LeerKracht. pagina 4 Praktijkonderwijs haalt mbo1 binnen de muren. pagina 6 Van Time Out naar Try Out! pagina 13 Verbinding met de wijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LeerKracht. pagina 4 Praktijkonderwijs haalt mbo1 binnen de muren. pagina 6 Van Time Out naar Try Out! pagina 13 Verbinding met de wijk"

Transcriptie

1 LeerKracht Jaargang 9 nummer 5 december 2007 THEMA: Transformatie DOSSIER: Management en leiderschap pagina 4 Praktijkonderwijs haalt mbo1 binnen de muren pagina 6 Van Time Out naar Try Out! pagina 13 Verbinding met de wijk

2 Van Time Out naar Try Out Esloo PrO Foto: Lou Wolfs Redactie Annemarie Breeve (eindredactie), Liesbeth Buitendijk, Elisabeth van Elsen, John Huiskens, Alinda Huistra, Marcel Prosman, Sharon de Roode Aan dit nummer werkten mee Hein van Asseldonk, Huub van Blijswijk, Jan Jacob van Dijk, Marja Loomans Na het afkoelen uitproberen. Conflicthantering binnen scholen kán virtueler. In het project Van Time Out naar Try Out wordt gekeken of kinderen met gedrags - problemen of autisme meer inzicht in hun handelen kunnen krijgen met behulp van de computer. pagina 6 Vormgeving en productie Grafisch Ontwerp en Produktiebureau The Happy Horseman BV, Rotterdam Illustraties Auke Herrema, Delft Fotografie Lou Wolfs, Rotterdam Redactie-adres SCO Lucas Postbus AS Voorburg Tel: Fax: Oplage 4100 exemplaren LeerKracht is het personeelsmagazine van Lucas Onderwijs. Het volgende nummer verschijnt in februari Surf ook naar Vertrouwd verder leren pagina 4 Haagse Praktijkscholen halen het eerste niveau van het mbo-onderwijs binnen de muren. Leerlingen kunnen zich daarmee binnen de vertrouwde omgeving verder ontwikkelen. De Hofstede Praktijkschool slaat zelfs een brug naar mbo-2. De school in de wijk pagina 13 De community school, brede buurtschool, of wijkgerichte school: scholen zoeken steeds vaker de verbinding met de buitenwereld. De Vuurvlinder en Esloo PrO vertellen over hun aanpak en over het creëren van kansen voor leerlingen. 2 LeerKracht

3 Column College van Bestuur Tekst Hein van Asseldonk Fotografie Lou Wolfs Transformatie Zo kunnen we dat wel noemen, de ontwikkeling die De Lucas in de afgelopen anderhalf jaar heeft doorgemaakt. De kenmerken van een transformatie (radicaal, fundamenteel, ingrijpend) zijn zonder meer aan de orde wanneer je terugblikt op het proces dat SCO Lucas in de afgelopen twee jaar heeft omgevormd Hein van Asseldonk houdt zich in het College van Bestuur bezig met het voortgezet onderwijs. tot Lucas Onderwijs. Dat we zelfs onze naam in deze operatie hebben aangepast, is veel - zeggend voor de grondigheid ervan. Tien feestelijke vragen We hebben er ook een nieuw beeldmerk aan te danken, een logo waarmee we verguld zijn, dat onder andere ontwikkeling als één van de kernwaarden in onze organisatie symboliseert. Maar het verbeeldt ook kleurigheid, sprankeling en veelvormigheid. Onze Lucas biedt daarvoor graag alle ruimte. pagina 20 Ook de buitenkant van LeerKracht is in de transformatie niet gespaard gebleven. Toch zal het de scherpe waarnemer niet ontgaan, dat de kernelementen van het omslag ongewijzigd zijn, zoals ook de naam van ons blad. Hoe kunnen we immers krachtiger verwijzen naar waar het ons allemaal om te doen is: de ontwikkeling van de leerkracht van de leerling. Dus het centrale beeld uit een school - situatie blijft niet zonder reden de voorpagina domineren. Feest vieren in december kan er binnen een klas voor elke leerling in de Haagse binnenstad heel anders uitzien. Hoe gaat een school om met die verschillen? Fariël Fatehmahomed van Onze Wereld over kerst, vieringen, wensen en samen zijn. En verder 3 Column College van Bestuur 8 Waarom kies jij voor onderwijs? 12 Dossier: Management en leiderschap 15 Column CDA Tweede Kamerlid 16 Kort nieuws 18 Interview met de Raad van Toezicht Alles bijeen hopen we voor het eind van 2007 de transformatie - ons antwoord op de in 2005 opgestelde analyse Inzicht Verplicht - tot een goed einde te brengen, opdat Lucas Onderwijs bijdraagt aan fantastisch onderwijs voor kinderen van klein tot achttien jaar en toonzettend kan zijn voor het onderwijsbeleid in de regio Haaglanden en waar mogelijk daarbuiten. Dat zoveel mensen uit onze stichting tijdens de afgelopen jaren energie en denkkracht hebben willen schenken aan deze transfor - matie, stemt ons als bestuur dankbaar. LeerKracht 3

4 Transformatie Tekst Sep Schaffers Fotografie Lou Wolfs Tweederde van onze leerlingen moet het AKA-diploma kunnen halen AKA onderwijs op Hofstede Praktijkschoolonderwijs hoeft geen eindonderwijs te zijn. Door het eerste niveau van het mbo-onderwijs binnen de veilige muren van de praktijkschool te halen, worden de kansen en mogelijkheden van leer - lingen vergroot. Trendsetter is de Hofstede Praktijkschool die nog een stapje verder gaat en zelfs een brug slaat naar niveau 2 van het mboonderwijs. Steeds meer leerlingen uit het praktijk - onderwijs maken de overstap naar het mboonderwijs. Om de uitval zoveel mogelijk te verkleinen, investeerden de Haagse praktijkscholen, waaronder de Hofstede Praktijkschool, in een betere doorstroming met een speciale ROC-kansenklas in het vierde jaar. Sinds 2006 biedt de overheid de mogelijkheid om de assistentenopleiding op niveau 1 van het mbo-onderwijs ook in het praktijkonderwijs op te nemen. Deze AKA (Arbeidsmarkt Kwalificerende Assistentenopleiding) is een brede assistentenopleiding waarbij de nadruk ligt op algemene vaardigheden die voor een groot deel ook in het praktijkonderwijs aan bod komen. Leer - lingen kunnen na dit traject als assistentmedewerker in de horeca, detailhandel, groen, reproductie, reparatie, administratie, bouw, techniek, zorg en welzijn terecht. Cognitief De Hofstede Praktijkschool grijpt de mogelijkheid om deze mbo-opleiding niveau 1 in huis te halen, met beide handen aan. De school wil zelfs nog een stapje verder gaan en naast de brede assistentenopleiding (AKA) ook een AKA-plus opleiding aanbieden. In deze variant worden leerlingen theoretisch extra voorbereid, om de overstap naar het mbo-2 te kunnen maken. Directeur Harry Mulder en leerkrachten Sandra Zwanenburg en Paul Sjoerds zien veel kansen en mogelijkheden met de invoering van beide trajecten op hun school. Mulder constateert een flinke overlap tussen de assistentenopleiding en het praktijkonderwijs. Naast het praktische gedeelte zijn we ook behoorlijk cognitief ingesteld met ons onderwijs. Dat is alleen maar gunstig, want daardoor wordt de AKA voor veel leerlingen bereikbaar. Wat zijn de voordelen? Mulder: We kunnen deze opleiding binnen de veilige muren van onze school aanbieden. Dat is voor onze zijwindgevoelige leerlingen heel prettig. In veel 4 LeerKracht

5 gevallen is de overstap naar het ROC voor hen te groot. Bovendien krijgen ze nu een landelijk erkend diploma en dat is goed voor hun zelfvertrouwen. Hiermee krijgen ze erkenning voor wat ze geleerd hebben. Praktijkschool Dit schooljaar is een groep vierdejaars leerlingen, voorheen de ROC-kansenklas, met een voorbereidend AKA en AKA-plus jaar gestart. Deze groep krijgt wiskunde, Engels, Nederlands en studievaardigheden zoals het maken van verslagen en plannen van werkzaamheden. Doel is het niveau te bereiken dat nodig is om de overstap te kunnen maken naar niveau 2 op het mbo. Vast onderdeel is een stage van twee dagen per week. Vierdejaars leerkracht Sjoerds: Vanaf volgend schooljaar gaan álle vierdejaars met de AKA-opleiding beginnen. We willen namelijk zo min mogelijk onderscheid tussen de leerlingen maken. Iedereen volgt dus de aangeboden vakken en loopt twee dagen stage. Afhankelijk van de capaciteiten van de individuele leerling bieden we een programma aan dat aansluit op de verschillende uitstroomrichtingen. Aan het eind van het twee jaar durende traject worden de leerlingen beoordeeld. Sjoerds: We gaan er van uit dat ongeveer tweederde van onze leerlingen het AKA-diploma moet kunnen halen; de rest neemt afscheid met een praktijkschooldiploma. we onze leerlingen wel op maat willen blijven benaderen en begeleiden. Binnen de eindtermen van de AKA is er voldoende ruimte om de opleiding vorm te geven. Daarbij gaan we er wel vanuit dat alle praktijkscholen hun eigenheid kunnen behouden. In de uitvoering zullen er hier en daar dus verschillen zijn. De ouders van de zeventien leerlingen die nu het voorbereidend AKA-jaar volgen, zijn enthousiast. Zij willen het liefst dat hun kind een ROC-diploma haalt, maar zien ook wel dat de overstap naar zo n grote onderwijsinstelling als het ROC moeilijk is. Mulder: Op de Hofstede krijgen de leerlingen veel individuele aandacht en zorg waardoor hun prestaties omhoog gaan. Wij geloven erin dat onze leerlingen meer kunnen, mits ze de juiste begeleiding en aanpak krijgen. Volgens Zwanenburg hebben de meesten het naar hun zin op school, maar komen ze nog wel eens in botsing met het praktijkschoolimago: Als boven een opdracht basisschool staat, omdat deze opdracht het best aansluit bij hun niveau, is de motivatie om ermee aan de slag te gaan, niet zo groot. Maar als er vmbo boven staat, is het enthousiasme veel groter. Daarom is de AKA een uitgelezen kans voor onze praktijkschoolleerlingen. Ze kunnen nu net als de vmbo-leerlingen een erkend diploma halen. Kwaliteitswaarborg De AKA biedt ook voordelen aan de kant van bedrijven en instellingen. Als die straks leerlingen op sollicitatie krijgen, weten ze veel beter wat hun niveau is. De eindtermen zijn immers omschreven. Sinds een jaar hebben de Haagse praktijkscholen het dilemma geen eindtermen en dus ook geen diploma weten te omzeilen met het Haags Diploma voor Praktijkonderwijs. Dat diploma wordt op termijn mogelijk in de hele regio ingevoerd. Met de AKA komt er nu een diploma dat landelijk wordt erkend. Mulder: We komen dan op alle fronten wat steviger over, zowel naar het bedrijfsleven als naar de ouders en de leerlingen. Aan de hand van de port - foliomap wordt aangetoond welke prak - tische en theoretische vaardigheden de leerlingen hebben. Dat is een duidelijke kwaliteitswaarborg. De komende periode wordt voorlopig nog hard gewerkt om de plannen met elkaar te realiseren. Niet alleen op directieniveau en gezamenlijk met andere praktijkopleidingen en ROC s in de regio, maar ook op de werkvloer. Daar krijgen docenten te maken met de inhoudelijke en praktische kant van de invoering van eindtermen. Hun lesaanbod zal aangepast moeten worden aan de eisen die de AKA aan de leerlingen stelt. AKA-diploma De examinering voor het AKA-diploma blijft in handen van het ROC. Om tot een goede afstemming te komen, is de Hofstede gesprekken gestart met diverse ROC s in de regio. Intern timmert de praktijkschool ook aan de weg. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt aan de invoering van competentiegericht werken. Om die invoering te stroomlijnen, volgen praktijkscholen in en rond Den Haag een gezamenlijke training. Vijfdejaars leerkracht Zwanenburg: We willen ons zo goed mogelijk voorbereiden op de invoering van AKA. Zoals het er nu uitziet zijn verschillende varianten mogelijk. Voorop staat dat LeerKracht 5

