Financieel Crisisplan Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financieel Crisisplan Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie"

Transcriptie

1 Financieel Crisisplan Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Inleiding Het bestuur van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie (hierna het pensioenfonds) heeft een financieel crisisplan opgesteld, hetgeen een beschrijving op hoofdlijnen bevat van het interne beheersingssysteem en de beschikbare sturingsmiddelen. Dit crisisplan is opgesteld met in acht name van de aanwijzingen die daartoe door de Nederlandsche Bank (hierna DNB) zijn uitgevaardigd met de beleidsregel financieel crisisplan van 11 december Een financieel crisisplan is een beschrijving van maatregelen die het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien het realiseren van de financiële doelstellingen van het pensioenfonds in gevaar komt. Dit crisisplan zal aan DNB ter instemming worden voorgelegd en integraal worden opgenomen in de actuarieel bedrijfstechnische nota (abtn) van het pensioenfonds. Elementen van het crisisplan In dit crisisplan wordt ingegaan op de volgende elementen: 1 Definiëring van crisis 2 Kritische ondergrens dekkingsgraad 3 Beschikbare maatregelen in geval van een crisis 4 Inzet van maatregelen 5 Financiële effect maatregelen 6 Evenwichtige belangenafweging 7 Communicatie belanghebbenden 8 Besluitvormingsproces 9 Toetsen crisisplan 10 Inwerkingstelling In navolgende paragrafen worden deze elementen van het crisisplan uitgewerkt. 1

2 1. Definiëring van crisis Voor het bewaken van de doelstellingen van het pensioenfonds rapporteert de uitvoeringsorganisatie van het pensioenfonds elke maand de actuele dekkingsgraad van het pensioenfonds aan het bestuur. Deze rapportage omvat tevens een analyse van de dekkingsgraadontwikkeling en wanneer van toepassing ook een vergelijking van de actuele dekkingsgraad met de verwachting volgens het ingediende korte- en/of langetermijnherstelplan. Er is sprake van een normale situatie bij een vermogen boven evenwichtsniveau ofwel boven de som van technische voorziening (TV) en het vereist eigen vermogen (VEV). Ultimo 2012 komt dat evenwichtsniveau overeen met een dekkingsgraad van 113,9 %. Daalt de dekkingsgraad beneden dit niveau dan is er sprake van een reservetekort en wordt een langetermijnherstelplan opgesteld. Daalt de dekkingsgraad verder tot onder het niveau van 104,4 % dan is er bovendien sprake van een dekkingstekort en wordt ook een kortetermijnherstelplan opgesteld. Het bestaan van een herstelplan, waarin met inzet van de beschikbare sturingsmiddelen wordt aangetoond dat het pensioenfonds binnen de wettelijk gestelde termijnen de tekorten zal opheffen, wordt niet per definitie aangemerkt als crisissituatie. Het pensioenfonds onderscheid de volgende crisissituaties : A B zonder inzet van aanvullende of buitengewone maatregelen kan het pensioenfonds niet (meer) voldoen aan de wettelijke hersteltermijn voor het opheffen van een reservetekort, of zonder inzet van aanvullende of buitengewone maatregelen kan het pensioenfonds niet (meer) voldoen aan de wettelijke hersteltermijn voor het opheffen van een dekkingstekort. Naast deze gedefinieerde crisissituaties onderscheid het pensioenfonds nog een situatie van dreigende crisis in het geval, 1 C het pensioenfonds (nog) niet verkeerd in een situatie ad A of ad B, maar de dekkingsgraad in één kalendermaand (tussen twee opeenvolgende maandrapportages) daalt met 5% of meer. 2 In deze situatie van dreigende crisis is er sprake van een dermate plotselinge en ernstige verstoring op de financiële markten dat er mogelijk aanleiding bestaat tot het onmiddellijk nemen van aanvullende of buitengewone maatregelen. Onder aanvullende of buitengewone maatregelen kan in deze verstaan worden, aanpassing beleggingsbeleid; premieverhogingen boven de premies vermeld in het herstelplan; het reduceren van de voortgezette rechten opbouw, en/of het korten van opgebouwde pensioenaanspraken. Voor een nadere beschrijving en inzetbaarheid van deze maatregelen zie de paragrafen 3 en 4 van dit crisisplan. 2. Kritische ondergrens dekkingsgraad Het begrip kritische ondergrens voor de dekkingsgraad is voor het pensioenfonds relevant wanneer het verkeert in een situatie van dekkings- en/of reservetekort c.q. wanneer een korte- of langetermijnherstelplan van toepassing is. Een herstelplan laat vanuit een actuele dekkingspositie de verwachte ontwikkeling van de dekkingsgraad zien en daarmee het moment waarop naar verwachting het herstel bereikt wordt. Dat moment dient uiteraard uiterlijk te liggen 2

