Collega: Saskia Gooren ging terug naar het verleden in Keniase OK. Duitsland Gezamenlijke OK-opleiding? Ghana OLVG wisselt expertise uit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Collega: Saskia Gooren ging terug naar het verleden in Keniase OK. Duitsland Gezamenlijke OK-opleiding? Ghana OLVG wisselt expertise uit"

Transcriptie

1 5 e JAARGANG, NR. 5, SEPTEMBER 2010 Duitsland Gezamenlijke OK-opleiding? Ghana OLVG wisselt expertise uit Nigeria Hulp voor Nomapatiëntjes Haïti AMC improviseert na aardbeving Afghanistan Uitgezonden door Defensie Nieuw-Zeeland Maori-cultuur ook op de OK Collega: Saskia Gooren ging terug naar het verleden in Keniase OK

2

3 Gevraagd: Physician Assistant Fulltime Het Erasmus MC is een uiterst veelzijdig Universitair Medisch Centrum. Waar onderzoek, onderwijs en patiëntenzorg zijn samengebracht. Waar samenwerking, initiatief en resultaatgericht werken passen bij de ambities van het Erasmus MC. Beter worden. Handen uit de mouwen DE AFDELING Als grootste afdeling KNO van Nederland beogen wij de KNO over de volle breedte met de hoogst mogelijke kwaliteit te beoefenen. De afdeling beschikt over een uitgebreid scala aan diagnostische apparatuur en doet behandelvoorstellen op basis van de laatste inzichten van wetenschappelijk onderzoek ( evidence based medicine ). We streven ernaar ons handelen zo zinvol mogelijk te maken door uit te gaan van het principe just enough medicine niet te veel, niet te weinig. De afdeling KNO bestaat uit een polikliniek, een gehoor- en spraakcentrum en een kliniek met 38 bedden. Er wordt hoogwaardige zorg geleverd in alle subspecialismen van de KNO heelkunde waaronder de oncologische hoofdhalschirugie. Binnen de afdeling heerst een verbetercultuur en er wordt, al dan niet in samenwerking met andere afdelingen, continu gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit en veiligheid en het stroomlijnen van diverse (zorg)processen in o.m. klinische paden. Bent u operatiemedewerker, verpleegkundige, fysiotherapeut of bijvoorbeeld logopedist en wilt u méér? Dan is dit een perfecte vervolgstap in uw carrière. FUNCTIE-INHOUD Physician Assistant is een vrij nieuw beroep in de gezondheidszorg. De Physician Assistant (PA) neemt bepaalde taken over van de medisch specialist in het klinische werk. De PA maakt samen met medewerkers van andere (para) medische disciplines deel uit van een behandelteam. De PA werkt altijd onder supervisie van een arts, maar voert zelfstandig helder omschreven taken uit en heeft daarbij een eigen beroepsverantwoordelijkheid. De Physician Assistant draagt bij aan de continuïteit van de zorgverlening aan de patiënt, de taakverlichting van de KNO stafleden en aan de kwaliteit van zorg. Hij/zij is een spin in het web van de medische patiëntenzorg en dus een belangrijke schakel tussen cure en care. Naar de patiënten toe is het PA als aanspreekpunt een belangrijk onderdeel van het gezicht van de afdeling. Het werkterrein van de PA KNO ligt op zowel de polikliniek, kliniek als op de OK. FUNCTIE-EISEN U heeft belangstelling om de opleiding voor Physician Assistant te volgen en u bent in het bezit van een relevante HBO opleiding op het gebied van paramedische zorg of een HBO werk- en denkniveau met een relevante MBO-opleiding. Operatieassistenten en anesthesiemedewerkers genieten de voorkeur, maar we nodigen de andere beroepsgroepen ook van harte uit om te solliciteren. U bent in staat om op diverse niveaus te communiceren. Samenwerken, initiatief en resultaatgerichtheid en de functiecompetenties coördineren, communiceren, plannen en organiseren, oordeelsvorming en leervermogen zijn de competenties die wij zoeken. ARBEIDSVOORWAARDEN Het bruto maandsalaris bedraagt, afhankelijk van opleiding en ervaring, maximaal 3.860,- (schaal 10) bij een volledige werkweek en na diplomering. De arbeidsvoorwaarden zijn conform de CAO Universitair Medische Centra (UMC). De salariëring tijdens de opleiding wordt in onderling overleg vastgesteld. INLICHTINGEN Voor meer informatie over deze functie kunt u contact opnemen met prof. dr. R.J. Baatenburg de Jong, afdelingshoofd KNO, telefoon (010) (secretariaat) of mw. J. van Wolferen, unithoofd KNO, telefoon (010) , Voor overige informatie kunt u terecht bij mw. I.I. van de Breevaart, adviseur P&O, telefoon (010) SOLLICITATIE Uw brief met curriculum vitae kunt u richten aan Erasmus MC, Clusterbureau 1, ter attentie van mw. I.I. van de Breevaart, adviseur P&O, Postbus 2040, 3000 CA Rotterdam, onder vermelding van het vacaturenummer C1. Wij ontvangen uw sollicitatie bij voorkeur per Acquisitie naar aanleiding van deze advertentie is niet gewenst. id5_erasmus_ _004.indd :43:41

4 Wordt 2011 het jaar van een nieuwe baan? Stop met solliciteren; wij doen het wel voor je! Leun achterover terwijl wij jouw nieuwe vaste baan in binnen- of buitenland regelen. Voor jou is het kosteloos. En aan het eind krijg je ook nog de overstappremie van 2000,-. Hoe we dat doen? kijk op of bel Werken als zelfstandige of liever een vast dienstverband...?

5 Flexibel in het buitenland Deze OK Operationeel staat in het teken van werken in het buitenland. Voor sommigen een onvervulde droom, voor anderen een sprong naar andere methoden. Weer anderen gaan voor de natuur en de woonmogelijkheden in een ander land. Maar uiteindelijk gaat iedereen toch om patiënten te helpen. Dezen staan in elk land centraal. Het is altijd goed om andermans keuken en culturen te bekijken, zodat je weet dat er meerdere wegen naar Rome leiden. Ik heb zelf een poosje in Zwitserland gewerkt en keek wel even op toen ik Zwitserse anesthesiemedewerkers dezelfde handelingen zag verrichten als anesthesisten in Nederland. Zij noemen zich nicht-ärztliche Anästhesisten en hebben altijd een anesthesist als achterwacht. Het vak is voor hen wel een stuk spannender, met de bijbehorende verantwoordelijkheid. Je moet het maar aandurven. Zo verdwijnt de hokjesmentaliteit. Nog een voorbeeld van anders denken: het pakket van een Zwitserse gynaecoloog bevat mammachirurgie, in Nederland het werkterrein van de algemeen chirurg. Zwitserland is een smeltkroes van culturen. Spraakverwarringen komen dan ook wel eens voor. Denk aan het woord tand. In het Duits is dat Zahn en teen is Zeh. Maak daar meervoud van en je bent al snel met een mondspreider bezig bij de voet en met een snijdende beentang in de mond, met de bijbehorende zwachtels! Daarom is het belangrijk om de taal te spreken van het land waar je werkt. Vooral op een OK, waar risicovolle situaties voorkomen en spraakverwarringen grote gevolgen kunnen hebben. Alerte, snelle reacties zijn nodig om optimaal te kunnen werken, en taal moet dan geen probleem zijn. Ik kan iedereen aanraden om eens een tijdje de eigen grenzen op te zoeken en te verleggen. Dat geeft je een rugzak met flexibiliteit voor je gehele loopbaan! OK-opleiding met de oosterburen? Zijn er voldoende overeenkomsten tussen Duitsland en Nederland voor een gemeenschappelijke opleiding tot operatieassistent? Veel leesplezier, Hennie Mulder, bestuurslid LVO Operatieassistent in Suriname Het valt nog niet mee om medische hulp te verlenen in Suriname. En niet alleen omdat je de juiste contacten moet hebben 4 OK OPERATIONEEL september 2010

6 Jaren oude breuken opereren in Ghana Reconstructie van verminkte gezichten Medische hulp na aardbeving Arthur Kleipool, orthopedisch chirurg van het OLVG, opereert in Ghana on-nederlandse aandoeningen zoals oude breuken en verwaarloosde ontstekingen. In Nigeria opereren internationale teams patiëntjes met noma. Bij deze infectieuze aandoening sterven delen van het gezicht af. Een Nederlands team verbouwde in 48 uur een verlaten Haïtiaans oogziekenhuis tot een traumacentrum met twee OK s en ging aan de slag Maori s en morfine in Nieuw-Zeeland Orthopedisch chirurg Saskia Los werkt in een Nieuw-Zeelands ziekenhuis, dat lichaamseigen materiaal bewaart voor de Maori s. Afghanistan: uitgezonden door Defensie Operatieassistent Ria van der Linden werkt voor Defensie in crisisgebieden. Tussen de ernstig gewonden behoudt ze een praktische focus. Verder in dit nummer: 4 Redactioneel 6 Nieuws 9 LVO-nieuws 10 Collega 23 Gastcolumn 38 Column Jennie Lipperts 39 Agenda en colofon OK OPERATIONEEL september

