Revalidatie Reumatologie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Revalidatie Reumatologie"

Transcriptie

1 Jaargang Nr. 2 een uitgave van Reade Revalidatie Reumatologie Magazine in dit nummer: Promovendi bij Reade Spieren trainen bij slikproblemen Expertisecentrum Neurorevalidatie gericht op onderzoek en behandeling Verminderen voetklachten RA Drooomwerk een stoere meid met haar dromen Physician assistants bij Reade

2 - ADVERTENTIE - Inhoud De specialist in Reade en OIM Orthopedie verbeteren samenwerking arm- en beenprothesen orthopedisch schoeisel schoenaanpassingen Zowel orthopedische Reade als OIM Orthopedie voetbedden hebben klantgerichtheid, comfortschoenen Neuromusculaire (sport) aandoeningen braces (NMA) en beenorthesen clusterhoofd professionaliteit en innovatie hoog in het vaandel De staan. specialist Bertine Pellekaan in van het cluster Expertisecentrum De afgelopen tijd siliconen is de onderlinge producten samenwerking korsetten sterk Neurorevalidatie helmen Amsterdam. overige Daarnaast orthesen vindt jaarlijks een arm- en beenprothesen orthopedisch schoeisel schoenaanpassingen verbeterd, wat vanzelfsprekend de dienstverlening therapeutisch aan de elastische bespreking plaats kousen tussen Khatschatrian en de voorzitter revalidant orthopedische ten goede komt. voetbedden comfortschoenen Raad van Bestuur (sport) Jos Buijs braces van Reade beenorthesen over de onderlinge De specialist in siliconen producten korsetten samenwerking. helmen Het zijn overige waardevolle orthesen gesprekken die OIM Orthopedie streeft er dan ook naar om voor de concreet leiden tot een snellere en betere dienstverlening arm- en beenprothesen therapeutisch orthopedisch elastische schoeisel kousen schoenaanpassingen Randstad hét expertisecentrum te worden op het gebied aan de revalidant, aldus Khatschatrian. orthopedische voetbedden De comfortschoenen specialist in van prothesiologie. (sport) braces beenorthesen armsiliconen en beenprothesen producten orthopedisch Prothese korsetten schoeisel nu direct aangemeten helmen schoenaanpassingen overige orthesen Meer dialoog leidt tot betere samenwerking Een voorbeeld van zo n concrete verbetering is de snelheid orthopedische voetbedden therapeutisch comfortschoenen elastische kousen (sport) braces beenorthesen Een betere samenwerking begint bij een betere dialoog. waarmee een revalidant een prothese aangemeten krijgt. OIM Orthopedie Amsterdam Overtoom 283, 1054 HW Amsterdam T E OIM Orthopedie en Reade siliconen zoeken producten elkaar steeds vaker korsetten Sinds enige helmen tijd zijn tijdens overige het prothesespreekuur orthesen met op voor onderlinge kennisuitwisseling. Niet therapeutisch alleen tijdens elastische de revalidatiearts kousen twee instrumentmakers aanwezig. Volg ons ook op het multidisciplinaire OIM Orthopedie Amsterdam overleg waar kwaliteit, Overtoom levertijden 283, 1054 HW Amsterdam Het aanmeten T van 020 de 589 prothese 1050 vindt E nu al direct na en gezamenlijke bijscholing vaste agendapunten zijn. het prothesespreekuur plaats. De klant kan dan ook al Volg ons ook op Ook is er regelmatig overleg tussen Garik Khatschatrian, binnen een week zijn of haar eerste prothesevoorziening regiomanager OIM Orthopedie, en clusterhoofd Angelique verwachten. Huele OIM van Orthopedie het cluster Amsterdam Dwarslaesie, Amputatie Overtoom 283, en 1054 HW Amsterdam T E Voorwoord Het is alweer de tiende uitgave van ons magazine Revalidatie Reumatologie. Met een oplage van ruim exemplaren is het blad inmiddels uitgegroeid tot een zeer gewaardeerde kennisbron voor medische professionals, de