6 Transformatie Tekst Annemarie Breeve Illustratie Auke Herrema Fotografie Lou Wolfs Van Time Out naar Try Virtueel en veilig over gedrag nadenken Op het smartboard staat een geanimeerde schoolsituatie. Een gang, lokalen, jashaken, tassen, en veel poppetjes die door elkaar staan. Eén poppetje wordt roder en groter. Een ander poppetje verschrompelt tot een minimaal formaat. Het kind en de leerkracht, weergegeven in een animatie die de gebeurtenis beschrijft zoals het kind die beleeft. We zijn op de Opperd, een ZMOK-school in Rijswijk. De muis wordt bediend door Wim A.B., onderwijskundige en orthopedagoog. Geïntrigeerd kijken de aanwezigen naar het bord. Daar zien ze de mogelijkheden om met virtuele hulpmiddelen inzicht te krijgen in wat er in de hoofden van kinderen omgaat. Van Time Out naar Try Out is bedoeld voor kinderen met een vorm van autisme of met gedragsproblemen. Juist deze kinderen kunnen moeilijk verwoorden wat ze ervaren of waarom ze op een bepaalde manier handelen. Met behulp van animaties in een virtuele en veilige omgeving, kunnen die kinderen dat mogelijk wél. Van Time Out naar Try Out onderzoekt dat. Wim A.B. is intern en ambulant begeleider op ZML-school de Wingerd in Nunspeet. gaan naar middelen, waarmee we deze kinderen op een positieve manier kunnen bijsturen. Ook willen we kijken of we hiermee moeilijk gedrag kunnen voorkomen. Dat moeilijke gedrag komt ergens vandaan. Wij vragen ons nu af hoe je erachter kunt komen wat de oorzaak is. Wat gebeurt er in de hoofden van de kinderen als zich een probleem voordoet? Met die informatie kunnen wij - begeleiders en leerkrachten - kinderen helpen. We willen dat de kinderen ons meenemen in hun denken. Dit project is daarop gericht. len naar een virtuele omgeving voor scholen. AB-ZHW stuitte tijdens de jaarlijkse BETT-reis in Engeland op Kar2ouche, een programma dat in eerste instantie bedoeld was voor het weergeven van toneelstukken en actualiteiten in virtuele vormen. Enthousiaste gebruikers zorgden voor een extra module speciaal voor de sociaalemotionele ontwikkeling. Er zijn meer programma s waarmee je je eigen omgeving kunt creëren, maar Kar2ouche lijkt voor - lopig het meest geschikt, vertelt Koos Eichhorn van AB-ZHW. Binnen het programma zullen we eigen foto s van de school en de schoolomgeving aanbrengen. Het kind kan dan na een conflict eenvoudig in plaatjes weergeven wat er volgens hem is gebeurd. In welke ruimte was je? De gang of het lokaal? Wie waren daar nog meer? Waar stond jij? Waar stond de ander? Wat gebeurde er? Hoe reageerde je? In vier of vijf plaatjes schetst het kind zo de gebeurtenis, waarbij hij tegelijk kan aangeven met kleur, vorm of grootte of iemand boos was of verdrietig, of hij zich heel klein en bedreigd voelde of juist heel groot en machtig. Wat gebeurt er in de hoofden van de kinderen als zich een probleem voordoet? Daarnaast werkt hij in het bedrijfsleven bij Siennax, een automatiseringsbedrijf dat zich sterk bezig houdt met het inrichten van leerportalen en leeromgevingen voor grote bedrijven en overheidsinstellingen. Wim is daar opleidingskundige en ziet grote overeenkomsten met hoe kinderen leren. De kern van het project is dat we op zoek Second life Het idee is simpel. In een wereld waar Second Life en allerhande virtuele werelden in games, juist gaan over de gevolgen van gedrag, moet het mogelijk zijn dit te verta- Gebeurtenis oefenen De kinderen waar het om gaat, zijn te verdelen in twee verschillende doelgroepen, namelijk kinderen met een vorm van autisme en kinderen met ernstige gedragsproblemen. De Verschoorschool in Nunspeet - een school met voornamelijk kinderen met psychosociale problemen en problemen 6 LeerKracht

7 Out binnen het autismespectrum - en ZMOKschool de Opperd in Rijswijk, zijn de eerste scholen die met dit project aan de slag gaan. Het programma wordt bij beide groepen anders ingezet. Kinderen met een vorm van autisme reageren bij nieuwe situaties en onverwachte veranderingen vaak vanuit angst. Bij deze kinderen kan een dergelijk project worden ingezet om vooraf de gebeurtenis te oefenen. Kinderen met gedragsproblemen kunnen het programma juist achteraf gebruiken en na een conflict vertellen hoe zij de gebeurtenis beleefden en op welke manier het anders had kunnen gaan. Van Time Out naar Try Out is primair bedoeld om de tijd die kinderen soms in een Time Out doorbrengen effectiever te maken. AB-ZHW diende namens de Verschoorschool en de Opperd een projectplan in bij de Kennisrotonde. Beide scholen menen dat visualisatie via ICT een meerwaarde oplevert voor de kinderen. De projectgroep werkt momenteel aan een eerste scenario om te kijken wat voor kinderen de beste aanpak is. In een game-achtige, digitale omgeving kunnen kinderen binnenkort aan de slag met de taxirit van en naar school. De taxirit staat bij beide scholen op de eerste plaats als het gaat om potentiële conflictsituaties. Het project wordt ook onderzocht door de Universiteit Leiden. Alles bij elkaar levert het nieuwe kennis op over manieren om te achterhalen waarom kinderen bepaald gedrag vertonen en hoe ze ervan kunnen leren. Proportie of kleur? Wim A.B. is enthousiast over de mogelijk - heden van Kar2ouche. Het is geweldig dat je er foto s in kan stoppen van je eigen omgeving. De gelijkenis moet zo dichtbij mogelijk zijn. Deze kinderen krijgen alleen maar de klik als ze de omgeving herkennen. Meteen geeft dat weer een interessante vraag voor het project. Want hoever maken we het pakket klaar voor de scholen? Maken we de foto s van hun scholen en lokalen voor hen en plaatsen we dat allemaal al voorbereid in allerhande scenario s? Of laten we de scholen zelf foto s maken, zodat ze hun eigen omgeving weer eens opnieuw bekijken, maar dan door de ogen van de kinderen? Ook de mogelijkheid om de poppetjes in de animaties te laten veranderen, spreekt Wim aan. Ik ben met name bijzonder enthousiast over de mogelijkheid om poppetjes groter en kleiner te maken. Wij zouden zeggen dat we met kleur aangeven of iemand boos is, mijn dochter heeft het programma getest en gebruikte juist fysieke Er is ook aandacht voor de leerkracht binnen het project. Die begeleiding gaat verder dan uitleg over de software, stelt Wim A.B. De leerkracht moet ook de zin van deze manier van werken inzien, en zijn eigen rol onder de loep durven nemen. Het is heel moeilijk om als leerkracht niet aanwezig te zijn, en het kind hier meer te laten bepalen wat er uiteindelijk op het scherm te zien is. Kinderen moeten binnen deze virtuele omgeving kunnen en mogen experimenteren. Daarbij verlaat je het morele aspect. Dat is best lastig, maar proporties om de verhoudingen weer te geven. Dan kun je ook vaststellen of iemand gevoelig is voor proporties of voor kleur, of kinderen abstract denken of in beelden. Deze groep kinderen heeft moeite met het verwoorden van gebeurtenissen en emoties. Met dit programma kunnen ze verbeelden hoe ze iets hebben ervaren, dat is prachtig! noodzakelijk voor de kinderen om zaken zelf te ontdekken. V anaf eind januari kunt u kijken op de website voor meer informatie! LeerKracht 7

8 Column OOP Tekst Annemarie Breeve Illustratie Auke Herrema Waarom kies jij voor onderwijs? Als leerling weet je wel waar je moet zijn. Wil je iets bijzonders regelen, dan ga je eerst naar de conciërge. Ben je ziek of is er thuis iets aan de hand, dan meld je je bij de administratie. Zeker zo belangrijk in het schoolgaande leven van een leerling, is het onderwijsondersteunend personeel: administratie, conciërge, maar ook begeleiders, psychologen en het stafbureau. Zonder hun kennis en kunde zou de school evenmin draaien. Ook OOP-ers kiezen meestal specifiek voor onderwijs, maar staan niet voor de klas. Helma van der Helm is administratief medewerker op het Montaigne Lyceum. Waarom werkt zij in het onderwijs? Het rumoerige dat zo n school met zich meebrengt, bevalt me ook goed Ik werk op de administratie van het Montaigne Lyceum. Ik doe dat al vanaf de start van deze jonge school. We startten hier in 2001 als Esloo Nootdorp met 62 leerlingen, en met elkaar zijn we de school gaan neerzetten. Dat was wel een hele leuke tijd. Er was niets, we moesten voor van alles zaken gaan uitwerken. Hoe organiseer je een open dag? Hoe zet je een administratie op? Waar laat je leerlingen zich afmelden als ze ziek zijn? Wie neemt welke taak op zich? Het was leuk, omdat ik op veel onderwerpen ook mijn inbreng kon geven. Nu we groter zijn, hebben we de taken meer verdeeld, en heeft iedereen zijn eigen gebiedje. De drukste periode is voor mij uiteraard aan het begin en aan het eind van het schooljaar. Maar ik heb ook veel werk aan de examens; ik hou de verzending van examenwerk bij en voer de cijfers in. Onderwijs was niet een heel bewuste keuze van me. Ik ben erin gerold; hiervoor werkte ik bij de Riagg en bij Jeugdzorg. Ik weet ook niet of ik hier altijd blijf werken, maar voor nu heb ik het heel erg naar mijn zin. De afwisseling spreekt me het meeste aan. Ik heb contact met leerlingen, docenten en de rector. Het rumoerige dat zo n school met zich meebrengt, bevalt me ook goed. Ik hou daar wel van, die drukte. Dat je ineens alles moet laten liggen omdat iets anders aandacht nodig heeft. Dat komt niet altijd uit, maar houdt het wel levendig. Verder biedt onderwijs toch een bijzondere werkomgeving. Docenten zijn vaak creatieve mensen die goed zijn in het bedenken van oplossingen. De leerlingen zijn meestal onverwacht attent. Je denkt soms dat er met pubers geen land te bezeilen valt, maar toen ik vorig jaar dwars door een sneeuwballengevecht moest fietsen, dacht ik dat ik de volle laag zou krijgen. Maar toen riep iemand toch oh stoppen, de juf komt eraan. Het is maar een klein voorbeeld, maar ik vind dat hartverwarmend. 8 LeerKracht