7 Tekst: Menno Goosen Bestuurslid NVAM wordt president van de IFNA Jaap Hoekman, bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Anesthesiemedewerkers (NVAM) en docent aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven, is de nieuwe president van de International Federation of Nurse Anesthetists (IFNA). Bij deze organisatie zijn 36 landen aangesloten. Hoekman werd gekozen tijdens het World Congress for Nurse Anesthesists. Het is een voorrecht en blijk van waardering voor alle anesthesiemedewerkers in Nederland dat een NVAMbestuurslid deze functie in de internationale federatie mag vervullen. OLVG plaatst hartritmemonitor als voorbereiding op hartritmechirurgie Het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam heeft als eerste Europese ziekenhuis voorafgaand aan een hartritmeoperatie een hartritmemonitor bij een patiënt geplaatst. Cardiothoracaal chirurg Shirin Lalezari plaatste de eerste preoperatieve monitor, die een maand van tevoren onder de huid wordt geplaatst. Het is een eenvoudige ingreep onder plaatselijke verdoving. Hij wordt al jaren door cardiologen uitgevoerd, maar nog nooit in het kader van een hartritmeoperatie. Onze eerste patiënt met een hartritmemonitor is succesvol geopereerd. Dankzij de monitor weten we nu dat deze patiënt sinds de operatie 90 procent minder last heeft van hartritmestoornissen. De patiënt krijgt door de monitor ook een gevoel van zekerheid en veiligheid; als hij twijfelt of er iets aan hand is, kan hij zelf bekijken of er inderdaad een ritmestoornis geregistreerd is of dat er niets aan de hand is. De gegevens worden door de patiënt iedere week eenvoudig naar het ziekenhuis verzonden via internet. Voorheen moest de patiënt op afspraak naar het ziekenhuis komen voor controle, waar dan een hartfilmpje werd gemaakt. Nu zien we op eenvoudige wijze gedurende een langere tijd voor en na de operatie hoe het met de patiënt gaat. De hartritmemonitor blijft ongeveer drie jaar zitten. Daardoor kan het hartritme een langere periode worden gevolgd. Met de continue monitoring wordt ook bekeken of eventuele medicijnen, zoals bloedverdunners, bij de patiënt gestopt kunnen worden. Het OLVG gaat de monitor voortaan standaard plaatsen bij de zestig tot tachtig patiënten die jaarlijks geopereerd worden voor atriumfibrilleren. Zwarte doos voor de operatiekamer Nederlandse onderzoekers en artsen hebben een zwarte doos voor in de operatiekamer ontwikkeld. Het principe is hetzelfde als dat van de blackbox in een vliegtuig: tijdens een operatie worden medische gegevens van de patiënt geregistreerd en de handelingen van artsen op beeld en geluid vastgelegd. Op deze manier kunnen fouten worden geanalyseerd. Het systeem slaat alle relevante gegevens tijdens kritische processen op. Naast film- en audio-opnamen worden bijvoorbeeld ook de weeënactiviteit en de hartfrequenties van moeder en kind opgeslagen. Zo is het systeem een complete medical data recorder. Volgens anesthesioloog Rob Slappendel, die het systeem mede ontwikkelde, wil het Amphia Ziekenhuis het daadwerkelijk in gebruik nemen. Andere ziekenhuizen zouden ook interesse getoond hebben. Wel moet nog goed gekeken worden naar enkele juridische aspecten. Zo moet de privacy van patiënten en artsen gewaarborgd worden. Mogelijk worden de gegevens uit de zwarte doos gekoppeld aan het medisch dossier van de patiënt. In dat geval zouden patiënten de gegevens kunnen opvragen. Ook andere ziekenhuizen werken aan het vergroten van de patiëntveiligheid met visuele middelen. Zo maakt Het Oogziekenhuis in Rotterdam gebruik van filmopnamen. Het Universitair Medisch Centrum Groningen is onlangs gestart met het filmen van bevallingen. 6 OK OPERATIONEEL september 2010

8 Hartklep vervangen via de halsader Bacteriën verstoren hechting kunstheup Het academisch ziekenhuis Maastricht is er onlangs in geslaagd via de halsader een nieuwe biologische tricuspidalishartklep te plaatsen bij een 74-jarige vrouw. Met deze operatie heeft het ziekenhuis een primeur. De patiënte had erg veel klachten en was herhaaldelijk opgenomen met hartfalen. Een heringreep om deze klep door middel van een openhartoperatie te vervangen, was gezien haar conditie niet meer mogelijk. In het Maastrichtse ziekenhuis worden al ruim twee jaar hartkleppen via een katheter vervangen, met name de aortaklep. De katheter met stent en opgevouwen hartklep wordt naar de plaats van bestemming gebracht via de liesslagader of via de punt van het hart. De ervaringen met deze nog relatief nieuwe techniek zijn goed: inmiddels zijn wereldwijd ruim vijftienduizend mensen op deze manier aan een nieuwe hartklep geholpen. Voor de tricuspidalisklep is de holle ader van de hals de ideale toegangsweg. Door middel van een prikje in de hals is de katheter naar binnen geschoven tot in het hart, ter hoogte van de tricuspidalisklep. Daar is de oude klep met een ballon opgerekt en aan de kant geduwd door de stent met daarin de nieuwe klep, gemaakt van het hartzakje van een rund. Bijzonder aan deze ingreep in Maastricht is de nauwe samenwerking tussen chirurgen en cardiologen, in dit geval tussen Leen van Garsse, cardiothoracaal chirurg, en Vincent van Ommen, interventiecardioloog. Bij 4 tot 13 procent van de patiënten met een nieuwe heup verstoren bacteriële infecties de hechting tussen kunstheup en bot. Dat stelt orthopedisch chirurg in opleiding Dirk Jan Moojen in zijn promotieonderzoek, dat hij uitvoerde aan het UMC Utrecht. Moojen onderzocht 176 patiënten uit zeven ziekenhuizen, bij wie een kunstheup vervangen moest worden omdat de prothese niet meer goed vastzat aan het bot. In al deze gevallen verklaarden artsen het loslaten door mechanische spanning en niet door een infectie. Met uitgebreide bacteriekweken en geavanceerde DNA-technieken zag Moojen bij 4 procent van de patiënten een gewone infectie; bij 9 procent vond hij aanwijzingen voor een zwakke, weinig actieve infectie. Moojen verwacht dat deze laagvirulente infecties een veel grotere rol spelen dan tot nu toe gedacht. Bacteriën verstoren de hechting tussen kunstheup en bot omdat de afweerreactie gericht tegen de ziekteverwekkers ruimte creëert tussen bot en prothese. Orthopedisch chirurgen behandelen patiënten rondom een heupoperatie preventief met antibiotica via een infuus. Ook het cement om heupen vast te zetten bevat antibiotica. Maar alleen als een sterke verdenking bestaat op een infectie stellen ze het plaatsen van de nieuwe heup uit tot na een antibioticabehandeling. In overige gevallen verwijderen ze de loszittende prothese, maken het bot schoon en plaatsen de nieuwe kunstheup in één operatie. Heeft u nieuws? Mail naar oko pera OK Nieuws Het actueelste OK-nieuws vindt u op Umc s gaan megashoppen De academische ziekenhuizen gaan samen producten inkopen, met als doel scherpere prijzen en een betere kwaliteit. Het Erasmus MC alleen al koopt voor zo n 300 miljoen per jaar in. Het volume aan gekochte artikelen van alle acht academische centra samen bedraagt maar liefst 1,8 miljard. Het gaat om onder andere wc-rollen, verband, injectienaalden, reageerbuizen, handschoenen, laboratoriumspullen en voeding. Zowel dure steriele wegwerpproducten als gewoon gips vallen onder de nieuwe inkoopregeling. Dankzij deze regeling wordt het verleden tijd dat twee umc s sterk uiteenlopende prijzen betalen voor exact hetzelfde product. Gezien het enorme volume aan goederen die de umc s kopen, zijn acht productenteams gevormd, bijvoorbeeld voor artikelen op het gebied van hartchirurgie en voeding & facilitair. Deze teams zullen 10 miljoen aan besparingen binnenhalen, zo is de verwachting. Dit geld komt weer ten goede aan de zorg. OK OPERATIONEEL september

9 Een uitdaging die je met beide handen aanpakt? Ben jij die zorgprofessional die wel van aanpakken weet? Die niet te beroerd is om elke dag weer de handen uit de mouwen te steken en het beste van zichzelf te geven? Dan ben je helemaal klaar voor TMI, dé detacheerder in de Zorg. Want daar kun je met een vast dienstverband op verschillende plekken in de zorg aan de slag. Dus pak aan, investeer in jezelf en kom eens praten. TMI is altijd op zoek naar de meest gemotiveerde mensen in de zorg, dus meld je nu aan op voor Eerste Hulp bij Overstappen. Je kunt ons ook mailen op of bellen op Eerste Hulp Bij Overstappen? Ga dan snel naar TMI_Ad_210x148,5_handschoenen.indd :38:20 Nationale Leerlingendag 2010 Donderdag 14 oktober 2010 Donderdag 14 oktober 2010 Laparoscopische techniek: theorie en praktijk Locatie: Maxima Medisch Centrum Veldhoven Nationale Leerlingendag 2010 Laparoscopische techniek: theorie en praktijk Ochtend: presentaties Middag: workshops Locatie: Ochtend: presentaties Middag: workshops Maxima Medisch Centrum Veldhoven Voor het programma en Voor het programma en inschrijven ga naar: ga naar: LVO-leden 35,- 35,- Niet leden 70,- Niet leden 70,- Nationale Leerlingendag 2010 Donderdag 14 oktober 2010 Laparoscopische techniek: theorie en praktijk Ochtend: presentaties Middag: workshops Locatie: Maxima Medisch Centrum Veldhoven Voor het programma en inschrijven ga naar: LVO-leden 35,- Niet leden 70,- Donderdag Laparosco theorie en Ochtend: pres Middag: works Locatie: Maxima Medisc Veldhoven Voor het progr inschrijven ga n LVO-leden 35,- Niet leden 70,- 8 OK OPERATIONEEL september 2010

