Bert Oosting,dermatoloog Carla Uppelschoten, directeur U-Consultancy V&VN 2 april 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bert Oosting,dermatoloog Carla Uppelschoten, directeur U-Consultancy V&VN 2 april 2015"

Transcriptie

1 Bert Oosting,dermatoloog Carla Uppelschoten, directeur U-Consultancy V&VN 2 april 2015

2 Taakherschikking Geneesmiddelen Ruimte voor substitutie Systemisch medicatie spreekuur Hoofdgroepen dermatologische aandoeningen Oncologisch spreekuur

3 Wet BIG is aangepast (artikel 36a): minister kan middels Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) tijdelijke bevoegdheden toekennen aan beroepsbeoefenaren. Bv. Physician Assistant (PA) en verpleegkundig specialist (VS). KNMG (artsen), V&VN (verpleegkundigen en verzorgenden) en NAPA (Nederlandse Associatie Physician Assistents) hebben wens uitgesproken om afspraken te maken over deze taakherschikking (2012)

4 Januari 2012: gedurende 5 jaar bevoegdheid om zelfstandig bepaalde voorbehouden handelingen te indiceren en verrichten door PA en VS. Herschikken van taken is juridisch beter mogelijk door deze wet. Kwaliteit van zorg dient gehandhaafd te blijven. (Uit handreiking implementatie taakherschikking november 2012)

5 Handreiking kan op landelijk niveau worden uitgewerkt met de wetenschappelijke verenigingen (NVDV). Alle relevantie partijen kunnen hierbij betrokken worden (V&VN dermatologie, NAPA dermatologie). Tot 2017 experimenteer periode.

6 Drie stappen voor implementatie: Welke beroepsbeoefenaren? Wat is bijdrage van PA/VS aan het zorgproces? Welke voorbehouden handelingen mogen zelfstandig geïndiceerd en verricht worden? Wie is het aanspreekpunt voor de patiënt?

7 Er zijn een aantal groepen werkzaam binnen de dermatologie: Dermatoloog Doktersassistent (gespecialiseerd in de dermatologie) Specialistische verpleegkundige (dermatologische verpleegkundige) Verpleegkundig Specialist (2 jarige post HBO opleiding met farmacotherapie) Physician assistant (2 jarige post HBO opleiding met farmacotherapie)

8 Welke vragen? Ziet VS/PA bepaalde patiënten groepen, ziektebeelden, aandoeningen? Werkt VS/PA binnen specifiek zorgproces? Welke zelfstandige diagnostische handelingen? Welke diagnostische handelingen in overleg? Welke zelfstandige therapeutische handelingen? Welke therapeutische handelingen in overleg?

9 Welke voorbehouden handelingen: Op grond van de wet BIG. Vallend binnen het deskundigheidsgebied. Van beperkte complexiteit. Routinematig. Risico s zijn te overzien. Aan de hand van richtlijn standaarden en protocollen. Optioneel: Voorbehouden handelingen die i.o.m. de NVDV zijn vastgesteld voor VS/PA.

10 Geneesmiddelen: UR-geneesmiddelen (uitsluitend op recept) Binnen deskundigheid van VS/PA Van een beperkte complexiteit Routinematig voorschrijven Risico s te overzien Volgens geldende richtlijnen en standaarden en daarvan afgeleide protocollen. Afspraken over: wanneer met of zonder arts starten, bijstellen en stoppen van welke geneesmiddelen.

11 VS/PA moet op de hoogte zijn van geneesmiddelen factoren en gebruikersfactoren om bepaalde middelen wel of niet uit te schrijven. Geneesmiddelen ingedeeld door College beoordeling geneesmiddelen (CBG).

12 Twee groepen geneesmiddelen: UR: Uitsluitend op recept van de arts of specialist NR: Niet recept plichtig, zelfzorg geneesmiddelen. Het College ter beoordeling van geneesmiddelen stelt in de beoordeling de volksgezondheid voorop. Risico s producten in het menselijk verkeer: bestrijdingsmiddelen, cosmetica, schoonmaakmiddelen, zelfzorg geneesmiddelen. NB de veiligheidsgarantie van 0 risico is er niet. Het gaat om geringe risico s.

13 Aflever status: Sinds geneesmiddelenwet van 2007 drie categorieën: Uitsluitend apotheek (UA) Uitsluitend apotheek of drogist (UAD) Algemene verkoop (AV)

14 Geneesmiddelen factoren: op basis van het geneesmiddel. Gebruikers factoren: karakteristieken van de gebruikers of patiënten.

15 Gebruikersfactoren: Oneigenlijk gebruik. Verslaving/gewenning. Ontstaan van resistentie. Interacties met andere geneesmiddelen. Relatief ernstige bijwerkingen Orgaanstoornissen (lever, nieren)

16 Gebruikersfactoren: Aanwezigheid andere aandoeningen (Diabetes, hart en vaatziekten, depressieve stoornissen) Maskeren van aandoeningen waarvoor chirurgie vereist is (pijnstiller gebruik bv. bij botbreuk) Kinderen, zwangeren. Borstvoeding. Ouderen boven een bepaalde leeftijd.

17 CBG betrekt partijen (vergunningshouders, beroepsgroepen en koepels) waar mogelijk en noodzakelijk bij de besluitvorming. (http://www.cbg-meb.nl/cbg/nl/humanegeneesmiddelen/registratiezaken/zelfzorggeneesmidd elen/default.htm)

18 Groepen verpleegkundigen: Diabetes verpleegkundige Oncologische verpleegkundige Astma en COPD verpleegkundige Staatscourant 2 december 2013: Regeling met kenmerk MEVA

19 Voorwaarden regeling: Post-HBO opleiding diabetes, oncologie dan wel Astma en COPD verpleegkundige gevolgd. Een door het ministerie aangewezen module farmacotherapie gevolgd en met goed gevolg heeft afgesloten. Bevoegdheid beperkt zich tot geneesmiddelen in het eigen vakgebied. B.v. : Alleen bloed regulerende UR medicatie door diabetes verpleegkundige. In het BIG register wordt dan vermeld dat de verpleegkundige voorschrijfbevoegdheid heeft. Staatscourant 2 december 2013: Regeling met kenmerk MEVA

