Voorwoord Deze informatiebrochure gaat over intimiteit, seksualiteit en kanker en is

Nadere informatie

Gynaecologie. Leefregels na een gynaecologische operatie

Gynaecologie. Leefregels na een gynaecologische operatie Gynaecologie Leefregels na een gynaecologische operatie 1 Weer thuis U bent weer thuis na de verwijdering van uw baarmoeder of een verzakkingoperatie. Deze brochure is bedoeld als aanvulling op de mondelinge

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Blaasspoeling met Mitomycine

Patiënteninformatie. Blaasspoeling met Mitomycine Patiënteninformatie Blaasspoeling met Mitomycine Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Omschrijving en doel van de behandeling... 3 Blaasspoeling: waarom?... 3 Behandeling met Mitomycine... 3 Controles...

Nadere informatie

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Kanker en seksualiteit

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Kanker en seksualiteit Infoblad KANKER ALGEMEEN Kanker en seksualiteit KANKER EN SEKSUALITEIT Kanker en seksualiteit, dat is op het eerste gezicht misschien een wat merkwaardige combinatie. Immers, bij seksualiteit denken we

Nadere informatie

Kanker en seksualiteit

Kanker en seksualiteit Chirurgie Kanker en seksualiteit Intimiteit, seksualiteit en kanker lijkt op het eerste gezicht misschien een vreemde combinatie. Bij intimiteit en seksualiteit wordt namelijk gedacht aan ontspanning en

Nadere informatie

Pijn bij het vrijen 1

Pijn bij het vrijen 1 Pijn bij het vrijen 1 Wat is het? Pijn bij het vrijen is een klacht die voornamelijk bij vrouwen voorkomt. Meestal gaat het om pijn bij de geslachtsgemeenschap, maar ook andere manieren van vrijen kunnen

Nadere informatie

Het verwijderen van de baarmoeder en/of eierstokken. Algemene informatie

Het verwijderen van de baarmoeder en/of eierstokken. Algemene informatie Het verwijderen van de baarmoeder en/of eierstokken Algemene informatie Inleiding U heeft met uw gynaecoloog gesproken over het verwijderen van uw baarmoeder en/of eierstokken. Deze folder geeft u algemene

Nadere informatie

De behandeling van vulvakanker

De behandeling van vulvakanker Gynaecologie/Dermatologie Patiënteninformatie De behandeling van vulvakanker U ontvangt deze informatie, omdat u (mogelijk) vulvakanker heeft. Kanker van de vulva is een zeldzame, kwaadaardige aandoening

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie VECTIBIX

Patiënteninformatie. Therapie VECTIBIX Patiënteninformatie Therapie VECTIBIX Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving van uw therapie Vectibix... 3 Wat is Vectibix?... 3 Hoe wordt Vectibix toegediend?... 3 Waar wordt de therapie toegediend?... 4

Nadere informatie

Nierfalen en Seksualiteit

Nierfalen en Seksualiteit Nierfalen en Seksualiteit 1 Inhoudsopgave Inleiding Seksuele problemen bij nierfalen Bij mannen en vrouwen Factoren die het seksueel functioneren kunnen beïnvloe- den Bespreekbaar maken Maatschappelijk

Nadere informatie

Baarmoeder- operatie

Baarmoeder- operatie Baarmoeder- operatie Verwijdering van de baarmoeder via de vagina (vaginale uterus extirpatie) Verwijdering van de baarmoeder door middel van een kijkbuisoperatie (= Laparoscopische hysterectomie) Verwijdering

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Herceptin

Patiënteninformatie. Herceptin Patiënteninformatie Herceptin 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Wat is Herceptin?... 4 Hoe wordt Herceptin toegediend?... 4 Waar wordt de therapie toegediend?... 4 Verwikkelingen...

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vulvakanker

Patiënteninformatie. Vulvakanker Vulvakanker Patiënteninformatie Vulvakanker Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Wat is kanker van de vulva 1.2 Bij wie komt kanker van de vulva voor 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 4 Wat zijn

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie CETUXIMAB

Patiënteninformatie. Therapie CETUXIMAB Patiënteninformatie Therapie CETUXIMAB Inhoud Inleiding... 3 Samenstelling van uw therapie CETUXIMAB... 3 Verloop van de therapie... 3 Belangrijk om te weten... 4 Mogelijke nevenwerkingen van Erbitux...