10 Onterechte aanmaningen Helaas is er iets misgegaan bij de verwerking van de ledenadministratie. Daardoor hebben verschillende LVO-leden ten onrechte aanmaningen ontvangen. We betreuren dit ten zeerste. Eventuele dubbele betalingen zullen zo spoedig mogelijk worden gecorrigeerd. Onze oprechte excuses voor het ongemak. Hennie Mulder, penningmeester LVO LVO-informatie Charmaine Betzema, voorzitter en bestuurslid PR&V, Hennie Mulder, penningmeester en bestuurslid Media Tel.: , Jeanine Stuart, secretaris Nicole Dreessen, bestuurslid Beroepsbelangen Monique de Kort, bestuurslid Congres, Jacques Henkelman, bestuurslid Onderwijs Voorbereiding LVO-congres februari 2011 Mijn naam is Petra Noya. Sinds februari 2010 ben ik lid van de congrescommissie. Ik werk als operatieassistent in het thoraxcentrum van het Erasmus MC te Rotterdam. Hier worden alle soorten openhart- en longoperaties uitgevoerd. Het Erasmus MC is een van de drie centra in Nederland die hart- en longtransplantaties en kinderhartchirurgische ingrepen mogen uitvoeren. Sinds december 2009 zijn de thoraxchirurgie en de interventiecardiologie gevestigd op één afdeling, waardoor er een betere overlegstructuur is. Het valt me op dat er tijdens het jaarlijkse LVO-congres te weinig aandacht is voor cardiothoracale chirurgie. Door me in te zetten voor de LVO hoop ik te bereiken dat er in de toekomst meer aandacht aan wordt besteed. Tijdens het 25-jarig jubileum bieden wij op het komende congres een diversiteit aan onderwerpen. Er zal onder andere worden gesproken over harttransplantaties. Eurotransplant zal vertellen over de procedure van een orgaantransplantatie. Ook zal er aandacht zijn voor een nieuwe ingreep om de mitralisklep via de schouder te benaderen. Het congres vindt plaats op 17 en 18 februari 2011 in het MECC te Maastricht, een nieuwe locatie. De woensdagavond wordt een avond om alvast richting het zuiden te rijden. Een verrassend avondprogramma ligt in het verschiet. Net als de vorige keer is er op de donderdagmiddag een sponsorloop. De opbrengst zal dit jaar gaan naar de stichting Spieren voor Spieren. Kortom: het wordt een boeiend congres. Wij nodigen u als beroepsgroep dan ook van harte uit om ons congres bij te wonen. Het heft in handen, nu en in de toekomst. LVO TELEFOONNUMMER: van maandag t/m zaterdag van 9.00 tot uur Adres: LVO, Postbus 552, 9700 AN Groningen Lid worden van de LVO? Surf naar of bel met Opzegging van lidmaatschap dient voor 1 oktober schriftelijk te gebeuren het lidmaatschap wordt dan per 1 januari van het jaar daarop beëindigd. adressen Internet: Lidmaatschap opzeggen: Secretariaat LVO Postbus 552, 9700 AN Groningen Ik had geen idee waar ik aan begon, maar ik ken nu mijn bestemming OK OPERATIONEEL september

11 10 OK OPERATIONEEL september 2010

12 Saskia Gooren: In Kenia steriliseren ze nog in dozen Verbaasd keek operatieassistent Saskia Gooren (32) twee jaar geleden rond in de OK van een Keniaans ziekenhuis. Gewend aan de state-of-the-artsituatie in het UMC Utrecht, maakten de basic omstandigheden waarin haar Keniaanse collega s werken haar nederig. Tekst: Marieke Los Foto s (incl. cover): Johannes Abeling Wat deed jij in 2008 in Kenia? Ik wilde eens een tijdje iets anders gaan doen, iets wat niet direct met de zorg te maken had. Een vriend had al eens als vrijwilliger in een Braziliaans weeshuis gewerkt en ging dat werk weer doen, maar nu in Kenia. Ik schraapte al mijn vakantiedagen bij elkaar en ben een maand meegegaan. Met koffers vol kinderkleding en speelgoed, onder andere door mijn collega s in het UMC Utrecht verzameld, én ingezameld geld. Het was een bijzondere tijd. Je bent in Kenia ook in een ziekenhuis geweest. Een verpleegkundige die aan het weeshuis was verbonden, werkte ook in het plaatselijke ziekenhuis. Zij heeft mij een hele dag op sleeptouw genomen. Ik ging op de OK vijftig jaar terug in de tijd. Steriliseren gebeurt heel ouderwets in dozen, ze werken er met een anesthesietoestel van vijftig jaar oud, ze wassen nog met Betadine Scrub. Een downflow hebben ze niet, ze zetten gewoon de deuren naar de naastgelegen koffiekamer open. Mocht je bij een operatie aanwezig zijn? Ze werken daar onder bijna middeleeuwse omstandigheden. Maar ik mocht niet bij een operatie komen kijken in verband met de privacy van de patiënt. Opmerkelijk, nietwaar? In Nederland komen er regelmatig gasten meekijken op de OK. Verpleegkundigen, collega s uit andere ziekenhuizen of mensen van firma s. Ik vond het wel jammer. Gelukkig heb ik wel lang met het hoofd OK kunnen praten. Zij was erg geïnteresseerd toen ik vertelde dat ik in het UMC Utrecht veel bij neurochirurgie sta. Ze vertelde dat eens in de week een operatieteam uit Nairobi de neurochirurgische ingrepen kwam doen. Toen zij hoorde dat het UMC Utrecht als enige Nederlandse ziekenhuis bypassoperaties in het hoofd uitvoert, viel haar mond open. Dat was voor haar onvoorstelbaar, dat dat überhaupt kan. Als je in Kenia een geruptureerd aneurysma in je hoofd hebt, ga je sowieso dood. Heb je na je ervaringen in Kenia nog plannen om nog eens terug te gaan? In eerste instantie niet echt. Het kost ontzettend veel organisatie en al je vakantiedagen om een maand weg te gaan. Maar tijdens het laatste LVO-congres begin dit jaar hoorde ik over het werk van Mercy Ships. Zij voeren onder andere hersteloperaties uit bij vrouwen die incontinent zijn geworden na een bevalling en daarom volledig verstoten worden door hun omgeving. Mercy Ships draait op vrijwilligers. Toen begon het wel te kriebelen. Wie weet komt het er toch weer eens van. In het UMC Utrecht zit je, naast je werk als operatieassistent, ook niet stil. Ik heb sinds twee jaar een senior functie. Met collega s pak ik projecten aan ter verbetering van de kwaliteit van de zorg en die van het onderwijs.. Ons eerste project was de implementatie van de briefing en de time-outprocedure en sign-out. Daarna zijn we aan de slag gegaan met een project om de hygiëne op de OK te verbeteren. En momenteel ben ik samen met de senior functionaris van de Spoedeisende Hulp bezig met een project om de overdracht van de spoedpatiënten van de SEH naar de OK te optimaliseren. Ik vind deze functie naast mijn werk in de OK erg boeiend. Het is geweldig om samen met collega s uit het hele ziekenhuis te werken aan verbeteringen. OK OPERATIONEEL september

13 Nederlands-Duitse OK-opleiding: goed idee? Nederlanders moeten initiatief durven nemen, Duitsers moeten vooral doen wat hun gevraagd wordt. Zijn er voldoende overeenkomsten tussen de twee buurlanden voor een grensoverschrijdende OK-opleiding? Tekst: Antonia Ebert, CATHRIN Peters, Anouk SPANJers, BeDRIJFSCOMMuNICATIe, RADBOud moeten leerling-operatieassistenten bepaalde eigenschappen en vaardigheden in huis hebben. Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen die van Nederlandse en die van Duitse leerlingen? Overeenkomsten Eigenschappen en vaardigheden die universiteit Nijmegen Foto: Istockphoto (BeeldbeweRKING Hans Jansens) (*) De gebruikte FOTO dient slechts ter illustratie van het ARTIKel. De personen op de FOTO ZIJN niet gekleed VOLGens de geldende kledingvoorschriften voor de OK. Het zou mooi zijn: samenwerken met Duitsland om het tekort aan operatieassistenten op te vangen. Duitsland heeft namelijk geen personeelstekort op de OK s en het is voor Duitse operatieassistenten aantrekkelijk om in Nederland te komen werken, omdat hier het salaris hoger is. Een onderzoeksgroep van de opleiding Bedrijfscommunicatie aan de Radboud Universiteit Nijmegen heeft zich verdiept in de mogelijkheden van een gezamenlijke opleiding tot operatieassistent. Dit gebeurde in opdracht van werkgeversvereniging Salus Gelria. Voor het onderzoek zijn Nederland en Duitsland op drie punten met elkaar vergeleken. Eerst zijn de eigenschappen en vaardigheden van succesvolle Nederlandse en Duitse leerling-operatieassistenten in kaart gebracht en is gekeken in hoeverre die overeenkomen. Vervolgens zijn de inserviceopleidingen tot operatieassistent van beide landen met elkaar vergeleken, om te achterhalen of er genoeg overeenkomsten zijn voor het opstarten van een gezamenlijke opleiding. Ten slotte is gekeken of operatieassistenten in Nederland en Duitsland dezelfde taken hebben. Er werd goed aan het onderzoek meegewerkt door de betrokken instellingen: in Nederland het UMC St Radboud en het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, en in Duitsland het St. Willibrord-Spital in Emmerich en de Medical School academia chirurgica in Düsseldorf. Hierdoor konden de overeenkomsten en verschillen goed in kaart worden gebracht. Er zijn interviews afgenomen met operatieassistenten, docenten en praktijkbegeleiders. Daarnaast zijn twee operaties geobserveerd. Voor een vergelijking van de opleidingen is een bureauanalyse uitgevoerd. De leerling-operatieassistent Om de opleiding succesvol af te ronden 12 OK OPERATIONEEL september 2010