20 Van oudsher: Artsen, tandartsen en verloskundigen. Sinds 2012: Verpleegkundig specialist en physician assistant (gedurende 5 jaar). Sinds 1 januari 2014: Diabetes verpleegkundigen en longverpleegkundigen (Specialistische verpleegkundige). Volgt: Oncologie verpleegkundigen (Specialistische verpleegkundige). (uit Medisch Contact 2 oktober 2014: blz. 1955)

21 Verschillen tussen VS/PA en de SV VS/PA: Voorschrijven UR binnen eigen deskundigheidsgebied Minder complexe en routinematige receptuur waarvan de risico s te zijn overzien. SV: Voorschrijven UR wanneer de diagnose door de arts gesteld is. Beperkt aantal geneesmiddelen. (uit Medisch Contact 2 oktober 2014: blz. 1955)

22 Doktersassistenten (DA) en praktijkondersteuners (PO) mogen dit niet. Ook niet in opdracht van arts. Voorwerk mag wel! Recept schrijven door DA en PO, arts controleert en autoriseert. In de bestaande EPD s: Recept kan gemaakt worden door DA en PO. Dan in een inbak van de EPD bij de arts, die controleert en het definitieve recept autoriseert. Veel gebruikt bij herhalingsrecepten. Blanco recept met ondertekening mag niet, waarop DA later de medicatie zet. (uit Medisch Contact 2 oktober 2014: blz. 1955)

23 Sinds 2012 moeten bij verschillende medicijnen de dosis op het recept worden vermeld (Medisch Contact nr. 1; ) artsen of de onder de verlengde arm werkende verpleegkundigen dan wel doktersassistenten moeten de farmacogenetische waarden aan de apotheker doorgeven. Doordat de apotheker de diagnose, de bloedwaarden kent is de kans op foutieve medicatie doseringen kleiner.

24 Acetylcysteine Fenytoinezuur Nizatidine Aciclovir Fluconazol Norfloxacine Albendazol Foliumzuur (als enkv. Produkt) Nortriptyline Amantidine Gabapentine Omeprazol Amitryptyline Haloperidol Pantoprazol Carbamazepine Hydroxychloroquine Pramipexol Chloroquine Imipramine Rabeprazol Cimetidine Itraconazol Ranitidine Ciprofloxacine Lansoperol Sulfasalazine Clonidine Mebendazol Tetracycline Colchicine Methadon Tranexaminezuur Esomeprazol Metronidazol Valaciclovir Estradiol Minocycline Valproinezuur

25 De Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) De Nederlandse Vereniging van Dermatologie en Venereologie Beiden bevelen aan om de diagnose van de aandoening bij methotrexaat eveneens op het recept te zetten. Door onjuiste doseringen op het recept zijn er namelijk patiënten overleden.

26 Nivel rapport 2013: Kennisvraag: Ruimte voor substitutie? Verschuivingen van tweedelijns naar eerstelijns zorg. Substitutie is het vervangen van ( een deel van de) bestaande voorzieningen door (deel van de) andersoortige voorziening waarbij de oorspronkelijke functie vervult blijft en voor een vergelijkbare patiënten populatie.

27 Hoofddoel: kosten besparing in de zorg. Poortwachtersfunctie huisarts. Substitueerbare zorg is laag complex en planbaar.

28 Dermatologie wordt vaak genoemd als het substitutie betreft. Maatregelen betreffende dermatologie zijn de M&I (Modernisering en Innovatie) verrichting kleine chirurgie, teledermatologie en de in opkomst zijnde huidtherapeut.

29 Teledermatologie, een vorm van teleconsultatie, Met behulp van store and forward teledermatologie, waarbij de teleconsulten tijd en plaatsonafhankelijk van elkaar worden verstuurd en beantwoord, kan ongeveer 20% van het aantal verwijzingen door de huisarts naar de dermatoloog worden voorkomen. Net als bij de m&i verrichting kleine chirurgie is het belangrijk dat de huisarts een goede selectie van patiënten maakt, waarvan de klachten geschikt zijn voor telegeneeskunde en dat de kwaliteit van de biometrie goed is (Van der Heijden en Schepers, 2011). De meest voorkomende diagnose goe daardige huidtumor blijkt echter niet geschikt voor een standaard tele dermatologisch consult (Eminović et al., 2010). Huisartsen herkennen niet altijd maligniteiten van de huid, waardoor dermatologen deze patiënten liever persoonlijk zien (Pockney et al., 2009; Eminović et al., 2010). Voor teledermatologie bestaat een m&i tarief.

30 Op het gebied van dermatologie is een nieuwe functionaris in opkomst die mogelijk kan zorgen voor een verschuiving van specialistische zorg naar eenvoudige zorg: De huidtherapeut. De huidtherapeut is nu zowel in de eerste als tweede lijn werkzaam. Dermatologen en plastisch chirurgen bevestigen de meerwaarde van de huidtherapeut; Huisartsen zijn nog weinig bekend met de huidtherapeut, al is de beroepsgroep wel zichtbaarder geworden door zich te verenigen of aan te sluiten bij groepspraktijken (Hansen en Schepman, 2009).

