Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening"

Transcriptie

1 Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening Urgentie en noodzaak van een wettelijke regeling Juni 2014 Landelijk Platform Bacheloropleiding Medische Hulpverlening Leden Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Gezondheid Gedrag en Maatschappij Hogeschool van Rotterdam Instituut voor Gezondheidszorg Hogeschool Utrecht Faculteit Gezondheidszorg Universitair Medisch Centrum Radboudumc Universitair Medisch Centrum Rotterdam Erasmus MC Universitair Medisch Centrum Utrecht Lid/Toehoorder Ambulancezorg Nederland NVZ Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen

2 Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening Urgentie en noodzaak van een wettelijke regeling Landelijk Platform Bacheloropleiding Medische Hulpverlening Juni 2014 Inhoud 1. Inleiding Ontwikkelingen in de zorg Het beroep medisch hulpverlener en de bacheloropleiding Voorgeschiedenis Typering van het beroep Positionering van het beroep binnen de medische beroepskolom De opleiding Bachelor Medisch Hulpverlener Huidige situatie Noodzaak van een wettelijke regeling De noodzaak vanuit patiëntperspectief Noodzaak vanuit maatschappelijk perspectief Samenvatting Bronnen Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

3 1. Inleiding In deze Aanvraag schetst het Landelijk Platform Bacheloropleiding Medische Hulpverlening 1 het perspectief dat het nieuwe beroep medisch hulpverlener (BMH-er) voor de Nederlandse gezondheidszorg vertegenwoordigt. Momenteel verkeert het beroep in de initiële fase: de bijbehorende Bacheloropleiding (BMH) is op drie hogescholen gestart en honderden studenten werken enthousiast aan hun competenties. Zorginstellingen zijn ondertussen terughoudend met stageplaatsen, terwijl in juli van dit jaar tientallen studenten willen afstuderen. Met name voor de uitstroom richting ambulancezorg en spoedeisende hulp (SEH) dreigt een situatie te ontstaan waarin studenten niet kunnen afstuderen. Bovendien dreigen medisch hulpverleners ambulancezorg die afstuderen juridisch aan handen en voeten gebonden op de arbeidsmarkt te verschijnen. In dit licht hebben zowel het Landelijk Platform Bacheloropleiding Medische Hulpverlening als de sectororganisatie Ambulancezorg Nederland zich onlangs direct tot de minister van VWS gericht met het verzoek om wettelijke inbedding van het beroep van medisch hulpverlener. Deze Aanvraag schetst de ontwikkelingen in de zorg als achtergrond voor de medisch hulpverlener; de nieuwe noemer voor een aantal functies in de zorgsector die een gemeenschappelijke competentiebasis hebben en die een opvallend parallelle ontwikkeling doormaken. 2. Ontwikkelingen in de zorg In de zorgsector voltrekken zich ingrijpende veranderingen. Daarin spelen technologische en culturele ontwikkelingen (bv. de mondigheid van de patiënt) een rol, maar de belangrijkste motor achter deze veranderingen is de behoefte van de maatschappij (overheid, zorginstellingen, verzekeraars) om de almaar toenemende kosten van de zorg te beheersen. De veranderde financiering van de zorg maakt dat ziekenhuizen voortaan zelf risicodragend zijn. Om de kosten per patiënt terug te dringen, moeten ziekenhuizen steeds efficiënter werken en omdat ze dit moeten aantonen, nemen de administratieve lasten toe. De bedrijfsvoering is daardoor een steeds belangrijkere factor in het management van een ziekenhuis; mensen en middelen dienen zo effectief en efficiënt mogelijk te worden ingezet. Hierdoor zien we opvallende ontwikkelingen. Voorbeelden zijn: de steeds verdere verkorting van de gemiddelde ligduur (minder dan 3 dagen per patiënt) en de integratie van voorheen organisatorisch gescheiden diagnostiek- en behandelprocessen. Ook de arbeidsmarkt is, mede onder invloed van deze ontwikkelingen, sterk aan verandering onderhevig. Tot voor kort werden nog grote tekorten voorspeld van honderdduizenden werknemers in de zorg als gevolg van de dubbele vergrijzing. De laatste twee, drie jaar daarentegen kondigen ziekenhuizen steeds vaker vacaturestops af en vinden er zelfs gedwongen ontslagen plaats. Met name verpleegkundigen lijken hiervan het slachtoffer: in het UMC St Radboud bijvoorbeeld steeg de productiviteit de laatste jaren met 20% terwijl het aantal verpleegkundigen met 10% afnam. Er is een verschuiving aan de gang van het bed naar de behandel- 1 In het Landelijk Platform Bacheloropleiding Medisch Hulpverlening hebben vertegenwoordigers zitting vanuit de Hogescholen Utrecht, Rotterdam en Arnhem/Nijmegen, de universitair medische centra in die steden, Ambulancezorg Nederland (AZN) en de NVZ Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

4 kamer. Met de roep om meer efficiëntie neemt ook de behoefte aan breder inzetbaar en hoger opgeleid personeel toe. Veel functies die voorheen op mbo-niveau werden ingeschaald, worden onder invloed van technologische en bedrijfsmatige ontwikkelingen opgestuwd naar hbo-niveau. Mede ingegeven door deze verschuivingen in de arbeidsmarkt stimuleert de overheid de harmonisering van de beroepen- en opleidingenstructuur in de zorg 2. Momenteel kent de gehele zorgsector beroepen of functies en opleidingen. Specifiek bestaan binnen de medisch (ondersteunende) beroepskolom enkele tientallen verschillende medisch-/ondersteunende opleidingen. Sprekend voorbeeld van deze versnippering is de diversiteit aan opleidingsroutes binnen de diagnostische zorgverlening, met name bij het zogenaamde functieonderzoek, waarin een veelheid van opleidingen met een relatief kleine capaciteit bestaat. Er wordt dus sterk gespecialiseerd opgeleid voor een relatief smal beroepsdomein of functiegebied. In deze en andere sectoren is vaak sprake van zogenaamde fuikfuncties waarin de mobiliteit van medewerkers beperkt is tot de functie waarvoor opgeleid, tenzij er een nieuwe opleiding gevolgd gaat worden. Hoewel deze veelheid aan smalle opleidingen is ontstaan door goed in te spelen op behoeften in de zorgpraktijk, draagt zij ongewild ook bij aan de beperkte inzetbaarheid en aan het voortbestaan van dergelijke fuikfuncties. Bredere beroepsen opleidingsprofielen helpen deze ongewenste neveneffecten voorkomen. Werknemers zijn daardoor breder inzetbaar en krijgen zo meer loopbaanperspectief in de zorg. 3. Het beroep medisch hulpverlener en de bacheloropleiding 3.1. Voorgeschiedenis Bij verschillende functies op medisch-ondersteunend gebied zijn sinds de tweede helft van het vorige decennium duidelijk gelijksoortige ontwikkelingen te onderkennen. In diezelfde periode waarschuwden verschillende beleidsmakers (waaronder VWS in haar jaarlijkse arbeidsmarktbrief) voor omvangrijke tekorten in deze functies die het bestaande opleidingssysteem van brancheopleidingen niet altijd voldoende kon opvangen. Het ging om functies binnen de acute zorg, interventiezorg en diagnostische zorg, zoals SEH-verpleegkundige, ambulanceverpleegkundige, anesthesiemedewerker, hartkatheterisatieverpleegkundige, hartfunctielaborant, longfunctieassistent, vasculair diagnostisch laborant, echografist, klinisch neurofysiologisch laborant en endoscopie-assistent. Binnen de ziekenhuizen ontbraken voldoende prikkels om de varkenscyclus in opleiden te doorbreken. Een opleiding met reguliere instroom, onafhankelijk van een aanstelling in een ziekenhuis biedt dan meer continuïteit en een gelijkmatiger inen uitstroom. De hogescholen van Utrecht en Arnhem/Nijmegen sloegen in 2007 op basis van genoemde ontwikkelingen de handen ineen en organiseerden onderzoek naar de behoefte aan een hboopleiding voor een breed spectrum van functies in acute zorg, interventiezorg en diagnostiek, 2 Het gaat met name om de in 2013 ingestelde Adviescommissie Innovatie Zorgberoepen en Opleidingen. Het doel is om een nieuwe beroepenstructuur en een daarop afgestemd opleidingscontinuüm voor de hele zorg te ontwikkelen. Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