9 december 2007 Tekst Sep Schaffers Illustratie Auke Herrema Management en leiderschap Management in het onderwijs was voorheen niet echt een apart onderdeel van de opleiding. Met het veranderen van de organisatie van het onderwijs en de professionalisering van alle onderdelen, is er ook meer aandacht gekomen voor management en leiderschap. Het tekort aan leidinggevenden in zowel het basis- als het voortgezet onderwijs is algemeen bekend. Maar leerkrachten die een functie als teamleider, coördinator of schoolleider ambiëren, hoeven niet automatisch de benodigde competenties in huis te hebben. Voor doorstroming naar een managementfunctie is dus adequate scholing nodig. De Lucas Academie biedt een flink pakket aan mogelijkheden, maar ook buiten de organisatie zijn er volop trainingen en opleidingen te vinden. Ervaringen van leerkrachten en leidinggevenden die aan de LeerCirkel, de LeerSpiraal en de Kweekvijver hebben meegedaan. Sturend en zakelijk Wouter Janssen was nog maar net assistentteamleider havo 4/5 op het ISW toen hij in 2006 aan de LeerCirkel deelnam. Hij wilde zijn nieuwe positie, als intermediair tussen docenten en schoolleiding, daarmee nader onderzoeken. Janssen vroeg zich met name af hoe hij met zijn team de stap van een abstracte visie naar praktisch beleid kon maken. Samen met een andere deelnemer bereidde hij dit lastige thema voor en nodigde bestuurslid Hein van Asseldonk uit om een gastcollege te komen geven. Ik zie nu veel meer het belang in van een goede visie en kan me beter verplaatsen in docenten die weerstand tegen dit onderwerp hebben, vertelt Janssen achteraf. Tijdens de Leer Cirkel werd Janssen zich ook meer bewust van zijn leiderschapsstijl. Door de reacties van anderen kwam ik erachter dat mijn manier van leiding geven vrij sturend en zakelijk is. Feedback van anderen heeft mij beter naar mezelf leren kijken. Navid Madani zat in dezelfde LeerCirkel en was destijds coördinator van de brugklas op het Overbosch College. Madani wilde leren hoe hij zijn onderwijsvisie kon overbrengen en bereidde samen met een medecursist een bijeenkomst voor over jezelf leren kennen en handelen vanuit je eigen kern. Het was heel spannend en tijdrovend om te doen. Maar daardoor ben ik wel bezig geweest met de vraag hoe ik mijn denkwijze kan overbrengen op anderen. Een deelnemer fungeerde als critical friend, iemand die vanuit een goede relatie opbouwende kritiek kan bieden, en observeerde Madani tijdens een teamvergadering. Deze kritische vriend merkte op dat Madani méér had kunnen bereiken in dat overleg. Dat herkende ik wel, ik ben altijd maar bezig naar andere meningen te luisteren en neem daardoor geen beslissingen. Iedereen tevreden willen stellen, is een illusie. Met de feedback raakte Madani meer overtuigd van zijn kwaliteiten. Hij is zelfverzekerder geworden en werd na de LeerCirkel onderbouwcoördinator. Dit leertraject heeft daar zeker een Lees verder op de volgende pagina Management en leiderschap Dossier 9

10 Management en leiderschap rol in gespeeld. Ook Janssen heeft een nieuwe stap gezet. Sinds kort is hij team - leider vwo 4/5. De LeerCirkel was niet de directe aanleiding voor de promotie, maar heeft wel een meerwaarde gehad. Ik merk dat ik nu meer ruimte laat aan mijn team om mee te denken over onderwijsinhoudelijke zaken. Duizend-dingen-doekje De LeerSpiraal is voor het eerst gestart in november 2007 en bedoeld voor ervaren teamleiders en coördinatoren die hun kennis en vaardigheden voor wat betreft het begeleiden van onderwijskundige processen en veranderingen willen bijschaven. Cursusleiders John Swildens en Piet Post merkten op dat veel deelnemers de cursus beginnen met een houding van wat moet ik eigenlijk nog leren. Tijdens de eerste bijeenkomst werd echter al duidelijk dat in deze groep dezelfde thema s leven als bij de LeerCirkel. De leervragen zijn wel specifieker en gaan dieper in op bepaalde aspecten, zoals samenwerken en delegeren binnen een team. Ook bij dit leertraject leert iedereen ongelooflijk veel van elkaar. Dat ervoer deelneemster Conny van der Zande ook. Zij was jarenlang projectleider en gaf trainingen in activerende didactiek, voordat ze teamleider vwo-bovenbouw op het Stanislascollege werd. Ik ben nog betrekkelijk onervaren als teamleider en kan het nodige leren van de andere deelnemers. Mijn leervragen liggen op het gebied van het delegeren van verantwoordelijkheden. Wat doe je zelf en wat leg je lager in de organisatie neer? Ook verandermanagement vind ik een boeiend onderwerp. Maar Van der Zande wil ook zelf input leveren door verfrissende vragen te stellen en activerende werkvormen in te brengen. Er zijn genoeg gemeenschappelijke thema s. Hoe zorg je bijvoorbeeld dat Ik laat nu meer ruimte aan mijn team om mee te denken over onderwijsinhoudelijke zaken je geen duizend-dingen-doekje wordt? Die valkuil is voor ons allemaal zeer reëel. LeerCirkel en LeerSpiraal voor voortgezet onderwijs e Lucas Academie biedt om het middenmanagement te scholen de LeerCirkel D (sinds 2005) en de LeerSpiraal (sinds 2007) aan. Respectievelijk (startende) teamleiders en ervaren teamleiders/coördinatoren uit het voortgezet onderwijs kunnen hieraan deelnemen. Beide leertrajecten zijn vraaggestuurd en gecontextualiseerd. Ze kennen dezelfde opzet: eerst een assessment en een intakegesprek om het profiel en de leervragen van iedere deelnemer vast te stellen, daarna een serie van acht bijeenkomsten van elk een dag. De aanpak is onconventioneel, omdat de deel - nemers hun eigen leertraject organiseren. In kleine groepjes bereidt iedereen een bijeenkomst voor aan de hand van zelfgekozen thema s. Deskundigen worden uitgenodigd om een presentatie te geven. Daarnaast gaan de deelnemers als critical friend bij elkaar op schoolbezoek. Thema s die in allerlei toonaarden aan bod komen zijn: visie en beleid, communicatieve vaardigheden, leiderschapsstijlen, attitude-aspecten (intervisie, feedback, voortgangsbegeleiding) en het veranderinstrumentarium (financiën, personeel, enzovoort). De slotdag staat in het teken van het presenteren van bewezen competenties. Deelnemers aan de LeerSpiraal hebben over het algemeen ervaring met leiderschap. Kweekvijver voor basisonderwijs oor leerkrachten in het V basisonderwijs die vertrouwd willen raken met een managementfunctie, is de Kweekvijver opgezet. Dit is een project buiten Lucas Onderwijs, uitgevoerd door de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) en de Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA). Voorafgaand aan de Kweekvijver vindt een assessment en een tweedaagse training Oriëntatie op Management plaats. Daarna krijgen de cursisten verspreid over een jaar een kennistraject van ongeveer tien dagen aangeboden. Thema s die aan bod komen, zijn onder meer leiderschapsstijlen, financiën, personeelsbeleid en vergadertechnieken. Tussentijds vinden intervisiebijeenkomsten plaats en volgt iedereen een praktijktraject, waarbij een onderzoeks- of praktijk - opdracht wordt uitgevoerd. Gedragspatroon Martine Boon is leerkracht op Samenwerkingsschool Balans en houdt van organiseren en mensen motiveren. Ze wilde weten in hoeverre ze geschikt is voor een leidinggevende functie en nam in 2006 deel aan de Kweekvijver. Door voor haar school een beleidsplan over hoogbegaafde kinderen te schrijven, leerde ze hoe zoiets breed gedragen kan worden en niet als Martine s plan wordt afgedaan. Feedback krijgen en geven had wat haar betreft nog wel wat meer gemogen. Het was goed om te merken dat ik in een nieuwe groep eerst wat op de achtergrond blijf. Iedereen pakt in zo n situatie automatisch een bepaalde rol op. Tegelijkertijd kwam ook naar voren dat ik vrij direct ben. Meer inzicht in mijn gedrags - patroon heeft ervoor gezorgd dat ik nu meer rekening houd met de persoon die ik voor me heb. Ook Adam Altena heeft veel over zijn eigen functioneren geleerd. Toen hij in 2005 aan de Kweekvijver deelnam, was hij nog leerkracht. Naast veel nuttige kennis over leidinggeven aan veranderingsprocessen, personeelsbeleid en vergadertechnieken, heb ik vooral tijdens rollenspelen en intervisie veel van de andere cursisten geleerd. Met vragen als waarom doe je dat zo? werd ik met mezelf geconfronteerd. Zijn blikveld werd verruimd en de cursus heeft hem aangezet tot reflecteren op eigen handelen. Ik wilde vaak te snel en probeer nu meer ruimte aan anderen te geven. Sinds juni 2007 is Altena directeur en gaat hij de schoolleidersopleiding volgen. Boon wil ook graag doorgroeien naar een leidinggevende functie, maar er heeft zich nog geen mogelijkheid voorgedaan. Ik ben bij Lucas Onderwijs gaan praten over mobiliteit en hoop over niet al te lange tijd te kunnen door - stromen. 10 Dossier Management en leiderschap

11 Teamrollen volgens Belbin Eén van de meest voorkomende theorieën over groepsprocessen is ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog R.M. Belbin. Hij stelt dat met alleen intellectuelen of creatievelingen in een team geen goede resultaten worden bereikt. Een effectief team bestaat volgens hem uit een combinatie van persoonlijkheden met verschillende kwaliteiten, die elkaar aanvullen of ook wel uitdagen. Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek bracht hij negen teamrollen in kaart. Fysiek hoeven er geen negen mensen in een team te zitten, want de teamleden kunnen ook meer dan één rol op zich nemen. Inzicht in de rol die je zelf geneigd bent op je te nemen of de eigenschappen van de mensen die je in een team bij elkaar wilt zetten, kunnen het managen vergemakkelijken. De meest opvallende kenmerken van de negen teamrollen zijn: De Voorzitter maakt de doelen duidelijk, stuurt het proces aan, heeft een goede neus voor kwaliteiten van mensen, kan goed delegeren en wil besluiten nemen. Hij is ook manipulatief en heeft géén sterke eigen inbreng. De Vormer daagt uit en is dynamisch. Hij houdt van een zekere druk en heeft een sterke drang tot presteren. Het groepslid met deze rol kan anderen ook provoceren en is niet altijd even aardig. De Plant is creatief en heeft een onorthodoxe denktrant. Als Plant ben je degene die nieuwe ideeën genereert en ingewikkelde problemen oplost. De Plant mist wel vaak de details en is communicatief niet sterk. De Monitor analyseert problemen, heeft een scherp beoordelingsvermogen, ziet alle mogelijkheden en is strategisch en objectief. Hij is ook te kritisch en niet in staat anderen te inspireren. De Bedrijfsman voert plannen en ideeën systematisch en efficiënt uit, is gedisciplineerd en betrouwbaar. Daarentegen kan de Bedrijfsman (of -vrouw) moeilijk met nieuwe ontwikkelingen omgaan; hij is weinig flexibel. De Groepswerker is coöperatief ingesteld, kan goed luisteren, is opmerkzaam, bevordert de teamgeest en is diplomatiek. Tegenover die goede eigenschappen staat dat de Groepswerker geen beslissingen kan nemen en makkelijk te beïnvloeden is. De Brononderzoeker is extravert en onderzoekend, communicatief en (over)enthousiast. De Brononderzoeker verliest snel interesse en maakt de klus niet af. De Zorgdrager zorgt dat alles goed is voorbereid en volgens plan verloopt. Dit teamlid is nauwgezet en gewetensvol, maar maakt zich ook teveel zorgen, zoekt fouten en kan niet delegeren. De Specialist is sterk inhoudelijk gericht, heeft bijzondere kennis en vaardigheden en is doelbewust. Minpuntje: de Specialist heeft geen oog voor het grotere geheel en is te technisch. Belbin heeft ook een test ontwikkeld waarmee iedereen voor zichzelf kan nagaan welke teamrol het beste bij zijn persoon past. De test is gebaseerd op zeven vragen die gaan over wat iemand motiveert in zijn werk en welke kenmerken daarbij om de hoek komen kijken. Bij iedere vraag kunnen punten worden verdeeld over negen mogelijke antwoorden. Elk antwoord verwijst naar één van de teamrollen. Doe ook een test op internet en ontdek je eigen rol! Op het wereldwijde web staan diverse zelftests. Na het invullen krijg je direct een score. Sommige tests gaan uit van acht team - rollen en laten de Specialist buiten beschouwing. Een enkele test noemt de Monitor ook wel Waarschuwer. Surf naar of Wil je meer lezen over teamrollen op het werk, kijk dan eens naar het boek Teamrollen op het werk van R.M. Belbin. Management en leiderschap Dossier 11