31

32 Tweedelijnsfaciliteiten De mediane afstand tot een ziekenhuis, polikliniek of ZbC was 2 km in Opvallend is dat de mediane afstand tot een ziekenhuis, polikli niek of ZbC tussen 2006 en 2010 is afgenomen van 8 km naar 2 km. Deze daling komt met name door een grote stijging in het aantal ZbC s in Nederland. de gemiddelde afstand tot een ziekenhuis, polikliniek of ZbC is veranderd tussen 2006 en 2010 in Nederland. In figuur 4.2 en 4.3 is de gemiddelde afstand naar een dermatoloog en longarts weergeven in 2006 en De afstand naar met name een dermatoloog is afgenomen door een toename in het aantal ZbC s voor dermatologie

33

34 Voor de dermatologie lijkt de tele zorg een uitkomst, terwijl voor een ander type zorg mogelijk gezamenlijke consulten tussen huisartsen en medisch specialisten uitkomst bieden. Koomen C, Bindels P. Teledermatologie en minder bezoeken aan de dermatoloog. Een clustergewijs, gerandomiseerd onderzoek. Huisarts Wet 2010;53(2):76 83

35 Waarom dit onderwerp? Taken van de dermatoloog worden over genomen door: Verpleegkundigen (Gespecialiseerd verpleegkundige, verpleegkundig specialist) Doktersassistenten Physician assistants

36 Waarom dit onderwerp? Taken van de dermatoloog worden over genomen door: Verpleegkundigen Doktersassistenten Physician assistents Het overnemen van spreekuren m.b.t. controle van de medicatie verondersteld: Kennis over medicatie Kennis over lichamelijke symptomen en de bij behorende laboratorium afwijkingen Kennis van interpretatie van de laboratorium afwijkingen Kennis van richtlijnen Kennis over het uitwisselen van gegevens tussen andere professionals in de gezondheidszorg.

37 Het overnemen van spreekuren m.b.t. controle van de medicatie verondersteld: Kennis over medicatie Kennis over lichamelijke symptomen en de bij behorende laboratorium afwijkingen Kennis van interpretatie van de laboratorium afwijkingen Kennis van richtlijnen Kennis over het uitwisselen van gegevens tussen andere professionals in de gezondheidszorg.

38 Vraag naar verbetering van de aandoening Vraag naar bijwerkingen van de medicatie Lichamelijk onderzoek: Beoordeel de activiteit van de huidaandoening Meet de bloeddruk bij de desbetreffende medicatie Conclusie: Is de activiteit van de huidaandoening verbeterd Zijn er bijwerkingen in het lichamelijk onderzoek, dan wel het laboratorium onderzoek Beleid: Kan de medicatie door gezet worden, of moet het verhoogd of verlaagd worden?

39 (Constitutioneel)Eczeem Psoriasis vulgaris Acné

40 De meest gebruikte score bij eczeem is de scorad score (Omvang, intensiteit en subjectieve symptomen) Omvang Voorkant lichaam Achterkant lichaam

41 Criteria van deze score zijn: Erytheem Oedeem en papels Crusta Excoriatie Lichenificatie Droogte

42 Intensiteit (gemiddelde van het betreffende gebied) 0=afwezig 1=gering 2=matig 3=ernstig

43 Subjectieve symptomen Visuele analoge schaal (gemiddelde voor de laatste 3 dagen of nachten) 1-10 Jeuk Slaapgebrek

44

45

46

47

48 Ernst Mild Matig Matig-hevig Hevig Omschrijving Vooral comedonen (non-inflammatoire laesies), papels en pustels kunnen in kleine hoeveelheden en grootte aanwezig zijn (< 10) Een aantal papels en pustels (10-40) en comedonen (10-40). Romp kan deels aangedaan zijn. Veel papels en pustels (40-100) met vaak veel comedonen (40-100). Soms grotere diepere nodulaire inflammatoire processen. Grote gebieden aangedaan op gezicht, borst en rug. Nodulo-cystaire acne en acne conglobata met veel grote, pijnlijke noduli of pustels. Ook kleine papels, pustels en comedonen.

49

50 Neoral (ciclosporine) Corticosteroid zalven Imuran (azathioprine)

51 Methotrexaat Neoral (ciclosporine) Neotigason (Acitretine) Toctino (Allitretinoine) Fumaarzuur (fumaraten)

52 Biologicals Remicade (infliximab) Humira (adalimumab) Enbrel (etanercept) Stelara (ustekinumab) Nieuwe biologicals komen dit jaar uit: Cosentyx (IL-17 remmer)

53 Roaccutane (isotretinoine)

54 Hersenen Hart Longen Beenmer g Maagdarm kanaal Nieren Lever Huid Methotrexaat Hoofdpijn, duizeligheid, sufheid, troebel zien, afasie, parese, convulsies, anorexie, koorts Interstitiele Pneumonitis Chronische interstitiele obstructieve longziekte Suppressie, Osteopathie Misselijkheid, braken, slijmvliesschade Diabetes Mellitus Nefropathie, hematurie, libidoverlies, menstruele disfunktie, defekte spermatogen ese Insufficientie, fibrose/ cirrhose fotosensibilitei t, alopecia, echymosen, teleangiectasie en, TEN, acne, furunculose, radiation recall dermatitis Ciclosporine Tremor, paresthesieen Misselijkheid, braken,diarre e. Tandvlees hypertrofie Toxiciteit, hypertensie Hypertrichose Azathioprine Suppressie Misselijkheid, diarree, pancreatitis Funktiestoornissen Fumaarzuur Vermoeidheid, koorts, duizeligheid Lymfocytopenie, eosinofilie Misselijkheid, diarree. Verhoogd cholesterol, triglyceriden Proteinurie, verhoogd creatinine, tubulusnecrose Enzymen verhoogd Flushing, jeuk Acitretine, Isotretinoine Hoofdpijn, benigne intracraniele hypertensie Gewrichtsklachten, hyperostosis, Teratogeen, Verhoging cholesterol, triglyceriden Hematurie, proteinurie. Gegeneraliseerd oedeem Enzymen verhoogd, hepatitis, hepatomegalie Droge lippen, slijmvliezen, jeuk, alopecia, spierpijn

55 Anamnese: vragen naar de genoemde klachten behorend bij de gegeven medicatie.

56 Beoordeling door cardioloog (ECG, verhoging CK- Mb, troponine)

57 NYHA-klasse I Geen symptomen of beperkingen: geen vermoeidheid, kortademigheid of pijn op de borst bij normale fysieke inspanning. - NYHA-klasse II Enige beperking van de fysieke activiteiten: bij rust geen symptomen, maar normale activiteiten veroorzaken kortademigheid, vermoeidheid of pijn op de borst - NYHA-klasse III: Belangrijke beperking van de inspanningscapaciteit: geen symptomen bij rust, maar een minieme inspanning kan reeds symptomen uitlokken. - NYHA-klasse IV De patiënt kan geen enkele inspanning uitvoeren zonder symptomen. De symptomen zijn reeds aanwezig bij rust en bij de minste inspanning nemen deze toe in ernst.