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Nazorg urologische ingrepen

Patiënteninformatie. Nazorg urologische ingrepen Patiënteninformatie Nazorg urologische ingrepen Inhoud Inleiding... 3 Ingrepen... 3 Cystoscopie (= in de blaas kijken)... 3 Cystoscopie met prostaatbiopsie (= weefselafname prostaat)... 3 Cystoscopie met

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw Patiënteninformatie Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw Inhoud Inleiding... 3 Adviezen bij onderbuikbestraling... 3 Huidreacties... 3 Buikpijn, krampen en diarree... 4 Moeilijkheden bij het plassen...

Nadere informatie

Informatie. Algemene informatie over verzakkingen

Informatie. Algemene informatie over verzakkingen 1 Bij een verzakking krijgen bekken organen, zoals de blaas, baarmoeder of endeldarm, onvoldoende steun van het omringende steunweefsel en bekkenbodem. Hierdoor zaken de organen geleidelijk naar beneden.

Nadere informatie

Als u pijn heeft bij het vrijen

Als u pijn heeft bij het vrijen Als u pijn heeft bij het vrijen 2 Heeft u als vrouw last van pijn bij het vrijen? Veel vrouwen kennen deze klacht. Wat kan hiervan de oorzaak zijn? Hoe kan het CWZ uw klacht behandelen? Dat en meer kunt

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Verzakkingen

Patiënteninformatie. Verzakkingen Verzakkingen Patiënteninformatie Verzakkingen Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Wat is een verzakking 3 Het bekken 4 Verzakking van bekkenorganen 5 Soorten verzakkingen 6 Verschijnselen 7 Oorzaken 7.1 Bevalling

Nadere informatie

Deel 2. Kanker van de vulva

Deel 2. Kanker van de vulva . Kanker van de vulva Inhoud Wat is kanker van de vulva? 1 Aantallen 2 Het ontstaan van kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 3 Onderzoek 4 Behandeling 4 Mogelijke bijwerkingen en complicaties van de behandelingen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom Huidkanker, spinocellulair carcinoom

Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom Huidkanker, spinocellulair carcinoom Patiënteninformatie Plaveiselcelcarcinoom Huidkanker, spinocellulair carcinoom Inhoud Inleiding... 3 Wat is een plaveiselcelcarcinoom?... 3 Hoe krijgt u plaveiselcelcarcinoom?... 3 Hoe ziet het plaveiselcelcarcinoom

Nadere informatie

verzakkingen patiënteninformatie Wat is een verzakking

verzakkingen patiënteninformatie Wat is een verzakking patiënteninformatie verzakkingen Bij een verzakking krijgen bekkenorganen, zoals de blaas, baarmoeder of endeldarm, onvoldoende steun van het omringende steunweefsel en bekkenbodem. Hierdoor zakken de

Nadere informatie

Kanker en seksualiteit

Kanker en seksualiteit Kanker en seksualiteit Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Veranderingen 4 Seksuele gevolgen door kanker 7 Vrouwen, kanker en seksualiteit 19 Mannen, kanker en seksualiteit 22 Anders vrijen of maar niet?

Nadere informatie

Baarmoederkanker. Afdeling gynaecologie. mca.nl

Baarmoederkanker. Afdeling gynaecologie. mca.nl Baarmoederkanker Afdeling gynaecologie mca.nl Inhoudsopgave Wat is baarmoederkanker? 3 Onderzoek bij baarmoederkanker 4 Behandeling van baarmoederkanker 6 Complicaties en bijwerkingen 9 Kans op genezing

Nadere informatie

Verwijderen van de baarmoeder

Verwijderen van de baarmoeder Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Verwijderen van de baarmoeder z 1 Bij bepaalde gynaecologische klachten kan het nodig zijn om de baarmoeder te verwijderen. Dit

Nadere informatie

Symposium Cheek to Cheek Seksualiteit: een menselijke behoefte. Kristel Mulders Seksuologe UZ-Leuven 7 mei 2015