12 Management en leiderschap Klassenmanagement is ook leidinggeven! K lassenmanagement is het goed organiseren van een klas waardoor leerlingen met succes kunnen werken en leren. Leerkrachten die aan het roer staan, hebben overzicht, kunnen hun aandacht over meerdere zaken tegelijk verdelen en weten problemen te voorkomen. Hun optreden is duidelijk, consequent en evenwichtig. Met de leerlingen hebben ze regels en afspraken gemaakt, die als nuttig en zinvol worden ervaren. Het klaslokaal straalt rust uit, is goed begaanbaar en uitdagend. De organisatorische kant van klassenmanagement bestaat uit het zo goed mogelijk laten verlopen van de les(inhoud), regels en procedures. Diverse observatie- en klassenmanagement formu - lieren kunnen de leerkracht helpen om meer overzicht en inzicht in de lessituatie te krijgen. De relationele kant van klassen - management gaat over een goede relatie tussen leerkracht en leerling. Auteur Eddy van Mosselvelde van het boek De klas in de hand neemt hierover een duidelijk standpunt in. Hij pleit in het geval van moeilijke leerlingen voor een meer pedagogische aanpak. Deze aanpak is leerlinggericht en houdt niet alleen rekening met de leerling, maar ook met de klassensituatie en de persoonlijkheid van de leerkracht. De autoriteit van de leerkracht is daarbij van groot belang, evenals duidelijke regels. Klassenmanagement is zowel van toepassing op klassikaal onderwijs als op innovatieve werkvormen, waarbij de leerlingen zelfsturend leren. Goed klassenmanagement kan dus zowel leraar - gestuurd als leerlinggestuurd zijn. Het gebruik van ICT komt tot nu toe het best uit de verf bij leerlinggestuurd onderwijs. Voorbeelden zijn dagtaken in de computer, samen leren via het web, met een PDA op stap. Bij leraargestuurd onderwijs wordt gebruik gemaakt van educatieve software bij zelfstandig werken en van digitale schoolborden. Op het internet is veel te vinden over klassenmanagement. Is je interesse gewekt? Kijk dan eens op: nl.wikipedia.org/wiki/klassenmanagement wat_weten_we_over_klassenmanagement/document Eddy van Mosselvelde: DE LUCAS ACADEMIE, TROTS OP UW TALENT! Bent u trots op uw talent? Wij wel! En we komen met steeds meer collega s in contact die hun talent willen delen of willen leren van de kennis en ervaring van anderen. Een paar voorbeelden: Nieuw aanbod Peercoaching PO & VO Weerbaarheidstraining Rots & Water en weerbaarheidstrainingen voor docenten PO & VO Traject voor BOSSEN (begeleiders op school) De LeerSpiraal (module voor ervaren teamleiders) Supervisie PO & VO Begeleiding catechesewerkgroepen PO Training onderwijsassistenten OPROEP Bent u trots op uw talent en wilt u dit graag delen met uw collega s, dan kunt u zich aanmelden op onze site door het invullen van een profiel. U kunt ook contact opnemen met het secretariaat van de Lucas Academie. Wij ontmoeten u graag en willen u van harte kennis laten maken met de Lucas Academie! In een gesprek bekijken we vervolgens gezamenlijk wat er voor u mogelijk is. Wilt u ook uw talent delen of deelnemen aan een netwerk? Kijk dan op

13 Transformatie Tekst Sep Schaffers Fotografie Lou Wolfs Community school biedt meer kansen Esloo PrO en Vuurvlinder maken verbinding met de wijk Meer kansen creëren voor leer - lingen die deze kansen ontberen, leidt soms tot een nieuw school - concept. Ook nieuwbouw kan een aanleiding zijn voor drastische veranderingen. De Vuurvlinder en Esloo PrO benaderen hun school vanuit een wijkperspectief. De community school op zijn Haags. De community school of buurtschool kent vele gezichten. De ene keer gaat het om een school die de hele buurt inzet om haar kinderen op te voeden; dan weer is het een plek waar kinderopvang, sport en andere activiteiten gecombineerd plaatsvinden. In New York bestaat een variant waar moeders vanaf de geboorte van hun kind een hulpverleningstraject doorlopen. Al deze scholen maken verbinding met de wijk, zodat de kansen van kinderen die tot een risicogroep behoren, worden vergroot. De gemeente Den Haag zette met haar brede schoolbeleid tot nu toe vooral in op voorschoolse educatie en ouderbetrokkenheid. Dit leverde in de praktijk te weinig op. Daarom komen nu ook nieuwbouw, samenwerking met andere partners op wijkniveau en de verlengde schooldag in beeld. Basisschool de Vuurvlinder en Esloo Praktijkonderwijs hebben - vanuit de visie dat onderwijs en de wijk elkaar kunnen versterken - een aantal duidelijke stappen gezet in de richting van de community school. Multifunctioneel centrum De Vuurvlinder is een kleine, multiculturele school in Mariahoeve. Het is ook een brede Lees verder op pagina 14 LeerKracht 13

14 Gezamenlijk opereren vergroot de maatschappelijke kansen van onze leerlingen school die in toenemende mate samenwerkt met instellingen in de wijk. Sinds oktober 2007 is de verplichte, verlengde schooldag ingevoerd. Vanaf groep drie zitten de kinderen per week zes uur langer op school en krijgen ze clubs en projecten op het gebied van sport, cultuur, toneel, techniek en taal. Rob Rosier werd hier begin vorig jaar directeur en wilde het profiel van zijn school meer gaan verkopen. We doen mee aan de pilot Leerkansenprofiel van de gemeente Den Haag onder de noemer ToTaalschool. Hierdoor krijgen we geld om taalachterstanden in te lopen, want de Vuurvlinder vangt ook nieuwkomers op in een speciale NT2-klas. Daarnaast wordt het geld gebruikt om talenten van kinderen te ontwikkelen. Als het aan Rosier ligt, gaat de school zo snel mogelijk over naar een nieuw schoolgebouw in een multifunctioneel centrum in de wijk. Waarom vindt hij dat zo belangrijk? Onze school is weliswaar gerenoveerd, maar er is geen ruimte om individueel te kunnen werken. Tegelijkertijd willen we een stap verder maken met de brede school. Samenwerking met andere instellingen in de wijk heeft een absolute meerwaarde. Als kinderen bijvoorbeeld koken op een klein fornuisje bij de stichting Voorwelzijn, terwijl woonzorgcentrum Maevita een prachtige keuken heeft, is dat een gemiste kans. Van onze goed ingerichte computerruimte, die er ongetwijfeld gaat komen, mogen straks ook andere groepen in de wijk gebruik maken. Maar het gaat wat Rosier betreft niet alleen om het beter benutten van elkaars faciliteiten. We kunnen ook inhoudelijk veel meer voor elkaar betekenen. Jeugdhulpverleners zijn deskundiger in het voeren van moeilijke gesprekken met ouders en wij zijn goed in ouders binnen de school halen voor taallessen en begeleiding bij kooklessen en voetbal. Door samen te werken, wordt de zorg rond een kind veel sneller en beter op elkaar afgestemd. Spin in het web Esloo PrO heeft ook plannen voor een nieuwe school, echter in een veel verder gevorderd stadium. Begin 2008 vindt de verhuizing plaats naar de Noordpolderkade, waar een gebouw verrijst dat volgens directeur Michel Verhaar ook in 2006 aangetreden beter aansluit op het praktijk - onderwijs. Deze school is pas echt gaan nadenken over een ander praktijkonderwijsconcept toen in 2003 de mogelijkheid voor nieuwbouw werd geboden. We hebben met een kwetsbare groep moeilijk lerende kinderen te maken. Tachtig procent is van allochtone afkomst en heeft een flinke leerachterstand. Om ervoor te zorgen dat deze leerlingen straks volwaardig kunnen meedraaien in de samenleving, hebben we de ouders en de buurt hard nodig. Sinds 2006 heeft Esloo Praktijkonderwijs flink geïnvesteerd in het onderwijs door met leerlijnen, IOP s (Individueel Ontwikkelings Plan), kernteams en oefenbedrijven te gaan werken. In het nieuwe gebouw gaan ze op de ingeslagen weg verder door op de begane grond oefenbedrijven in te richten op het gebied van Groen, Repro/Magazijn, Winkel, Bouwtechniek, Reparatie en Was & Strijk. Ook komt daar een restaurant met een professionele keuken. Maar Verhaar wil niet alleen intern het onderwijs beter organiseren. Zijn school moet ook een spin in het web worden, en samenwerkingsverbanden aangaan met andere instellingen, organisaties en ouders in de wijk. Waarom hij daarvoor kiest? Onze leerlingen moeten straks volwaardig kunnen meedraaien in de maatschappij. We willen hun tweede opvoedingsmilieu thuis en de buurt erbij betrekken en meer met bedrijven en instellingen in de buurt samenwerken. Door gezamenlijk te opereren, worden de maatschappelijke kansen van onze leerlingen vergroot. Stage bij de buren Vooruitlopend op de verhuizing heeft Esloo PrO zijn vleugels in de toekomstige wijk al uitgeslagen. In samenwerking met verzorgingstehuis Wenckebach kwam een stageproject voor groep twee tot stand. In plaats van hun interne stage liepen de leerlingen na de zomervakantie zes weken stage bij hun nieuwe buren. Ze verrichtten assisterende werkzaamheden op de recreatie - afdeling, in de huiskamer en bij het uitdelen van koffie en thee. Zowel de leerlingen als de medewerkers van het verzorgings - tehuis waren enthousiast. Verhaar: Wenckebach ziet heel goed de maatschappelijke relevantie van zo n project. Gezamenlijk willen we de wijk versterken en verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van leven in deze buurt. Als de nieuwbouw klaar is, gaat de Reparatiewerkplaats ook samenwerken met de buurt. In overleg met fietsenmakersbedrijf Profiel worden kleine reparaties op school uitgevoerd en kunnen buurtbewoners ook rechtstreeks hun fiets langs brengen. De mogelijkheden voor uitwisseling en contact zijn legio: de was verzorgen voor mensen die thuishulp nodig hebben, schoonmaken bij Wenckebach, een buurtrestaurant openen, oefenruimte voor de muziekvereniging in school, enzovoort. Verhaar ziet ook 14 LeerKracht