58 Symptomen Het belangrijkste symptoom bij interstitiele pneumonie is kortademigheid. Omdat dit een zeer algemeen symptoom is, wordt de diagnose vaak pas laat gesteld. Diagnostiek Bij verdenking op een interstitiële longziekte is meestal aanvullende diagnostiek noodzakelijk, zoals een longfoto (X-thorax), CT-scan van de longen, longfunctie -en bloedonderzoek. Voor de uiteindelijke diagnose is vaak zelfs het verkrijgen van weefsel nodig.

59 Hb is verlaagd bij anemie Verlaagde waarden bij lymfocytopenieen Veranderingen in de diff: differentiële witte bloedceltelling, cytochemisch onderzoek

60 Urine: nitriet (bacterieen) Proteinurie: Renaal: Glomerulaire proteinurie door beschadiging verminderde terugresorbtie van eiwit Tubulaire proteinurie: eiwitten met een molecuulmassa kleiner dan albumine (68 kd) Extra-renaal niet van toepassing bij medicatie

61 Urinesediment: Cilinders zijn de afdrukken van de openingen van de verzamelbuisjes die als mal hebben gediend. Leukocyten cilinders (pyelonefritis) Erythrocyten cilinders (glomerulonefritis) Hyaline cilinders (toegenomen glomerulaire filtratie snelheid, bij hoog aantal ernstige nieraandoening). Hematurie: hypertensie, anticoagulantia, glomerulonefritis, pyelonefritis, cystitis, prostatitis, urolithiasis, tumoren nier, blaas of urinewegen. Leucocyten in de urine: Infectie

62

63 Stoffen uit de darmen via de poortader direct naar de lever Lever selecteert op Nuttige bestanddelen (glucose, vetten, aminozuren en vitamines) Gevaarlijke bestanddelen (ethanol, ammoniak, pathogene micro-organismen) Afvoer gevaarlijke bestanddelen via de nieren of galwegen.

64 Op volgorde van dichtheid Chylomicronen Chylomicronen-remnants Low Density Lipoproteines Intermediate Density Lipoproteines High Density Lipoproteines Triglyceriden neemt toe in de dezelfde volgorde Cholesterol neemt af in dezelfde volgorde

65 Cholesterol en triglyceriden via endogene route en exogene route (voedsel) Bij langdurige verhoogde concentraties verhoogde risico op hart en vaatziekten.

66 LD: Lactaatdyhydrogenase Lever, skeletspier, hartspier, erythrocyten en in alle weefsels GGT: Gammaglutamyltransferase: Nieren, lever, pancreas, prostaat, hersenen. Leverziekten en verhoogd bij galwegobstructie (galstenen). Geneesmiddelen, alcohol. AF: Alkalische fosfatase Lever, skelet, darmepitheel, placenta, nier. Galwegobstructie ASAT: Aspartaataminotransferase Hartspier, skeletspier, lever (cytoplasma, mitochondrieen), verhoogd bij levercelbeschadiging (alcoholgebruik ALAT>ASAT) ALAT: Alanineaminotransferase (ALAT) Lever en minder in skeletspieren. Verhoogd bij levercelbeschadiging. Indien ASAT > ALAT dan levercelnecrose.

67 Voor een goede interpretatie van de laboratorium waarden gaat het vaak ook om de verhoudingen tussen de verschillende waarden. Verlies je niet in te veel in details Vertaal de laboratoriumwaarden terug naar de patient, heeft hij of zij klachten die bij de afwijkende waarden passen? Bij twijfel overleg altijd met jouw dermatoloog

68

69 Na een behandeling zonder histologische controle op radicaliteit, ten minste eenmalig te controleren 6-12 maanden na de behandeling. Hoogrisico patiënten basaalcelnaevus syndroom, langdurig immuun suppressiva,uitgebreide actinisch beschadigde huid Jaarlijks door een dermatoloog te laten controleren. Alle patiënten te instrueren over zelfonderzoek en voorlichting geven Multidisciplinaire evidence-based richtlijn, versie

70 Follow-up schema hoog risico plaveiselcelcarcinomen 1 keer per 3 maanden gedurende het eerste jaar 1 keer per 4 maanden gedurende het tweede jaar 1 keer per 6 maanden gedurende het derde jaar 1 keer per jaar gedurende het vierde en vijfde jaar Follow-up schema laag risico plaveiselcelcarcinomen 1 keer per 6 maanden gedurende de eerste 2 jaar 1 keer per jaar gedurende het derde, vierde en vijfde jaar 10 De controle naar recidieven dient te worden verricht door de dermatoloog, bij multidiciplinaire behandeling alternerend met andere behandelaars bijv. adequaat opgeleide dermatologisch verpleegkundige. Richtlijn plaveicelcelcarcinoom van de huid decenmber 2010

71 Melanomen t/m stadium IA een eenmalig controlebezoek een maand na de behandeling van een primair melanoom. Melanomen vanaf stadium IB 1e jaar: een keer per drie maanden controle; 2e jaar: een keer per zes maanden controle; 3e tot 5de jaar: één controle per jaar. Aanvullend onderzoek op indicatie. Aandacht voor zelfonderzoek Melanoom, landelijke richtlijn 2012

72 Ik hoef pas over drie maanden op controle bij mijn specialist, maar het gaat de afgelopen week niet goed met mij. Wat moet ik doen? De casemanager regelt na overleg met de specialist, indien nodig, een vervroegde afspraak. Ik heb een uitgebreid gesprek gehad met mijn specialist, maar ik vind het moeilijk om het medische verhaal aan mijn kinderen uit te leggen. De casemanager helpt u bij het verwoorden van het medisch verhaal. Mijn specialist adviseert behandeling met chemotherapie, maar ik twijfel of ik dat wel moet doen. Ik heb er zoveel narigheid over gehoord! De casemanager kan u extra uitleg geven en ondersteunt u bij het nemen van uw weloverwogen besluit. Ik overweeg een second-opinion. Wat houdt dat in en hoe regel ik dat? De casemanager legt u de procedure uit en helpt u bij het beschikbaar stellen van uw medische gegevens. Het lukt me maar niet om de draad weer op te pakken na de behandeling. Waar kan ik hulp krijgen? De casemanager kan u adviseren en eventueel doorverwijzen naar de juiste hulpverlener en/of instantie.