5 samengevat onder de noemer medisch hulpverlener (KBA, ). In 2009 liet de Hogeschool Rotterdam een vergelijkbaar onderzoek doen (KBA, ). Recent liet het Landelijk Platform BMH, waarin naast de opleidingen ook verschillende brancheorganisaties zitting hebben, aanvullend onderzoek doen (Brouwer, ). Alle onderzoeken wijzen in dezelfde richting: genoemde functies ontwikkelen zich onder invloed van technologische en organisatorische ontwikkelingen in de zorg zodanig dat steeds duidelijker sprake is van een gemeenschappelijke competentiebasis die gericht is op individuele patiëntenzorg in het medisch-ondersteunende domein. Dit gemeenschappelijke basisprofiel (common trunk) wordt gekenmerkt door brede medische kennis, specifieke competenties ter ondersteuning van medische interventies en diagnostiek, alsmede algemene hbo-competenties op sociaal communicatief, wetenschappelijk/academisch en organisatorisch gebied (professionaliteit en innovatie). Mede als gevolg van de positief beoordeelde macrodoelmatigheidstoetsen voor nieuwe hboopleidingen door de Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs (CDHO) in 2010 (HAN/HU) en in 2011 (HR), hebben de ministeries van OC&W en VWS beiden een positief oordeel geveld over de noodzaak van deze opleiding. Daarmee kon de opleiding van start gaan, mede ook omdat deze binnen het beleid van VWS past 6. In vervolg hierop hebben de opleidingen ieder een NVAO-accreditatie verworven en worden daarmee door de overheid bekostigd Typering van het beroep De medisch hulpverlener is een beroep dat competenties van onder andere de hierboven genoemde functies integreert. Beroepsbeoefenaren zijn ondersteunend in het geneeskundige proces. De kern van het beroep is dat de medisch hulpverlener als zorgverlener de anamnese en het lichamelijk onderzoek uitvoert, diagnostisch onderzoek verricht, de gezondheidstoestand van de patiënt bewaakt en zo nodig life support biedt aan patiënten in situaties van diagnostiek, interventie en acute zorg. Daarbij is in toenemende mate sprake van voorbehouden handelingen, zoals: - Toedienen van injecties (subcutaan, intramusculair en intraveneus); - Katheteriseren van de blaas bij volwassenen alsmede het inbrengen van een maagsonde of een infuus; - Verrichten van een venapunctie; - Toepassen van electieve cardioversie; - Toepassen van defibrillatie; - In- en extuberen van de luchtpijp met een orale of nasale tube; - Toepassen van een drainagepunctie bij een spanningspneumothorax; - Verrichten van een coniotomie. (Landelijk Praktijkboek Stagecurriculum, ) 3 Dam, E. van en Schuit, H.: Arbeidsmarktonderzoek naar de behoefte aan een hbo-opleiding Medische Hulpverlening Eindrapport. Nijmegen (KBA) KBA: Macrodoelmatigheid van de bacheloropleiding Medische hulpverlening - In opdracht van de Hogeschool Rotterdam, Rotterdam Brouwer, K.: Nut en noodzaak van de opleiding Bachelor Medische Hulpverlening. Groningen Zie de betreffende brieven van de Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs (CDHO) van 27 april 2010, kenmerken 2009/0050 en 2009/0050, evenals die van 7 september 2011, kenmerk 2011/012 7 Zie voor een uitgebreide, met het werkveld afgestemde inventarisatie het Landelijk Praktijkboek Stagecurriculum Opleiding Bachelor Medische Hulpverlening (Utrecht, Nijmegen, Rotterdam 2014). Daarin heeft een projectgroep van beroepsvertegenwoordigers en betrokken hogescholen de kritische Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

6 Het gaat daarbij vaak om situaties waarin direct toezicht en tussenkomst van een arts niet mogelijk is en de medisch hulpverlener dus functioneel zelfstandig bevoegd dient te zijn (indiceren en behandelen). Dat geldt uiteraard voor de medisch hulpverlener ambulancezorg, maar ook op andere terreinen is dat in toenemende mate het geval. Dit illustreren we aan de hand van drie voorbeelden uit de huidige praktijk waar de bachelor medisch hulpverlener kan worden ingezet. Een medisch hulpverlener ambulancezorg die bij een ongeval eerste hulp verleent aan een patiënt met circulatiestilstand dient bijvoorbeeld de eerste opvang te doen en de behandeling te starten. Die behandeling kan onder andere defibrillatie en het toedienen van veelal intraveneuze medicatie inhouden, daarin ondersteund door het Landelijk Protocol Ambulancezorg. Een tweede voorbeeld betreft de gang van zaken op moderne hartkatheterisatiekamers. Werden patiënten met (vermoede) problemen aan de kransslagader voor een definitieve diagnose vroeger op de hartbewaking opgenomen, tegenwoordig gebeurt die eerste opvang op de hartkatheterisatieafdeling. Diagnose en behandeling vinden hier in hoge mate geïntegreerd plaats, omdat is gebleken dat snel ingrijpen de vervolgschade aan het hart sterk beperkt. Een team van gespecialiseerde medisch ondersteunende professionals bewaakt de vitale functies van de patiënt en grijpt zo nodig in. Onderdeel van die interventies vormen voorbehouden handelingen zoals het via de kransslagader inspuiten van contrastvloeistof, defibrillatie en het (intraveneus) toedienen van medicatie (o.a. atropine). In acute situaties - grofweg een op de drie gevallen - gebeurt dit vaak zonder opdracht of tussenkomst van de arts. In geplande gevallen bewaakt het team de vitale functies van de patiënt en herstelt deze zo nodig. Het derde voorbeeld, nu op het terrein van de anesthesie, is de sedatie bij patiënten die een endoscopie moeten ondergaan. Dat onderzoek gaat steeds vaker gepaard met een lichte sedatie in combinatie met anxiolyse en pijnstilling. Om dit op een verantwoorde manier te laten verlopen zien we dat MDL-artsen steeds vaker door geschoold medisch ondersteunend personeel worden bijgestaan 8. Hierbij is direct toezicht en zo nodig tussenkomst van de anesthesioloog veelal niet mogelijk. De medisch hulpverlener anesthesie die deze taken vervult dient dus in feite zelfstandig bevoegd te indiceren en te handelen. Behalve zelfstandige taken binnen het geneeskundige proces van anamnese, lichamelijk onderzoek, diagnostiek en behandeling, informeert en begeleidt de medisch hulpverlener patiënten en naasten, plant en coördineert de zorgverlening, beheert de patiëntenadministratie en apparatuur, draagt bij aan kwaliteitszorg en innovatie en begeleidt en coacht (junior- )collega s. Tot slot is de BMH-er ook opgeleid om bijvoorbeeld via voorlichting of onderwijs bij te dragen aan de ontwikkeling van het beroep medisch hulpverlener Positionering van het beroep binnen de medische beroepskolom Binnen de medisch-(ondersteunende) beroepskolom (zie navolgend figuur) vult de medisch hulpverlener het huidige hiaat tussen de mbo-opgeleide doktersassistent en de masteropgeleide Physician Assistant (PA). Bovendien positioneert het concept van de medisch hulpverberoepssituaties voor de medisch hulpverlener ambulancezorg, SEH, anesthesie en operatieve zorg vastgelegd. 8 Zie: Inspectie voor de Gezondheidszorg: Toetsingskader sedatie en/of analgesie buiten de operatiekamer. (februari 2012). Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