15 mogelijkheden voor externe stages in de buurt: Werken in een supermarkt in je eigen wijk, verhoogt de motivatie. We gaan dus ook op zoek naar dit soort praktijkstages. Expertise uit de wijk Ook de Vuurvlinder investeert al stevig in samenwerking met andere organisaties en instellingen in de wijk. Rosier: Wij hebben het geluk dat iedereen in Mariahoeve doordrongen is van de noodzaak van samenwerking. Daardoor liggen er al goede contacten met stichting DAK (kinderopvang), woonzorgcentrum Maevita en stichting Voorwelzijn. We willen zoveel mogelijk expertise binnen de school halen: van de logopediste, maatschappelijk werkster en jeugdhulpverlener tot de sport-, muziek- en theaterclubs. Wat hem betreft, worden de kinderen al in een vroeg stadium begeleid. Ik wil vanaf de peuters al een intake gaan doen. We maken dan een gezamenlijk plan hoe we het gezin begeleiden. Daardoor hoeven eventuele interventies niet zo lang en zwaar te zijn. Ouderbetrokkenheid Over ouders bij de school betrekken, heeft Rosier ook duidelijke opvattingen: We moeten veel meer naar de ouders toe gaan om ze bij de ontwikkeling van hun kind te betrekken. Ze zijn pas gemotiveerd om naar school te komen als hun kind iets gemaakt heeft of om zelf iets te leren. Daarom organiseert de Vuurvlinder dit jaar voor het eerst conversatielessen, waar maar liefst 45 ouders op af kwamen. Ook gaat met geld van de stimulerings - regeling van de overheid Ruimte voor contact in januari 2008 een Nederlandse taalcursus voor autochtone en allochtone ouders van start. Op deze manier komt niet alleen de taal, maar ook de eigen culturele achtergrond aan bod. De volgende stap is ouders bij het onderwijs te betrekken en hen te laten assisteren bij kook- of muzieklessen. Ook Esloo PrO wil meer energie steken in ouderbetrokkenheid. Verhaar: We hebben tafeltjesavonden en introductiedagen maar dat is te passief. Als we naar de nieuwbouw gaan, zitten we midden in de wijk waar de meeste ouders wonen. Dan zijn er vanzelf meer mogelijkheden voor contact. We willen ouders de school in halen door bijvoorbeeld koffieochtenden te organiseren en contact te leggen met de verschillende culturele verenigingen. Hierbij krijgen we steun van welzijnsorganisatie Mooi Laak. Maar zover is het nog niet, want eerst moeten leerlingen en docenten hun draai vinden in de nieuwe school met de werk - plaatsen, huiskamers voor de onderbouw- en bovenbouwgroepen en andere nieuwe ruimtes. We zijn met een groeiproces begonnen dat nog lang niet klaar is. Het huidige docententeam staat gelukkig helemaal achter de nieuwe ontwikkelingen, maar het heeft wel tijd nodig. Daarna kunnen we onze aandacht wat meer gaan richten op de ouders. Zowel de Vuurvlinder als Esloo PrO gaan de komende tijd het begrip community school concreet invullen. Overeenkomst tussen beide scholen is de overtuiging dat het leggen van contacten met professionals, instellingen, bedrijven en ouders in de buurt noodzakelijk is voor de kansen en mogelijkheden van hun leerlingen. eer informatie over de ToTaalschool is te vinden op M Column Tweede Kamer Koninklijke weg Als ze het niet zelf uitvoeren, moeten ze wel goede afspraken hebben gemaakt met professionele kinderopvanginstellingen. In de maanden daaraan voorafgaand hebben bijna alle schoolbesturen dergelijke afspraken gemaakt. Maar dat bleek niet altijd afdoende om er voor te zorgen dat alle ouders hun schoolgaande kinderen naar de buitenschoolse opvang konden laten gaan. Dat werd duidelijk in de zomerperiode. Tekst Jan Jacob van Dijk Jan Jacob van Dijk (CDA) is Tweede Kamerlid en woordvoerder onderwijs voor de CDA-fractie. Hij is bijzonder hoogleraar Christelijk Sociaal Denken aan de VU in Amsterdam. Huiswerk gedaan Opvallend was dat eerst de schuld werd gezocht bij de schoolbesturen, maar die konden aantonen dat zij hun huiswerk voldoende hadden gedaan. Dus kwam de media toen bij de kinderopvanginstellingen terecht. Die wezen op twee problemen: huisvesting en personeelstekort. Van het eerste kregen de gemeenten de schuld, van het tweede de politiek. Die wilde namelijk niet akkoord gaan met vijf schooldagen tot twee uur. Met die indeling zouden alle schooldagen even aantrekkelijk zijn voor ouders om hun kinderen naar de buitenschoolse opvang te laten gaan. Niet alle ouders konden hun schoolgaande kinderen naar de buitenschoolse opvang laten gaan Los van de vraag of dit echt een oplossing is - ik betwijfel dat - vond ik het niet erg chique van de kinderopvang - directeuren. Omdat zij een probleem hebben, moet het hele onderwijs alle schooltijden aanpassen. Dat heet bij mij geen oplossing, maar een probleem over de schutting gooien. Een echte oplossing is volgens mij het concept van de brede school, waarin onderwijs, kinderopvang, sportverenigingen en welzijnswerk met elkaar samenwerken. Dan kun je goede oplossingen bedenken op basis van gesprek. Dat is de koninklijke weg. LeerKracht 15

16 Kort Nieuws Feest op de Jeroenschool Is tweemaal 25 samen vijftig? Het feest op basisschool Jeroen deed even denken van wel! Er werd flink uitgepakt op de school toen twee leerkrachten allebei 25 jaar in het onderwijs werkzaam waren. Op 12 oktober 2007 werden Joyce Vogelsang en Pierre Kouwenhoven in het zonnetje gezet voor hun inzet en betrokkenheid in al die jaren. Joyce en Pierre werken al vele jaren op de Jeroenschool; beiden zijn veelzijdige en enthousiaste leerkrachten. Joyce heeft in de loop der jaren vele taken vervuld: groepsleerkracht in verschillende groepen, zorgleerkracht, ICT-deskundige en sinds dit schooljaar taalcoördinator. Pierre heeft de afgelopen jaren evenmin stil gezeten: groepsleerkracht in verschillende groepen, bouwcoördinator, zorgleerkracht, ICT-coördinator en intern begeleider. Beide collega s staan bekend als creatief, boordevol ideeën, prettig en enorme feestvierders. Een spetterend feest op vrijdagavond was dan ook de enige mogelijke manier voor de Jeroenschool om dit dubbele jubileum te vieren. Minister Plasterk weer even terug op oude school Op 1 oktober ging de Nationale Onderwijsweek van start. Daarom was minister Plasterk even terug op zijn oude school. Van 1969 tot 1975 was Ronald Plasterk leerling van het voormalige St.-Jans - college, nu Hofstad Lyceum. Hij vertelde aan een gezelschap van leerlingen uit 5 havo en 5 en 6 vwo dat hij goede herinneringen bewaart aan zijn middelbare schooltijd. De school was een stimulerende leeromgeving. Zijn oud-docent wiskunde, de heer Maassen, hoewel reeds lang gepensioneerd ook aanwezig, kon dat alleen maar bevestigen. De minister beantwoordde vragen van leerlingen over onder andere de plaats die creationisme in het onderwijs moet krijgen, over de termijn van onderwijsplannen en over de vrouw als lustobject. Een 5 havo-leerling probeerde de minister voor zijn karretje te spannen door hem te vragen zijn invloed aan te wenden om de verleden schooljaar ingevoerde 70-minutenlessen af te schaffen. Dit verzoek kopte de minister vakkundig door naar zijn staatssecretaris voor voortgezet onderwijs. Ten slotte mocht hij plaats nemen in de eco-car, ontworpen door leerlingen van het Hofstad Lyceum, die in mei hebben deelgenomen aan de Shell Eco Marathon en er een prijs in de wacht wisten te slepen. Wie wint de Guus van Elsenprijs 2008? Prijs wordt inmiddels voor de zesde keer uitgereikt! De Guus van Elsenprijs 2008 komt er weer aan! Deze prestigieuze award is bedoeld voor één of meerdere personen binnen Lucas Onderwijs die zich extra voor het onderwijs binnen de organisatie heeft ingezet. De Guus van Elsenprijs is inmiddels een begrip binnen de organisatie en wordt komend jaar al weer voor de zesde keer uitgereikt. Prijswinnaars uit het verleden vertellen unaniem dat vooral het voorgedragen zijn door collega s de echte pluim op het werk is. Laat die kans dus niet liggen en zet de mensen om u heen in het zonnetje! Wie wint de prijs dit jaar? Dat bepaalt u! U kunt vanaf vandaag voordrachten indienen bij de jury. Kent u iemand die de prijs verdient? Een ouder, leerkracht, leerling, onderwijsondersteuner of vrijwilliger die net even voorbij de dagelijkse zaken extra inzet toont? Meld u zich dan bij de jury en laat weten wie die persoon is! Er zijn twee prijzen te verdelen: één voor het primair onderwijs en één voor het voortgezet onderwijs. De prijs bestaat uit een oorkonde, een beeldje, vijfhonderd euro en veel eer. Iedereen die zich betrokken voelt bij Lucas Onderwijs kan iemand voor de prijs voordragen. Kijk voor meer informatie op onder het kopje Organisatie. Na het inzamelen van de voordrachten, beraadt een jury zich op de winnaars. Op vrijdag 11 april reikt de jury de prijzen uit. Meer informatie over de prijsuitreiking vindt u in het februarinummer van Leer- Kracht. Voordrachten voor de Guus van Elsenprijs 2008 moeten uiterlijk 22 februari 2008 binnen zijn bij Faizel Bachnoe, de secretaris van de jury. U kunt daarvoor het voordrachtformulier op de site gebruiken of contact opnemen met Yasmine Boer van het Service - bureau, telefoon of Aarzel niet en meld vandaag nog iemand aan! Rijke Klussen in boekvorm verschenen De afgelopen jaren is binnen Esloo Onderwijsgroep gewerkt aan het ontwerpen van eigen leermiddelen door eigen onderwijsarchitecten. Het verloop van het project is gevat in een boekje dat onlangs verscheen. In het boekje komt een aantal onderwijsarchitecten aan het woord over hun ervaringen met het werken met Rijke Klussen. Verder bevat het boekje volop tips en voorbeelden. Het boekje is - zolang de voorraad strekt - na te bestellen bij Esloo Onderwijsgroep, telefoon Kijk voor meer informatie over het project ook op 16 LeerKracht