3 op de wettelijk voorgeschreven maximale termijn i.c. vijf jaar voor een korte termijn herstelplan en 15 jaar voor een langetermijnherstelplan. Bovendien laat het herstelplan de autonome herstelkracht van het pensioenfonds zien. Dat wil zeggen gegeven de inzet van de reguliere maatregelen en de uitgangspositie, de jaarlijkse groei van de dekkingsgraad. De definitie voor de kritische ondergrens van de dekkingsgraad wordt nu voor een zeker tijdstip binnen een herstelperiode bepaald als de minimale dekkingsgraad op dat moment waar vanaf nog juist op basis van de autonome herstelkracht van het pensioenfonds herstel bereikt kan worden binnen de voorgeschreven wettelijke termijn. De uiterlijke einddatum voor dit herstel ligt hierbij binnen een lopend herstelplan, gelet op de wettelijk gestelde maxima voor de herstelperiode, al vast. Merk op dat voor het geval op enig moment er binnen een herstelperiode sprake is van een situatie waarbij de actuele dekkingspositie van het pensioenfonds ligt beneden de kritische ondergrens voor de dekkingsgraad, er sprake is van een crisissituatie als bedoeld in de voorgaande paragraaf. Naast het begrip kritische ondergrens speelt ook het begrip kritisch groeipad voor de dekkingsgraad. Hiermee wordt gedoeld op de verwachte ontwikkeling van de dekkingsgraad van de kritische ondergrens tot aan het moment waarop het herstel bereikt is i.c. het einde van de hersteltermijn. De autonome herstelkracht van het pensioenfonds is, gegeven een zeker premieniveau en het achterwege blijven van toeslagen, bepalend voor het kritische groeipad. Daarbij zal die herstelkracht met name afhankelijk zijn van het niveau van de lange rente en het te verwachten rendement (i.c. het overrendement boven de lange rente). Als voorbeeld is in navolgende tabel de kritische ondergrens voor de dekkingsgraad weergegeven bij aanvang van een kortetermijnherstelplan (termijn van drie jaar) afhankelijk van de lange rente en het te verwachten overrendement. Daarbij is uitgegaan van een fixatie van de doorsnee premie op een niveau van 24% van de pensioengrondslagen. Overrendement Lange rente 0% 1% 2% 3% 4% 5% 0% 103.3% 100.3% 1% 103.9% 100.9% 97.9% 2% 104.2% 101.2% 98.2% 95.4% 3% 104.2% 101.2% 98.2% 95.3% 92.6% 4% 103.9% 100.8% 97.8% 94.9% 92.1% 89.5% 5% 100.0% 97.0% 94.1% 91.3% 88.6% 86.0% NB In de situatie van de lege cellen is er onvoldoende herstelkracht en kan bij onderdekking zonder inzet van extra maatregelen geen herstel meer bereikt worden binnen de voorgeschreven driejaarstermijn. Gegeven een zeker stabiel niveau voor de lange rente en het te verwachten overrendement, wordt het kritische groeipad gevonden door betreffende ondergrens voor de dekkingsgraad ook te berekenen bij een resterende herstelduur van respectievelijk 2 en 1 jaar. 3. Beschikbare maatregelen in geval van een crisis Het is van groot belang om te voorkomen dat het pensioenfonds in een crisissituatie terecht komt. Daarom wordt periodiek via ALM-studies/continuiteitsanalyses en het onderzoeken van stress scenario s getoetst of premiebeleid, toeslagbeleid en beleggingsbeleid nog voldoende robuust zijn vormgegeven. Hierbij wordt het beleid getoetst binnen verschillende economische hoofdscenario s waarbij mogelijke beleidsvarianten (premie, toeslagen, beleggingen) nader onderzocht worden. Het bestuursbeleid is erop gericht om, met in acht name van alle randvoorwaarden en doelstellingen van het pensioenfonds, voor zoveel als mogelijk crisissituaties te vermijden. 3

4 Niettemin kan het pensioenfonds in extreme omstandigheden in een situatie van crisis als gedefinieerd in paragraaf 1 komen te verkeren. Primair zal het bestuur in deze omstandigheid bezien in hoeverre er nog maatregelen mogelijk zijn op basis van de uitvoeringsovereenkomst en de geldende regelgeving welke zelfstandig door het bestuur kunnen worden ingezet, zonder overleg of medewerking van derden als bijvoorbeeld CAO-partijen. Zo wordt ook het meeste recht gedaan aan de onafhankelijke positie en de eigen verantwoordelijkheid van het bestuur van het pensioenfonds. De verschillende beleidsopties die ter beschikking staan bestaan in principe uit: a. Binnen eigen mandaat pensioenfondsbestuur: i. Premiebeleid (tot overeengekomen maximum) ii. Beleid pensioentoeslagen iii. Beleggingsbeleid iv. Pensioenkorting b. Buiten eigen mandaat pensioenfondsbestuur: i. Premiebeleid (boven overeengekomen maximum) ii. Pensioenbeleid (inhoud pensioenregeling) Ten aanzien van de genoemde optie van wijzigingen voor het beleid inzake pensioentoeslagen is op te merken dat het bestaande beleid, waar er geen ambitie is om een ex-ante index te volgen en er in principe geen toeslagen zijn beneden een dekkingsgraad van 120%, impliceert dat er in herstelsituaties geen toeslagen plaatsvinden. Dit betekent dat in crisissituaties er geen sprake is van pensioentoeslagen en de inzet van het toeslagenbeleid dus geen toegevoegde waarde zal hebben. In het vervolg van dit crisisplan blijft het beleid met betrekking tot pensioentoeslagen derhalve verder buiten beschouwing. 4. Inzet van maatregelen De mogelijkheid om de in vorige paragraaf genoemde maatregelen in te kunnen zetten en de mate waarin deze oplossing kunnen bieden aan de ontstane crisissituatie is in een aantal gevallen beperkt. Navolgend is voor de verschillende beleidsinstrumenten de inzetbaarheid en relevantie weergegeven : a. Binnen eigen mandaat pensioenfondsbestuur: i. Premie verhoging : Wanneer door wijziging van economische omstandigheden of anderszins de geldende premie niet langer toereikend is voor financiering van de rechtenopbouw of om tijdig herstel te bereiken, kan het bestuur besluiten tot een premieverhoging tot maximaal het tussen CAO partijen afgesproken maximum. Er is voorheen een maximum aan de doorsneepremie gesteld van 26 % van de pensioengrondslagen. iii. Beleggingsbeleid : De beslissingen omtrent de wijze van beleggingen i.c. de keuze van de strategische beleggingsverdeling is volledig in handen van het pensioenfondsbestuur. De betekenis van dit instrument voor oplossing van crisissituaties is echter beperkt. In een situatie van crisis zijn wijzigingen in het beleggingsbeleid wettelijk niet toegestaan wanneer deze een toename van het risico inhouden. Wijzingen zijn dus enkel mogelijk voor zover daarmee een afname van het beleggingsrisico wordt bewerkstelligd. Meer prudentie in de beleggingen impliceert in het algemeen een lagere rendementsverwachting en daarmee minder uitzicht op (snel) herstel. iv. Pensioenkorting : Alleen in zeer uitzonderlijke situaties kan het bestuur van het pensioenfonds gebruik maken van de mogelijkheid om pensioenaanspraken en rechten te korten. Onder meer geldt daarbij als voorwaarde dat alle mogelijke andere maatregelen om het herstel te bespoedigen zijn ingezet maar deze bijeen onvoldoende soelaas bieden. De omvang en fasering van het doorvoeren van pensioenkortingen als mede de 4