7 lener binnen de medisch (ondersteunende) beroepskolom en onder een gemeenschappelijke noemer (harmonisatie) een veelheid aan bestaande medisch ondersteunende functies zoals die van de functie-laboranten en van twee verpleegkundige specialisaties, SEH en ambulancezorg. Deze positionering van de medisch hulpverlener wordt in de medischondersteunende praktijk herkend en vindt daar positieve weerklank. Gezien de grote beroepsinhoudelijke verwantschap kan de BMH-er beschouwd worden als de Physician Assistant op bachelor-niveau 9 werkzaam in het medisch (ondersteunend) beroepsdomein. Positie Medisch hulpverlener in de beroepen- en opleidingenstructuur Verpleegkundige beroepskolom Medisch (ondersteunende) beroepskolom Paramedische beroepskolom Analytische beroepskolom Arts/medisch specialist (wo-niveau) Verpleegkundig specialist Physician Assistant (hbo-master-niveau) Hboverpleegkundige Brancheopleidingen Medisch hulpverlener (hbo-bachelor-niveau) Bestaande medischondersteunende functies in acute, intensieve en diagnostische zorg Mboverpleegkundige Doktersassistent (mbo-niveau) 3.4. De opleiding Bachelor Medisch Hulpverlener In de opleiding tot bachelor Medische Hulpverlening ontwikkelen studenten in de eerste twee jaar de gemeenschappelijke basis van medische kennis en vaardigheden (common trunk). In de volgende twee jaar leggen studenten zich toe op een acuut, intensief of diagnostisch uitstroomprofiel. Vanwege de destijds voorspelde tekorten hebben de hogescholen bij de ontwikkeling van de opleiding met name ingezet op de twee uitstroomprofielen acuut en interventie. De gemeenschappelijke medisch ondersteunende basis en de uitstroomprofielen zijn mede gebaseerd op de bestaande opleidingsprofielen voor de eerder genoemde functies. Belangrijk verschil met de bestaande brancheopleidingen voor de betreffende functies is dat BMHstudenten zich een bredere medische kennisbasis en een uitgebreider evidence based handelingskader eigen maken. Bovendien verwerven ze algemene hbo-bachelor kwalificaties op het gebied van onder andere communicatie en professionalisering (CanMEDS). De nieuwe hboopleiding vormt een aanvulling op, en dus geen vervanging van de bestaande brancheopleidingen gezondheidszorg. Het belang van deze aanvulling wordt verderop uitgewerkt (zie Meerwaarde voor het zorgonderwijs). 9 Medisch hulpverlener is de vertaling van het Engelse Physician Assistant. Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

8 4. Huidige situatie Het concept van de Bachelor Medische Hulpverlening ontstond in een periode van daadwerkelijke regionale personeelskrapte op de arbeidsmarkt (bijvoorbeeld onder ambulancepersoneel en anesthesiemedewerkers) en voorspellingen over nog veel grotere tekorten op de langere termijn (zie onder meer de arbeidsmarktbrieven van de minister van VWS vanaf 2007). De praktijk luidde de alarmbel (zoals de brancheorganisatie Ambulancezorg Nederland in 2006) en de overheid stimuleerde maatregelen om deze (dreigende) tekorten het hoofd te bieden (bijvoorbeeld de oprichting van het Stagefonds VWS in 2007). Ook de Bacheloropleiding Medische Hulpverlening moet oorspronkelijk als een initiatief in dit kader worden beschouwd. Momenteel staan ongeveer 500 BMH-studenten bij de drie hogescholen ingeschreven. Hoewel er de afgelopen jaren meer dan duizend aanmeldingen waren 10, hanteren de hogescholen een numerus fixus, enerzijds omdat het werkveld nog terughoudend is met stageplaatsen en anderzijds omdat de voorspelde arbeidsmarktkrapte vooralsnog uitblijft (zie het onderzoek van Brouwer uit 2013). De opleidingen hebben inmiddels, mede gestimuleerd door het werkveld en gesteund door de overheid, verwachtingen geschapen richting studenten en hun ouders. De eigen identiteit van de beroepsgroep is in ontwikkeling, zoals onder andere blijkt uit initiatieven om aansluiting te vinden bij de beroepsvereniging van Physician Assistants. De eerste lichting BMH-studenten studeert dit jaar af. Het gebrek aan voldoende stageplaatsen vormt momenteel een serieuze belemmering voor de afronding van hun studie. Doordat de juiste wettelijke regeling van hun bevoegdheden ontbreekt, is op korte termijn de uitstroom richting de ambulancezorg een bijkomende belemmering. De Inspectie voor de Gezondheidszorg kan immers zonder juridische regeling geen BMH-ers op de ambulance toestaan. Uiteindelijk geldt dit voor alle BMH-studenten: zonder wettelijke regeling dreigen ze startbekwaam en gemotiveerd, maar aan handen en voeten gebonden op de arbeidsmarkt te verschijnen. Deze situatie heeft inmiddels tot maatschappelijke onrust geleid, zo blijkt onder andere uit Kamervragen 11. Kortom, de actuele situatie wordt gekenmerkt door terughoudendheid bij stageverlenende instellingen. De redenen daarvoor zijn: Doordat een wettelijke regeling ontbreekt, hindert dat de acceptatie en uitwerking op de werkvloer, momenteel met name binnen de acute zorg, maar op termijn geldt dat voor alle vormen van taakherschikking waar de eerder genoemde functies bij betrokken zullen worden (zie ook Gevers, ); In weerwil van voorspelde tekorten (Brouwer 2013, maakt gewag van een vervangingsvraag van meer dan BMH-ers per jaar), voeren ziekenhuizen een zeer voorzichtig personeelsbeleid, ook ten aanzien van medisch ondersteunende functies. Dit is een gevolg van de aan het begin van deze notitie geschetste ontwikkelingen in de zorg; 10 Cijfers omtrent instroom en inschrijvingen zijn ontleend aan de website van de Vereniging Hogescholen (voorheen HBO Raad): 11 Zie brief van drs. E.I. Schippers d.d. 28 september Gevers, Prof.mr. J.: Het verrichten van risicovolle en/of voorbehouden handelingen door afgestudeerden van de opleiding Bachelor Medische Hulpverlening. Utrecht Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