17 Juf Paula 25 jaar juf! Een feestelijke dag op 26 september, want toen vierde de Krullevaar het 25-jarig jubileum van juf Paula Barten. s Ochtends werd juf Paula door de hele school toegezongen en verwend met dikverdiende presentjes. Juf Paula had zelf ook een fantastisch cadeau voor de school. De Krullevaar is nu al vijf jaar een Vreedzame School en daarom vond zij het hoog tijd voor een KRULLE-KLOPJE. Het Krulle-klopje is bedoeld om jezelf of een ander een klopje op de schouder te geven als beloning. De mechanische arm hangt in de hal naast de directiekamer. De kinderen gebruiken het apparaat volop, en daarbij wordt nog regelmatig het juf Paula-lied gehoord. Namens het team en vooral alle kinderen: juf Paula bedankt en nog vele leuke jaren en creatieve ideeën toegewenst. Karina Baarda neemt op zijn Schevenings afscheid van Hofstad Heldring Na bijna tien jaar als directeur heeft Karina Baarda-Verbaan afscheid genomen van vmbo-school Hofstad Heldring. Zij heeft een nieuwe baan aanvaard als programmamanager bij Spirit4You, een samenwerkingsverband van vmbo en mbo in Haaglanden. Spirit4You wil de doorstroom van leerlingen van het vmbo naar het mbo bevorderen en de uitval van leerlingen in beide sectoren zoveel mogelijk terug dringen. Een grote stap voor Karina die tot nu toe haar hele werkzame leven op Hofstad Heldring (voorheen de O.G. Heldring-mavo) heeft doorgebracht. Eerst als docente Nederlands, later ook als schooldecaan en bovenbouwcoördinator. In mei 1998 werd zij directeur. Onder haar leiding verhuisde de school van het te klein geworden gebouw aan de 2e Sweelinckstraat naar de Morsestraat. Karina, geboren en getogen in Scheveningen (en daar terecht trots op!), kreeg donderdag 4 oktober op een druk bezochte afscheids - receptie aangeboden, uiteraard geheel in Scheveningse stijl. Zowel leerlingen als collega s verschenen in klederdracht en natuurlijk ontbraken de schalen met Hollandse nieuwe niet! Het personeel, de leerlingen en de ouders van Hofstad Heldring zullen Karina s geweldige inzet, betrokkenheid, deskundigheid en warmte als directeur heel erg missen, maar zijn er tegelijkertijd van overtuigd dat zij ook deze nieuwe uitdaging tot een succes weet te maken. Lucas wereldwijd Afgelopen herfstvakantie bracht een delegatie van basisschool de Waterwilg - inmiddels volgens traditie - een bezoek aan het project in Kenia. Tijdens dit bezoek werd de sponsorschool bezocht, de Ganda in Lunga Lunga Kenia. Deze sponsorschool participeert mee in een inmiddels nieuwe stichting Tenda Pamoya. De stichting bestaat uit vrijwilligers die zich inzetten voor de basisscholen in Kenia en daarbij het accent leggen op onderwijs, economie en microkredietprojecten. Ook bezochten de reizigers de sponsormeisjes. De Waterwilg helpt momenteel vijf meisjes. Elk jaar zorgen de kinderen van groep acht ervoor dat het benodigde sponsorbedrag van euro voor het sponsoren van een meisje, bij elkaar wordt gebracht. Met dit bedrag kan een meisje vijf jaar lang doorleren op het voortgezet onderwijs. De kinderen houden ook contact met het meisje met behulp van brieven en een vriendenboek. De meisjes krijgen tweemaal per jaar een bezoek vanuit de projectorganisatie en daarbij ontvangen de meisjes een pakketje. Dit jaar kon de nieuwe tas van Lucas Onderwijs worden aangeboden. De tas was gevuld met lekkere geurtjes, lingerie, briefpapier, schoensmeer, veters en leuke hebbedingetjes. De tas werd ook op de sponsorschool uitgereikt aan de leerkrachten en vrijwilligers van de kleuterschool. Leerkrachten in het kleuteronderwijs ontvangen in Kenia geen salaris, maar zijn afhankelijk van de bijdrage van ouders. Helpende Handen op Stanislascollege Het Stanislascollege Reinier de Graafpad organiseert elk jaar rond de kerst een sponsoractiviteit. Ditmaal koos de school ervoor om dat een goed doel dichtbij huis te laten zijn. In Delft is er bij een taxicentrale een groep mensen die iedere dag kinderen van huis naar school rijdt en andersom. Het gaat om kinderen met een lichamelijke en meervoudige handicap en langdurig zieke leerlingen. Een dagje uit of een vakantie is voor deze kinderen (te) kostbaar vanwege de nodige aanpassingen en zorg. De medewerkers van deze taxicentrale organiseren al veertien jaar op vrijwillige basis uitstapjes en korte vakanties om deze kinderen toch af en toe uit hun isolement te halen en te verwennen. De Maurice Maeterlinckschool selecteert de leerlingen; de kosten worden gedekt door giften van kleine bedrijven en particulieren. De leerlingen van het Stanislascollege haalden verleden jaar december 9.500,- op met een sponsoractie voor dit doel. Een behoorlijk bedrag! Dit jaar hebben de leerlingen een logo ontworpen en een naam verzonnen om de hiervoor in het leven geroepen stichting officieel vorm te geven. De vrijwilligers hebben zich aangemeld bij de Kamer van Koophandel. De stichting De helpende handen is een feit. Het uitje werd een midweek Centerparcs. Afgelopen herfstvakantie vertrokken dertien gehandicapte kinderen, dertien volwassenen en twee leerlingen van het Stanislaslascollege Reinier de Graafpad naar de Eemhof om van daaruit leuke uitstapjes te ondernemen. Het Dolfinarium in Harderwijk en Dierenpark Emmen stonden op het programma. De kinderen hebben zichtbaar genoten! LeerKracht 17

18 Transformatie Tekst Annemarie Breeve Fotografie Lou Wolfs Onderwijs moet goed zijn. Dat heb je nodig om het land De Raad van Toezicht is binnen Lucas Onderwijs het orgaan dat het bestuur controleert. De afgelopen jaren heeft de Raad haar taak extra serieus genomen en het bestuur voortdurend voorzien van feedback bij het doorvoeren van het herontwerp. Nu de organisatie bestuurlijk in rustiger water terecht komt, kan de Raad weer een stapje terug doen en overgaan tot haar gebruikelijke toezichtstaak. Per 1 januari neemt de huidige voorzitter van de Raad afscheid en treedt een nieuwe voorzitter aan. LeerKracht interviewde beide voorzitters. Per 1 januari draagt u uw taken over aan een opvolger. Hoe kijkt u terug op de afgelopen jaren? Mijn verbondenheid met de Lucas dateert van eind jaren tachtig en loopt gelijk op met de schoolloopbaan van onze kinderen. In die tijd is er veel veranderd. Goed onderwijs heeft bijvoorbeeld meer prioriteit gekregen, daarbij verwachten ouders en samenleving steeds meer van onze mensen op de scholen. Ook zijn steeds meer bestuurstaken van de overheid overgegaan naar de scholen zelf. Besturen is een vak geworden en kan niet meer door vrijwilligers worden gedaan. Al die veranderingen hebben de afgelopen jaren heel veel van de medewerkers van de Lucas gevraagd. Soms wel eens te veel. De Raad van Toezicht was een nevenfunctie. Wat voor werk doet u? In het dagelijks leven ben ik vice-voorzitter van het College van Bestuur van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam. Daarnaast bekleed ik diverse nevenfuncties, onder andere bij Bartimeus (onderwijs, zorg en dienst verlening voor blinden en slechtzienden), het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR), Dagblad Trouw en de Algemene Rekenkamer. Het herontwerp was een belangrijk thema de afgelopen jaren. Wat vindt u van de reorganisatie? De afgelopen jaren is de Lucas heel snel gegroeid. De kunst is om de meerwaarde van de fusies te laten merken aan de ouders van onze leerlingen en de docenten voor de klas. Dat is niet eenvoudig. De afgelopen jaren is veel tijd gaan zitten in het beter organiseren van de Lucas. Het herontwerp vormt daar een belangrijk fundament voor. Naast het herontwerp is tegelijk een vruchtbare discussie gevoerd over het thema identiteit en integratie. De gesprekken daarover heb ik als zeer stimulerend ervaren. Met het invoeren van het herontwerp is de Lucas beter bestand tegen de nieuwe uitdagingen in de toekomst. Klaar ben je daarmee nooit. Hoe ziet de toekomst eruit voor de Lucas? Lucas staat er goed voor. Het is wel heel belangrijk dat wij met elkaar in de gaten houden Michiel van Haersma Buma start per 1 januari 2008 als voorzitter van de Raad van Toezicht. Wie bent u en waarom bent u voorzitter van de Raad van de Toezicht? Ik ben Michiel van Haersma Buma, 56 jaar. Ik werk als dijkgraaf in deze regio, en was voorheen burgemeester van Leidschendam-Voorburg. Ik ken het gebied dus goed en heb veel meegepraat over onderwerpen die hier spelen. Als burgemeester praat je bijvoorbeeld mee over veiligheid in en rondom scholen. De plannen voor het Corbulo College was één van de onderwerpen. Zo kwam ik in contact met Huub van Blijswijk. Ik ken ook Paul Doop, de scheidend voorzitter. Wat wilt u met deze functie bereiken? Ik vind het belangrijk om naast het werk ook andere bezigheden te hebben. Ik wil me inzetten voor het maatschappelijke. Ik heb een extra interesse in onderwijs. Onderwijs moet goed zijn. Dat heb je nodig om het land overeind te houden. Ik heb dan ook een grote bewondering voor leerkrachten en voor hoe zij zich in een sterk veranderende samenleving staande houden. Ik wil daaraan mijn steentje bijdragen. Welke ambities heeft u voor de organisatie? Als Raad van Toezicht moet je niet op de stoel 18 LeerKracht

19 Matching en bemensing overeind te houden op welke wijze wij onze leerlingen en ouders het best van dienst zijn. Het leveren van een bepalende bijdrage aan de ontwikkeling van jaarlijks bijna kinderen en jongvolwassenen is een prachtige opdracht. Met het herontwerp is duidelijk de koers gezet in de richting van het leren van elkaar in de organisatie, met oog voor de kinderen die extra aandacht nodig hebben en met passie voor innovatie. H et herontwerp is inmiddels in de fase waarin na het leggen van de bestuursbasis, de juiste mensen op de juiste plekken terecht moeten komen, de zogenoemde matching. Na het vaststellen van de taken van het Servicebureau en Bestuursbureau, is gekeken welke functies daarbij horen. Medewerkers hebben hun voorkeur kunnen uitspreken voor deze functies. Aansluitend is met iedereen een gesprek gevoerd over motivatie en competentie. In enkele gevallen is nog wat aanvullend onderzoek uitgevoerd; daarbij gaat het met name om collega s die een flinke stap willen zetten. Na dit onderzoek komt er een bemensingsplan, waarbij voorkeur, maar ook betaalbaarheid een rol spelen. Het streven is om iedereen voor de kerstvakantie te informeren over zijn of haar functie. Daarna zal in februari het wisselen van de plekken, de overdracht en het installeren van de nieuwe functies plaatsvinden. Paul Doop neemt op 1 januari afscheid van Lucas Onderwijs. Op welke manier merkt een leerkracht iets van de Raad van Toezicht? Het bestuur bestuurt en heeft de leiding over de organisatie. Maar er is geen goed bestuur zonder toezicht. Medewerkers, ouders en leerlingen mogen weten dat er naast het bestuur een interne toezicht h ouder is, die er is voor goede raad en tegelijk een kritisch klankbord vormt voor het bestuur. In die zin staat de Raad met één been in de organisatie en met één been midden in de samenleving. Dat maakt het werk van de Raad zo boeiend. Heeft u nog wijze woorden voor uw opvolger? Veel inspiratie heb ik geput uit de werk - bezoeken die ik aan de scholen heb mogen brengen. Mijn raad zou zijn: ga door met de werkbezoeken, mogelijk met meer Raad van Toezichtleden. De scholen waarderen dat zeer. van het bestuur gaan zitten. Je moet je rol zuiver houden. Primair gaat het om toezicht houden op de financiën van de Lucas. Daarnaast willen we het gesprek over maatschappelijke trends gaande houden. De laatste jaren heeft de Lucas flink gesleuteld aan de structuur en cultuur. Die veranderingen moeten blijvend worden doorgezet en onderwerp van gesprek zijn. Zo blijf je met elkaar scherp. De centrale vraag is wat mij betreft Hoe sta je in de samenleving? Maar ook vind ik het belangrijk te blijven nadenken over wat je voor kinderen kunt betekenen die op de rand bungelen. Wat merkt een leerkracht van de Raad van Toezicht? De leerkracht moet zekerheid hebben dat de Raad doet wat is afgesproken, en dat is controleren van het College van Bestuur op onderwerpen die vooraf zijn bepaald, als missie, werkplannen en begroting. De Raad opereert op de achtergrond. De Raad werkt niet in de waan van de dag, en is dus de aangewezen instantie om het bestuur een spiegel voor te houden. Heeft u nog een bijzonder onderwerp waar u zich op richt? In het voortgezet onderwijs is het van belang leerlingen blijvend te interesseren in de bètavakken. Er is een grote vraag naar mensen met een technische achtergrond. Scholen moeten daarop blijven inspelen. LeerKracht 19