73 Hou je kennis op peil van screening huidkanker Geef goede voorlichting en instructie Mondelinge en schriftelijke informatie Aandacht voor zelfonderzoek Vast aanspreekpunt: casemanager Oncologie pleit voor multidisciplinaire behandeling

74 Nieuw in 2012: Diagnose op recept (Medisch Contact nr. 01; ) Interpretatie van medisch laboratorium onderzoek (2 e druk 2012) Dr. J.J.M.L. Hoffmann et al. ISBN nr Systemische medicatie in de dermatologie (2 e druk 2011) Dr. E.L. Swart et al. ISBN nr Richtlijnen van de NVDV

75 voor verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en physician assistants

76 nascholing voor doktersassistenten, verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en physician assistants

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 22913 19 december 2011 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 9 december 2011, nr. GMT/MVG-3096198,

Nadere informatie

Fumaraten bij psoriasis

Fumaraten bij psoriasis Fumaraten bij psoriasis Inleiding In overleg met uw behandelend dermatoloog heeft u besloten Fumaraten te gaan gebruiken voor de behandeling van psoriasis. Uit onderzoek is gebleken dat Fumaraten voor

Nadere informatie

Nieuwe beroepen in de Nederlandse

Nieuwe beroepen in de Nederlandse Nieuwe beroepen in de Nederlandse gezondheidszorg en taakherschikking Dr Lode Wigersma, arts, voormalig algemeen directeur KNMG Nu voorzitter Raad van Toezicht, Flevoziekenhuis Almere, en adviseur gezondheidszorgvraagstukken

Nadere informatie

FUMARATENTHERAPIE BIJ PSORIASIS

FUMARATENTHERAPIE BIJ PSORIASIS FUMARATENTHERAPIE BIJ PSORIASIS 819 Inleiding In overleg met uw behandeld dermatoloog heeft u besloten te starten met Fumaraat/Psorinovo (Fumaarzuur) voor de behandeling van psoriasis. Uit onderzoek is

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van Enbrel (etanercept)

Instructies voor het gebruik van Enbrel (etanercept) Instructies voor het gebruik van Enbrel (etanercept) Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voor wie is deze therapie geschikt?... 1 3 Voor het starten met de behandeling... 1 4 Starten met Enbrel... 2 5 Toediening...

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van Ustekinumab-Stelara

Instructies voor het gebruik van Ustekinumab-Stelara Instructies voor het gebruik van Ustekinumab-Stelara Inhoud 1. Inleiding 2. Wie is geschikt voor deze therapie 3. Voor het starten met de behandeling 4. Starten met Stelara 5. Toediening 6. Effectiviteit

Nadere informatie

Fumaarzuurtherapie. bij psoriasis

Fumaarzuurtherapie. bij psoriasis Fumaarzuurtherapie bij psoriasis In overleg met uw behandelend dermatoloog heeft u besloten Fumaarzuur te gaan gebruiken voor de behandeling van psoriasis. Uit onderzoek is gebleken dat Fumaarzuur voor

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van. Stelara (ustekinumab)

Instructies voor het gebruik van. Stelara (ustekinumab) Instructies voor het gebruik van Stelara (ustekinumab) Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voor wie is deze therapie geschikt?... 1 3 Voor het starten met de behandeling... 1 4 Starten met Stelara... 2 5

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran ) bij dermatologische aandoeningen

Azathioprine (Imuran ) bij dermatologische aandoeningen Azathioprine (Imuran ) bij dermatologische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel azathioprine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX?

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX? Methotrexaat (MTX) Wat is methotrexaat (MTX) MTX is een geneesmiddel dat wordt gebruikt voor de behandeling bij ernstige psoriasis. Aanvankelijk werd het gebruikt bij de behandeling van kanker. Bij toeval

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Patiënteninformatie Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met

Nadere informatie

Samenwerken en verantwoordelijkheid bij taakherschikking. Mr. Diederik van Meersbergen KNMG

Samenwerken en verantwoordelijkheid bij taakherschikking. Mr. Diederik van Meersbergen KNMG Samenwerken en verantwoordelijkheid bij taakherschikking Mr. Diederik van Meersbergen KNMG Casus herhaalreceptuur RTC Zwolle 13 december 2012 LJN YG2496 - pte. heeft constitutioneel eczeem - bezoekt HA

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

Prednison bij huidziekten

Prednison bij huidziekten Prednison bij huidziekten In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten of overweegt u het geneesmiddel prednison te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) bij huidziekten

Methotrexaat (MTX) bij huidziekten Methotrexaat (MTX) bij huidziekten In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel Methotrexaat of MTX te gaan gebruiken. In deze folder zal worden uitgelegd wat MTX is en wat de

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Fumaarzuur-therapie bij psoriasis

Fumaarzuur-therapie bij psoriasis Fumaarzuur-therapie bij psoriasis In overleg met uw behandelend dermatoloog heeft u besloten fumaarzuur te gebruiken voor de behandeling van psoriasis. Uit onderzoek blijkt dat fumaarzuur voor de behandeling

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Fumaraat. Informatie over het gebruik van fumaraat terTER_

Patiënteninformatie. Fumaraat. Informatie over het gebruik van fumaraat terTER_ Patiënteninformatie Fumaraat Informatie over het gebruik van fumaraat 1234567890-terTER_ Fumaraat Informatie over het gebruik van fumaraat. In overleg met uw behandelend dermatoloog heeft u besloten fumaraat

Nadere informatie

Biologicals: wat moet u weten?