14 voor succesvolle Nederlandse en Duitse leerling-operatieassistenten overeenkomen, zijn zelfdiscipline, lichamelijke gezondheid en houden van hard werken. De opleiding bestaat namelijk voor een groot gedeelte uit praktijk, wat een behoorlijke inspanning van de leerling vergt en erg vermoeiend kan zijn. Om deze reden is het ook van belang dat de leerling een goede balans tussen werk, privé en leren vindt. Deze balans wordt bevorderd door een uitlaatklep naast de opleiding, bijvoorbeeld in de vorm van sport, wat eveneens de fysieke gesteldheid ten goede komt. Omdat het beroep operatieassistent vrij technisch van aard is, kunnen succesvolle leerlingen goed met instrumenten omgaan en beschikken zij over technisch inzicht. Door de continue veranderingen wat betreft apparatuur en behandelingsmethoden, moeten succesvolle leerlingen uiteraard ook openstaan voor innovaties. Op de operatiekamer wordt altijd in een team gewerkt. Daarom moeten leerlingen teamplayers zijn. Daar hoort ook bij dat zij kritiek kunnen geven en ontvangen en voor zichzelf kunnen opkomen. Immers, tijdens de operatie kan de chirurg op een harde toon spreken, die niet altijd gerechtvaardigd is en waartegen leerlingen bestand moeten zijn. Voldoende doorzettingsvermogen is een andere eigenschap waarover leerlingen moeten beschikken gedurende de verschillende periodes van de opleiding. Doorzettingsvermogen heeft daarbij betrekking op het volhouden van het opleidingstraject ( Als je echt iets wilt, dan kun je het ook ), maar ook op het verdedigen van de professionele positie binnen het team. Een van de geïnterviewde operatieassistenten zegt hierover: We zijn dan wel de assistenten, maar hebben soms ook goede inzichten. Daarnaast vraagt het werk op de operatiekamer om accuratesse, organisatievermogen en concentratievermogen. En om flexibiliteit, zodat goed ingespeeld kan worden op het verloop van een operatie. Soms maken leerlingen heftige gebeurtenissen mee, zoals het onverwachte overlijden van een jonge patiënt op de operatietafel. Succesvolle leerlingen nemen deze gebeurtenissen niet mee naar huis en beschikken over een gezonde dosis nuchterheid. Ten slotte is zelfreflectie een belangrijke eigenschap die Nederlandse en Duitse succesvolle leerlingen gemeen hebben, waardoor ze in staat zijn om hun leerproces zelf nauwlettend in de gaten te houden. Nederland Er zijn eigenschappen en vaardigheden die Nederlandse leerlingen wel moeten hebben, maar die niet van Duitse leerlingen verwacht worden. Zo bleek uit de interviews dat Nederlandse leerlingen hiërarchie moeten kunnen accepteren. Artsen staan toch een stukje hoger op de ladder, aldus een geïnterviewde Nederlandse operatieassistent. Dat het accepteren van hiërarchie expliciet door de operatieassistenten wordt genoemd, is waarschijnlijk te wijten aan onze cultuur; in Duitsland wordt hiërarchie als vanzelfsprekend ervaren. Hoewel Nederlandse leerlingen hiërarchie moeten kunnen accepteren, moeten zij wel proactief, extravert en verbaal sterk zijn. Communicatievaardigheden zijn ook van belang. Globaal spreek je dezelfde taal in een operatiekamer, maar eigenlijk ook weer niet; iedereen heeft verschillende belangen. Daarmee doelt de geïnterviewde op de verschillende belangen van anesthesisten, chirurgen en OK OPERATIONEEL september

15 Eén telefoontje zet alles in beweging. Het proces voor en tijdens de operatie wordt steeds complexer. Kwaliteit moet de complexiteit bijhouden. Biomet kan hierbij helpen. Door u, voor zover het in ons vermogen ligt, zorg uit handen te nemen. Onze interne en externe medewerkers hebben kennis en kunde van zaken. Hun snelle en gedegen adviezen moeten het voorbereiden van de ingreep makkelijker maken. Daarnaast stellen wij een zeer ruim assortiment en top bruikleensets met bijbehorende handboeken beschikbaar. Ook onze begeleiding en assistentie kunnen tijdens de ingreep het verschil maken. Interesse? Eén telefoontje kan alles in gang zetten OK OPERATIONEEL september 2010 MOBIEL MET

16 operatieassistenten. De anesthesist moet de patiënt in leven te houden, terwijl de chirurg zo goed en effectief mogelijk wil opereren. Succesvolle Nederlandse leerling-operatieassistenten durven meer initiatief te nemen, waardoor zij het operatieverloop in sterkere mate bepalen dan Duitse leerlingen. Verder zijn intrinsieke motivatie, stressbestendigheid en het vermogen om fouten toe te geven voor Nederlandse leerlingen van belang. Duitsland Anderzijds zijn er ook eigenschappen en vaardigheden waarover succesvolle Duitse leerlingen beschikken, maar Nederlandse leerlingen niet. Van Duitse leerling-operatieassistenten wordt verwacht dat zij zich volgens de regels gedragen en daarbij veel belang hechten aan punctualiteit en eerlijkheid. Natuurlijk moeten Nederlandse leerlingen de regels ook naleven, maar in Duitsland wordt het belang hiervan extra benadrukt. Zoals een Duitse docent met een knipoog zegt: De ideale leerling doet wat je hem of haar vraagt. Daaraan voegt de docent toe dat een leerling ook weerstand moet kunnen bieden. Een leerling moet ook tegen een arts durven ingaan. Bijvoorbeeld als die op een onfatsoenlijke manier iets vraagt. De leerling moet de arts dan wel kenbaar kunnen maken dat die zich onfatsoenlijk gedraagt. Een succesvolle leerling laat dus niet over zich heen lopen. Ten slotte blijkt uit de interviews dat succesvolle Duitse leerlingen bereid zijn om te blijven leren. De opleiding Uit het onderzoek is gebleken dat er veel overeenkomsten bestaan tussen de opleidingen tot operatieassistent in Nederland en die in Duitsland. Zo wordt de opleiding in beide landen als best pittig ervaren. Een Nederlandse operatieassistent verwoordt het als volgt: De opleiding tot operatieassistent is toch een ander soort opleiding dan normaal. Een Duitse operatieassistent herinnert zich haar eerste dag nog precies: Het ging meteen door tot s avonds zes uur, het was keihard. Er bestaan ook structurele overeenkomsten tussen beide opleidingen. Deze betroffen de aard van de opleiding (in service), de toelatingseisen, de structuur en de duur van de opleiding, het theorie- en praktijkgedeelte, de begeleiding bij het theoriegedeelte, de vakken en het beroepsperspectief. De verschillen tussen de opleidingen werden gevonden in de kosten, de toetsing, de begeleiding in de praktijk en het salaris. In Nederland worden namelijk alle kosten die gerelateerd zijn aan de opleiding door het ziekenhuis betaald, terwijl in Duitsland de leerlingen de kosten moeten betalen. Daarnaast ontvangen leerlingen in Duitsland nog geen salaris tijdens de opleiding en blijft het salaris na het afronden van de opleiding lager dan in Nederland. Nederlandse leerlingen moeten in tegenstelling tot Duitse leerlingen aan het einde van de opleiding een scriptie schrijven. Andere toetsen komen wel overeen. Bij het praktijkgedeelte krijgen leerlingen in Nederland een vaste begeleider toegewezen. Duitse leerlingen krijgen een vaste begeleider of worden door iedereen op de operatiekamer begeleid. Dat hangt af van het ziekenhuis. De taken De operatieassistent is als het ware de regisseur op de operatiekamer. Dit betekent dat de operatieassistent de chirurg voor moet zijn en altijd goed op de situatie moet kunnen inspelen, zodat de chirurg nooit hoeft te wachten en altijd verder kan gaan met opereren. Zowel in Nederland als in Duitsland heeft een operatieassistent dezelfde drie hoofdtaken, namelijk instrumenteren, assisteren en omlopen. Ook wordt in beide landen op dezelfde manier invulling gegeven aan de subtaken van deze drie hoofdtaken. De sfeer op de operatiekamer is zowel in Nederland als in Duitsland afhankelijk van het soort operatie, de chirurg en het team. Niet alleen bij ons in Nederland, maar ook bij onze oosterburen wordt de sfeer meestal als rustig en gemoedelijk ervaren. Bij routinematige operaties wordt de muziek aangezet en wordt bijgekletst, waardoor het soms net is alsof je in de kroeg staat. Als er echter fouten gemaakt worden of complicaties optreden, kan de sfeer behoorlijk beladen worden. Dan wordt er met een harde toon gesproken en worden er verwijten gemaakt. In Duitsland blijkt dit echter duidelijker en vaker voor te komen dan in Nederland. Volgens een Duitse operatieassistent kun je maar beter niet al te gevoelig zijn, omdat chirurgen ook wel eens tegen je gaan schreeuwen of met instrumenten gaan gooien als iets niet lukt. Veelbelovende mogelijkheid De gevonden overeenkomsten tussen Nederland en Duitsland geven een positieve indicatie voor een grensoverschrijdende samenwerking bij de opleiding tot operatieassistent. In Duitse ziekenhuizen hebben operatieassistenten volgens eigen zeggen al positieve ervaringen met Nederlands-Duitse samenwerking op de operatiekamer. Waarmee echter wel rekening gehouden moet worden, zijn taalbarrières. Het tweetalig opleiden van leerlingen zou een mogelijke oplossing bieden voor dit probleem. Het opstarten van een gezamenlijke Nederlands-Duitse opleiding tot operatieassistent lijkt daarom een veelbelovende mogelijkheid om het tekort aan operatieassistenten op te lossen. Literatuurtip Beemsterboer, I. (2009). Persoonlijke eigenschappen van leerlingen als voorspellers van individueel succes in verpleegkundige opleidingen.