20 één twee drie vier vijf zes zeven acht negen tien 10 vragen aan... Fariël Fatehmahomed Tekst Marja Loomans Fotografie Lou Wolfs Respect en voor elkaar zorgen zijn waarden die in elke religie centraal staan 1 Wie ben je en wat doe je? Ik ben Fariël Fatehmahomed. Ik ben 26 jaar en werk sinds twee jaar op basisschool Onze Wereld. Ik liep hier stage en werd meteen verliefd op deze school. Ik vind het heerlijk dat ik nu een eigen groep heb, groep vijf. 2 Wat is Onze Wereld voor school? Onze Wereld is een basisschool in de Transvaalbuurt met ruim zevenhonderd kinderen. We zijn een afspiegeling van de buurt, en dus heel kleurrijk. Zo n 35 nationaliteiten lopen hier vrolijk rond. 3 Een katholieke school, maar zijn er ook katholieke kinderen op Onze Wereld? Ja, die zijn er, maar de meeste kinderen zijn islamitisch. Daarnaast hebben we ook nog kinderen met een Hindoestaanse, Joodse, of protestantchristelijke achtergrond. 4 Een multi-religieuze school dus. Hoe ga je dan om met religieuze feesten? We besteden aandacht aan een heleboel religieuze feesten. In september en oktober had ik een kijktafel in de klas over de Ramadan en het Suikerfeest. Daarna kwamen er spulletjes over het Hindoestaanse Divali, het lichtjesfeest. Maar als school organiseren we echt grote vieringen met Pasen en Kerstmis. Daar gaan we wel creatief mee om, want anders ga je compleet langs je kinderen heen. 5 Hoe vieren jullie kerst op school? We hebben een kerstboom en een kerstontbijt, maar we bedenken van tevoren een kerstproject. In dit project koppelen we waardeneducatie, een deel van ons lesprogramma, aan de kerst. Universele waarden komen dan aan bod, zoals respect, waarheid, levenskunst, liefde en geweldloosheid. Deze waarden komen voor in de meeste culturen en religies. Tijdens de vorige kerst stond liefde centraal, de zorg voor jezelf en voor anderen 6 Dat betekent concreet? Vier weken een project rond het thema wensen. Van klein en ik-gericht naar groot: ik wens (heel toepasselijk voor Sinterklaas!); ik wens voor mijn familie ; ik wens voor de school en tot slot ik wens voor de wereld. Als finale lieten de kinderen hun wens op aan ballonnen. 7 Hoe vonden de kinderen het? Geweldig! De wensen sloten zo goed aan bij hun eigen wereld, en aan het slot werden ze daar bovenuit getild. Het was een universeel feest. We lieten de ballonnen op nadat we met de hele school we are the world hadden gezongen, een liedje dat al wekenlang door de school galmde. Daar kreeg ik kippenvel van. 8 En jij, wat betekent kerst voor jou? Ik ben moslim, maar kerst is voor mij vooral samen. Ik herinner het me ook van mijn eigen schooltijd: in het donker naar school, en als je daar kwam was het warm, gezellig, met elkaar. Wat religie betreft: ik denk dat respect en voor elkaar zorgen waarden zijn die in elke religie centraal staan, en die horen dan ook zeker bij een kerstviering. 9 Wat zijn de plannen voor dit jaar? Onze werkgroep Identiteitsversterkende Activiteiten schrijft weer een project, gekoppeld aan waardeneducatie. Op Onze Wereld staat iedere maand één van de kernwaarden centraal. In de komende decembermaand richten we ons op levenskunst en emotioneel vermogen. We gaan met de kinderen aan de slag rond emoties als angst, verdriet, empathie, boosheid en ontroering. Het doel is om de kinderen zonder angst te laten praten over hun gevoelens. 10 Zin in? Heel erg. Sowieso in het project, maar ik ga ook een kerststalletje onder de kerstboom zetten en de kinderen verhalen vertellen, want ik vind dat ze zoveel mogelijk te weten moeten komen. 20 LeerKracht

Team 360test Context Studie: werk- of projectgroepen (PGO) Deelnames 3/9 Resultaten over 360test Testcenter

Team 360test Context Studie: werk- of projectgroepen (PGO) Deelnames 3/9 Resultaten over 360test Testcenter Test naam Teamrollentest op basis van Datum 4-11-2015 Belbin Team 360test Context Studie: werk- of projectgroepen (PGO) Deelnames 3/9 Resultaten over 360test Testcenter Uw resultaat Anderen over 360test

Nadere informatie

Leve het verschil! Beter samenwerken, beter presteren

Leve het verschil! Beter samenwerken, beter presteren Leve het verschil! Beter samenwerken, beter presteren Een talent floreert zelden alleen. Juist door samen te werken met anderen in het team kan het tot optimale bloei komen. Verbeter de prestaties van

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM!

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! De andere route naar het hbo! WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! Binnenkort ga jij naar het voortgezet onderwijs. Een grote stap! Kun je goed leren, maar ben je ook praktisch ingesteld? Dan past het Groene Lyceum

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven.

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Colofon Het project Nu voor later is een gezamenlijk project van schoolbesturen

Nadere informatie

Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs. Informatie voor ouders en verzorgers van basisschoolleerlingen in de regio Arnhem

Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs. Informatie voor ouders en verzorgers van basisschoolleerlingen in de regio Arnhem Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs Informatie voor ouders en verzorgers van basisschoolleerlingen in de regio Arnhem Colofon Tekst: Peter Burgers & Ward Habets Redactie: Veurinc, Hattem

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT Voor wie? Deze leergang is ontwikkeld voor middle managers in een productieomgeving, die de operatie via bijvoorbeeld lijnmanagers aansturen, motiveren en stimuleren. Wat levert

Nadere informatie

SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ

SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ GELUKT! Ik zit aan mijn ontbijt. Een beetje nerveus neem ik nog snel de krant door. Gek eigenlijk. Ik sta al jaren voor

Nadere informatie

INFORMATIE V M B 2015 B

INFORMATIE V M B 2015 B INFORMATIE VMBO 2015 BORNEGO COLLEGE GOED VOOR ELKAAR! WWW.BORNEGO.NL Ik ben geen type om met mijn neus in de boeken te zitten. Daarom doe ik basis. We hebben bij Bornego Beugel gelukkig veel praktijklessen.

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam

Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Kinderen en jongeren moeten tegenwoordig steeds méér en steeds beter presteren, een zo hoog mogelijke opleiding volgen, diploma

Nadere informatie

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een vakcollege techniek vakcollege zorg en welzijn vakcollege economie en ondernemen vakcollege media, vormgeving en ICT mavo mavo + havo vwo gymnasium vwo + entreprenasium technasium Volgend schooljaar naar

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent Amersfoortse Docenten Academie Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent in samenwerking met: Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent De Academie nodigt jou uit om deel te nemen aan ons

Nadere informatie

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl Van Heeckerenlaan 2 Piet Heinstraat 1 Coevorden Hardenberg Tel 0524 593800 Your next step! Tel 0523 262170 www.denieuweveste.nl Your next step! informatie 2014/2015 ontwikkel(t) je talent De Nieuwe Veste

Nadere informatie

Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning. College de OpMaat. Op maat voor jou!

Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning. College de OpMaat. Op maat voor jou! Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning College de OpMaat Op maat voor jou! 2015-2016 College de OpMaat: Op maat voor jou! Leuke activiteiten Ik kan me niet zo goed concentreren in een grote

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT Voor wie? Deze leergang is ontwikkeld voor middle managers in een productieomgeving, die de operatie via bijvoorbeeld lijnmanagers aansturen, motiveren en stimuleren. Wat levert

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Opleiding bouwcoördinator

Opleiding bouwcoördinator Opleiding bouwcoördinator Werken als bouwcoördinator vraagt veel van een meester of juf. Naast de verantwoordelijk voor een groep ook nog een team aansturen. Het is niet vanzelfsprekend dat een goede juf

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

GEIJSTEREN ONDERWIJSGROEP BUITENGEWOON UITWAAIEN ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ

GEIJSTEREN ONDERWIJSGROEP BUITENGEWOON UITWAAIEN ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ GEIJSTEREN ONDERWIJSGROEP BUITENGEWOON UITWAAIEN ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ UIT- WAAIEN Jeroen zit op de bank. Zijn moeder maakt in de keuken een heerlijke pasta. Het is 17.00 uur en hij kijkt TV.

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een vakcollege techniek vakcollege zorg en welzijn vakcollege economie en ondernemen vakcollege media, vormgeving en ICT mavo mavo + havo vwo gymnasium vwo + entreprenasium technasium Volgend schooljaar naar

Nadere informatie

Onderwijsgemeenschap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker

Onderwijsgemeenschap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker Onderwijsgemchap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker Aantal respondenten: 76 02-10-2015 Onderwijsgemchap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker 1

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

voor het middelbaar beroepsonderwijs

voor het middelbaar beroepsonderwijs voor het middelbaar beroepsonderwijs Peer Support betekent systematische en structurele begeleiding van een jongerejaars student door een ouderejaars. Peer Support is een internationaal erkend programma

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2014-2018

Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Stichting ELAN Stichting ELAN in onderwijs is op 1 augustus 2014 ontstaan door een fusie van de Stichting CSO Gooi e.o. en de Vereniging Annie M.G. Schmidt. ELAN bestaat

Nadere informatie

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ MELANCHTHON KRALINGEN christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ Je bent iemand, je kunt iets en je hoort erbij het is hier klein, veilig en gezellig onze mavo/tl-afdeling

Nadere informatie

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen.