Symposium Cheek to Cheek Seksualiteit: een menselijke behoefte. Kristel Mulders Seksuologe UZ-Leuven 7 mei 2015 Symposium Cheek to Cheek Seksualiteit: een menselijke behoefte Kristel Mulders Seksuologe UZ-Leuven 7 mei 2015 Wat is seksualiteit? Definities: Van Dale: Handelingen en gevoelens die te maken hebben met

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker Patiënteninformatie Brachytherapie bij prostaatkanker Inhoud Inleiding... 3 Wat is brachytherapie?... 3 Hoe verloopt de behandeling?... 3 Bijwerkingen... 4 Regels en richtlijnen na de bestraling... 5 Controles

Nadere informatie

verzakkingen patiënteninformatie

verzakkingen patiënteninformatie patiënteninformatie verzakkingen Bij een verzakking krijgen bekkenorganen, zoals de blaas, baarmoeder of endeldarm, onvoldoende steun van het omringende steunweefsel en bekkenbodem. Hierdoor zakken de

Nadere informatie

Gynaecologie. Vulvakanker

Gynaecologie. Vulvakanker Gynaecologie Vulvakanker Deze brochure wordt u aangeboden door de afdeling Gynaecologie/Verloskunde. Wij vinden het belangrijk dat patiënten goede voorlichting krijgen. De belangrijkste voorlichting vindt

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie MABTHERA

Patiënteninformatie. Therapie MABTHERA Patiënteninformatie Therapie MABTHERA Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Omschrijving van uw therapie MABTHERA... 3 Wat is Mabthera?... 3 Hoe wordt Mabthera toegediend?... 3 Waar wordt Mabthera toegediend?...

Nadere informatie

Informatie voor patiënten

Informatie voor patiënten De prostaatkliniek Informatie voor patiënten Prostaatkanker en seksualiteit UROLOGIE Prostaatkanker en seksualiteit Voor wie is deze brochure? Deze brochure is in de eerste plaats bedoeld voor kankerpatiënten

Nadere informatie

Baarmoederverwijdering

Baarmoederverwijdering Bij menstruatieklachten, vleesbomen, een verzakking, (een voorstadium van) baarmoederhalskanker of baarmoederkanker kan het nodig zijn de baarmoeder te verwijderen. Een andere naam hiervoor is uterusextirpatie

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Sneltraject. abnormaal vaginaal bloedverlies

PATIËNTEN INFORMATIE. Sneltraject. abnormaal vaginaal bloedverlies PATIËNTEN INFORMATIE Sneltraject abnormaal vaginaal bloedverlies Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over het sneltraject abnormaal vaginaal bloedverlies. Bij

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij hersenbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie

Patiënteninformatie. Adviezen bij hersenbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie Patiënteninformatie Adviezen bij hersenbestraling Centrum voor oncologie Radiotherapie 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 4 Welke bijwerkingen zijn te verwachten?... 4 Huidreacties... 4 Haarverlies... 5

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Kanker van de vulva. Informatie over de behandeling van kanker van de huid rondom de schede

Patiënteninformatie. Kanker van de vulva. Informatie over de behandeling van kanker van de huid rondom de schede Patiënteninformatie Kanker van de vulva Informatie over de behandeling van kanker van de huid rondom de schede Inhoudsopgave Pagina Wat is kanker van de vulva? 4 Bij wie komt kanker van de vulva voor?

Nadere informatie

1 Algemeen Wat is kanker van de vulva Bij wie komt kanker van de vulva voor 3. 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 3.

1 Algemeen Wat is kanker van de vulva Bij wie komt kanker van de vulva voor 3. 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 3. vulvakanker Inhoud 1 Algemeen 3 1.1 Wat is kanker van de vulva 3 1.2 Bij wie komt kanker van de vulva voor 3 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 3 3 Uitzaaiingen 4 4 Wat zijn de klachten bij kanker van

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Richtlijnen voor het innemen van temozolomide in combinatie met radiotherapie en aansluitend monotherapie