17 Nederlands team OLVG in Ghana Kennisoverdracht staat voorop Orthopedisch chirurg Arthur Kleipool van het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) in Amsterdam, heeft al vijf keer met een Nederlands medisch team in Ghana gewerkt. Nog steeds vindt hij het bijzonder om in deze totaal andere cultuur te opereren. Het is een uitdaging om oplossingen te bedenken voor zaken die op het eerste gezicht onmogelijk lijken. Tekst: Linda VAN Pelt Foto s: Arthur KleIPOOL en team en blikveldverbredend. Zo omschrijft Grensverleggend orthopedisch chirurg Arthur Kleipool zijn ervaringen in een Afrikaans ziekenhuis. Het St. Joseph Ziekenhuis in Effiduase-Koforidua om precies te zijn, een orthopedisch en traumatologisch ziekenhuis 150 kilometer ten noorden van de Ghanese hoofdstad Accra. Sinds 2005 werkt Kleipool daar elk jaar een halve maand via de stichting Care to Move, in een team van het OLVG uit Amsterdam. In het West-Afrikaanse land wordt Kleipool geconfronteerd met aandoeningen die je in Nederland niet meer ziet, zoals jarenlang verwaarloosde ontstekingen, oude breuken en vergroeiingen. Ghanezen leggen vaak lange afstanden te voet af. Vooral langs tweebaanswegen, waar de auto s snelheden van 80 of zelfs 90 kilometer per uur halen. Het is in zo n situatie onvermijdelijk dat voetgangers regelmatig worden aangereden. In veel gevallen is er geen ziekenhuis in de buurt. Bovendien is behandeling in een ziekenhuis voor de meeste Ghanezen onbetaalbaar, en opname al helemaal. De kosten die hiermee gemoeid zijn rond de 400 euro bedragen een gemiddeld jaarsalaris. Mensen zoeken hooguit hun heil bij een lokale kruidendokter, schetst Kleipool de status-quo. Het gevolg is dat veel mensen noodgedwongen met een breuk blijven doorlopen. Dit heeft kwalijke gevolgen. Zo kwam er vorig jaar op ons spreekuur een man die al zo n negentien jaar een onbehandelde ontsteking aan zijn voet had. Dat was uitgemond in een abces ter grootte van een voetbal. Reken maar dat het gecompliceerd is om zoiets te behandelen. Verkeerde kanalen Arthur Kleipool hoopt dat de gelden die de Europese Unie ter beschikking stelt voor het oprichten van een ziektekostenverzekering in Ghana de situatie zullen verbeteren. Daarop durft hij echter niet blindelings te vertrouwen. Ghana ontwikkelt zich wel, maar in een langzamer tempo dan Nederland en andere westerse landen die al een voorsprong hebben. De achterstand wordt dus nimmer ingelopen, voorspelt hij. De orthopedisch chirurg vindt dit een kwalijke zaak. Zeker als je bedenkt hoeveel ontwikkelingshulp Ghana ontvangt. Het meeste geld komt helaas bij de verkeerde mensen terecht en wordt via de verkeerde kanalen verkeerd besteed. Op die manier wordt het verschil tussen arm en rijk gaandeweg groter. Het is hoog tijd dat dit een halt wordt toegeroepen. Maar dat ligt politiek gevoelig. Care To Move, opgericht in april 2005, is een officieel kanaal om de gezondheidssituatie in Ghana te verbeteren. De stichting wil vakinhoudelijke, medische en organisatorische expertise uitwisselen op het gebied van zorg rond het bewegingsapparaat. Daarvoor wordt iedere twee maanden twee weken een Nederlands team ingezet in het St. Joseph Ziekenhuis. Het St. Joseph heeft een centrumfunctie voor orthopedie en traumatologie in de Eastern Region, een gebied met ongeveer twee miljoen inwoners. De teams realiseren gemiddeld vijftig operaties en besteden aandacht aan training en opleiding van de house doctors (coassistenten) en residents (artsen in opleiding) van dit ziekenhuis. De teams Al voordat Care To Move werd opgericht, was een orthopedisch chirurg uit het 16 OK OPERATIONEEL september 2010

18 OLVG op persoonlijke titel actief in het St. Joseph Ziekenhuis. Dr. W.J. Willems kwam met de Ghanese kliniek in contact via zijn zoon, die indertijd ontwikkelingswerk deed in Accra. De inzet van dr. Willems bleef beperkt tot een eenmalige actie in Pas vijf jaar later kreeg de hulp vanuit Nederland een structureel karakter. Via de stichting Care to Move kwam orthopedisch chirurg dr. Bernard Jansen uit het Reinier de Graaf Ziekenhuis in Delft in contact met het orthopedisch en traumatologisch centrum in Koforidua. De medisch specialistische teams die naar Ghana gaan, bestaan uit een orthopedisch chirurg en chirurg-traumatoloog, operatieassistenten, anesthesiemedewerkers en fysiotherapeuten. De participerende Nederlandse ziekenhuizen die dergelijke mobiele teams mobiliseren, zijn naast het OLVG en het Reinier de Graaf Ziekenhuis onder meer de Isala klinieken uit Zwolle, het Westfriesgasthuis uit Hoorn, het Leids Universitair Medisch Centrum, het UMC Utrecht en het St. Elisabeth Ziekenhuis uit Tilburg. Schaarse specialisten Het St. Joseph is in de jaren vijftig van de vorige eeuw gebouwd door de Brothers of St. John of God, een lekenbroederorde die zich wijdt aan het bouwen van ziekenhuizen en het verzorgen van zieken. Het oorspronkelijke St. Joseph Ziekenhuis heeft circa 150 bedden, drie operatiekamers, een gipskamer, een revalidatieafdeling, een polikliniek en een administratiegebouw. Naast het ziekenhuis bevinden zich een kerk, een eetkamer, een kapel en een afdeling met kamers voor de broeders van de orde en voor gasten. Alles valt onder de vlag van het Vaticaan en heeft dus een katholiek karakter, vertelt Arthur Kleipool. Sinds 1980 zwaait een Spaanse orthopedisch chirurg, dr. Casals, de medische scepter in het St. Joseph. Voornamelijk dankzij zijn uitstekende chirurgische technieken en grote kennis van afwijkingen van het bewegingsapparaat heeft het ziekenhuis een goede naam opgebouwd tot ver buiten de regio. Inmiddels heeft dr. Casals zijn functie wegens gezondheidsklachten moeten neerleggen. Door de schaarse opleidingsmogelijkheden in Ghana was het moeilijk om opvolging voor de Spaanse orthopeed te garanderen. Kleipool: De meeste specialisten zien geen andere weg dan te studeren in het buitenland, bijvoorbeeld in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. In veel gevallen blijven ze daar werken als ze zijn afgestudeerd. Op die manier komt de opgebouwde kennis nog niet ten goede aan Ghana, terwijl dat land die expertise zo hard nodig heeft. Naarmate het lastiger is om internationaal aan de slag te gaan, keren echter meer goed opgeleide Ghanese medisch professionals terug naar hun land. Momenteel zijn er drie jonge orthopedisch chirurgen, respectievelijk opgeleid in Duitsland, Rusland en Ghana zelf, die gezamenlijk het estafettestokje van dr. Casals kunnen overnemen. Nuttige inzet De wachtlijst wegwerken, benoemt Arthur Kleipool een belangrijke doelstelling van de missie van de Nederlandse ziekenhuizen in Ghana. Maar in het programma van Care To Move staat kennisoverdracht voorop. Het is het streven dat het St. Joseph zich in 2012, uiterlijk 2014, heeft ontwikkeld tot een zelfstandig draaiend ziekenhuis voor orthopedie en traumatologie in de Eastern Region. Het ziekenhuis moet dan volledig door Ghanese artsen worden geleid op alle gebieden van de gezondheidszorg: van preventie tot diagnostiek, van behandeling tot opleiding. Kleipool is ervan overtuigd dat de Nederlandse inzet nuttig is geweest. Zo kunnen we ons over een aantal jaren met een gerust hart terugtrekken uit Ghana. Dan is ons Afrikaanse werk overigens nog lang niet ten einde. Er zijn al voorbereidingen voor een vervangend project, bijvoorbeeld in Ivoorkust of Tanzania. Bouwen aan de toekomst De hulp vanuit Nederland blijft niet beperkt tot medische. Een Rotterdamse bouwmaatschappij (die anoniem wenst te blijven) heeft geld bijeengebracht voor de bouw van een nieuw ziekenhuis, naast het St. Joseph. Halverwege dit jaar is de nieuwe huis- Arthur Kleipool (links) en collega Frank de Nies. Patiënten komen vooral in het St. Joseph vanwege: trauma s: acute trauma s, malunions en pseudoartrose; infecties, met name osteomyelitis; degeneratieve afwijkingen: artrose; geboortetraumata en congenitale afwijkingen: paralyse van Erb-Duchenne, amelie, dysmelie, klompvoeten, standsafwijkingen. OK OPERATIONEEL september

19 vesting opgeleverd. Die heeft net zo veel bedden als het oude ziekenhuis, maar vier operatiekamers en een afdeling voor spoedeisende hulp. Gelijk met de ingebruikname van het nieuwe ziekenhuis wordt de bestaande huisvesting grondig gereviseerd, zodat in de toekomst de capaciteit verdubbeld kan worden. Arthur Kleipool hoopt dat de bouw van het nieuwe ziekenhuis en de modernisering van het bestaande ook zorgt voor een flinke verbeterslag op het terrein van de twee grootste struikelblokken in de Ghanese ziekenhuiswereld: hygiëne en steriliteit. Culturele ommezwaai Het bijzondere van tijdelijk de grens van je werkveld verleggen naar een ander land, vindt Arthur Kleipool het wennen aan een totaal andere cultuur. Het staat buiten kijf dat de omstandigheden in Nederland niet te vergelijken zijn met die in Ghana. Het instrumentarium daar is naar onze maatstaven behoorlijk verouderd. Het is een uitdaging om dan toch oplossingen te bedenken voor zaken die op het eerste gezicht onmogelijk lijken. Improviseren kun je leren. Zo was er in het St. Joseph wel een apparaat om de in het bot bevestigde pennen voor beenfracturen te verwijderen, maar geen instrument om die pennen te bevestigen. Toen hebben we maar met een creatieve toepassing dezelfde apparatuur gebruikt voor aanbrengen en verwijderen. Door ervaring wijs geworden nemen de Nederlandse teams ook eigen materialen mee, zoals antibiotica en steriele handschoenen en jassen. Verder gaat er dankzij de bemiddeling van Care To Move regelmatig groter materieel zoals gereviseerde operatietafels en boren en zagen vanuit Nederland naar Ghana. Het ontbreken van materialen is niet de enige bottleneck, benadrukt Arthur Kleipool. In Ghana heerst een zogeheten krijgcultuur. De magazijnen liggen vol met spullen, maar ze weten niet hoe ze er praktisch mee moeten omgaan. Er liggen bijvoorbeeld externe fixateurs in bosjes in dozen. En ze hebben er grote hoeveelheden afdekmaterialen van papier en plastic; dezelfde als wij in Nederland gebruiken. In Ghana bewaren ze die voor zwaardere tijden. Ik hoop dat het ons lukt de culturele ommezwaai te stimuleren om materialen daadwerkelijk te gebruiken. Ook dat is een belangrijke missie. Kijk voor meer informatie op 18 OK OPERATIONEEL september 2010

20 OK OPERATIONEEL september

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

Een loopbaan bij het Thoraxcentrum Rotterdam. a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Een loopbaan bij het Thoraxcentrum Rotterdam. a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a Een loopbaan bij het Thoraxcentrum Rotterdam a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a Het ziekenhuis in een ziekenhuis Het Thoraxcentrum van het

Nadere informatie

Polikliniek Cardiologie en Thoraxchirurgie

Polikliniek Cardiologie en Thoraxchirurgie Centrumlocatie U heeft van uw arts een verwijzing gekregen voor de cardioloog. De cardioloog onderzoekt en behandelt patiënten onder andere op de polikliniek Cardiologie. Waarschijnlijk is u hierover al

Nadere informatie

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond!