grootste doelgroep van het blad. Maandelijks komen er nog steeds een aanzienlijk aantal aanvragen binnen van professionals, met name uit de eerstelijn, die het blad graag willen ontvangen. Ook intern heeft het magazine een grote meerwaarde. Het is een prachtige manier om kennis en expertise met elkaar te delen. Alle medewerkers ontvangen het blad thuis. Al met al een resultaat waar ik trots op ben! In dit nummer staan de ontwikkelingen op het gebied van neurorevalidatie centraal. Aanleiding hiervoor is de recente aanstelling van prof. dr. Gert Kwakkel als hoofd Onderzoek van het Expertisecentrum Neurorevalidatie Amsterdam. Hij combineert deze functie met zijn leerstoel aan VU medisch centrum. Deze uitgave bevat daarnaast uitgebreide artikelen over onder meer de rol van de physician assistant (PA) binnen de behandelteams, een onderzoek naar betere zorg bij voetklachten bij reumatoïde artritis en de meerwaarde van ervaringsdeskundigen. Kortom, het is wat mij betreft weer een prachtige uitgave geworden. De zomervakantie staat inmiddels voor velen voor de deur en via deze weg wens ik daarom iedereen een hele prettige vakantie. En uiteraard veel leesplezier! Jos Buijs, voorzitter Raad van Bestuur 4 Op zoek naar bewijs 6 Expertisecentrum en onderzoek 8 Knowledge brokers 10 Spieren trainen bij slikproblemen 12 Ervaringsdeskundig aan het werk 15 Mijn ouder heeft NAH 17 PA s bij Reade 19 PA als bindende factor 20 Drooomwerk 22 Nieuwe studies PsA 24 Verminderen voetklachten RA 26 Promovendi bij Reade 34 Reade Academy events Volg ons ook op OIM Orthopedie Amsterdam Overtoom 283, 1054 HW Amsterdam T E Volg ons ook op 2 3

3 Expertisecentrum Neurorevalidatie Amsterdam Prof. dr. Gert Kwakkel is sinds april aangesteld als hoofd Onderzoek van Expertisecentrum Neurorevalidatie Amsterdam. Hij combineert deze functie met zijn leerstoel aan VU medisch centrum. Samen met drs. Manin Konijnenbelt clustervoorzitter van het Expertisecentrum en revalidatiearts blikt hij onder meer terug op zijn promotieonderzoek zo n 15 jaar geleden en kijken ze vooruit naar de toekomst. Communicatie is cruciaal Op zoek naar bewijs Gert Kwakkel: Tijdens mijn promotieonderzoek heb ik bij Reade Expertisecentrum. Toen wij ons gingen bezinnen over waar we ons revalidanten zeer intensief gevolgd. Gedurende het eerste jaar heb op zouden moeten richten, was het direct duidelijk dat wetenschappelijk onderzoek altijd klinisch relevant moet zijn. We willen ik op 18 momenten gemeten wat het effect is van systematische oefentherapie. Wat verandert er bij de cliënt? In welke fase heeft ons richten op verbeteren van de diagnostiek, het optimaliseren het een klinische verbetering tot gevolg? Hoe komen deze verbeteringen tot stand? Vragen die ons nog steeds bezighouden. Er is teit van leven na een beroerte. Nieuwe ontwikkelingen willen we van therapeutische interventies en het verhogen van de kwali- geen hard antwoord. We hebben inmiddels wel wat grashalmen te daarop kunnen toetsen. Dat krijg je alleen maar voor elkaar als pakken, maar er is nog gigantisch veel te onderzoeken. We moeten er een wisselwerking tussen behandelaars en onderzoekers is. begrijpen wat er gebeurt tijdens de revalidatie om betere therapieën te kunnen ontwikkelen. Het gaat hier vooral om maatwerk. Ja, observaties uit het veld zijn altijd sturend voor het onderzoek. Precies wat we hier nu structureel hebben vormgegeven. Kwakkel: Op welk moment zet je bij wie welke behandeling in? Want daar Behandelaars lopen ergens tegenaan, begrijpen bijvoorbeeld niet draait het om. Het gaat hierbij niet alleen om nieuwsgierige onderzoekers