Biologicals: wat moet u weten? Biologicals: wat moet u weten? INHOUD 1. Wat moet u weten voordat u met een biological begint? 2. Wat doet de arts van tevoren? 3. Wat kunt u zelf doen om een biological goed te laten werken? 4. Wie kan

Nadere informatie

VS en PA op eigen benen

VS en PA op eigen benen VS en PA op eigen benen De wettelijke regeling van bevoegdheden per 1-1-2012 Context Toenemende en complexer wordende zorgvraag, groeiende personeelstekorten, groeiende behoefte aan kostenbeheersing en

Nadere informatie

Wanneer mag u het middel niet gebruiken

Wanneer mag u het middel niet gebruiken Isotretinoïne Wat is isotretinoïne Isotretinoïne wordt voorgeschreven aan mensen met (matig) ernstige acne of bij terugkerende acne. Ook bij andere aandoeningen, waarbij talgklieren een belangrijke rol

Nadere informatie

Etanercept Voor de behandeling van psoriasis

Etanercept Voor de behandeling van psoriasis In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten te starten met Etanercept voor de behandeling van psoriasis. In deze brochure leest u wat u moet weten over de behandeling met het medicijn Etanercept. Deze

Nadere informatie

Vragen en antwoorden: reden van voorschrijven en uitwisselen laboratoriumwaarden

Vragen en antwoorden: reden van voorschrijven en uitwisselen laboratoriumwaarden Vragen en antwoorden: reden van voorschrijven en uitwisselen laboratoriumwaarden Reden van voorschrijven Waarom moet de arts de reden van voorschrijven op het recept vermelden? Om de patiënt nog betere

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van adalimumab-humira

Instructies voor het gebruik van adalimumab-humira Instructies voor het gebruik van adalimumab-humira Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wie is geschikt voor deze therapie... 1 3 Voor het starten met de behandeling... 1 4 Starten met adalimumab-humira...

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen)

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) 1122 Inleiding In overleg met uw behandeld dermatoloog heeft u besloten te starten met ciclosporine voor de behandeling van ernstige constitutioneel eczeem

Nadere informatie

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel sulfasalazine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van. Roaccutane

Instructies voor het gebruik van. Roaccutane Instructies voor het gebruik van Roaccutane Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voor wie is deze therapie geschikt?... 1 3 Hoe wordt Roaccutane voorgeschreven?... 2 4 Hoe moet Roaccutane worden ingenomen?...

Nadere informatie

Adalimumab Voor de behandeling van psoriasis

Adalimumab Voor de behandeling van psoriasis In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten te starten met Adalimumab voor de behandeling van psoriasis. In deze brochure leest u wat u moet weten over de behandeling met het medicijn Adalimumab. Deze

Nadere informatie

Infliximab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Infliximab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm-, en leverarts (MDL-arts) heeft u infliximab voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Infliximab

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel azathioprine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Introductie Leidraad KvL Assessment in de Dermatologische Praktijk. Marinus van Praag St. Franciscus Gasthuis, Rotterdam

Introductie Leidraad KvL Assessment in de Dermatologische Praktijk. Marinus van Praag St. Franciscus Gasthuis, Rotterdam Introductie Leidraad KvL Assessment in de Dermatologische Praktijk Marinus van Praag St. Franciscus Gasthuis, Rotterdam Inhoud Inleiding - Een casus - Waarom KvL assessment? Organisatie KvL assessment

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 9. Over de auteurs 11

Inhoud. Woord vooraf 9. Over de auteurs 11 Inhoud Woord vooraf 9 Over de auteurs 11 1 Inleiding 12 1.1 Geschiedenis 12 1.2 Wettelijke bepalingen 14 1.3 Het verstrekken van geneesmiddelen door verpleegkundigen 18 1.4 Medicatiefouten 21 1.5 Therapietrouw

Nadere informatie

(PID) CONSTITUTIONEEL ECZEEM

(PID) CONSTITUTIONEEL ECZEEM Patiënteninformatiedossier (PID) CONSTITUTIONEEL ECZEEM onderdeel GANG VAN ZAKEN ECZEEM 2 Inleiding U bent op de polikliniek dermatologie van ziekenhuis St Jansdal gezien door de dermatoloog in verband

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Advies via Edifact MEEKIJKCONSULT DERMATOLOGIE Versie 17 juni 2016 NB Dit provinciale format voor het meekijkconsult voor dermatologie kan regionaal ingevuld worden naar de eigen regionale situatie en

Nadere informatie

Onderwerpen. De lever en zijn functies PBC: oorzaak? Wat is het precies? Verschijnselen en klachten Natuurlijk beloop Behandeling Overlapsyndromen

Onderwerpen. De lever en zijn functies PBC: oorzaak? Wat is het precies? Verschijnselen en klachten Natuurlijk beloop Behandeling Overlapsyndromen Onderwerpen De lever en zijn functies PBC: oorzaak? Wat is het precies? Verschijnselen en klachten Natuurlijk beloop Behandeling Overlapsyndromen 1 De lever 2 De Lever 3 Functies van de lever Voedingsstoffen:

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel YERVOY. Het verplichte plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral, Sandimmune ) bij reumatische aandoeningen

Ciclosporine (Neoral, Sandimmune ) bij reumatische aandoeningen Ciclosporine (Neoral, Sandimmune ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel ciclosporine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Fumaarzuur Voor de behandeling van psoriasis

Fumaarzuur Voor de behandeling van psoriasis In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten te starten met fumaarzuur voor de behandeling van psoriasis. Bij psoriasis is de huidvernieuwing op bepaalde plekken als het ware op hol geslagen. De nieuwe

Nadere informatie

De behandelbevoegdheid van De behandelbevoegdheid van de verpleegkundig specialiste

De behandelbevoegdheid van De behandelbevoegdheid van de verpleegkundig specialiste Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl De behandelbevoegdheid van De behandelbevoegdheid van de verpleegkundig specialiste Dr. Corry Ketelaars, coördinerend specialistisch

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Marion Zimmerman Verpleegkundig specialist longkanker Onderwerpen Tki s, Immunotherpie, voor wie? Bijwerkingen

Nadere informatie

Uw behandeling met YERVOY (ipilimumab)

Uw behandeling met YERVOY (ipilimumab) Uw behandeling met YERVOY (ipilimumab) Patiëntenfolder YERVOY is onderworpen aan aanvullende monitoring. U wordt verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden. Dit educatieve materiaal is een verplichte

Nadere informatie

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling maag-darm-leverziekten Inleiding Uw arts heeft een behandeling met infliximab voorgesteld. Infliximab is

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral )

Ciclosporine (Neoral ) Afdeling Dermatologie / allergologie, locatie AZU Ciclosporine (Neoral ) bij constiutioneel eczeem (CE) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel ciclosporine te gaan gebruiken.