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius Operatieassistent & anesthesiemedewerker Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Mensen opleiden vinden we belangrijk in Laurentius. Daarom

Nadere informatie

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl Plastische chirurgie Bovenbeenlift www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PLA004 / Bovenbeenlift / 13-11-2015 2 Bovenbeenlift U hebt met de plastisch

Nadere informatie

Informatie over de gang van zaken op de afdeling

Informatie over de gang van zaken op de afdeling Chirurgie / Orthopedie Afdelingsinformatie Informatie over de gang van zaken op de afdeling Inleiding In deze folder vindt u informatie over een opname op de afdeling Chirurgie/Orthopedie. Op deze afdeling

Nadere informatie

Verwijderen van bevestigingsmateriaal na een botbreuk operatie

Verwijderen van bevestigingsmateriaal na een botbreuk operatie Orthopedie Verwijderen van bevestigingsmateriaal na een botbreuk operatie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Pre-operatieve screening en anesthesie... 3 Verdoving... 4 Voorbereiding... 4 De opname... 4

Nadere informatie

Kijkoperatie van de knie (meniscus)

Kijkoperatie van de knie (meniscus) Kijkoperatie van de knie (meniscus) Informatie voor patiënten F0073-1011 juni 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus

Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is een hallux valgus? 1 Waarom een operatie? 1 Voor de opname 2 2 Opname

Nadere informatie

Correctie van de grote teen Hallux valgus

Correctie van de grote teen Hallux valgus Correctie van de grote teen Hallux valgus Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 1123 Inleiding U wordt binnenkort in het Albert Schweitzer Ziekenhuis opgenomen voor een operatie aan uw grote

Nadere informatie

Verwijderen van de sternumdraden

Verwijderen van de sternumdraden Cardiothoracale chirurgie Verwijderen van de sternumdraden www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CTC006 / Verwijderen van de sternumdraden / 10-10-2013

Nadere informatie

POLIKLINIEK UROLOGIE 17181

POLIKLINIEK UROLOGIE 17181 POLIKLINIEK UROLOGIE 17181 Inleiding U bent verwezen naar de polikliniek Urologie van het Sint Franciscus Gasthuis. In deze folder willen wij u wegwijs maken met de gang van zaken op de polikliniek. De

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Artrodese Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Bij u is in één of meer gewrichten in uw hand of pols artrose vastgesteld.

Nadere informatie

Tepelreconstructie Radboud universitair medisch centrum

Tepelreconstructie Radboud universitair medisch centrum Tepelreconstructie In overleg met uw behandelend arts is een afspraak gemaakt voor tepelreconstructie onder plaatselijke anesthesie (verdoving). Deze ingreep vindt plaats op de poliklinische operatiekamer

Nadere informatie

Artroscopisch herstel van de schouderstabiliteit

Artroscopisch herstel van de schouderstabiliteit Artroscopisch herstel van de schouderstabiliteit Informatie voor patiënten F0184-1011 februari 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren Radboud universitair medisch centrum

Ziekte van Dupuytren Radboud universitair medisch centrum Ziekte van Dupuytren Algemeen De ziekte van Dupuytren is twee eeuwen geleden voor het eerst beschreven door de Franse chirurg Baron Guillaume Dupuytren. De ziekte van Dupuytren begint meestal met een

Nadere informatie

Hallux valgus-operatie Operatie bij een afwijkende stand van de grote teen

Hallux valgus-operatie Operatie bij een afwijkende stand van de grote teen Hallux valgus-operatie Operatie bij een afwijkende stand van de grote teen Hallux valgus-operatie U heeft met uw orthopedisch chirurg afgesproken dat u binnenkort wordt opgenomen voor een operatie aan

Nadere informatie

Poliklinische operatie Plastische Chirurgie

Poliklinische operatie Plastische Chirurgie Poliklinische operatie Plastische Chirurgie In overleg met uw behandelend arts is een afspraak gemaakt voor een chirurgische ingreep onder plaatselijke anesthesie (verdoving). Deze ingreep vindt plaats

Nadere informatie

Scheur van uw achillespees Achillespeesruptuur

Scheur van uw achillespees Achillespeesruptuur Scheur van uw achillespees Achillespeesruptuur Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Ligging en functie van de achillespees 1 Een achillespeesruptuur 1 Diagnose en onderzoek 1 De behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

dagopname op de afdeling dagbehandeling

dagopname op de afdeling dagbehandeling patiënteninformatie dagopname op de afdeling dagbehandeling In overleg met uw arts heeft u besloten tot opname op de afdeling Dagbehandeling in het Onze lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG). Op de afdeling Dagbehandeling

Nadere informatie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Chirurgie september 2013 pavo 0323 Inleiding In het menselijk lichaam zitten zeer veel verschillende botten, die op verschillende

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Physician Assistant De Physician Assistant (PA) is een hoogopgeleide medische professional

Nadere informatie

Plastische chirurgie Borstreconstructie

Plastische chirurgie Borstreconstructie Plastische chirurgie Borstreconstructie Deze brochure is bedoeld voor vrouwen die in aanmerking komen voor een borstreconstructie. Van uw plastisch chirurg hebt u hierover informatie gekregen. In deze

Nadere informatie

Een borstreconstructie

Een borstreconstructie Een borstreconstructie Informatie voor patiënten die borstreconstructie overwegen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen De verschillende mogelijkheden van borstreconstructie 1 Directe

Nadere informatie

Tennisarm / Golfersarm

Tennisarm / Golfersarm Tennisarm / Golfersarm Algemeen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat bij u een kleine operatie aan de arm wordt verricht. In deze folder leest u hoe de operatie in Bernhoven wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Borstreconstructie. Afdeling Plastische Chirurgie

Borstreconstructie. Afdeling Plastische Chirurgie Borstreconstructie Afdeling Plastische Chirurgie Borstreconstructie Deze brochure is bedoeld voor vrouwen die in aanmerking komen voor een borstreconstructie. Van uw plastisch chirurg hebt u hierover informatie

Nadere informatie

Hersteloperatie van een scheur in één van de pezen van de rotatoren manchet

Hersteloperatie van een scheur in één van de pezen van de rotatoren manchet Hersteloperatie van een scheur in één van de pezen van de rotatoren manchet Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is de rotatoren manchet? 1 Waarom een operatie van de rotatoren manchet?

Nadere informatie

Operatief verwijderen van osteosynthesemateriaal Plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm

Operatief verwijderen van osteosynthesemateriaal Plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm Operatief verwijderen van osteosynthesemateriaal Plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm 1 Uw arts heeft met u besproken dat het osteosynthesemateriaal (plaat, pen en/of schroeven) in uw been, enkel

Nadere informatie

De endoscopische neusoperatie FESS

De endoscopische neusoperatie FESS De endoscopische neusoperatie FESS Albert Schweitzer ziekenhuis polikliniek KNO april 2015 pavo 0539 Inleiding Uw arts heeft met u besproken dat er een endoscopische operatie aan uw neusbijholten moet

Nadere informatie

Reconstructiechirurgie in het hoofdhalsgebied

Reconstructiechirurgie in het hoofdhalsgebied Binnenkort wordt u in het MCL opgenomen voor een operatie van een kwaadaardig gezwel in het. Deze operatie bestaat uit twee delen: 1. Het wegnemen van de tumor door de hoofdhalschirurg. Dit doet de KNO-arts

Nadere informatie

Kijk ook op onze websites! Benefietdinerzwolle.nl & kindopdebeen.nl

Kijk ook op onze websites! Benefietdinerzwolle.nl & kindopdebeen.nl Voorwoord Dit jaar zal de 7e editie van het Benefietdiner van Isala in Zwolle worden georganiseerd. Het diner zal plaats vinden op vrijdag 5 juni en voor deze editie hebben we besloten samen met de Stichting

Nadere informatie

kruisbandoperatie Wat is een voorste kruisbandreconstructie?

kruisbandoperatie Wat is een voorste kruisbandreconstructie? kruisbandoperatie U heeft in overleg met uw orthopedisch chirurg besloten om uw voorste kruisband te laten opereren. Deze operatie wordt een voorste kruisbandreconstructie genoemd. Hoe gaat deze operatie?