9 De toekomstbestendige visie op de bestaande functies als onderdelen van het beroep medisch hulpverlener wordt in concept door het werkveld gedeeld, maar de uitwerking op de werkvloer verdient zeker nog aandacht. Dit is een proces van lange adem, vergelijkbaar met de introductie van de hbo-verpleegkundige in de jaren zeventig en tachtig. Het is ook een proces waarin opleidingen en instellingen, ondanks verschillende kaders en op korte termijn soms ook strijdige belangen, met elkaar moeten optrekken. 5. Noodzaak van een wettelijke regeling Deze paragraaf onderbouwt de noodzaak van een wettelijke regeling voor het functioneren van de medisch hulpverlener. Dat gebeurt vanuit twee perspectieven: dat van de individuele patiënt en dat van de maatschappij (zorg en onderwijs). In deze paragraaf komen alle aspecten aan de orde die het Ministerie van VWS in een recente brief aan AZN 13 benoemt als belangrijke aangrijpingspunten inzake een wettelijke regeling De noodzaak vanuit patiëntperspectief De medisch hulpverlener begeeft zich op het terrein van de individuele gezondheidszorg: hij of zij stelt werkdiagnoses en dient adequaat (medisch) te handelen in situaties waarbij direct toezicht en ingrijpen van de opdrachtgever niet mogelijk zijn, dan wel in de praktijk steeds vaker minder opportuun worden geacht. Voor een deel van de huidige beroepsbeoefenaren geldt dit al over de volle breedte van hun functioneren (b.v. ambulancezorg en SEH). Voor de overige beroepsbeoefenaren betreft het een snel groeiend perspectief (b.v. lichte sedatie buiten de operatiekamer). Patiënten en collega-zorgprofessionals dienen erop te kunnen vertrouwen dat de medisch hulpverlener daadwerkelijk bevoegd en deskundig is voor dergelijke medische diagnostiek en interventies. Voor hen mag er geen verschil bestaan tussen het optreden van een medisch hulpverlener of van een beroepsbeoefenaar in een van de eerder genoemde bestaande functies. Daarom zijn titelbescherming en tuchtrechtelijke regeling op langere termijn noodzakelijk. De medisch hulpverlener is een basisberoep dat een hiaat op hbo-bachelor niveau in de huidige medisch (ondersteunende) beroepskolom opvult (zie hierboven). Het beroep onderscheidt zich van: de verpleegkundige en paramedische beroepen door de positionering in het medisch (ondersteunend) domein. Medisch hulpverleners zijn in tegenstelling tot bijvoorbeeld verpleegkundigen uitsluitend actief binnen het geneeskundige proces van anamnese, lichamelijk onderzoek, diagnostiek, behandeling en effectmeting; de overige beroepen in de medisch (ondersteunende) beroepskolom door de begrenzing van het medisch handelen tot geprotocolleerde diagnostiek en behandeling ten behoeve van welomschreven patiëntengroepen/aandoeningen. Het beroep bundelt bestaande, snel veranderende functies in een toekomstbestendige visie. De kern van het beroep is dus in de praktijk al uitgekristalliseerd, met dien verstande dat in de nabije toekomst een steeds groter beroep zal worden gedaan op zelfstandigheid van handelen en belangrijke algemene hbo-competenties als professionaliteit en innovatievermogen. Door 13 Brief van drs. C.E. Mur (VWS) aan mr. N.J.A. Reumer (AZN) d.d. 28 juni 2013 Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

10 de positionering binnen het medisch (ondersteunend) domein zijn de toegepaste behandelmethoden uiteraard evidence based. BMH-ers zijn daar ook specifiek voor opgeleid (evidence based handelingskader). De zittende beroepspopulatie, die het inhoudelijke oriëntatiepunt is voor de beroepsgroep medisch hulpverleners, beschikt over de nodige expertise. Deze expertise heeft die zittende populatie opgedaan ofwel tijdens inservice-vervolgtrajecten na een vooropleiding en werkervaring als verpleegkundige, ofwel in duale opleidingstrajecten na de middelbare school, ofwel door jarenlange training on the job. Overigens blijkt uit recente ervaringen tijdens stages dat BMH-studenten de verwachtingen kunnen waarmaken: stageverlenende organisaties geven positieve signalen over hun beroepsmatig handelen en waarderen de meerwaarde van hun brede medische basiskennis, van hun vermogen om vanuit een evidence based handelingskader te werken en van hun algemene hbo-competenties 14. De professionele zelfstandigheid is bij een deel van de functies evident omdat ze in de praktijk al voornamelijk zelfstandig functioneren (bv. ambulancezorg 15 ). Voor andere functies geldt dat dit in toenemende mate het geval is en dat het - mede in het licht van de eerder geschetste ontwikkelingen in de zorg - in de lijn der verwachting ligt dat professionele zelfstandigheid in de nabije toekomst de grootste gemene deler zal zijn (KBA 2007 en 2009) Noodzaak vanuit maatschappelijk perspectief Adequate wettelijke regeling van de medisch hulpverlener dient ook een maatschappelijk belang dat het belang van de individuele patiënt overschrijdt. Het betreft meerwaarde voor zowel de zorg als voor het onderwijs. Hieronder volgen argumenten voor dit maatschappelijke belang van een wettelijke regeling. Meerwaarde voor de zorg Patiënt en zorg veranderen in hoog tempo. De patiënt is door algemene culturele en technologische ontwikkelingen veel mondiger en beter geïnformeerd. Tegelijkertijd is door de dubbele vergrijzing (relatief meer ouderen die ook relatief ouder worden) steeds meer sprake van comorbiditeit en chroniciteit. De daardoor toenemende zorgvraag noopt zorginstellingen tot verdergaande innovatie van zorgprocessen, wat weer hoger gekwalificeerd personeel vergt. Het zwaartepunt (in termen van kwantitatieve en kwalitatieve personele capaciteit) verschuift binnen de tweedelijns zorg duidelijk van het bed (verpleging en verzorging) naar de behandelkamer (diagnose- en behandelprocessen). Deze verschuiving is zichtbaar in de voortgaande terugloop van de ligduur en de toegenomen productiviteit en wordt onder andere gedreven door de inzet van steeds meer en betere technologie. Het BMH-profiel is op deze ontwikkelingen toegesneden. De wettelijke regeling voor de uitoefening van het beroep van medisch hulpverlener en daarmee voor de verankering van dit beroep binnen de Nederlandse gezondheidszorg draagt bij aan de kwaliteit en betaalbaarheid ervan. Het beroep strookt immers met de zich voltrek- 14 Zie: artikel Mistrate Haarhuis, J.: De bachelor medische hulpverlening (BMH). In Vakblad voor opleiders in het gezondheidszorgonderwijs. Nr. 6, oktober 2013, p Landelijk Overleg Bacheloropleiding Medische Hulpverlening: Kader Praktijkleren Medische Hulpverlening Ambulancezorg BMH. Nijmegen, Utrecht, Rotterdam 2013 Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