5 wijze en tijdstippen van communicatie daarover naar de gerechtigden wordt mede geregeerd door wettelijke voorschriften. b. Buiten eigen mandaat pensioenfondsbestuur, i. Premiebeleid : Wanneer door wijziging van economische omstandigheden of anderszins de overeengekomen maximum premie niet langer toereikend is voor financiering van de rechtenopbouw of om tijdig herstel te bereiken, kunnen op verzoek/aanwijzing van het pensioenfonds sociale partners met elkaar in overleg treden ten einde tot passende afspraken te komen voor een hogere premie. Er is voorheen een maximum aan de doorsneepremie gesteld van 26 % van de pensioengrondslagen. ii. Pensioenbeleid : Aanpassing van de pensioenregeling c.q. reductie van de voortgezette pensioenopbouw komt neer op het (tijdelijk) versoberen van de pensioenregeling. Wanneer de pensioenregeling wordt versobert nemen de kosten van de pensioenopbouw af hetgeen bij handhaving van de premie (als bedrag) een versnelling in het herstel bewerkstelligd. De inhoud van de pensioenregeling is een zaak voor CAO-partijen. Binnen het bestaande karakter van de pensioenregeling, een middelloonregeling, kan voor het versoberen van de pensioenregeling gedacht worden aan: verlaging opbouwpercentage (huidig 2,0 % per dienstjaar); verhoging franchise (2013 : ) nabestaanden pensioen op risicobasis; verhogen pensioenleeftijd. Voor een tijdelijke reductie van de pensioenkosten en evenredige verdeling van de lasten is een verlaging van het opbouwpercentage het meest geëigende instrument. Geordend naar de verschillende gedefinieerde situaties van crisis (zie paragraaf 1), zijn per situatie de volgende instrumenten meest aangewezen/geëigend ter oplossing van de crisis. Situatie A: Zonder inzet van aanvullende of buitengewone maatregelen kan het pensioenfonds niet (meer) voldoen aan de wettelijke hersteltermijn voor het opheffen van een reservetekort. Wanneer er sprake is van een reservetekort maar niet van een dekkingstekort, de dekkingsgraad bevindt zich (2012) dus tussen de waarden 104,4% een 113,9%, mag het instrument van pensioenkorting niet worden ingezet. In deze situatie is men dus aangewezen op de andere genoemde instrumenten, waarbij ten aanzien van premie aanpassingen boven het overeengekomen maximum en/of versobering van de pensioenregeling geldt dat hier de sociale partners aan zet zijn. Afhankelijk van de resterende hersteltermijn is het de vraag of de inzet van voornoemde maatregelen van premieaanpassing en/of versobering pensioenregeling voldoende effect zullen sorteren om het herstel binnen die termijn te bewerkstelligen. Hetgeen overblijft na inzet van bedoelde maatregelen is enkel het beleggingsbeleid. Het reduceren van het beleggingsrisico zal een neerwaartse invloed hebben op het VEV en daarmee op de benodigde herstelperiode. Keerzijde van deze maatregel is dat de rendementsverwachting ook zal afnemen. Situatie B: Zonder inzet van aanvullende of buitengewone maatregelen kan het pensioenfonds niet (meer) voldoen aan de wettelijke hersteltermijn voor het opheffen van een dekkingstekort. DNB heeft als extra eis aan de premie gesteld dat deze dient te contribueren aan het dekkingsherstel wanneer er sprake is van een dekkingstekort.. Dit impliceert dat in deze situatie niet langer premiedemping is toegestaan en er sprake zal zijn van een aanzienlijk hogere minimaal vereiste premieafdracht (gebaseerd op niveau actuele marktrente). Gelet op het overeengekomen maximum dat aan de premie gesteld is, 5

6 zal de inzet van een premieverhoging voorgelegd moeten worden aan CA-partijen. Daarnaast komt meest aannemelijk daarbij ook een versobering van de pensioenregeling in beeld om aan het gestelde vereiste, van een aan het herstel contribuerende premie, te kunnen voldoen. Het reduceren van het beleggingsrisico heeft geen invloed op de omvang van het minimaal vereist eigen vermogen (hierna MVEV), waarmee de inzet van dit instrument in onderhavige crisissituatie contra productief zal werken (verlenging hersteltermijn). Wil niet zeggen dat er uit andere hoofde, bijvoorbeeld het voor zoveel als mogelijk vermijden van het risico op pensioenkorting, toch aanleiding kan bestaan om de beleggingsrisico s te verminderen. Wanneer, na een eventuele reductie van de beleggingsrisico s en, een volledige inzet van de beleidsinstrumenten van premie en pensioenopbouw blijkt dat de maatregelen bijeen onvoldoende zijn om het dekkingsherstel te bereiken in de daarvoor gestelde termijn, resteert enkel het instrument van een korting van pensioenaanspraken. Ten aanzien van de mate waarin en de fasering van pensioenkortingen, worden de wettelijke aanwijzingen gevolgd. 3 Situatie C: Het pensioenfonds (nog) niet verkeerd in een situatie ad A of ad B, maar de dekkingsgraad in één kalendermaand (tussen twee opeenvolgende maandrapportages) daalt met 5% of meer. In deze situatie, waarin wanneer er al sprake zou zijn van een tekort de uiterst toegelaten hersteltermijnen nog haalbaar zijn, moet in verband met de plotseling en ingrijpend verslechterde situatie op de financiële markten overwogen worden of de inzet van extra maatregelen (buiten de in de financiële opzet reeds aanwezige mechanismen) ter voorkoming van een crisissituatie nodig is. De instrumenten die hiertoe in onderhavige situatie meest geëigend zijn, bestaan uit de mogelijke inzet van het premiebeleid en/of het beleggingsbeleid. 5. Financiële effect maatregelen De financiële impact van de inzet van de diverse beleidsinstrumenten is heel verschillend, navolgend is per mogelijke maatregel een indicatie gegeven voor de (mogelijke) impact op de dekkingsgraad(ontwikkeling). Beleggingsbeleid: Een wijziging van het beleggingsbeleid heeft geen onmiddellijke invloed op de dekkingsgraad van het pensioenfonds. Door een wijziging verandert in het algemeen wel het risicoprofiel en de rendementsverwachting. Beide genoemde zaken zijn van invloed op een herstelplan, enerzijds zal namelijk de wijziging van het risicoprofiel een effect hebben op de omvang van het VEV en anderzijds zal een andere rendementsverwachting invloed hebben op de herstelcapaciteit van het pensioenfonds i.c. op de verwachte meeropbrengsten. Merk op dat in paragraaf 4 reeds enkele relativerende opmerkingen zijn gemaakt over de inzetbaarheid van het beleggingsbeleid en dat het instrument enkel effectief kan zijn voor oplossing van een crisissituatie ad A. De financiële impact van deze maatregel kan niet eenvoudig worden aangegeven omdat er als gezegd tegen elkaar inwerkende krachten zijn (verlaging VEV, maar ook verlaging verwachte opbrengsten), en de invloed afhankelijk is van de mate van risico reductie. Wel kan gesteld worden dat het volledig uitschakelen van het beleggingsrisico (indien mogelijk), dat wil zeggen beleggen in een volledig gematchte risicovrije portefeuille, zal resulteren in, een verlaging van het VEV tot het niveau van het MVEV, en een reductie van de toekomstige over rendementen tot nihil. De consequentie van deze (theoretische) situatie is dat de nominale verplichting volledig is zeker gesteld maar er naar de toekomst geen meeropbrengsten meer zijn waardoor het uitzicht op toeslagen ook volledig is verdwenen. 6