Patiënteninformatie. Richtlijnen voor het innemen van temozolomide in combinatie met radiotherapie en aansluitend monotherapie Patiënteninformatie Richtlijnen voor het innemen van temozolomide in combinatie met radiotherapie en aansluitend monotherapie Inhoud Inleiding... 3 Richtlijnen voor het innemen van temozolomide... 3 Hoe

Nadere informatie

Seksuele problemen bij vrouwen

Seksuele problemen bij vrouwen Gynaecologie Patiënteninformatie Seksuele problemen bij vrouwen U ontvangt deze informatie, omdat u seksuele problemen heeft. Bijna elke vrouw krijgt weleens te maken met seksuele problemen. Voorbeelden

Nadere informatie

1 Algemeen Wat is kanker van de vulva Bij wie komt kanker van de vulva voor 4. 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 4.

1 Algemeen Wat is kanker van de vulva Bij wie komt kanker van de vulva voor 4. 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 4. vulvakanker 2 Inhoud 1 Algemeen 4 1.1 Wat is kanker van de vulva 4 1.2 Bij wie komt kanker van de vulva voor 4 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 4 3 Uitzaaiingen 5 4 Wat zijn de klachten bij kanker van

Nadere informatie

Het eerste consult bij de gynaecoloog

Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste bezoek aan de gynaecoloog begint met een gesprek g waarin u uw klacht vertelt en de gynaecoloog u vragen stelt. Hierna volgt zo nodig een uitwendig en/of

Nadere informatie

Gynaecologische operaties curettage laparoscopie verwijderen van de baarmoeder verwijderen van de eierstokken verzakking

Gynaecologische operaties curettage laparoscopie verwijderen van de baarmoeder verwijderen van de eierstokken verzakking Gynaecologische operaties curettage laparoscopie verwijderen van de baarmoeder verwijderen van de eierstokken verzakking Afdeling gynaecologie en verloskunde Locatie Veldhoven Gynaecologische operaties

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Behandeling van de piriformisspier

Patiënteninformatie. Behandeling van de piriformisspier Patiënteninformatie Behandeling van de piriformisspier Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving en doel van de behandeling... 3 Voorbereiding op de behandeling... 4 Verloop van de behandeling... 4 Verloop na

Nadere informatie

Als u het moeilijk vindt om klaar te komen 9 10. Tot slot 15 Informatie 15

Als u het moeilijk vindt om klaar te komen 9 10. Tot slot 15 Informatie 15 Inleiding Bijna elke vrouw heeft wel eens seksuele problemen. Voorbeelden zijn geen zin in vrijen, niet of moeilijk seksueel opgewonden raken of pijnklachten bij de coïtus (gemeenschap). Soms zijn dit

Nadere informatie

Baarmoederkanker. Supplement informatiewijzer oncologie

Baarmoederkanker. Supplement informatiewijzer oncologie Supplement informatiewijzer oncologie Baarmoederkanker Er is bij u baarmoederkanker vastgesteld. Dit zal bij u en uw naaste(n) allerlei emoties oproepen. En waarschijnlijk ook veel vragen. Met deze informatiefolder

Nadere informatie

Baarmoederverwijdering bij goedaardige aandoeningen

Baarmoederverwijdering bij goedaardige aandoeningen Baarmoederverwijdering bij goedaardige aandoeningen 2 INHOUDSOPGAVE In het kort Waarom wordt de baarmoeder verwijderd? Menstruatieklachten Myomen (vleesbomen) Endometriose en adenomyose Pijn in de onderbuik

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Prostaatbioptname

Patiënteninformatie. Prostaatbioptname Patiënteninformatie Prostaatbioptname 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Waarom een prostaatbioptname?... 4 Voorbereiding... 5 Medicatie... 5 Anesthesist... 5 Verloop

Nadere informatie

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken?

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken? Verzakkingen 1 Tijdens het onderzoek is vast komen te staan dat u een zogenaamde prolaps heeft. Uw arts zal u natuurlijk het nodige vertellen over wat dat precies is en wat de gevolgen ervan zijn. In deze

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Pijnregistratie bij chronische pijnpatiënten

Patiënteninformatie. Pijnregistratie bij chronische pijnpatiënten Patiënteninformatie Pijnregistratie bij chronische pijnpatiënten 2 Inhoud Inleiding... 4 Pijn beïnvloedt de levenskwaliteit... 4 Pijnregistratie via een cijfer... 5 Een pijnscore van 0 tot 10... 5 Pijnscores

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker Patiënteninformatie Vermoeidheid bij kanker 2 Inhoud Inleiding... 4 Informatie over het ziektebeeld vermoeidheid bij kanker... 4 Tips en adviezen... 5 Wanneer uw arts raadplegen?... 6 Informatiesessies...