11 kende differentiatie binnen de medisch (ondersteunende) beroepskolom: het vult daar een hiaat op hbo-bachelor niveau (zie figuur hierboven). Doelgerichte scholing in het gemeenschappelijke profiel resulteert bovendien in bredere inzetbaarheid van, en betere carrièreperspectieven voor de betreffende beroepsbeoefenaren. Dat zorgt ervoor dat deze beroepsbeoefenaren langer voor de zorg behouden kunnen blijven (binden). Bovendien beschikken ze als hgzo-bachelors over algemene competenties op het gebied van innovatie en professionalisering (Dublindescriptoren), waarop de komende jaren door de praktijk een toenemend beroep zal worden gedaan. Meerwaarde voor het zorgonderwijs Ook binnen de huidige opleidingskolom vertegenwoordigt de Bacheloropleiding Medische Hulpverlening toegevoegde waarde. De hbo-opleiding vult immers niet alleen een hiaat in de medisch (ondersteunende) opleidingskolom (zie figuur op pag. 6), maar vormt ook een aanvulling op de bestaande brancheopleidingen gezondheidszorg en wel op de volgende manieren: doordat zij de instroom vergroot (zie getallen hierboven) en verbreedt (de studie trekt duidelijk meer mannelijke studenten: gemiddeld 45% tegenover 10% bij de hbobacheloropleiding tot verpleegkundige 10 ); het bredere BMH-profiel en de inbedding in de medisch (ondersteunende) beroepskolom draagt bij aan de door de overheid gewenste harmonisatie van de beroeps- en opleidingsstructuur in de gezondheidszorg 16 en aldus bevordert het brede profiel de inzetbaarheid en carrièreperspectieven van de medewerkers, waardoor voortijdige uitstroom uit de zorg wordt voorkomen; doordat de hbo-opleiding in de meeste gevallen de weg naar de praktijk aanzienlijk kan verkorten: bijvoorbeeld vier jaar voor de opleiding tot startbekwaam medisch hulpverlener ambulancezorg tegenover het traject van zes tot tien jaar dat een verpleegkundige aflegt tot ervaren ambulanceverpleegkundige; doordat de bestaande groep van medewerkers die via een brancheopleiding zijn opgeleid met deze bacheloropleiding hun loopbaanperspectief kunnen verbreden of uit een fuikfunctie kunnen treden. De opleiding biedt daardoor een oplossing voor de doorstroom en voor het behoud van medewerkers binnen genoemde functies. Dit is in het licht van de nog steeds voorspelde dreigende tekorten zeer belangrijk. 17 Kortom: de hbo-opleiding Medische Hulpverlening draagt bij aan de efficiëntie en effectiviteit van het bestaande systeem van brancheopleidingen gezondheidszorg. Daardoor kunnen toekomstige tekorten in de betrokken functies beter worden opgevangen. Bovendien maakt de inbedding van de verschillende huidige functies binnen het bredere domein van de medisch (ondersteunende) hulpverlening (harmonisatie) een betere capaciteitsplanning met bijbehorend opleidingsbeleid mogelijk. In het licht van de voorspelde en in sommige regio s al voelbare tekorten, vertegenwoordigt de hbo-opleiding Medische Hulpverlening derhalve een belangrijke maatschappelijke meerwaarde. 16 De door VWS ingestelde Adviescommissie Innovatie Zorgberoepen en Opleidingen doet hier onderzoek naar. Zie o.a. het rapport: Innovatie zorgberoepen en opleidingen. Samenvatting bevindingen (februari 2013) 17 De onderbouwing van deze tekorten werd recentelijk nog eens kritisch tegen het licht gehouden in Brouwer (2013). Dit onderzoek bevestigt de eerdere waarschuwingen voor grote tekorten in de zorg, ook in de functies die binnen de BMH geharmoniseerd worden. Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

12 6. Samenvatting Op basis van bovenstaande toelichting en argumentatie verzoekt het Landelijk Platform Bacheloropleiding Medische Hulpverlening het Ministerie van VWS om op korte termijn een wettelijke regeling voor het nieuwe beroep te treffen. Dit voorkomt niet alleen maatschappelijke schade op korte termijn, maar dient vooral maatschappelijke ontwikkelingen binnen zorg en onderwijs op de langere termijn. De Bacheloropleiding Medische Hulpverlening is levensvatbaar, vertegenwoordigt een belangrijke meerwaarde voor zorg en onderwijs en sluit aan bij vigerend overheidsbeleid. Het Landelijk Platform BMH adviseert de minister om: 1. De bachelor medisch hulpverlener, analoog aan de regeling voor verpleegkundige beroepen, volgens artikel 3 (basisberoep) met functioneel zelfstandige bevoegdheid (indiceren en uitvoeren) te regelen en de Master Physician Assistant (MPA) volgens artikel 14 (specialist); 2. Op korte termijn voor de bachelor medisch hulpverlener een overgangsregeling te treffen zodat deze gerechtigd is tot het indiceren en verrichten van een aantal omschreven voorbehouden handelingen waarvoor de bekwaamheid is verworven in een landelijk geautoriseerd opleidingskader 7. Komt er geen wettelijke regeling, dan betekent dit een belemmering van de doorgroei van het beroep, maar ook een belemmering op het gebied van de veiligheid van de (individuele) volksgezondheid. Bovendien stoppen de opleidingen op korte termijn het uitstroomprofiel ambulancezorg en verschijnen tientallen opgeleide jongeren met een maatschappelijk waardeloos diploma op de arbeidsmarkt. Op de langere termijn betekent het waarschijnlijk ook het einde van dit harmonisatie-initiatief voor de beroepen- en opleidingsstructuur in de zorg. Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

13 7. Bronnen Beroepsprofiel BMH Dam, E. van en Schuit, H.: Arbeidsmarktonderzoek naar de behoefte aan een hboopleiding Medische Hulpverlening Eindrapport. Nijmegen (KBA) 2007 KBA: Macrodoelmatigheid van de bacheloropleiding Medische Hulpverlening - In opdracht van de Hogeschool Rotterdam. Rotterdam 2009 Brouwer, K.: Nut en noodzaak van de opleiding Bachelor Medische Hulpverlening. Groningen 2013 Brieven van de Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs inzake de macrodoelmatigheid van de BMH Brief minister Schippers d.d , n.a.v. Kamervragen Gevers, Prof.mr. J.: Het verrichten van risicovolle en/of voorbehouden handelingen door afgestudeerden van de opleiding Bachelor Medische Hulpverlening. Utrecht 2011 Brief C.E. Mur (VWS) d.d aan AZN i.v.m. positionering Medische Hulpverlener Mistrate Haarhuis, J.: De bachelor medische hulpverlening (BMH). In Vakblad voor opleiders in het gezondheidszorgonderwijs. Nr. 6, oktober 2013, p Landelijk Overleg Bacheloropleiding Medische Hulpverlening: Kader Praktijkleren Medische Hulpverlening Ambulancezorg BMH. Nijmegen, Utrecht, Rotterdam 2013 Landelijk Overleg Bacheloropleiding Medische Hulpverlening: Landelijk praktijkboek stage curriculum Bacheloropleiding Medische Hulpverlening. Utrecht, Nijmegen, Rotterdam 2014 Aanvraag Juridische Inbedding Wet BIG Bachelor Medische Hulpverlening, LPBMH juni

29 282 Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector

29 282 Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector 29 282 Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector Nr. VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld ------------------------- In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Even voorstellen. Studenten aantallen

Even voorstellen. Studenten aantallen DEEL 1 NUMMER 2 NIEUWSBRIEF Medische Hulpverlening Nr 1. September 2012 Even voorstellen De HBO opleiding Medische Hulpverlening (ook wel BMH) is volop in beweging en dat maakt dat er regelmatig iets nieuws

Nadere informatie

Naar een agenda voor het hoger gezondheidszorgonderwijs I de betekenis van de zorgopleidingen voor de zorgarbeidsmarkt

Naar een agenda voor het hoger gezondheidszorgonderwijs I de betekenis van de zorgopleidingen voor de zorgarbeidsmarkt Naar een agenda voor het hoger gezondheidszorgonderwijs I de betekenis van de zorgopleidingen voor de zorgarbeidsmarkt Sectoraal adviescollege hoger gezondheidszorgonderwijs HBO-raad 1. De opleidingen

Nadere informatie

Bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen

Bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen Bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen Je bent werkzaam op het gebied van de individuele gezondheidszorg en krijgt daardoor te maken met voorbehouden handelingen. Voorbehouden handelingen zijn geneeskundige

Nadere informatie

Adviseren aan de poort

Adviseren aan de poort Adviseren aan de poort Bachelor Medische Hulpverlening Jantine Huizing & Monique de Voigt jantine.huizing@hu.nl monique.devoigt@hu.nl 1 Inhoud van deze infoshop Onstaan van de Bachelor Medische Hulpverlening

Nadere informatie

Nieuwe beroepen in de Nederlandse

Nieuwe beroepen in de Nederlandse Nieuwe beroepen in de Nederlandse gezondheidszorg en taakherschikking Dr Lode Wigersma, arts, voormalig algemeen directeur KNMG Nu voorzitter Raad van Toezicht, Flevoziekenhuis Almere, en adviseur gezondheidszorgvraagstukken

Nadere informatie

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant Landelijk Opleidingscompetentieprofiel Master Physician Assistant Dit Landelijk Opleidingscompetentieprofiel van de Physician Assistant is tot stand gekomen door samenwerking tussen de 5 PA opleidingen

Nadere informatie

Intro 1. Waarom is taakherschikking zo belangrijk? Voor VWS en naar mijn mening voor de samenleving.