7 Pensioenbeleid: De materiële betekenis van inzet van het pensioenbeleid voor oplossing van tekortsituaties is voor het pensioenfonds beperkt. De invloed hangt af van het niveau van de lange rente. In navolgende tabel is weergegeven welke procentuele kostenreductie van de pensioenopbouw benodigd is voor het bereiken van 0,25 % (extra) dekkingsherstel per jaar (onder overigens gelijke omstandigheden). Stand lange rente Benodigde reductie opbouw voor 0,25% DG-herstel/jaar reductie % opbouw % 0% 4.3% 1.92% 1% 4.5% 1.91% 2% 4.7% 1.91% 3% 5.0% 1.90% 4% 5.2% 1.90% 5% 5.5% 1.89% Premiebeleid: De materiële betekenis van een premieverhoging voor het versnellen van het herstel is evenals de inzet van het pensioenbeleid voor het pensioenfonds beperkt. Ook is de invloed van een premieverhoging afhankelijk van het niveau van de lange rente. In navolgende tabel is weergegeven welke procentuele premieverhoging ten opzichte van gedempt kostendekkend niveau benodigd is voor het bereiken van 0,25 % (extra) dekkingsherstel per jaar (onder overigens gelijke omstandigheden). Stand lange rente Benodigde premieverhoging voor 0,25% DG-herstel/jaar verhoging % % PG-som 0% 9.1% 2.2% 1% 7.7% 1.8% 2% 6.4% 1.5% 3% 5.4% 1.3% 4% 4.5% 1.1% 5% 3.8% 0.9% Pensioenkorting: Pensioenkortingen zijn zeer effectief voor het bereiken van eerder herstel, maar werken slechts eenmalig. Grofweg kan gesteld worden (bij lage dekkingsposities) dat bij 1% korting op de pensioenen een 1% hogere dekkingsgraad bereikt wordt. 6. Evenwichtige belangenafweging Het bestuur van het pensioenfonds benadrukt dat bij de te nemen crisismaatregelen een evenwichtige belangenafweging voorop staat. Hieraan geeft het bestuur invulling door de lasten van de crisismaatregelen zo evenwichtig mogelijk te verdelen over de belanghebbenden. De belanghebbenden van het pensioenfonds zijn de deelnemers, gewezen deelnemers, pensioengerechtigden en de aangesloten werkgevers. Bij de lastenverdeling houdt het bestuur onder meer ook rekening met het onderscheid jongeren en ouderen en hoge en lage inkomens. Zo kan bijvoorbeeld, bij het versoberen van de pensioenregeling, het effect van de mogelijke versoberingen (opbouwpercentage,franchise et cetera) zeer verschillend uitwerken bij hoge of lage inkomens. Voor wat het onderscheid ouderen versus jongeren is bijvoorbeeld van belang te 7

8 onderkennen dat het uitzicht op herstel bij een eenmaal doorgevoerde pensioenkorting voor jongeren groter is dan voor ouderen i.c. de reeds gepensioneerden. Een evenwichtige belangenafweging kan in geval van pensioenkortingen derhalve mogelijk impliceren dat gedifferentieerd wordt in de toepassing van pensioenkortingen. 7. Communicatie belanghebbenden Het bestuur van het pensioenfonds vindt het belangrijk dat alle belanghebbenden bij het pensioenfonds kennis nemen van het crisisplan en tijdig worden geïnformeerd wanneer crisismaatregelen worden ingezet. Ook bij dreiging van crisissituaties en wanneer zich omstandigheden voordoen die ingrijpend zijn voor de financiële positie (of ontwikkeling daarin) van het pensioenfonds wordt er extra communicatie ingezet om de belanghebbenden zo goed en duidelijk mogelijk te informeren. De inhoud van het crisisplan wordt ter advisering voorgelegd aan de deelnemersraad. Het bestuur informeert de CAO-partijen, de (gewezen) deelnemers en de pensioengerechtigden over het crisisplan. Aan de betrokken vakbonden en de aangesloten werkgevers wordt hiertoe een brief gezonden met daarbij het crisisplan. De actieve deelnemers en pensioengerechtigden worden over de inhoud van het crisisplan geïnformeerd via de website en nieuwsbrief van het pensioenfonds. Gewezen deelnemers worden enkel via de website van het pensioenfonds geïnformeerd. Aanpassingen in het beleggingsbeleid worden gecommuniceerd via de website en de nieuwsbrief van het pensioenfonds. Voorstellen tot aanpassing van het premie- en of pensioenbeleid, worden zonodig (buiten mandaat) met kwantitatieve onderbouwing door het pensioenfonds voorgelegd aan CAO-partijen. Besluiten van CAO-partijen in dit kader, en premieaanpassingen binnen het mandaat van het pensioenfondsbestuur, worden actief en schriftelijk gecommuniceerd naar de betrokken vakbonden en de aangesloten werkgevers. De actieve deelnemers.worden geïnformeerd over aanpassing van het premie- en/of pensioenbeleid via de website en de nieuwsbrief. Communicatie omtrent pensioenkortingen vindt plaats conform de wettelijke aanwijzingen daartoe. De gerechtigden die door een pensioenkorting worden getroffen worden daarover schriftelijk en ten minste één maand voor de inwerkingtreding geïnformeerd. 8. Besluitvormingsproces De voorzitters van het pensioenfonds zullen bij het ontstaan van een (dreigende) crisissituatie (volgens paragraaf 1 van dit plan) zo snel als mogelijk, maar in elk geval binnen een termijn van vier weken, een bestuursvergadering beleggen. Het bestuur geeft opdracht aan de adviserend actuaris van het pensioenfonds om met oog op de ontstane (dreigende) crisissituatie ten behoeve van die vergadering een advies op te stellen waarin is opgenomen : in geval van een crisissituatie, een weergave van het kritische herstelpad en de mate waarin men hierop achterloopt, en een weergave van de inzetbare maatregelen met daarbij indicaties voor de effectiviteit daarvan, en een advies voor, gegeven de ontstane situatie, als meest geëigend te beschouwen inzet van maatregelen. In deze bestuursvergadering zal de (dreigende) crisissituatie en de mogelijke maatregelen ter oplossing daarvan worden besproken. Voor zover het wenselijk en mogelijk is om binnen het eigen mandaat van het bestuur afdoende maatregelen te nemen, zal in de vergadering het besluit tot inzet van bedoelde maatregelen worden genomen. Voor zover de wenselijke maatregelen vallen buiten het mandaat van het pensioenfondsbestuur, dit betreft dan gewenste aanpassing 8