die iets willen begrijpen. Nee, het gaat vooral ook om de we dan een verklaring voor zien te vinden. Of andersom: bepaalde dat een bepaalde behandeling weinig effect heeft. Daar kunnen doelmatigheid van de zorg verder te kunnen verbeteren. Wat heeft interventies hebben een positief effect. Hoe komt dat, hoe werkt de cliënt eraan? Om beide kanten van de zaak te belichten - het dat dan? Zijn er voorspellers die aangeven wanneer je welke begrijpen van achterliggende mechanismen en het verbeteren therapie moet inzetten? Konijnenbelt: Vandaar ook dat we grote van kwaliteit van zorg - streef ik met mijn leerstoel dan ook naar aandacht besteden aan de communicatie tussen behandelaars en translationeel onderzoek. onderzoekers. Voor elke behandelgroep in ons centrum Bewegen, Communicatie, Cognitie hebben we een soort verbindingsofficier aangesteld. Een behandelaar met wetenschappelijke Manin Konijnenbelt: Daarmee komen we uit op de visie van het achtergrond die de contacten nauwgezet onderhoudt. Grote uitdaging Kwakkel: Er zijn tal van ontwikkelingen in ons vakgebied. Denk aan tele-revalidatie en het inzetten van apps om de partner van de revalidant als co-therapeut te begeleiden. Of aan hersenstimulatie waarbij je leerprocessen kunt stimuleren of juist remmen. Hoe functioneel zijn die methoden? Wanneer kun je die het beste inzetten? Nogmaals: wat heeft de revalidant er aan? En dan kom ik even terug op het begin. Je kunt de effecten en invloed van herstelmechanismen pas goed in kaart brengen als je een cliënt heel intensief volgt in de tijd. Op dit moment zien we een verschuiving in zorg. Neem de revalidatie in de thuisomgeving. Je krijgt hierdoor mogelijk minder zicht op het natuurlijk beloop. En daar zal een van onze grootste uitdagingen liggen. Wij willen een regionaal netwerk voor onderzoek opbouwen (zie ook pag. 6) dat de cliënt in alle fasen en ongeacht locatie van verblijf kan monitoren. In de hele keten van ziekenhuisopname, revalidatie bij Reade of andere centra, opname in verpleeghuizen of verdere verzorging door de thuiszorg. Als we in alle fases de cliënt weten te volgen en de effecten van de behandelingen kunnen meten, komen we een stap dichterbij wanneer welke therapie het beste ingezet kan worden. Efficiënt maatwerk dus. Onderzoek kost geld ja. Veel geld. Maar als we blijven letten op de doelmatigheid en tot effectievere behandelmethoden komen, kan dat op termijn juist voordeel opleveren. Want vergis je niet, de groep CVA-patiënten is enorm en sterk stijgend als gevolg van de vergrijzing. Terwijl de financiering steeds beperkter wordt. We moeten creatiever worden. Onderzoek en evidence based behandelen hand in hand laten gaan met Reade als topcentrum op het gebied van neurorevalidatie. Aandachtsgebieden Neurorevalidatie Expertisecentrum Neurorevalidatie Amsterdam biedt zowel klinische als poliklinische revalidatie aan mensen die problemen ervaren als gevolg van niet-aangeboren hersenletsel. Zoals bijvoorbeeld door een beroerte of een ongeluk. Vaak doen zich op allerlei gebieden problemen voor. Behandeling en begeleiding vindt plaats door een gespecialiseerd behandelteam met expertise in alle probleemgebieden en met specifieke deskundigheid op het onderdeel dat iemand als grootste probleem ervaart. Cognitie Na hersenletsel kunnen psychische problemen, zoals emotionele of gedragsmatige veranderingen, optreden. Vaak zijn dit de niet zichtbare gevolgen van hersenletsel. Mensen die vooral op dit gebied problemen ervaren, worden begeleid door het Cognitieteam. Ook als het hersenletsel lang geleden is ontstaan, kunnen cliënten bij ons