Nadere informatie

dagbehandeling bij kinderen

dagbehandeling bij kinderen patiënteninformatie dagbehandeling bij kinderen Binnenkort wordt uw kind voor een behandeling of ingreep opgenomen op afdellng Dagbehandeling, locatie F1. Wat kunt u thuis doen om uw kind voor te bereiden

Nadere informatie

Poliklinische operatie plastische chirurgie. Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving

Poliklinische operatie plastische chirurgie. Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving Poliklinische operatie plastische chirurgie Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving 2 Uw huisarts of specialist heeft u naar de plastische chirurgie van het Canisius-Wilhelmina

Nadere informatie

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm)

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) In overleg met de behandelend arts is besloten tot het operatief verwijderen van osteosynthese materiaal

Nadere informatie

Spondylodese van de rug

Spondylodese van de rug Spondylodese van de rug Informatie voor patiënten F0757-1193 juni 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

H.331690.0715. Verwijderen van pennen, schroeven, platen (volwassenen)

H.331690.0715. Verwijderen van pennen, schroeven, platen (volwassenen) H.331690.0715 Verwijderen van pennen, schroeven, platen (volwassenen) 2 Inleiding In overleg met uw arts heeft u besloten dat u opgenomen wordt om pennen, schroeven of metalen platen die in uw lichaam

Nadere informatie

Poliklinische ingreep Plastische chirurgie. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Poliklinische ingreep Plastische chirurgie. Ziekenhuis Gelderse Vallei Poliklinische ingreep Plastische chirurgie Ziekenhuis Gelderse Vallei U bent met een medisch probleem op de polikliniek plastische chirurgie geweest. De plastisch chirurg heeft ter behandeling van uw probleem

Nadere informatie

PLASTISCHE CHIRURGIE. Borstreconstructie BEHANDELING

PLASTISCHE CHIRURGIE. Borstreconstructie BEHANDELING PLASTISCHE CHIRURGIE Borstreconstructie BEHANDELING Borstreconstructie Deze folder is bedoeld voor vrouwen die in aanmerking komen voor een borstreconstructie. Van uw plastisch chirurg hebt u hierover

Nadere informatie

Infectie bij een gewrichtsvervangende

Infectie bij een gewrichtsvervangende Infectie bij een gewrichtsvervangende prothese? 2 Uw heupprothese is misschien ontstoken (infectie). Deze infectie moet behandeld worden, om loslating te voorkomen. U bent of wordt hiervoor plotseling

Nadere informatie

Ook bij de spierziekte Myasthenia Gravis wordt deze operatie verricht.

Ook bij de spierziekte Myasthenia Gravis wordt deze operatie verricht. Een sternotomie U wordt in VU medisch centrum (VUmc) opgenomen voor een sternotomie. Een drukke dag voor u: u zult veel verschillende mensen zien en u krijgt veel informatie in een periode waarin u al

Nadere informatie

Een gebroken heup. Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2013 pavo 0174

Een gebroken heup. Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2013 pavo 0174 Een gebroken heup Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2013 pavo 0174 Inleiding U bent met spoed opgenomen in het Albert Schweitzer ziekenhuis omdat u een gebroken heup heeft. U en uw naasten hebben zich

Nadere informatie

Maatschap orthopedie R.M. Feenstra dr. W.G. Horstmann P.T.D. Kingma H.A.J. van Laarhoven dr. R.E.A.M Zwartelé. www.kg.

Maatschap orthopedie R.M. Feenstra dr. W.G. Horstmann P.T.D. Kingma H.A.J. van Laarhoven dr. R.E.A.M Zwartelé. www.kg. Een nieuwe knie Maatschap orthopedie R.M. Feenstra dr. W.G. Horstmann P.T.D. Kingma H.A.J. van Laarhoven dr. R.E.A.M Zwartelé www.kg.nl/orthopedie EEN NIEUWE KNIE U heeft met uw specialist de mogelijkheid

Nadere informatie

Jongeren. Wat is hier te doen? op de Kinder- en jongerenafdeling. Kinder- en jongerenafdeling Zaans Medisch Centrum

Jongeren. Wat is hier te doen? op de Kinder- en jongerenafdeling. Kinder- en jongerenafdeling Zaans Medisch Centrum Jongeren op de Kinder- en jongerenafdeling Wat is hier te doen? Je dacht vast bij jezelf: hoezo kinderafdeling? Maar echt, dit is de leukste afdeling van het ziekenhuis. Inderdaad liggen er veel kleine

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Behandeling van heuposteonecrose

Behandeling van heuposteonecrose Behandeling van heuposteonecrose In overleg met uw arts heeft u besloten tot een heupoperatie waarbij bot getransplanteerd wordt naar de heupkop (bone impacted grafting). Dit gebeurt op afdeling Orthopedie

Nadere informatie

Operatieve behandeling knieschijfinstabiliteit

Operatieve behandeling knieschijfinstabiliteit Operatieve behandeling knieschijfinstabiliteit In overleg met uw arts heeft u besloten een operatie te ondergaan waarmee instabiliteit van de knieschijf wordt opgeheven. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Correctie van de stand van de rug. Lumbale columnotomie

Correctie van de stand van de rug. Lumbale columnotomie Correctie van de stand van de rug Lumbale columnotomie Inhoud Inleiding 3 De operatie 3 Risico s van de operatie 4 Na de operatie 4 Eerste dagen na de operatie 4 Fysiotherapie 4 Eten en drinken 4 Uit bed

Nadere informatie

Osteotomie Radboud universitair medisch centrum

Osteotomie Radboud universitair medisch centrum Osteotomie In overleg met de behandelend arts bent u op de wachtlijst geplaatst voor een behandeling op de afdeling Mondziekten, Kaaken Aangezichtschirurgie van het Radboudumc. Tijdens een gesprek met

Nadere informatie

Verpleegkundige in opleiding

Verpleegkundige in opleiding Volg je hart, gebruik je hoofd Verpleegkundige in opleiding Opleiding verpleegkunde Zoek je zinvol werk en wil je graag voor mensen zorgen? Word dan verpleegkundige! Kom naar VUmc. Wij zijn je ideale partner

Nadere informatie

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING Geneeskunde studiejaar 2014-2015 Matchingsvragenlijst MATCHING Dit PDF document is een weergave van het matchingsformulier voor de opleiding geneeskunde van de Universiteit Utrecht, uitgevoerd door het

Nadere informatie

Wegwijzer voor de afdeling medium care (route 220) Informatie voor patiënt en familie

Wegwijzer voor de afdeling medium care (route 220) Informatie voor patiënt en familie Wegwijzer voor de afdeling medium care (route 220) Informatie voor patiënt en familie Afdeling medium care Locatie Veldhoven U bent of wordt opgenomen op de afdeling medium care (route 220). Gelegen bij

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal OPERATIEF VERWIJDEREN VAN OSTEOSYNTHESE MATERIAAL INLEIDING In overleg met de behandelend arts is besloten tot het operatief verwijderen van het osteosynthese

Nadere informatie

Orthopedie. Enkelprothese

Orthopedie. Enkelprothese Orthopedie Enkelprothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw enkel. Er wordt een enkelprothese geplaatst. In deze folder vindt u informatie over de enkel, de aanleiding voor de operatie, de

Nadere informatie

Standscorrectie artrotische knie

Standscorrectie artrotische knie ORTHOPEDIE Standscorrectie artrotische knie BEHANDELING Standscorrectie artrotische knie U hebt pijnklachten omdat de stand van uw knie niet goed is. Uw orthopedisch chirurg heeft voorgesteld de stand

Nadere informatie

Standscorrectie van de versleten knie

Standscorrectie van de versleten knie Patiënteninformatie Standscorrectie van de versleten knie Informatie over de operatie, voorbereiding en nabehandeling Standscorrectie van de versleten knie Informatie over de operatie, voorbereiding en

Nadere informatie

Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand

Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand zgt.nl Wat heb je nodig? - De 2 bouwplaten - Schoenendoos (niet te klein) - Stiften of kleurkrijtjes - Schaar of prikpen - Lijm - Eventueel gekleurde vouwblaadjes De doos Knip de twee hoeken van de lange

Nadere informatie

Liften van de bovenarm

Liften van de bovenarm Plastische chirurgie Liften van de bovenarm www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wanneer is een ingreep zinvol?... 3 Welke operaties zijn er mogelijk?... 3 Plaatselijke vetophoping... 3 Gering huid- vetoverschot...

Nadere informatie

SAMENVATTING 149 Samenvatting In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven omtrent biomateriaal-gerelateerde infecties in de Orthopedie. Als doelstelling van dit proefschrift wordt geformuleerd

Nadere informatie

Zo` `Ek En` Opleidingen in het LUMC RTL. Toppunt van nauwkeurigheid

Zo` `Ek En` Opleidingen in het LUMC RTL. Toppunt van nauwkeurigheid Zo` `Ek En` RTL Opleidingen in het LUMC Toppunt van nauwkeurigheid RTL, Behandeltherapieën om kanker te bestrijden zijn allemaal gericht op het rigoureus aanpakken van kwaadaardige cellen. Bij radiotherapie

Nadere informatie

Nabehandeling voorvoetoperatie. Zonder gips

Nabehandeling voorvoetoperatie. Zonder gips Nabehandeling voorvoetoperatie Zonder gips Inhoud Inleiding 3 Pijnstilling na de operatie 3 Gipsschoen 3 Achtervoetloopschoen 3 Wondgenezing 3 Schroeven 3 IJzeren pinnetjes 4 Zwelling van de voet 4 Doorbloeding

Nadere informatie

Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers

Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers Ziekte van Dupuytren Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie In overleg met uw arts heeft u besloten om een

Nadere informatie

Externe fixateur bij kinderen

Externe fixateur bij kinderen Externe fixateur bij kinderen Afdeling orthopedie Locatie Veldhoven Met de arts is afgesproken dat uw kind een externe fixateur krijgt aan arm, been of voet. In deze folder leest u hier meer over. Wat

Nadere informatie

Kijkoperatie in de schouder Schouderinstabiliteit en geïrriteerde schouderpees

Kijkoperatie in de schouder Schouderinstabiliteit en geïrriteerde schouderpees Kijkoperatie in de schouder Schouderinstabiliteit en geïrriteerde schouderpees Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is arthroscopie? 1 Waarom een kijkoperatie? 1 Voor de opname 2

Nadere informatie

Circumcisie bij kinderen (besnijdenis)

Circumcisie bij kinderen (besnijdenis) Circumcisie bij kinderen (besnijdenis) Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Nuchter zijn voor de ingreep 1 De dag van de ingreep 1 Voor de operatie 2 De operatie 2 Na de ingreep 3 Nazorg

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup)

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup) De totale heupprothese (nieuwe heup) DE TOTALE HEUPPROTHESE (NIEUWE HEUP) INLEIDING Binnenkort krijgt u een nieuwe heup. Deze folder geeft informatie over het heupgewricht en de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Wat heb je nodig? De doos