9 van premie- en/of pensioenbeleid, zal het bestuur in de bestuursvergadering besluiten tot een desbetreffend verzoek aan de CAO-partijen. Na instemming door CAO-parijen zal het pensioenfondsbestuur de maatregelen doorvoeren en communiceren naar betreffende belanghebbenden. Wanneer CAO-partijen het omklede verzoek van het pensioenfondsbestuur niet inwilligen of slechts gedeeltelijk tegemoet komen aan dit verzoek, zal het bestuur zich opnieuw beraden over de te nemen (aanvullende) maatregelen. 9. Toetsen crisisplan Dit crisisplan zal telkens worden geactualiseerd wanneer de situatie hiertoe aanleiding geeft. Het crisisplan is geen statisch geheel, maar maakt onderdeel uit van het risicomanagement van het pensioenfonds. Het crisisplan en risicomanagement van het pensioenfonds is vastgelegd in de abtn van het pensioenfonds. De abtn wordt periodiek door het pensioenfonds geëvalueerd en zo nodig aangepast. Ook worden premiebeleid, toeslagbeleid en beleggingsbeleid periodiek getoetst aan de hand van ALM-studies en continuiteitsanalyses. De periodieke toetsing van het crisisplan zal bij deze toetsing worden meegenomen. Ten slotte zal de effectiviteit van het crisisplan worden beoordeeld, nadat zich een crisis heeft voorgedaan en het crisisplan ten uitvoer is gebracht. Als gevolg van de ervaring die in een dergelijke situatie wordt opgedaan, kan het crisisplan verder worden geactualiseerd. 10. Inwerkingtreding Dit crisisplan is na consultatie van de betrokken partijen, in casu de deelnemersraad, CAOpartijen en DNB, in werking per 23 maart 2012 en aangepast per 29 november

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan.

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan. Crisisplan 1. Inleiding Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015 Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Financieel crisisplan 2015 1 Inhoudsopgave 1.1 Inleiding en onderdelen financieel crisisplan... 3 1.1.1 Inleiding... 3 1.1.2 Relatie financieel crisisplan met de doelstelling

Nadere informatie

Financieel crisisplan. van de

Financieel crisisplan. van de Financieel crisisplan van de (vastgesteld in bestuursvergadering van 23 juni 2015) Inleiding Als onderdeel van de beschrijving van de hoofdlijnen van het interne beheersingssysteem en de financiële sturingsmiddelen,

Nadere informatie

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Dit financieel crisisplan is geschreven in het kader van artikel 145 van de Pensioenwet. Het crisisplan maakt deel uit van de beschrijving van de beheerste en integere

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan Inleiding Het bestuur van het pensioenfonds heeft besloten om een financieel crisisplan op te stellen. Een financieel crisisplan is een beschrijving van maatregelen die het bestuur

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Xerox 1 juli 2015 Artikel 1 ~ Inleiding Het bestuur heeft besloten om een financieel crisisplan op te stellen. Dit is een beschrijving van maatregelen die

Nadere informatie

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren:

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren: Vastgesteld door het bestuur op 16 mei 2012 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving crisissituatie... 3 3. Dekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen... 4 4. Maatregelen

Nadere informatie

10. Het Financieel Crisisplan

10. Het Financieel Crisisplan 10. Het Financieel Crisisplan Een financieel crisisplan is een beschrijving van maatregelen die het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien de beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

CRISISPLAN - SAMENVATTING

CRISISPLAN - SAMENVATTING CRISISPLAN - SAMENVATTING MAATREGELEN ALS DE FINANCIËLE POSITIE IN GEVAAR IS 1 juli 2015 Inleiding Dit crisisplan beschrijft wat het Algemeen Bestuur gaat doen als het Pensioenfonds in een crisissituatie

Nadere informatie

Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen

Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen CONSULTATIEVERSIE Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen Beleidsregel van De Nederlandsche Bank van. 2011, nr. Tb/2011/.., inzake het opstellen van een financieel crisisplan in het kader van

Nadere informatie

Bijlage V Crisisplan. Inhoudsopgave

Bijlage V Crisisplan. Inhoudsopgave 81 Bijlage V Crisisplan Inhoudsopgave 1 Inleiding... 82 2 Elementen van het crisisplan... 82 3 Crisisplan Stichting Pensioenfonds Holland Casino... 83 3.1 Wanneer is er sprake van een crisis... 83 3.2

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Financieel Crisisplan Inleiding. Het bestuur beschrijft in dit document het financieel crisisplan van Hagee Stichting. Wat is een financieel crisisplan? Een financieel crisisplan is een beschrijving van

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen FINANCIEEL CRISISPLAN

Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen FINANCIEEL CRISISPLAN Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen FINANCIEEL CRISISPLAN Juni 2015 Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING... 1 2. ELEMENTEN VAN EEN FINANCIEEL CRISISPLAN... 2 3.

Nadere informatie

Pensioenen... Crisisplan 2015

Pensioenen... Crisisplan 2015 Pensioenen.............................................. Crisisplan 2015 17 september 2015 INHOUD Inleiding... 1 Beschrijving van de financiële crisis... 1 Kritische dekkingsgraad... 2 Maatregelen die

Nadere informatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie Financieel crisisplan November 2016 Voorwoord Voor de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2018 zijn met de werkgever afspraken gemaakt over een bijstortingsgarantie (en een terugstortingsverplichting

Nadere informatie

Herstelplan ultimo 2016

Herstelplan ultimo 2016 Stichting Pensioenfonds NIBC Herstelplan ultimo 2016 16 juni 2017 - samenvatting (1) - Het Pensioenfonds NIBC (PF NIBC) verkeert sinds 30 juni 2015 in een tekort situatie en daarom dient jaarlijks het

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017

Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017 Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en aanleiding Stichting Pensioenfonds Recreatie heeft een financieel crisisplan opgesteld. Een financieel crisisplan is een