Intro 1. Waarom is taakherschikking zo belangrijk? Voor VWS en naar mijn mening voor de samenleving. Toespraak drs. H.C.M. Middelplaats (hoofd afdeling Beroepen, Opleidingen en Arbeidsmarkt van het ministerie van VWS) ten behoeve de opening NAPAcongres INVEST 2012 d.d. 9 november 2012. Intro - Het ministerie

Nadere informatie

VS en PA op eigen benen

VS en PA op eigen benen VS en PA op eigen benen De wettelijke regeling van bevoegdheden per 1-1-2012 Context Toenemende en complexer wordende zorgvraag, groeiende personeelstekorten, groeiende behoefte aan kostenbeheersing en

Nadere informatie

Beroepsprofiel Physician Assistant

Beroepsprofiel Physician Assistant Beroepsprofiel Physician Assistant januari 2012 Nederlandse Associatie van Physician Assistants 31-01-2012 Copyright 2005 NAPA - K.v.K. 30200557 - Rabobank 1040.88.168 www.napa.nl Page 1 of 8 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Besluit van. Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kenmerk ;

Besluit van. Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kenmerk ; Besluit van houdende tijdelijke regels inzake de zelfstandige bevoegdheid tot het verrichten van voorbehouden handelingen van verpleegkundig specialisten (Besluit tijdelijke zelfstandige bevoegdheid verpleegkundig

Nadere informatie

Juridische aspecten taken verpleegkundig specialist. 29 september 2011 Paula Boshouwers/Margriet Crijns Van Doorne

Juridische aspecten taken verpleegkundig specialist. 29 september 2011 Paula Boshouwers/Margriet Crijns Van Doorne Juridische aspecten taken verpleegkundig specialist 29 september 2011 Paula Boshouwers/Margriet Crijns Van Doorne 1 De Wet BIG Doel van de Wet BIG: Het bevorderen van kwaliteit van zorg die beroepsbeoefenaren

Nadere informatie

BEROEPSPROFIEL PHYSICIAN ASSISTANT

BEROEPSPROFIEL PHYSICIAN ASSISTANT BEROEPSPROFIEL PHYSICIAN ASSISTANT 1-1-2012 Het kloppend hart van het beroep Versie 1.1 Nederlandse Associatie Physician Assistants, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van.., kenmerk ;

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van.., kenmerk ; Besluit van, houdende regels inzake de opleiding, deskundigheid en tijdelijke zelfstandige bevoegdheid tot het verrichten van voorbehouden handelingen van de bachelor medisch hulpverlener (Tijdelijk besluit

Nadere informatie

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Aanleiding nieuw Beroepsprofiel Zorg met ingang van 2020 Grote fragmentatie van de zorg, beroepen en opleidingen (Kaljouw, 2015). meer dan 2400 verschillende

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Factsheet Verpleegkundig Specialisten

Factsheet Verpleegkundig Specialisten en Utrecht, maart 2012 Sinds 1 januari 2012 zijn de wettelijke regelingen rondom de verpleegkundig specialist door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport erkend. In dit document worden de belangrijkste

Nadere informatie

Informatiebrochure Wet BIG Alles draait om bekwaamheid

Informatiebrochure Wet BIG Alles draait om bekwaamheid BIG - Commissie Informatiebrochure Wet BIG Alles draait om bekwaamheid Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Alle professionals die beroepsmatig werken

Nadere informatie

Physician assistants en verpleegkundig specialisten wettelijk op eigen benen 1

Physician assistants en verpleegkundig specialisten wettelijk op eigen benen 1 Physician assistants en verpleegkundig specialisten wettelijk op eigen benen 1 Inleiding Sinds 1 januari 2012 geldt een aangepast wettelijk kader voor de bevoegdheden van twee betrekkelijk nieuwe professionals

Nadere informatie

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1.1 V&V 2020 heeft op basis van: de rondetafelgesprekken met vele honderden beroepsbeoefenaren; de achtergrondstudies met een review van wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Verpleegkundige functies Op zoek naar grenzen

Verpleegkundige functies Op zoek naar grenzen 24 mei 2005 Jaarbeurs Utrecht Verpleegkundige functies Op zoek naar grenzen Drs. M. de Wee Verpleegkundig hoofd Oncologie TweeSteden ziekenhuis Tilburg Aanleiding tot taakherschikking Tekort aan medisch

Nadere informatie

6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen

6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen 6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen In dit hoofdstuk staan de uiteindelijke opgestelde beschrijvingen van de kernen van de verpleegkundige en verzorgende beroepen, inclusief het voorstel

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

De verpleegkundig specialist van de toekomst (?!) Marjolein Schouten Jeroen Bosch Academie, JBZ 1-9-2015

De verpleegkundig specialist van de toekomst (?!) Marjolein Schouten Jeroen Bosch Academie, JBZ 1-9-2015 De verpleegkundig specialist van de toekomst (?!) Marjolein Schouten Jeroen Bosch Academie, JBZ 1-9-2015 DELEN Informatie Ervaring Kennis Functies Opleiding & onderzoek Historie taak herschikking Van

Nadere informatie

Nieuwsbrief Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG

Nieuwsbrief Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG November 2015 Jaargang 4 editie 10 Nieuwsbrief Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG Zich de wet (laten) voorschrijven Voor een goed werkend gezondheidszorgsysteem is, onder meer, een juiste mix van beroepsbeoefenaars

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Kenmerk

Nadere informatie

De Physician Assistant

De Physician Assistant De Physician Assistant Taakherschikking KNMG district Limburg 19 nov 2013 Wijnand van Unen MPA vicevoorzitter NAPA disclosure geen belangenverstrengeling te vermelden NAPA enige beroepsvereniging geen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2011 365 Besluit van 6 juli 2011, houdende regels inzake de opleidingseisen van de verpleegkundige (Besluit opleidingseisen verpleegkundige 2011)

Nadere informatie

WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020

WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020 WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020 Over Beroepsprofiel. Opleidingsprofiel. en Functieprofiel van Verpleegkundigen 13 oktober 2015 Johan Lambregts, projectleider BN 2020 Bureau Lambregts WERKVELDCONFERENTIE

Nadere informatie

Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws.

Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws. Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws.nl 10 september 2014 Onderwerp: erkenning van het beroep researchverpleegkundige/clinical

Nadere informatie

De Zorgmeetlat. Wat belooft het kabinet aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden in 2014? De Rijksbegroting VWS 2014 langs de meetlat van V&VN

De Zorgmeetlat. Wat belooft het kabinet aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden in 2014? De Rijksbegroting VWS 2014 langs de meetlat van V&VN De Zorgmeetlat Wat belooft het kabinet aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden in 2014? De Rijksbegroting VWS 2014 langs de meetlat van V&VN 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoe is de zorgmeetlat opgebouwd?

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Opleiden voor Public Health Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Public Health = alles wat we doen om de volksgezondheid te verbeteren Cellen > individuen -> maatschappij Preventie Effectiviteit

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Universitair Medische Centra. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Universitair Medische Centra. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Universitair Medische Centra Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van de Toekomstverkenning

Nadere informatie

Ervaringsdossier Wethouders

Ervaringsdossier Wethouders Ervaringsdossier Wethouders Het is noodzakelijk dat (ex-)wethouders een beeld hebben van hun competenties en talenten. Voor hen is investeren in de eigen loopbaan steeds belangrijker. Als enige universiteit

Nadere informatie

Voorlichting psychologie 21 mei 2015. Welkom!