Nadere informatie

De longverpleegkundige

De longverpleegkundige De longverpleegkundige De longverpleegkundige Van uw longarts heeft u de eerste informatie gekregen over uw aandoening en de klachten die daarmee gepaard gaan. Vervolgens heeft de longarts u verwezen naar

Nadere informatie

Behandeling met methotrexaat. Polikliniek Dermatologie

Behandeling met methotrexaat. Polikliniek Dermatologie Behandeling met methotrexaat Polikliniek Dermatologie Methotrexaat wordt gebruikt om psoriasis te behandelen. In deze folder vindt u informatie over de werking en de bijwerkingen van methotrexaat. Het

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_ Patiënteninformatie Behandeling met APD Gebruik en bijwerkingen 1234567890-terTER_ Behandeling met APD U heeft een afspraak in Tergooi voor een behandeling APD. Onze artsen en medewerkers doen er alles

Nadere informatie

Bijsluiter Triamcinolonacetonide 0,1% in DMSO crème 50% 40 en 100 g Versie 1.0

Bijsluiter Triamcinolonacetonide 0,1% in DMSO crème 50% 40 en 100 g Versie 1.0 Triamcinolonacetonide 0,1% in DMSO crème 50% Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in triamcinolonacetonide 0,1% in DMSO crème 50% is triamcinolonacetonide.

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol )

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol ) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts)

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) Werkingsmechanisme. Doseringsvormen. Hoe moet MTX worden ingenomen?

Methotrexaat (MTX) Werkingsmechanisme. Doseringsvormen. Hoe moet MTX worden ingenomen? Methotrexaat (MTX) MTX is sinds 1954 op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Emthexate en Metoject en als het merkloze Methotrexaat. Het is te verkrijgen in tabletten en als injecties.

Nadere informatie

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Methotrexaat bij reumatische aandoeningen Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding U heeft van uw behandelend arts het medicijn methotrexaat voorgeschreven gekregen. Om dit medicijn

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade)

Patiënteninformatie. Infliximab (Remicade) Patiënteninformatie Infliximab (Remicade) Infliximab (Remicade) Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over dit medicijn voor reumatische aandoeningen. Daarnaast zetten we een

Nadere informatie

Behandeling met Remicade bij chronische darmziekte

Behandeling met Remicade bij chronische darmziekte Behandeling met Remicade bij chronische darmziekte Informatie voor patiënten F1007-4380 september 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

implementatie taakherschikking

implementatie taakherschikking Handreiking implementatie taakherschikking Implementatie van de wettelijke regeling om taakherschikking mogelijk te maken november 2012 Handreiking implementatie taakherschikking Implementatie van de wettelijke

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra )

Tocilizumab (RoActemra ) Tocilizumab (RoActemra ) Uw behandelend arts heeft u voorgesteld om een behandeling met tocilizumab (merknaam RoActemra ) te starten. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Lees de folder

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen Infliximab (Remicade ) bij huidaandoeningen U heeft in overleg met uw arts besloten infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen,

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro De Ziekte Van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf jaar

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran)

Azathioprine (Imuran) Azathioprine Azathioprine (Imuran) Uw reumatoloog heeft u Azathioprine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat

Nadere informatie

Fumaarzuurtherapie bij psoriasis

Fumaarzuurtherapie bij psoriasis Fumaarzuurtherapie bij psoriasis In overleg met uw arts heeft u besloten een behandeling te starten met fumaarzuur. In deze folder leest u meer hierover. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro De Ziekte van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf

Nadere informatie

Polikliniek maag-darmlever

Polikliniek maag-darmlever Polikliniek maag-darmlever (MDL) Binnenkort heeft u een afspraak op de polikliniek Maag-, Darm- en Leverziekten (MDL) van Rijnstate. In deze folder vindt u informatie over de gang van zaken op de polikliniek

Nadere informatie

KEYTRUDA (pembrolizumab)

KEYTRUDA (pembrolizumab) Risico minimalisatie materiaal betreffende Keytruda (pembrolizumab) voor patiënten KEYTRUDA (pembrolizumab) Patiënteninformatiefolder Risico minimalisatie materiaal betreffende Keytruda (pembrolizumab)

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Methotrexaat.

Maag-, Darm- en Leverziekten. Methotrexaat. Maag-, Darm- en Leverziekten Methotrexaat www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het effect van methotrexaat... 3 Gebruik... 3 Bijwerkingen... 4 Wanneer neemt u direct contact op?... 5 Controles... 6 Aanvullende

Nadere informatie

Methotrexaat Voor de behandeling van psoriasis / eczeem

Methotrexaat Voor de behandeling van psoriasis / eczeem In overleg met u is besloten te starten met methotrexaat voor de behandeling van psoriasis / eczeem of een andere huidaandoening. Uw dermatoloog/verpleegkundig specialist heeft uitgelegd wat dit medicijn

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel infliximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Bijsluiter Triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis 10% lotion 100 g Versie 1.0

Bijsluiter Triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis 10% lotion 100 g Versie 1.0 Triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis 10% lotion Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt

Nadere informatie

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Hartfalenpolikliniek. rkz.nl

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Hartfalenpolikliniek. rkz.nl Patiënteninformatie Hartfalenpolikliniek rkz.nl Uw eigen gegevens: Sticker patiënt Contactpersoon:... Apotheek:... Neem bij ieder bezoek op de polikliniek uw recente medicijnlijst en dit info boekje mee!