Nadere informatie

9 Crisisbeleid. 9.2 Financieel crisisplan

9 Crisisbeleid. 9.2 Financieel crisisplan 9 Crisisbeleid Het beleid zoals in het vorige hoofdstuk omschreven is gericht op het reguliere besturen van het fonds. Indien echter sprake is van een crisissituatie kan voornoemd beleid onvoldoende zijn

Nadere informatie

CRISISPLAN Stichting Pensioenfonds Wonen

CRISISPLAN Stichting Pensioenfonds Wonen CRISISPLAN 2016 Stichting Pensioenfonds Wonen MAART 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Financieel crisisplan... 6 2 1. Inleiding Op 9 december 2011 is de Beleidsregel van De Nederlandsche Bank inzake

Nadere informatie

Financieel crisisplan SPNG

Financieel crisisplan SPNG Financieel crisisplan SPNG (versie 2016) Inleiding In dit document is het financieel crisisplan van Stichting Pensioenfonds Nederlandse Groothandel (hierna: SPNG, of het pensioenfonds ) beschreven. Het

Nadere informatie

Samenvatting van het Financieel crisisplan van Bpf Meubel

Samenvatting van het Financieel crisisplan van Bpf Meubel Samenvatting van het Financieel crisisplan van Bpf Meubel Wat is een crisisplan? In een crisisplan legt het bestuur van Bpf Meubel vast hoe het handelt als het fonds in een crisissituatie komt. Een financieel

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan 1. Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur van Pensioenfonds UWV op korte termijn effectief kan inzetten indien de dekkingsgraad

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Financieel Crisisplan (versie: 28 september 2015) Inleiding In dit document is het financieel crisisplan van Stichting Pensioenfonds Ahold (hierna: het Pensioenfonds ) beschreven. Doel van dit financiële

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur van Pensioenfonds AFM vooraf beschrijft welke maatregelen bij een financiële crisissituatie beschikbaar zijn, wat de impact

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Financieel Crisisplan Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door het bestuur 1 Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie 9 Financieel crisisplan 9.1 Inleiding SPAN heeft als doel om de pensioenregeling van AT&T Global Network Services Nederland B.V. (hierna AT&T of ) zoals die gold tot 1 januari 2014 uit te voeren. Het primaire

Nadere informatie

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds NN CDC Pensioenfonds per 8 juni 2015 Inhoudsopgave Inleiding...3 Opzet van het financieel crisisplan...3 1. Risico s en crisissituaties...4 2. Maatregelen ter voorkoming van crisissituaties en herstel

Nadere informatie

Crisisplan. van. Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland

Crisisplan. van. Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland Crisisplan van Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland Dit financieel crisisplan van Stichting Pensioenfonds Lloyd s

Nadere informatie

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan.

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan. Financieel Crisisplan SPF 1. Inleiding Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen het op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien in korte

Nadere informatie

Bpf GBP. Financieel beheersplan

Bpf GBP. Financieel beheersplan Bpf GBP Financieel beheersplan Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Doel en kader van het financieel beheersplan... 4 2.1 Crisissituatie... 4 2.2 Kritische grens en dekkingsgraad... 5 2.3 Richtlijn... 6 3. Maatregelen...

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN

FINANCIEEL CRISISPLAN Bijlage 3 Financieel crisisplan FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE BANDEN- EN WIELENBRANCHE 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Wat is een crisisplan? 3 1.2 Gevolgde procedure

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie i Stichting Pensioenfonds Recreatie Crisisplan ii Stichting Pensioenfonds Recreatie Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding...1 Achtergrond en aanleiding...1 De eurocrisis en de gevolgen voor SPR...1 Elementen

Nadere informatie

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Deelnemersvergadering Stichting CRH Pensioenfonds 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Agenda 1. Opening 2. Evaluatie herstelplan 31-12-2012 en korting pensioenen 3. Toeslagenbesluit (indexatie) 4. Rondvraag

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan 1 1. Inleiding In dit financieel crisisplan legt het bestuur van Stichting Pensioenfonds Croda vast hoe het bestuur handelt als het pensioenfonds in een crisissituatie terecht komt.

Nadere informatie

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets 10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Hulpdocument voor het opstellen van een Financieel crisisplan door pensioenfondsen

Hulpdocument voor het opstellen van een Financieel crisisplan door pensioenfondsen DATUM: 10 april 2012 KENMERK: D/12/6062/HL ONDERW ERP: Hulpdocument crisisplan Hulpdocument voor het opstellen van een Financieel crisisplan door pensioenfondsen In december 2011 heeft DNB de beleidsregel

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Croda. Financieel crisisplan

Stichting Pensioenfonds Croda. Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Croda Financieel crisisplan versie 21-11-2014 1. Inleiding In dit financieel crisisplan legt het bestuur van Stichting Pensioenfonds Croda vast hoe het bestuur handelt als het pensioenfonds

Nadere informatie

HERSTELPLAN 31 maart 2009

HERSTELPLAN 31 maart 2009 HERSTELPLAN 31 maart 2009 Naam pensioenfonds: Stichting Pensioenfonds Akzo Nobel Nummer fonds: 07781 Dekkingsgraad per 31 december 2008: 95,6% Status financiële positie (reservetekort, dekkingstekort):

Nadere informatie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie Postadres Postbus 9208, 3506 GE Utrecht Team Pensioenen T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 wwwfnvbondgenotennl Datum 30 september 2015 008/LJ/AH Onderwerp FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

DNB Crisisplan. Stichting Pensioenfonds Honeywell 21 September 2011. Pensioenfonds

DNB Crisisplan. Stichting Pensioenfonds Honeywell 21 September 2011. Pensioenfonds DNB Crisisplan Stichting Honeywell 21 September 2011 Agenda Introductie Opzet crisisplan Nut en noodzaak crisisplan Concept crisisplan - discussiepunten - Wanneer is er spraken van een crisissituatie?