Voorlichting psychologie 21 mei 2015. Welkom! Voorlichting psychologie 21 mei 2015 Welkom! Voorlichting psychologie 21 mei 2015 Sprekers: Stefanie Kwikkel, MSc Francis Voorn studieadviseur student psychologie Psychologie studeren aan de Radboud Universiteit

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Specialisten of generalisten? Bachelor of Master?

Specialisten of generalisten? Bachelor of Master? Presentatie, 9 december 2004 Specialisten of generalisten? Bachelor of Master? Dr. Marieke Schuurmans Zij studeerde Gezondheidswetenschappen, afstudeerrichting erplegingswetenschap, aan de Universiteit

Nadere informatie

VERANTWOORD DELEGEREN

VERANTWOORD DELEGEREN VERANTWOORD DELEGEREN Mr J.J.A. van Boven VAN BOVEN Juridisch Adviesbureau Arnhem GOED HULPVERLENERSCHAP Iedere hulpverlener moet de zorg van een goed hulpverlener betrachten in overeenstemming met de

Nadere informatie

ZEKERHEID EN PERSPECTIEF

ZEKERHEID EN PERSPECTIEF ZEKERHEID EN PERSPECTIEF Toekomstvisie Huisartsenposten 2011-2015 Voor de patiënt die buiten de reguliere praktijktijden acuut zorg nodig heeft is de huisartsenpost bereikbaar en beschikbaar. Daarnaast

Nadere informatie

Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011

Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011 Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011 Inleiding Door het toenemende belang van echoscopisch onderzoek in de zwangerschap en de invoering van prenatale screening in Nederland, wordt het

Nadere informatie

Positionering van de specialist ouderen geneeskunde

Positionering van de specialist ouderen geneeskunde Positionering van de specialist ouderen geneeskunde Samenwerking tussen professional en bestuur/management Specialist ouderen genees kunde: betrokken professional en gesprekspartner Bestuurders of management

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen van de verpleegkundig specialist: profilering

Kansen en uitdagingen van de verpleegkundig specialist: profilering Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Multidisciplinair symposium MS Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of

Nadere informatie

Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking

Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking Koninklijke vereniging MKB-Nederland Beleid, Onderzoek en Communicatie Delft, 9 januari 2006 Contactpersoon: Ir. G.F.W.C.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Middelbaar Beroepsonderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Professional of niet? Nelleke Rietveld

Professional of niet? Nelleke Rietveld Professional of niet? Nelleke Rietveld Domein? Wat is het domein van de verpleegkundige? Professionalisering wat is dat eigenlijk? Professionalisering houdt in dat je je als beroepsgroep duidelijk onderscheidt

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 1 E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 2 Vraagstelling E-health is meer dan het toepassen van technologie. Goede implementatie is een organisatieverandering

Nadere informatie

Instructie arts al dan niet in opleiding tot (medisch) specialist werkzaam in het Westfriesgasthuis

Instructie arts al dan niet in opleiding tot (medisch) specialist werkzaam in het Westfriesgasthuis Instructie arts al dan niet in opleiding tot (medisch) specialist werkzaam in het Westfriesgasthuis VOORWOORD Voor u ligt de Instructie arts al dan niet in opleiding tot (medisch) specialist werkzaam in

Nadere informatie

Hij draagt in deze hoedanigheid zorg voor:

Hij draagt in deze hoedanigheid zorg voor: Inleiding Patiënten worden in het ziekenhuis regelmatig door meerdere medisch specialisten tegelijk behandeld. In het verleden is verschillende malen geconstateerd dat de onderlinge verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34306 10 december 2013 Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 2 december 2013, 2013-0000167945,

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Woord vooraf 2 e druk

Woord vooraf 2 e druk V Woord vooraf 2 e druk Verpleegkundig, zorgkundig en verzorgend Je zult merken dat in dit boek vaak het woord verpleegkundig gebruikt wordt. Dat is niet omdat verpleegkundig werk belangrijker zou zijn

Nadere informatie

De behandelbevoegdheid van De behandelbevoegdheid van de verpleegkundig specialiste

De behandelbevoegdheid van De behandelbevoegdheid van de verpleegkundig specialiste Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl De behandelbevoegdheid van De behandelbevoegdheid van de verpleegkundig specialiste Dr. Corry Ketelaars, coördinerend specialistisch

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1997 524 Besluit van 29 oktober 1997, houdende nadere regels inzake deskundigheid van verpleegkundigen, ambulanceverpleegkundigen en mondhygiënisten

Nadere informatie

Jaar 1 Studiejaar 2015-2016

Jaar 1 Studiejaar 2015-2016 Jaar 1 Studiejaar 2015-2016 Handleiding Zorgstage MHVPOR04P1 Opleiding BMH Auteur: Caroline van Asten 2 Opleiding Bachelor medische Hulpverlening Vierjarige opleiding in het Nederlands Medisch hulpverleners

Nadere informatie

Referentielijst 2013 Nota Verantwoorde Ambulancezorg

Referentielijst 2013 Nota Verantwoorde Ambulancezorg Referentielijst 2013 Nota Verantwoorde Ambulancezorg Hoofdstuk 1 Ambulancezorg; mobiele schakel in de (acute) zorgketen 1.1 Sectorrapport Ambulances-in-zicht 2011, artikel 4 en 6 Wet veiligheidsregio s

Nadere informatie

Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk

Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk Deze éénjarige leergang bereidt u voor op de functie van praktijkondersteuner/-verpleegkundige in de huisartsenpraktijk (POH). Het lesprogramma sluit

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Physician Assistant De Physician Assistant (PA) is een hoogopgeleide medische professional

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Body of Knowledge. Kwalificatiedossier Doktersassistent Crebo 23180

Body of Knowledge. Kwalificatiedossier Doktersassistent Crebo 23180 Body of Knowledge Kwalificatiedossier Doktersassistent Crebo 23180 Werkversie 2016-2017 1/8 BoK Doktersassistent Inhoud Voorwoord... 3 1. Basis beroepsspecifiek en profiel... 5 1.1 Anatomie/ fysiologie

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 maart 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 maart 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 2050 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 40 79 11 F 070 40 78

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inspectie voor de Gezondheidszorg Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport > Retouradres Postbus 2680 3500 GR Utrecht OMS, NVZ St. Jacobsstraat 16 3511 OS Utrecht Postbus 2680 3500 GR Utrecht T

Nadere informatie

Wat maakt je kinderdiëtist? discussie

Wat maakt je kinderdiëtist? discussie Wat maakt je kinderdiëtist? discussie Kinderdiëtist, specifieke deskundigheid of specialisatie? Geen nieuw onderwerp! In 2010 ook op de agenda. met als onderwerp groei Aantal leden gegroeid, ook dit jaar

Nadere informatie

Multidisciplinair samenwerken op de spoedeisende hulp: Betere kansen met SEH-artsen?

Multidisciplinair samenwerken op de spoedeisende hulp: Betere kansen met SEH-artsen? Multidisciplinair samenwerken op de spoedeisende hulp: Betere kansen met SEH-artsen? Mw. drs. C.D. Kathan (RHO, Rijksuniversiteit Groningen), Dr. J.D. Meeuwis (Chirurg, opleider spoedeisende geneeskunde

Nadere informatie

Samenwerking. Zorg zonder Zorgen! Randvoorwaarden. Resultaat

Samenwerking. Zorg zonder Zorgen! Randvoorwaarden. Resultaat Inleiding Zorg zonder Grenzen b.v. is een relatief jong bedrijf en een nieuwe loot van Uitzendgroep Werk! B.V.; een uitzend, wervingen selectiebureau dat al langer actief is in de internationale arbeidsbemiddeling.