Wat heb je nodig? De doos zgt.nl Wat heb je nodig? - De 2 bouwplaten - Schoenendoos (niet te klein) - Stiften of kleurkrijtjes - Schaar of prikpen - Lijm - Eventueel gekleurde vouwblaadjes De doos Knip de twee hoeken van de lange

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Resectie laterale/distale clavicula

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Resectie laterale/distale clavicula Resectie laterale/distale clavicula RESECTIE LATERALE/DISTALE CLAVICULA INLEIDING U wordt binnenkort geopereerd aan de schouder. Deze operatie heet een laterale/distale clavicularesectie (= weghalen van

Nadere informatie

Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom

Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom Informatie voor patiënten F1087-3510 november 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Patienteninformatiebrief. De Rapid studie

Patienteninformatiebrief. De Rapid studie Patienteninformatiebrief De Rapid studie Studie waarin de standaard dotter behandeling met stent voor een vernauwde of afgesloten bovenbeenslagaders wordt vergeleken met een Paclitaxel gecoate dotter ballon

Nadere informatie

De unicompartimentele knieprothese

De unicompartimentele knieprothese De unicompartimentele knieprothese Inhoud Inleiding 3 Het kniegewricht 3 Artrose knie 3 De operatie 4 Voordelen van een enkelzijdige knieprothese 4 Na de operatie 4 Bloedverdunnende injecties 4 Fyisotherapie

Nadere informatie

Reumachirurgie. Sterk in beweging

Reumachirurgie. Sterk in beweging Reumachirurgie Sterk in beweging Inhoud Inleiding 3 De operatieve mogelijkheden 4 Is reumachirurgie overal mogelijk? 5 Wat gebeurt er na de operatie? 6 Eerder opereren om erger te voorkomen 6 De Sint Maartenskliniek

Nadere informatie

BEHANDELING VAN HUIDKANKER MOHS CHIRURGIE ZONDER INTAKE

BEHANDELING VAN HUIDKANKER MOHS CHIRURGIE ZONDER INTAKE BEHANDELING VAN HUIDKANKER MOHS CHIRURGIE ZONDER INTAKE 551 Inleiding U bent door uw dermatoloog uit het Sint Franciscus Gasthuis verwezen voor een behandeling van uw huidkanker door middel van Mohs micrografische

Nadere informatie

Hydrocefalus bij volwassenen

Hydrocefalus bij volwassenen Hydrocefalus bij volwassenen Samen met uw behandelend arts heeft u besloten tot opname op de afdeling Neurochirurgie van het Radboudumc voor de behandeling van een hydrocefalus (waterhoofd). Om u daarop

Nadere informatie

Bezoekersinformatie. Intensive Care. Algemene informatie

Bezoekersinformatie. Intensive Care. Algemene informatie Intensive Care Bezoekersinformatie Algemene informatie Inleiding Uw familielid of naaste is zojuist opgenomen op de afdeling Intensive Care ook wel afgekort als IC. Letterlijk betekent Intensive Care intensieve

Nadere informatie

PLASTISCHE CHIRURGIE. Huidtransplantatie BEHANDELING

PLASTISCHE CHIRURGIE. Huidtransplantatie BEHANDELING PLASTISCHE CHIRURGIE Huidtransplantatie BEHANDELING Huidtransplantatie Deze folder geeft u algemene informatie over een huidtransplantatie. Van uw (plastisch) chirurg hebt u hierover specifieke informatie

Nadere informatie

Slijmbeursoperatie. Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie februari 2012 pavo 0335

Slijmbeursoperatie. Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie februari 2012 pavo 0335 Slijmbeursoperatie Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie februari 2012 pavo 0335 Inleiding De chirurg heeft met u besproken dat bij u een slijmbeursoperatie nodig is. In deze folder leest u meer

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale knieprothese

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale knieprothese De totale knieprothese DE TOTALE KNIEPROTHESE INLEIDING U staat op de wachtlijst voor een nieuwe knie, een zgn. totale knieprothese. Deze folder geeft informatie over het kniegewricht en de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Schouderoperatie (cuff-repair)

Schouderoperatie (cuff-repair) Schouderoperatie (cuff-repair) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een operatie aan uw schoudergewricht. In deze folder krijgt u informatie over het schoudergewricht, de aanleiding

Nadere informatie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie Plastische chirurgie en handchirurgie Neuropathie 1 Wilt u bij ieder bezoek aan het ziekenhuis uw ponskaartje meebrengen. Als u verhinderd bent, wilt u dan bellen met het secretariaat poli plastisch chirurgie

Nadere informatie

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten UMC St Radboud bouwt gespecialiseerde MS-zorg af De afdeling Neurologie van het UMC St Radboud heeft besloten om de gespecialiseerde MS-zorg die we de afgelopen jaren boden af te gaan bouwen. MS zal geen

Nadere informatie

Verwijderen van nierstenen via een kijkoperatie

Verwijderen van nierstenen via een kijkoperatie Verwijderen van nierstenen via een kijkoperatie Percutane niersteenverwijdering Nefrolitholapaxie Urologie Inleiding Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie heeft uw behandelend uroloog met u besproken

Nadere informatie

Calcaneus osteotomie Operatie aan uw hielbeen

Calcaneus osteotomie Operatie aan uw hielbeen Calcaneus osteotomie Operatie aan uw hielbeen Inleiding In overleg met u is besloten tot een operatie aan uw hielbeen (calcaneus). Deze folder geeft u meer informatie over de gang van zaken rondom deze

Nadere informatie

Plastische Chirurgie. Hidradenitis Voorbereiding, nazorg en leefregels na het verwijderen van hidradenitis

Plastische Chirurgie. Hidradenitis Voorbereiding, nazorg en leefregels na het verwijderen van hidradenitis Plastische Chirurgie Hidradenitis Voorbereiding, nazorg en leefregels na het verwijderen van hidradenitis Algemeen Binnenkort wordt u opgenomen in het Diaconessenhuis, omdat u een operatie zal ondergaan,

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie PATIËNTENINFORMATIE DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie 2 DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie Goed om te weten In deze folder geeft Maasstad Ziekenhuis u enige uitleg over een laparoscopische

Nadere informatie

Inleiding Het kniegewricht

Inleiding Het kniegewricht Knieprothese Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de oorzaak van artrose van het kniegewricht en hoe dit behandeld kan worden. Het is goed u te realiseren dat bij het

Nadere informatie

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten Brengt medische en psychische kennis samen MedPsych Center (MPC) voor klinische patiënten 1. Welkom 3 2. Voor welke patiënten is de MPU bedoeld? 3 3. Wachtlijst

Nadere informatie

Verpleegafdeling G2, Intensive Care

Verpleegafdeling G2, Intensive Care Verpleegafdeling G2, Intensive Care Locatie Dordwijk Informatie voor bezoekers Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Intensive Care februari 2015 pavo 0032 Inleiding Uw familielid is opgenomen op de verpleegafdeling

Nadere informatie

Binnenste schaamlippen... 3. Behandeling... 3. Onderzoek... 3. Vóór de operatie... 3. Pre-operatieve screening en anesthesie... 4

Binnenste schaamlippen... 3. Behandeling... 3. Onderzoek... 3. Vóór de operatie... 3. Pre-operatieve screening en anesthesie... 4 Schaamlipcorrectie Inhoud Binnenste schaamlippen... 3 Behandeling... 3 Onderzoek... 3 Vóór de operatie... 3 Pre-operatieve screening en anesthesie... 4 Aandachtspunten vóór de operatie... 4 Wat gebeurt

Nadere informatie

Artroscopie van de enkel

Artroscopie van de enkel Artroscopie van de enkel Informatie voor patiënten F1054-3513 mei 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

Operatief verwijderen plaat, pen of schroef (Osteosynthese materiaal) Poli Orthopedie

Operatief verwijderen plaat, pen of schroef (Osteosynthese materiaal) Poli Orthopedie 00 Operatief verwijderen plaat, pen of schroef (Osteosynthese materiaal) Poli Orthopedie 1 Diagnose en onderzoek Door beoordeling van uw klachten en het maken van een röntgenfoto kan uw arts besluiten

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht De Nederlandse Obesitas Kliniek, het centrum voor patiënten met morbide obesitas De Nederlandse Obesitas Kliniek (NOK) is hét centrum van

Nadere informatie

Vervanging van het heupgewricht

Vervanging van het heupgewricht Vervanging van het heupgewricht Vervanging van het heupgewricht Waarom opereren? Heupafwijkingen komen op oudere leeftijd veel voor en veroorzaken pijn, stijfheid en daardoor op den duur invaliditeit.

Nadere informatie

Gebroken heup (proximale femurfractuur)

Gebroken heup (proximale femurfractuur) Gebroken heup (proximale femurfractuur) Gebroken heup Een gebroken heup ontstaat meestal door een val. Deze breuk komt vaak voor bij ouderen, maar ook jonge mensen kunnen hun heup breken. Meestal is de

Nadere informatie

Hallux valgus-operatie Operatie bij een afwijkende stand van de grote teen

Hallux valgus-operatie Operatie bij een afwijkende stand van de grote teen Hallux valgus-operatie Operatie bij een afwijkende stand van de grote teen U heeft met uw orthopedisch chirurg afgesproken dat u binnenkort wordt opgenomen voor een operatie aan de grote teen (hallux valgus).

Nadere informatie

Revisie knieprothese

Revisie knieprothese Revisie knieprothese Inhoud Inleiding 3 Wanneer een revisie 3 De operatie 3 Risico s van de operatie 3 Na de operatie 4 Verkoeverkamer en Pacu 4 Pijnstilling 4 Bloedverdunnende middelen 4 Fysiotherapie

Nadere informatie

Informatiebrochure: kind onder narcose

Informatiebrochure: kind onder narcose Informatiebrochure: kind onder narcose Informatiebrochure: Bezoeker in het operatiekwartier (begeleidende ouders) Door deze brochure goed door te nemen, kunt u uw kind reeds thuis voorbereiden op de ziekenhuisopname,

Nadere informatie