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

Financieel crisisplan PDN

Financieel crisisplan PDN Financieel crisisplan PDN Inleiding Uit hoofde van artikel 145 Pensioenwet en artikel 29b Besluit FTK zijn pensioenfondsen verplicht een financieel crisisplan op te stellen. Een financieel crisisplan beschrijft

Nadere informatie

FINANCEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS THALES NEDERLAND

FINANCEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS THALES NEDERLAND FINANCEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS THALES NEDERLAND 1. Inleiding Het financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur van Stichting Pensioenfonds Thales Nederland

Nadere informatie

Stichting Dow Pensioenfonds 60. Het Crisisplan. Versie 2016

Stichting Dow Pensioenfonds 60. Het Crisisplan. Versie 2016 60 Bijlage l Het Crisisplan Het Crisisplan Stichting Dow Pensioenfonds Versie 2016 Dit crisisplan is een financieel plan en bevat een beschrijving van maatregelen die het Bestuur van het fonds op korte

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

Onderwerp Sectorbreed onderzoek kwaliteit financiële crisisplannen pensioenfondsen

Onderwerp Sectorbreed onderzoek kwaliteit financiële crisisplannen pensioenfondsen Uw kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer Bijlage(n) 4 Onderwerp Sectorbreed onderzoek kwaliteit financiële crisisplannen pensioenfondsen Geacht bestuur, Sinds 1 mei 2012 moeten alle pensioenfondsen beschikken

Nadere informatie

Q & A bij brief en persbericht d.d. 6 januari

Q & A bij brief en persbericht d.d. 6 januari Q & A bij brief en persbericht d.d. 6 januari De vragen: Rente 1. Waarom vindt DNB dat aanpassing van de curve gerechtvaardigd is? Naar welke grootheden kijkt DNB bij deze beoordeling? 2. Is de aanpassing

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten. Financieel crisisplan

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten. Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Financieel crisisplan Versie 12 juni 2015 1 1. Inleiding In dit financieel crisisplan legt het bestuur van de Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Nadere informatie

reëel financieel toetsingskader (FTK2)

reëel financieel toetsingskader (FTK2) nominaal financieel toetsingskader (FTK1) - bestaande contract - nominale contract - uitkeringsovereenkomst - onderscheid tussen nominale opbouw en indexatie - 2,5% onderdekkingskans maatstaf voor nominale

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Doel en kader van het financieel crisisplan... 4 2.1 Crisissituatie... 4 2.2 Kritische dekkingsgraad... 5 2.3 Richtlijn... 6 3. Maatregelen... 7 3.1 Maatregel

Nadere informatie

Als de beleidsdekkingsgraad hoger is dan de door de. toekomst volledige toeslagen te kunnen geven (momenteel circa 126%).

Als de beleidsdekkingsgraad hoger is dan de door de. toekomst volledige toeslagen te kunnen geven (momenteel circa 126%). Verkort Crisisplan Pensioenfonds KPN juli 2015 Pensioenfonds KPN is op grond van de Pensioenwet verplicht een crisisplan te hebben. In een crisisplan staat beschreven wat het bestuur gaat doen als het

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds ARCADIS Nederland Financieel crisisplan Vastgesteld 29 september 2015 Inleiding Het doel van het financiële crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen bij

Nadere informatie

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent.

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent. Naam Adres Postcode + woonplaats Land ONDERWERP: SITUATIE PENSIOENFONDS ROCKWOOL EN MOGELIJKE VERLAGING VAN UW PENSIOEN BIJLAGEN: EVALUATIEMOMENTEN IN HERSTELPLAN, ONTWIKKELING DEKKINGSGRAAD, DEKKINGSGRAAD

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

Bijlage V Financieel Crisisplan

Bijlage V Financieel Crisisplan Bijlage V ABTN versie 16.0 september 2015 Bijlage V Financieel Crisisplan 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds Vliegend Personeel KLM heeft als taak het efficiënt en effectief uitvoeren van de pensioenregeling,

Nadere informatie

INFOSESSIES PENSIOENEN - 20, 22 en 26 november Infosessies PENSIOENEN en 26 november door Peter Boonen en Jan Lodewijks

INFOSESSIES PENSIOENEN - 20, 22 en 26 november Infosessies PENSIOENEN en 26 november door Peter Boonen en Jan Lodewijks Infosessies PENSIOENEN 2012 20-22 en 26 november 2012 door Peter Boonen en Jan Lodewijks 1 AGENDA Toelichting huidige situatie Septemberpakket en Regeerakkoord Overleg met vakorganisaties Communicatie

Nadere informatie

Financieel crisisplan 2016

Financieel crisisplan 2016 Stichting Pensioenfonds PGB Financieel crisisplan 2016 BIJLAGE BIJ DE ACTUARIËLE EN BEDRIJFSTECHNISCHE NOTA (ABTN) 2016 18 februari 2016 Financieel crisisplan 1 Inhoudsopgave 1. Doelstelling pensioenfonds

Nadere informatie

Actuariële en Bedrijfstechnische Nota

Actuariële en Bedrijfstechnische Nota Actuariële en Bedrijfstechnische Nota Bijlage G - FINANCIEEL CRISISPLAN VERSIE D.D. 26 APRIL 2012 Inhoud Pagina 1. Inleiding 2 2. Doel en kader van het financieel crisisplan 3 2.1. Crisissituatie 3 2.2.

Nadere informatie

Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics Inhoud REGLEMENT ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSPENSIOEN STICHTING VOORZIENINGSFONDS GETRONICS Begripsomschrijvingen... 3 Artikel 1

Nadere informatie

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van, tot wijziging van de Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met de invulling van het begrip consistentie

Nadere informatie

Het Financieel Toetsingskader wijzigt

Het Financieel Toetsingskader wijzigt Het Financieel Toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel van 25 juni 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen

Nadere informatie

Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen. Tronox Pigments (Holland) B.V. Rotterdam-Botlek

Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen. Tronox Pigments (Holland) B.V. Rotterdam-Botlek Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen Voor de werknemers in dienst van Tronox Pigments (Holland) B.V. te Rotterdam-Botlek Looptijd 1 januari 2015 t/m 31 december 2019 Tronox Pigments (Holland)

Nadere informatie

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK Werknemers- en werkgevers-organisaties in de Metaal en Techniek en Metalektro, samenwerkend in de Stichting Vakraad Metaal en Techniek en de Stichting Raad van

Nadere informatie

Haalbaarheidstoets Stichting Pensioenfonds ANWB. Monique van Run Sander Smeets 3 augustus 2016

Haalbaarheidstoets Stichting Pensioenfonds ANWB. Monique van Run Sander Smeets 3 augustus 2016 Haalbaarheidstoets Stichting Pensioenfonds ANWB Monique van Run Sander Smeets 3 augustus 2016 Agenda Haalbaarheidstoets Inleiding Uitgangspunten Resultaten Stochastische resultaten Pensioenresultaat Risicohouding

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland. Uitvoeringsreglement als bedoeld in artikel 11f van de Pensioenwet ambtenaren BES

Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland. Uitvoeringsreglement als bedoeld in artikel 11f van de Pensioenwet ambtenaren BES Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland Uitvoeringsreglement als bedoeld in artikel 11f van de Pensioenwet ambtenaren BES Juni 2017 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Algemene

Nadere informatie

Pensioenen... Herstelplan 2016

Pensioenen... Herstelplan 2016 Pensioenen.............................................. Herstelplan 2016 23 maart 2016 HERSTELPLAN Stichting Pensioenfonds Vopak (hierna: het pensioenfonds) verkeert op 1 januari 2016 in een situatie

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen.