Nadere informatie

Radicale hysterectomie via laparotomie (Wertheim operatie)

Radicale hysterectomie via laparotomie (Wertheim operatie) Dienst Gynaecologie Verloskunde Informatie voor de patiënte Radicale hysterectomie via laparotomie (Wertheim operatie) Baarmoederhalskanker kan bij vrouwen op alle leeftijden voorkomen, maar wordt het

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Prostaatoperatie TURP

Patiënteninformatie. Prostaatoperatie TURP Patiënteninformatie Prostaatoperatie TURP 2 Inhoud Inleiding... 4 Informatie over het ziektebeeld... 4 Goedaardige vergroting van de prostaat... 4 Voorbereiding op de ingreep... 6 Enkele dagen voor opname

Nadere informatie

baarmoederverwijdering

baarmoederverwijdering baarmoederverwijdering Inhoud Inleiding 1 Waarom wordt de baarmoeder verwijderd 3 1.1 Menstruatieklachten 3 1.2 Myomen (vleesbomen) 3 1.3 Endometriose en adenomyose 4 1.4 Pijn in de onderbuik 4 1.5 Verzakking

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Verzorging na open sinus

Patiënteninformatie. Verzorging na open sinus Patiënteninformatie Verzorging na open sinus Inhoud Inleiding... 3 Behandeling van een open sinus... 3 Verloop na de behandeling... 4 Medicamenten... 4 Mondverzorging... 5 Adviezen... 5 Wie contacteren

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg rondom een laparoscopische chirurgische behandeling van een gynaecologisch oncologische aandoening (of een verdenking hierop)

Verpleegkundige zorg rondom een laparoscopische chirurgische behandeling van een gynaecologisch oncologische aandoening (of een verdenking hierop) Verpleegkundige zorg rondom een laparoscopische chirurgische behandeling van een gynaecologisch oncologische aandoening (of een verdenking hierop) 2 Inhoudsopgave Pagina Inleiding 4 Voor de operatie 4

Nadere informatie

De behandeling van baarmoederkanker

De behandeling van baarmoederkanker Gynaecologie Patiënteninformatie De behandeling van baarmoederkanker U ontvangt deze informatie, omdat bij u (mogelijk) baarmoederkanker is geconstateerd. In deze informatie kunt u meer lezen over deze

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Pijnmeting bij volwassenen (na een chirurgische ingreep)

Patiënteninformatie. Pijnmeting bij volwassenen (na een chirurgische ingreep) Patiënteninformatie Pijnmeting bij volwassenen (na een chirurgische ingreep) Inhoud Inleiding... 3 Doel van de pijnmeting... 3 Meten van pijn... 4 Pijnmeting via een cijfer... 4 Pijnmeting met een latje...

Nadere informatie

Verwijdering van de baarmoeder

Verwijdering van de baarmoeder Verwijdering van de baarmoeder Inhoudopgave Inleiding. 3 Hoe zien baarmoeder en eierstokken eruit. 3 Functie van baarmoeder. 3 Waarom wordt de baarmoeder verwijderd.. 4 - menstruatieklachten. 4 - myomen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie Patiënteninformatie Adviezen bij borstbestraling Centrum voor oncologie Radiotherapie Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Adviezen bij borstbestraling... 3 Huidreacties... 3 Sliklast... 5 Vochtopstapeling

Nadere informatie

Gynaecologische operaties curettage laparoscopie verwijderen van de baarmoeder verwijderen van de eierstokken verzakking

Gynaecologische operaties curettage laparoscopie verwijderen van de baarmoeder verwijderen van de eierstokken verzakking Gynaecologische operaties curettage laparoscopie verwijderen van de baarmoeder verwijderen van de eierstokken verzakking Afdelingen gynaecologie en verloskunde Gynaecologische operaties Binnenkort komt

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Colpocystodefaecografie

Patiënteninformatie. Colpocystodefaecografie Patiënteninformatie Colpocystodefaecografie 2 Inhoud Inleiding... 4 Praktische informatie... 4 Omschrijving en doel van het onderzoek... 5 Voorbereiding op het onderzoek... 5 Verloop van het onderzoek...