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet

Nadere informatie

Nieuwsbrief. jaargang 20 nummer 2 oktober 2015

Nieuwsbrief. jaargang 20 nummer 2 oktober 2015 Nieuwsbrief jaargang 20 nummer 2 oktober 2015 Bouwcoördinator onderbouw: groepen 1 en 2 Mijn naam is Trudy Scharroo, leerkracht van groep 1 2a. In januari 2003 ben ik op Daltonschool Rijnsweerd gaan werken

Nadere informatie

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet onderwijs. Voor

Nadere informatie

Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders

Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders Aantal respondenten: 134 14-11-2010 Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders 1 / 9 Welkomstblad Fijn dat u mee wilt werken aan dit onderzoek. De vragen gaan over

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht onderwijs

Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontwikkelingsgericht onderwijs Leren op de John F. Kennedyschool De basisschool van onze zoon, de John F. Kennedyschool te Zutphen, is dit schooljaar begonnen met een nieuwe manier van werken. Ze zijn

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren Van PO naar VO Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren SUGGESTIE 1: Informatie van een brugklasleerling Brugklasleerlingen infomeren leerlingen uit groep 8

Nadere informatie

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen Handel en Administratie vmbo-mbo-havo PENTA werkt al een tijdje

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

2. Definitie. Inhoud. 1. Visie op het kind 2. Definitie 3. Doelgroep 4. Selectie&voortgang 5. Verantwoordelijkheid&communicatie

2. Definitie. Inhoud. 1. Visie op het kind 2. Definitie 3. Doelgroep 4. Selectie&voortgang 5. Verantwoordelijkheid&communicatie Beleidsprotocol Plusklas Dit protocol beschrijft kort en bondig onze visie op hoogbegaafdheid, de mogelijkheden die wij kunnen bieden aan de doelgroep en de vertaling naar de dagelijkse praktijk in school.

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

Bonus: Hoe goed ben jij momenteel?

Bonus: Hoe goed ben jij momenteel? Bonus: Hoe goed ben jij momenteel? Blad 1 van 20 Hoe goed ben jij momenteel? Iedereen kan zijn leiderschapsvaardigheden aanzienlijk verbeteren met een beetje denkwerk en oefening. Met deze test krijg je

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

INFORMATIE VMBO BORNEGO COLLEGE GOED VOOR ELKAAR! WWW.BORNEGO.NL

INFORMATIE VMBO BORNEGO COLLEGE GOED VOOR ELKAAR! WWW.BORNEGO.NL INFORMATIE VMBO 2014 BORNEGO COLLEGE GOED VOOR ELKAAR! WWW.BORNEGO.NL Eigenlijk houd ik niet zo van leren, maar meer van doen. Daarom doe ik ook kader. Dan heb je wat minder leerstof en wat meer praktijk.

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016 : specialisten in maatwerk Sectorgids Educatie 2015-2016 Sector Educatie - 2 Inhoudsopgave pagina Inleiding 1 BasisEducatie in de 2 Nederlands als tweede Taal (NT2) en inburgering in de 3 4 6 3 MBO opleidingen

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

LEREN VOOR DE PRAKTIJK

LEREN VOOR DE PRAKTIJK LEREN VOOR DE PRAKTIJK Een nieuwe school, heel anders dan de basisschool. Veel verschillende docenten. Andere vakken. Krijg je al de kriebels in je buik? Niet nodig, hoor. Op Het Streek aan de Zandlaan

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding In de buurt naar school Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren Bouwen aan zelfvertrouwen Jeugd 1. Weerbaarheidstrainingen voor kinderen Heeft uw kind moeite met voor zichzelf op te komen? Of is uw kind wellicht te weerbaar?

Nadere informatie

Overzicht inbreng tot en met 22 en stagiaires/e-mails ( maandag 22 oktober 2012)

Overzicht inbreng tot en met 22 en stagiaires/e-mails ( maandag 22 oktober 2012) Overzicht inbreng tot en met 22 en stagiaires/e-mails ( maandag 22 oktober 2012) Financiën: -zorgdragen voor evenwicht tussen kosten van de plannen/beleid en inkomsten binnen ons bestuur -risicomanagement:

Nadere informatie

Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002

Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002 Zelfperceptietest teamrol dinsdag 12 november 2002 Deze test is ontwikkeld om op eenvoudige wijze je eigen teamrol te bepalen. Het jarenlange onderzoek naar teamrollen binnen managementteams is gedaan

Nadere informatie

Succesvol Veranderingen Realiseren

Succesvol Veranderingen Realiseren Training Succesvol Veranderingen Realiseren Effectief resultaten boeken door de kern aan te pakken. Training Succesvol veranderingen realiseren ph advies Organisaties kunnen niet bloeien zonder verandering,

Nadere informatie

OP HET STREEK TEL IK MEE!

OP HET STREEK TEL IK MEE! OP HET STREEK TEL IK MEE! CSG Het Streek Zandlaan voor vmbo/mavo en praktijkonderwijs, Een nieuwe school, heel anders dan de basisschool. Veel verschillende docenten. Andere vakken. Krijg je al de kriebels

Nadere informatie

Informatie 8ste jaarsouders

Informatie 8ste jaarsouders Informatie 8ste jaarsouders NIO donderdag 8 november 2012 Deze wordt afgenomen door Eduniek, onze schoolbegeleidingsdienst. Uitslag na de kerstvakantie, samen met het schooladvies. Aanvullende informatie

Nadere informatie

Belbin Teamrollen Vragenlijst

Belbin Teamrollen Vragenlijst Belbin Teamrollen Vragenlijst Lindecollege 2009 1/ 5 Bepaal uw eigen teamrol. Wat zijn uw eigen teamrollen, en die van uw collega s? Deze vragenlijst kan u daarbij behulpzaam zijn. Zeven halve zinnen dienen

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Nieuwsbrief December 2013 Nummer 1

Nieuwsbrief December 2013 Nummer 1 Nieuwsbrief December 2013 Nummer 1 Start brede school Steenvoorde Met deze nieuwsbrief informeren wij jou als medewerker van de toekomstige brede school Steenvoorde over de voortgang van onze brede school.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Juli 2015

Nieuwsbrief Juli 2015 Afscheid nemen is met zachte vingers, wat voorbij is, dicht doen en verpakken in de goede gedachten der herinnering. Nieuwsbrief Juli 2015 Inhoud Nieuwsbrief: Groep 8. Personeel. Schoolagenda. Engels.

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Praktijkonderwijs. praktijkonderwijs. Elke leerling telt

Praktijkonderwijs. praktijkonderwijs. Elke leerling telt Praktijkonderwijs praktijkonderwijs Elke leerling telt 7 redenen om te kiezen voor onze school 1. Je ontdekt wat je leuk vindt en waar je goed in bent; 2. Je groeit in zelfvertrouwen en vaardigheden; 3.

Nadere informatie

Sterke punten Resultaat gericht Overtuigd van eigen kunnen Durft impopulaire maatregelen te nemen Functioneert het beste onder druk ambitieus

Sterke punten Resultaat gericht Overtuigd van eigen kunnen Durft impopulaire maatregelen te nemen Functioneert het beste onder druk ambitieus TEAMROLLEN BELBIN Meredith R. Belbin kwam na onderzoek tot de conclusie dat in een groep bepaalde personen bepaalde rollen rollen op zich namen, en dat het patroon waarin de rollen verdeeld waren een cruciale

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

Kwaliteitsvragenlijst

Kwaliteitsvragenlijst Samenvatting Kwaliteitsvragenlijst Ouders September 2011 Vragenlijst ingevuld door 79 ouders in september 2011 De ouders geven Octant een 7,2 als algemeen rapportcijfer We scoren het best op: Leer- en

Nadere informatie

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek - Staat talentherkenning en ontwikkeling bij u op school de komende jaren op de agenda? - Wilt u een rijke

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

Samen het beste uit jezelf halen

Samen het beste uit jezelf halen Samen het beste uit jezelf halen Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag. 6 Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag.

Nadere informatie

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld:

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld: Inleiding Deze Loopbaan-stappenwijzer is bestemd voor OBP-medewerkers en geeft praktische tips over loopbaanpaden, carrièremogelijkheden en mobiliteit. Ben je toe aan nieuwe uitdaging? Heb je behoefte

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

Digitaal Veiligheidsplan

Digitaal Veiligheidsplan Digitaal Veiligheidsplan Overzicht aandachtspunten sociale veiligheid 2015-12-01 16:53 Een veilige school is een school waar leerlingen en personeel met plezier leren en werken en waar zij zich zo goed

Nadere informatie

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw Profielschets Teamleider vwo bovenbouw Rotterdam, 2016 Profielschets Teamleider vwo bovenbouw (LD) Libanon Lyceum Omvang: 1,0 fte met een beperkte lesgevende taak. Vooraf Het Libanon Lyceum in Rotterdam

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Welkom. Voorlichtingsavond voortgezet onderwijs Goeree-Overflakkee

Welkom. Voorlichtingsavond voortgezet onderwijs Goeree-Overflakkee Welkom Voorlichtingsavond voortgezet onderwijs Goeree-Overflakkee Goeree-Overflakkee Kwalitatief goed onderwijs www.scholenopdekaart.nl www.samenwerkingsverband-vo.nl Expertisecentrum Goeree-Overflakkee

Nadere informatie

Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs in Zutphen e.o. Informatie voor ouders/verzorgers van basisschoolleerlingen

Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs in Zutphen e.o. Informatie voor ouders/verzorgers van basisschoolleerlingen Leerwegondersteunend onderwijs en Praktijkonderwijs in Zutphen e.o. Informatie voor ouders/verzorgers van basisschoolleerlingen 1 2 Vooraf Uw zoon of dochter zit nu in groep 8 van de basisschool of in

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Aanmelding en monitoring warme overdracht V(S)O-mbo Uitstroom V(S)O leerlingen 2013 Instroom bij MBO instellingen regio Utrecht

Aanmelding en monitoring warme overdracht V(S)O-mbo Uitstroom V(S)O leerlingen 2013 Instroom bij MBO instellingen regio Utrecht Aanmelding en monitoring warme overdracht V(S)O-mbo Uitstroom V(S)O leerlingen 2013 Instroom bij MBO instellingen regio Utrecht Uitgangspunten warme overdracht V(S)O-MBO RMC 19 1. De leerlingen zijn bekend

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding:

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding: Onderwijsassistent Een leraar of lerares komt soms handen tekort in de klas. Als onderwijsassistent zorg je er samen met de leerkracht voor dat alle leerlingen de aandacht krijgen die ze verdienen. In

Nadere informatie

Aanval op de uitval. perspectief en actie

Aanval op de uitval. perspectief en actie Aanval op de uitval perspectief en actie Fatma wil fysiotherapeut worden. En dat kan ze ook. Maar ze heeft nog een wel een lange leerloopbaan te gaan. Er kan in die leerloopbaan van alles misgaan waardoor

Nadere informatie

Onderwijsmanagement. Doelgroep

Onderwijsmanagement. Doelgroep Onderwijsmanagement Cursus voor schoolleiders en middenmanagementfunctionarissen die geen (recente) opleiding managementvaardigheden hebben gevolgd. Met name mensen die op zo n positie terechtkomen vanuit

Nadere informatie

Onderwerp voortgangsrapportage brede school ontwikkeling

Onderwerp voortgangsrapportage brede school ontwikkeling Wethouder van Onderwijs, Jeugdzaken en Sport S. Dekker Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12 600, 2500 DJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Commissie Jeugd en Burgerschap Uw brief van Uw kenmerk Ons

Nadere informatie

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt Positionering De Klankhof en t Kofschip, Etten-Leur Kernwoorden: Je mag er zijn Vertrouwen Positief kijken naar jezelf en anderen Meervoudige intelligentie Samen de merkbelofte van De Klankhof t Kofschip:

Nadere informatie

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons 12 Sardes Speciale Editie nummer 13 juni 2012 Karin Hoogeveen (Sardes) Ouders en de Van Ostadeschool in Den Haag Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons In opdracht van de gemeente

Nadere informatie

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs In deze leerlingprofielen wordt per onderwijsniveau een beschrijving gegeven van kenmerken en eigenschappen van leerlingen die passen bij dat onderwijsniveau.

Nadere informatie

Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Montessori Zuid-Nederland Professionele ontwikkeling 2014-2015 Het menselijke individu kan zich zonder

Nadere informatie