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel adalimumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Vedolizumab (Entyvio )

Vedolizumab (Entyvio ) Vedolizumab (Entyvio ) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over een behandeling met vedolizumab (Entyvio ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik van dit medicijn en hoe

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van infliximab In deze folder leest u over de werking

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Azathioprine (Imuran). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0904 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u infliximab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Behandeling met Methotrexaat

Behandeling met Methotrexaat Behandeling met Methotrexaat Informatie voor patiënten F0865-3129 juli 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Sticker patiënt. Neem bij ieder bezoek op de polikliniek uw recente medicijnlijst en dit info boekje mee!

Sticker patiënt. Neem bij ieder bezoek op de polikliniek uw recente medicijnlijst en dit info boekje mee! Hartfalenpolikliniek Uw eigen gegevens: Sticker patiënt Contactpersoon:... Apotheek:... Neem bij ieder bezoek op de polikliniek uw recente medicijnlijst en dit info boekje mee! Inleiding U bent door de

Nadere informatie

Ciclosporine/Neoral bij nieraandoeningen

Ciclosporine/Neoral bij nieraandoeningen Ciclosporine/Neoral bij nieraandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel ciclosporine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u

Nadere informatie

Voor wie is ciclosporine niet bedoeld?

Voor wie is ciclosporine niet bedoeld? Ciclosporine Wat is ciclosporine? Ciclosporine (Neoral ) is een zogeheten immuunsuppressivum, een middel dat de immuniteit (afweer) onderdrukt. Het remt onder andere de deling van T-lymfocyten (soort witte

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

Behandeling met Infliximab bij chronische darmziekte

Behandeling met Infliximab bij chronische darmziekte Behandeling met Infliximab bij chronische darmziekte Informatie voor patiënten F1007-4380 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Prednison bij nieraandoeningen

Prednison bij nieraandoeningen Prednison bij nieraandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel prednison te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen

Nadere informatie

Hydroxychloroquine (Plaquenil ) bij reumatische aandoeningen

Hydroxychloroquine (Plaquenil ) bij reumatische aandoeningen Hydroxychloroquine (Plaquenil ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel hydroxychloroquine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

apotheek en huidziekten SBA meeting 11 oktober 2016

apotheek en huidziekten SBA meeting 11 oktober 2016 apotheek en huidziekten SBA meeting 11 oktober 2016 Cor Venema, openbaar apotheker specialist, ApOp Kort CV: Studie farmacie UvA, afgestudeerd in 1981. Apothekersexamen 1982. Openbaar apotheker in Haarlem,

Nadere informatie

WAT IS VESANOID EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT? 2

WAT IS VESANOID EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT? 2 Roche Nederland B.V. Patiëntenbijsluiter Vesanoid Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals

Nadere informatie

Psoriasis. Poli Dermatologie

Psoriasis. Poli Dermatologie 00 Psoriasis Poli Dermatologie Inhoud In deze folder leest u vervolgens over: Wat is psoriasis? Ontstaan. Verschijnselen. Diagnose. Behandeling. Lokale therapie. Lichttherapie. Systemische therapie. Wat

Nadere informatie

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS WAT ZIJN BIOLOGICALS / BIOLOGICS? Biologicals of biologics zijn kunstmatig gemaakte eiwitten, die dezelfde structuur hebben als eiwitten die natuurlijk in ons

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Fumaarzuurbehandeling bij psoriasis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Fumaarzuurbehandeling bij psoriasis Fumaarzuurbehandeling bij psoriasis FUMAARZUURBEHANDELING BIJ PSORIASIS INLEIDING In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten te starten met fumaarzuur voor de behandeling van psoriasis. Bij psoriasis

Nadere informatie

ACUTE ZORG SIONSBERG 2.0 ACUTE ZORG SIONSBERG 2.0. Wie sturen de patiënten: ACUTE ZORG SIONSBERG 2.0. Opvang basis acute zorg: Ons Streven:

ACUTE ZORG SIONSBERG 2.0 ACUTE ZORG SIONSBERG 2.0. Wie sturen de patiënten: ACUTE ZORG SIONSBERG 2.0. Opvang basis acute zorg: Ons Streven: Ons Streven: Kwalitatief goede en veilige zorg Dichtbij en makkelijk toegankelijk Duurzaam en tegen lagere kosten 24/7 beschikbaar, dan ook Dokterswacht bestaansrecht! Wie sturen de patiënten: Huisartsen

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten Uw behandelend arts of IBD-verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Longembolie Onderzoek en behandeling. www.nwz.nl

Longembolie Onderzoek en behandeling. www.nwz.nl Longembolie Onderzoek en behandeling www.nwz.nl Inhoud Wat is een longembolie? 3 Welke onderzoeken krijgt u? 4 Behandeling van een longembolie 5 Behandeling met bloedverdunnende medicijnen 7 Naar huis

Nadere informatie

Infliximab. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Infliximab. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Infliximab Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab. In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Sulfasalazine. (Salazopyrine )

PATIËNTEN INFORMATIE. Sulfasalazine. (Salazopyrine ) PATIËNTEN INFORMATIE Sulfasalazine (Salazopyrine ) 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw reumatoloog heeft u sulfasalazine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen

Nadere informatie

Methotrexaat. (Ledertrexate, Emthexate )

Methotrexaat. (Ledertrexate, Emthexate ) Methotrexaat (Ledertrexate, Emthexate ) Inhoud Wat doet Methotrexaat bij reumatische aandoeningen? 3 Wat kunt u verwachten van Methotrexaat? 3 Gebruik 3 Bewaren van Methotrexaat 4 Bijverschijnselen 4 Bloedcontrole

Nadere informatie

BIJSLUITER. METHADON HCL 2 mg tablet

BIJSLUITER. METHADON HCL 2 mg tablet BIJSLUITER METHADON HCL 2 mg tablet Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u

Nadere informatie

Methotrexaat (Emthexate, Ledertrexate )

Methotrexaat (Emthexate, Ledertrexate ) Medewerkerinformatie Methotrexaat (Emthexate, Ledertrexate ) Informatie over dit medicijn voor reumatische aandoeningen 1234567890-terTER_ Methotrexaat (Emthexate, Ledertrexate ) Informatie over dit medicijn

Nadere informatie