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Caudale (epidurale) infiltratie

Patiënteninformatie. Caudale (epidurale) infiltratie Patiënteninformatie Caudale (epidurale) infiltratie 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Voorbereiding op de behandeling... 5 Verloop van de behandeling... 6

Nadere informatie

Uterusextirpatie (Verwijdering van baarmoeder en/of eierstokken)

Uterusextirpatie (Verwijdering van baarmoeder en/of eierstokken) Uterusextirpatie (Verwijdering van baarmoeder en/of eierstokken) Inleiding Bij u wordt binnenkort de baarmoeder en/of eierstokken verwijderd. De reden voor deze operatie en wat u kunt verwachten hebt u

Nadere informatie

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6 Vaginale schimmelinfectie WAT IS EEN VAGINALE SCHIMMELINFECTIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Seksuele problemen bij vrouwen

Seksuele problemen bij vrouwen Seksuele problemen bij vrouwen Patiënteninformatie Seksuele problemen bij vrouwen Inhoudsogave 1 Inleiding 2 Wat is belangrijk voor een plezierige seksuele relatie 3 Lichamelijke veranderingen bij seksuele

Nadere informatie

Wat is baarmoederhalskanker en bij wie komt het

Wat is baarmoederhalskanker en bij wie komt het is kanker van het slijmvlies van de baarmoederhals. Bij het voorstadium van baarmoederhalskanker zitten er afwijkende cellen in de baarmoederhals. Dit voorstadium kan spontaan genezen of worden verwijderd

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Diabetes en seksualiteit

Informatie voor patiënten. Diabetes en seksualiteit Informatie voor patiënten Diabetes en seksualiteit z Seksualiteit en diabetes mellitus 1 Over problemen met seksualiteit wordt niet zo gemakkelijk gesproken. Doordat het een beladen onderwerp is, kunnen

Nadere informatie

Eerste bezoek aan de gynaecoloog

Eerste bezoek aan de gynaecoloog Eerste bezoek aan de gynaecoloog Afdeling gynaecologie Eerste bezoek aan de gynaecoloog U heeft binnenkort in Medisch Centrum Alkmaar (MCA) een afspraak met een gynaecoloog. U komt voor het eerst. In deze

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Lumbale epidurale infiltratie

Patiënteninformatie. Lumbale epidurale infiltratie Patiënteninformatie Lumbale epidurale infiltratie Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving en doel van de behandeling... 3 Voorbereiding op de behandeling... 3 Verloop van de behandeling... 4 Vooraf... 4 De

Nadere informatie

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Hormonale therapie

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Hormonale therapie Infoblad KANKER ALGEMEEN Hormonale therapie HORMONALE THERAPIE Hormonale therapie is de behandeling van kanker met hormonen. Artsen noemen het ook: hormoontherapie, hormonale behandeling of hormoonbehandeling.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Blaasoperatie TURB

Patiënteninformatie. Blaasoperatie TURB Patiënteninformatie Blaasoperatie TURB Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Voorbereiding op de ingreep... 3 Enkele dagen voor opname in het ziekenhuis... 3 Medicatie... 3 De dag van opname in het ziekenhuis...

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie GYNAECOLOGIE VULVAKANKER. Versie 1.0. Datum Goedkeuring Verantwoording

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie GYNAECOLOGIE VULVAKANKER. Versie 1.0. Datum Goedkeuring Verantwoording Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie GYNAECOLOGIE VULVAKANKER Versie 1.0 Datum Goedkeuring 01-01-2005 Verantwoording NVOG Inhoudsopgave Algemeen...1 Wat is kanker van de vulva?...1 Bij

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek

Patiënteninformatie. Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek Patiënteninformatie Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 5 Wat is een melanoom?... 5 Hoe krijgt u een melanoom?... 5 Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet

Nadere informatie

H Baarmoederverwijdering

H Baarmoederverwijdering H.249943.1216 Baarmoederverwijdering 2 Algemeen Bij menstruatieklachten, vleesbomen of een verzakking kan het nodig zijn de baarmoeder te verwijderen. Een andere naam hiervoor is uterusextirpatie of hysterectomie.