Nadere informatie

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg Afsprakenkader Partners in Leren en Werken in Zorg en Welzijn Zeeland ViaZorg 2014 Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad INHOUD Inleiding 1. Hoe kunnen de opleidingen kwalitatief beter en vooral uitdagender?

Nadere informatie

Stappenplan. voor het werken overeenkomstig de. Wet BIG

Stappenplan. voor het werken overeenkomstig de. Wet BIG Stappenplan voor het werken overeenkomstig de Wet BIG EADV, uitgave januari 2006 Eerste Associatie van Diabetes Verpleegkundigen Postbus 3009, 3502 GA Utrecht Tel. 030 2918910 Fax 030 2918915 E-mail info@eadv.nl

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven:

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: 10 FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Gezondheidszorg A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: Artikel 20 Inschrijving voor cursussen 3A De student is zelf

Nadere informatie

ACUTE ZORG ANDERS 2014

ACUTE ZORG ANDERS 2014 Acute Zorgregio Oost organiseert in samenwerking met regionale partners het symposium ACUTE ZORG ANDERS 2014 ONMISBARE SCHAKELS EN SNEL SCHAKELEN IN DE SPOEDEISENDE ZORGKETEN Spoedeisende ketenzorg voor

Nadere informatie

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur LEIDRAAD Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur 1 Januari 2014 1 INLEIDING Medisch specialisten zijn voor een goede en veilige uitoefening

Nadere informatie

Gespreksdocument Inleiding Doel Werkwijze

Gespreksdocument Inleiding Doel Werkwijze Gespreksdocument Inleiding Het portfolio is gevuld met bewijslast voor de behaalde competenties op het gevraagde niveau Het laatste studiepunt wordt behaald met het schrijven van het gespreksdocument.

Nadere informatie

Herregistratie Verpleegkundigen in het BIG-register Scholingseis en gelijkstelling van werkzaamheden

Herregistratie Verpleegkundigen in het BIG-register Scholingseis en gelijkstelling van werkzaamheden Herregistratie Verpleegkundigen in het BIG-register Scholingseis en gelijkstelling van werkzaamheden Presentatie MBO Raad / GDW Leden 20 mei 2010 Jenny Drost, GDW Kerngroeplid Toinny Grϋndemann, Senior

Nadere informatie

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Medische hulpmiddelen en belang voor de samenleving

Nadere informatie

Voorbehouden, risicovol en overig

Voorbehouden, risicovol en overig Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Wet BIG 10 Voorbehouden, risicovol en overig Er wordt een onderscheid gemaakt in voorbehouden handelingen, risicovolle handelingen en overige

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Advies 7 april 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Aanbevelingen 7 Aanleiding en context voor dit advies 9 Algemeen 11 Opmerkingen bij tekst en opzet van

Nadere informatie

Werkgoesting in de zorg 25 maart 2010, Hasselt

Werkgoesting in de zorg 25 maart 2010, Hasselt Werkgoesting in de zorg 25 maart 2010, Hasselt Verslag werkgroep 6A: innovatie in de zorgberoepen Actie 1: e-learning E-learning wordt als waardevol aanzien: Flexpoint: Federgom organiseert tegenwoordig

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid. Geert van den Brink Radboud Zorgacademie

Strategisch Opleidingsbeleid. Geert van den Brink Radboud Zorgacademie Strategisch Opleidingsbeleid Geert van den Brink Radboud Zorgacademie Oktober 2012 Huidige situatie Aantal zorgprofessionals in het UMCN (25 beroepen) Verpleegkunde Medische ondersteunende beroepen Paramedische

Nadere informatie

Verpleegkundig specialist preventieve zorg aandachtsgebied arbeid en gezondheid

Verpleegkundig specialist preventieve zorg aandachtsgebied arbeid en gezondheid Verpleegkundig specialist preventieve zorg aandachtsgebied arbeid en gezondheid Drs. Riet van Dommelen Opleidingsmanager Master advanced nursing practice, Hoofdopleider Verpleegkundig specialisten Programma

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong Bij onderzoeken die de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt en de samenwerking in kaart brengen, komt steevast de zorgsector als beste uit de bus. Sinds het bestaan van KBB, nu vier jaar, pakken

Nadere informatie

Tijdelijk indiceren: hoe zit dat?

Tijdelijk indiceren: hoe zit dat? indiceren: hoe zit dat? In 2015 mogen ervaren mbo-verpleegkundigen tijdelijk indiceren in de wijk. Dat hebben V&VN, Actiz en BTN met elkaar afgesproken om het verwachte tekort aan wijkverpleegkundigen

Nadere informatie

JEZELF ONTWIKKELEN TOT VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ? DAT KAN BIJ DE DIMENCE GROEP! Dimence Groep Pagina 1

JEZELF ONTWIKKELEN TOT VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ? DAT KAN BIJ DE DIMENCE GROEP! Dimence Groep Pagina 1 JEZELF ONTWIKKELEN TOT VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ? DAT KAN BIJ DE DIMENCE GROEP! Dimence Groep Pagina 1 Ben jij een gedreven senior- of gespecialiseerd psychiatrisch verpleegkundige, werk je al geruime

Nadere informatie

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân Inhoud presentatie: 1.Beelden van Zorg 2025 2.Een ongemakkelijk gesprek 3.En

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 F 050 38 11 71 www.howest.be Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2013-2014 Inhoud Doel

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER:

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER: IN DIT NUMMER: HBO ontwikkelingen operatieassistent en anesthesiemedewerker Cursus Toetsen in de praktijk wordt voor de derde maal georganiseerd Innovatieprijs Indienen van erkenningsaanvraag INTR OC Erkenningen

Nadere informatie

Eindelijk VS en andere belangrijke zaken.

Eindelijk VS en andere belangrijke zaken. Waar staan we nu? Eindelijk VS en andere belangrijke zaken., MANP (bestuurslid ) NP nu 12 jaar in Nederland 26 maart 2010 eerste Verpleegkundig Specialisten geregistreerd in art. 14 BIG-register Alleen

Nadere informatie

Verpleegkundig specialist (MANP)

Verpleegkundig specialist (MANP) Verpleegkundig specialist (MANP) Naam van de opleiding en opleidingsinstituut Door welk orgaan wordt deze opleiding erkend? Master Advanced Nursing Practice GSW, Inholland, Amsterdam NVAO = Nederlands/Vlaams

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Arbeidsmarktonderzoek naar de behoefte aan een hbo-opleiding Medische Hulpverlening

Arbeidsmarktonderzoek naar de behoefte aan een hbo-opleiding Medische Hulpverlening Arbeidsmarktonderzoek naar de behoefte aan een hbo-opleiding Medische Hulpverlening Eindrapport Dr. Els van Dam Dr. Hans Schuit Nijmegen, september 2007 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt Inhoudsopgave

Nadere informatie

Stewardessen doen het beter

Stewardessen doen het beter Stewardessen doen het beter BIR Themadag 25 april 2012 Hoe serieus nemen wij onszelf als professionals? Bas Vogel, verpleegkundige Hoofd Registers V&VN Doel Informeren over wet- en regelgeving in relatie

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

Onderzoeksvoorstel Voorbeelden van Taakherschikking in de Zorg

Onderzoeksvoorstel Voorbeelden van Taakherschikking in de Zorg Onderzoeksvoorstel Voorbeelden van Taakherschikking in de Zorg De Verpleegkundig Specialist: De invloed op zorgpraktijken, kwaliteit en kosten van zorg in Nederland Iris Wallenburg, Antoinette de Bont,

Nadere informatie