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Premiebeleid 1. Definities Kostendekkende Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Gedempte Premie gebaseerd op gemiddelde rente curves, waardoor de invloed van

Nadere informatie

Dit crisisplan beschrijft hoe het bestuur handelt als het fonds in een financiële crisis terecht komt.

Dit crisisplan beschrijft hoe het bestuur handelt als het fonds in een financiële crisis terecht komt. Financieel crisisplan 01 Inleiding Dit crisisplan beschrijft hoe het bestuur handelt als het fonds in een financiële crisis terecht komt. Het crisisplan is slechts een richtlijn. De beschreven maatregelen

Nadere informatie

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

1.1 Naam: Richard Janssens 1.2 Telefoonnummer: adres:

1.1 Naam: Richard Janssens 1.2 Telefoonnummer: adres: Staat/formulier Contact blad Contact Gegevens contactpersoon invulling rapportage Naam: Richard Janssens 2 Telefoonnummer: 062 E-mailadres: RichardJanssens@azleu Gegevens bestuurslid verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Uitvoeringsreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw

Uitvoeringsreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw Uitvoeringsreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw Artikel 1 Definities De begripsomschrijvingen zoals opgenomen in het Pensioenreglement Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Waterbouw (hierna:

Nadere informatie

Financieel crisisplan Progress 2016 Pagina 1 van 9 1. Aanleiding, kader en looptijd financieel crisisplan Progress

Financieel crisisplan Progress 2016 Pagina 1 van 9 1. Aanleiding, kader en looptijd financieel crisisplan Progress Pagina 1 van 9 1. Aanleiding, kader en looptijd financieel crisisplan Progress Progress is op grond van artikel 145 van de Pensioenwet verplicht een financieel crisisplan op te stellen en op te nemen in

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW

DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW BIJLAGE: DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW 25 JUNI 2009 Bijlage bij Herstelplan BPF Bouw 25 juni 2009: Dekkingsgraadsjabloon per 1 januari 2009

Nadere informatie

1.1 Naam: T.W.F. Hillen 1.2 Telefoonnummer: 1.3 E-mailadres: F.C.L. Terpstra

1.1 Naam: T.W.F. Hillen 1.2 Telefoonnummer: 1.3 E-mailadres: F.C.L. Terpstra Staat/formulier Contact blad Contact Gegevens contactpersoon invulling rapportage Naam: TWF Hillen 2 Telefoonnummer: E-mailadres: Gegevens bestuurslid verantwoordelijk voor / betrokken bij invulling rapportage

Nadere informatie

WELKOM. Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016

WELKOM. Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016 WELKOM Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016 Agenda Opening Nieuws vanuit het bestuur Hoe staat het fonds ervoor? Pensioen: wat is er gewijzigd en wat betekent dat?

Nadere informatie

Financieel crisisplan Bijlage: Escalatieplan

Financieel crisisplan Bijlage: Escalatieplan Financieel crisisplan Bijlage: Escalatieplan Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus 11 december 2013 Belangrijke informatie Het crisiscommissie bestaat uit de volgende personen: - Het dagelijks

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Hierbij bieden wij u ons (5-jarige kortetermijn-)herstelplan aan waarin tevens is opgenomen ons langetermijnherstelplan.

Hierbij bieden wij u ons (5-jarige kortetermijn-)herstelplan aan waarin tevens is opgenomen ons langetermijnherstelplan. Vervolg: personeelsbijeenkomst nieuwe stijl Herstelplan PGB Hierbij bieden wij u ons (5-jarige kortetermijn-)herstelplan aan waarin tevens is opgenomen ons langetermijnherstelplan. Inhoud Dit herstelplan

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan 1. Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur van Pensioenfonds UWV op korte termijn effectief kan inzetten indien de dekkingsgraad

Nadere informatie

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 Herstelplan PME 2015 Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 1 PME Herstelplan 2015 dekkingraadsjabloon inclusief onderbouwing Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon dat deel uitmaakt

Nadere informatie

Uw pensioen in onzekere tijden

Uw pensioen in onzekere tijden Uw pensioen in onzekere tijden Stichting Pensioenfonds 1 Inleiding Dekkingsgraad per 31 december 2011 is 83,7%. Het pensioenfonds loopt (ver) achter op herstelplan. Voorlopig kortingsbesluit is noodzakelijk.

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Financieel crisisplan Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM

Financieel crisisplan Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM Financieel crisisplan Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM 1. Inleiding Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM is uitvoerder van de door KLM en de werknemers-organisaties in het arbeidsvoorwaardelijk overleg

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC

Stichting Pensioenfonds SABIC Stichting Pensioenfonds SABIC Presentatie SPF tijdens algemene ledenvergadering VGSE 15 april 2010 Jan van den Berg, voorzitter SPF 1 Programma 1. Algemeen 2. Situatie SPF eind 2008 3. Ontwikkelingen SPF

Nadere informatie

1.1 Naam: Marco Starreveld 1.2 Telefoonnummer: adres:

1.1 Naam: Marco Starreveld 1.2 Telefoonnummer: adres: Staat/formulier Contact blad Contact Gegevens contactpersoon invulling rapportage Naam: Marco Starreveld 2 Telefoonnummer: 06 0 9 72 E-mailadres: marcostarreveld@achmeacom Gegevens bestuurslid verantwoordelijk

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix.

Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix. Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix. Algemene toelichting Artikel 86 van de Pensioenwet schrijft voor dat er bij voorwaardelijke toeslagverlening een consistent geheel dient te zijn

Nadere informatie

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen DNBulletin DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen Datum 18 mei 2017 Thema Pensioenen Pensioenfondsen verwachten uit hun financiële tekorten te komen door hoge rendementen

Nadere informatie

VRAGEN STEEDS STELLEN s.v.p.

VRAGEN STEEDS STELLEN s.v.p. Agenda VRAGEN STEEDS STELLEN s.v.p. Waarom UPO Pensioen in Nederland Wijziging Pensioen 1 januari 2012 Het UPO Partner, pensioen en scheiding Waarom UPO Iedereen die deelneemt aan een pensioenregeling

Nadere informatie