Nadere informatie

Informatie over het ziektebeeld

Informatie over het ziektebeeld 1 Inhoud Inleiding... 3 Praktische informatie... 3 Informatie over het ziektebeeld... 4 Voorbereiding op de ingreep... 5 Hoe gebeurt de ingreep... 5 Het verloop na de ingreep... 6 Verhinderd... 7 Tot slot...

Nadere informatie

Vaginistisch reageren

Vaginistisch reageren Vaginistisch reageren 1 Wat is het? Vaginisme wil zeggen dat het niet lukt om een penis, vingers of tampon in je vagina in te brengen. Probeer je het, dan spannen je bekkenbodemspieren zich onbewust aan.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Sessies voor personen met langdurige pijn

Patiënteninformatie. Sessies voor personen met langdurige pijn Patiënteninformatie Sessies voor personen met langdurige pijn Wat doet de pijnkliniek? Het Multidisciplinair Pijn Team (of de pijnkliniek ) bekijkt chronische pijn vanuit verschillende invalshoeken. De

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acute verwardheid

Patiënteninformatie. Acute verwardheid Patiënteninformatie Acute verwardheid Inhoud Inleiding... 3 Wat is acute verwardheid of delirium?... 3 Hoe wordt een delirium behandeld?... 4 Hoe kunt u uw familielid helpen?... 4 Medicatie... 4 Drinken

Nadere informatie

baarmoederhalskanker

baarmoederhalskanker baarmoederhalskanker Inhoud 1 Algemeen 4 1.1 Wat is baarmoederhalskanker 4 1.2 Hoe ontstaat baarmoederhalskanker 5 1.3 Uitzaaiingen 5 2 Klachten 5 3 Onderzoek 6 3.1 Inwendig onderzoek en uitstrijkje 6

Nadere informatie

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het?

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? Oncologie/0145 1 Deze informatiebrochure is voor personen met een weke delen sarcoom en alle anderen die hier heel dichtbij betrokken zijn: familie, vrienden We geven

Nadere informatie

Eerste bezoek aan de gynaecoloog

Eerste bezoek aan de gynaecoloog Eerste bezoek aan de gynaecoloog Patiënteninformatie Eerste bezoek aan de gynaecoloog Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Hoe zien de geslachtsorganen eruit 3 Het gesprek(anamnese) 4 Het gynaecologisch onderzoek

Nadere informatie

Baarmoederslijmvlieskanker

Baarmoederslijmvlieskanker Baarmoederslijmvlieskanker Baarmoederslijmvlieskanker (endometrium carcinoom) Deze folder geeft u informatie over het verwijderen van de baarmoeder, eventueel de eierstokken en het omliggend weefsel omdat

Nadere informatie

Bestraling van de blaas Informatie voor patiënten

Bestraling van de blaas Informatie voor patiënten Bestraling van de blaas Informatie voor patiënten Inhoud Voorwoord... 3 1. De CT-simulatie... 4 2. De bestraling... 4 3. Mogelijke nevenwerkingen en advies... 5 3.1 Vermoeidheid... 5 3.2 Plasproblemen...

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Baarmoederhalskanker

Patiënteninformatie. Baarmoederhalskanker Baarmoederhalskanker Patiënteninformatie Baarmoederhalskanker Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Wat is 1.2 Hoe ontstaat 1.3 Uitzaaiingen 2 Klachten 3 Onderzoek 3.1 Inwendig onderzoek en uitstrijkje 3.2 Colposcopie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Doorliggen voorkomen

Patiënteninformatie. Doorliggen voorkomen Patiënteninformatie Doorliggen voorkomen 2 Inhoud Inleiding... 4 Informatie over doorligwonden... 4 Wat is een doorligwonde?... 4 Waar komen doorligwonden voor?... 4 Voorkomen van doorligwonden... 5 Wat

Nadere informatie

Gynaecologisch onderzoek naar abnormaal bloedverlies

Gynaecologisch onderzoek naar abnormaal bloedverlies Gynaecologisch onderzoek naar abnormaal bloedverlies Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2012 pavo 0413 Inleiding Uw huisarts heeft u verwezen naar de gynaecoloog omdat u abnormaal vaginaal bloedverlies

Nadere informatie

Hormoongebruik rond de overgang

Hormoongebruik rond de overgang Hormoongebruik rond de overgang Afdelingen gynaecologie en verloskunde Inhoudsopgave Inleiding 2 Wat is de overgang? 2 Klachten tijdens de overgang 2 Het gebruik van oestrogenen tijdens de overgang 2 De

Nadere informatie

Baarmoeder-Verwijderen van de baarmoeder

Baarmoeder-Verwijderen van de baarmoeder Baarmoeder-Verwijderen van de baarmoeder In het kort Bij menstruatieklachten, vleesbomen of een verzakking kan het nodig zijn de baarmoeder te verwijderen. Een andere naam hiervoor is uterusextirpatie

Nadere informatie

Het verwijderen van de baarmoeder. Bij goedaardige aandoeningen

Het verwijderen van de baarmoeder. Bij goedaardige aandoeningen Het verwijderen van de baarmoeder Bij goedaardige aandoeningen 2 Inhoud In het kort 4 Waarom wordt de baarmoeder verwijderd? 4 Menstruatieklachten 5 Myomen (vleesbomen) 5 Endometriose en adenomyose 6 Pijn

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Hormoontherapie bij borstkanker

Patiënteninformatie. Hormoontherapie bij borstkanker Patiënteninformatie Hormoontherapie bij borstkanker Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Wat zijn hormonen... 4 Verschillende indicaties/redenen voor hormonale behandeling...

Nadere informatie

Het verwijderen van de baarmoeder (uterusextirpatie of hysterectomie)

Het verwijderen van de baarmoeder (uterusextirpatie of hysterectomie) Het verwijderen van de baarmoeder (uterusextirpatie of hysterectomie) Hoe ziet de baarmoeder er uit? De baarmoeder hangt in de buikholte, op zijn plaats gehouden door elastische banden en steunweefsels.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Tilttest.

Patiënteninformatie. Tilttest. 1 Patiënteninformatie Tilttest www.ccazt.be 2 Praktische informatie Afspraak Datum: Uur: / /.. u Aandachtspunt: Het is belangrijk dat u NUCHTER bent voor deze test! 3 Inhoud Inleiding... 4 Wat is een Tilttest?...

Nadere informatie

Baarmoederhalskanker. Figuur 1

Baarmoederhalskanker. Figuur 1 Baarmoederhalskanker Inleiding Baarmoederhalskanker is kanker van het slijmvlies van de baarmoederhals. Bij het voorstadium van baarmoederhalskanker bevinden zich afwijkende cellen in de baarmoederhals.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Richtlijnen voor familie en patiënt in verband met excreta na chemotherapie

Patiënteninformatie. Richtlijnen voor familie en patiënt in verband met excreta na chemotherapie Patiënteninformatie Richtlijnen voor familie en patiënt in verband met excreta na chemotherapie 2 Inhoud Inleiding... 5 Omschrijving en doel van de procedure / behandeling... 5 Richtlijnen... 5 Vermijd

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Laag-vacuümdrainage systeem

Patiënteninformatie. Laag-vacuümdrainage systeem Patiënteninformatie Laag-vacuümdrainage systeem Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving en doel van de behandeling... 3 Controle van laag-vacuümdrainage... 3 De hoeveelheid wondvocht... 3 Leegmaken van het

Nadere informatie

Patiënten informatie ten behoeve van een wetenschappelijk onderzoek: De SHAPE studie

Patiënten informatie ten behoeve van een wetenschappelijk onderzoek: De SHAPE studie Patiënten informatie ten behoeve van een wetenschappelijk onderzoek: De SHAPE studie (een internationale gerandomiseerde non-inferiority trial (radicale baarmoederverwijdering met verwijderen lymfeklieren

Nadere informatie