terecht. Het expertisecentrum beschikt over een uniek Nederlands behandelprogramma Intensieve Neurorevalidatie (INR). Communicatie Na hersenletsel kunnen communicatieproblemen ontstaan, omdat men moeite heeft met praten, schrijven, lezen, begrijpen en/of onthouden. Mensen met voornamelijk problemen in het communiceren worden door het communicatieteam begeleid. Zij hebben veel expertise op het gebied van bijvoorbeeld afasie. Rondom het slikken heeft Reade mogelijkheden voor elektrostimulatie en endoscopie (zie pag. 10). Bewegen Na hersenletsel kunnen lichamelijke beperkingen optreden, als gevolg van halfzijdige verlamming of evenwichtsstoornissen. Daardoor krijgt men moeite met het maken van bewegingen zoals opstaan, lopen of dingen vastpakken. Mensen die vooral problemen ervaren bij het bewegen worden door het beweegteam begeleid. Zij hebben veel expertise op de gebieden analyse en behandeling van het looppatroon, elektrostimulatie en spasticiteitsbehandeling van been of arm. Kijk voor meer informatie op I 4 5 Beleid in de praktijk

4 Van onderzoeksbeleidsplan tot pilotstudies Expertisecentrum Neurorevalidatie gericht op onderzoek Voor het verbeteren van zorg vindt Expertisecentrum Neurorevalidatie Amsterdam onderzoek belangrijk. We hebben vorig jaar een richtinggevend beleidsplan ontwikkeld waarin we de onderzoekslijnen binnen het cluster hebben beschreven en waarmee we richting willen geven aan toekomstige studies. Aan het woord is revalidatiearts/onderzoeker Judith Vloothuis die binnen het gespecialiseerde cluster voor neurorevalidatie betrokken is bij onderzoek. We richten ons bijvoorbeeld op het verbeteren van de effectiviteit van Intensieve Neurorevalidatie (INR) of Care4Stroke, een pilotonderzoek naar of en hoe mensen na een beroerte samen met een naaste, een partner of familielid, intensiever kunnen oefenen. Het onderzoeksbeleidsplan zet drie lijnen uit waarin het cluster zich beweegt, vertelt Judith. Een verbetering in de diagnostiek, het optimaliseren van therapeutische interventies en het verhogen van de kwaliteit van leven na een beroerte. Als expertisecentrum willen we graag in dergelijke onderzoeken participeren. In het plan schetsen we ook wensen voor de toekomst. Sommige daarvan, zoals het aanstellen van een hoogleraar voor het beter aansturen van onderzoek, zijn reeds gerealiseerd (zie verderop in dit magazine, red.). Een brede samenwerking We werken landelijk samen met centra en universiteiten zoals met de universiteiten van Utrecht en Maastricht en de Vrije Universiteit Amsterdam. We participeren onder meer in het landelijke onderzoek Restore4Stroke, van Kenniscentrum Revalidatiegeneeskunde Utrecht, Universiteit Maastricht en Universitair Medisch Centrum St. Radboud, naar zelfmanagement en coöperatieve coping van cliënten en hun naasten. Daarnaast initiëren we onderzoeken en zoeken we de samenwerking op. Zoals in de studie naar het effect van de looptherapie C-mill (zie jaargang 2, uitgave 3, red.) of bij de implementatie van VTS (Visual Thinking Strategies; zie jaargang 2, uitgave 2, red.) binnen de revalidatie. Studie naar alternatief Care4Stroke richt zich op het verhogen van de intensiteit van training na een beroerte. De aanleiding tot dit onderzoek werd beschreven in jaargang 2, uitgave 1. Met de huidige mogelijkheden aan mensen en middelen kan de richtlijn van dagelijks minimaal minuten oefentherapie niet altijd worden gehaald. In weekenden wordt bijvoorbeeld nog niet tot nauwelijks therapie gegeven. Judith: Die situatie is onveranderd en de hoofdvraag blijft dan ook: Hoe kunnen we het dan wel doen? Als we kijken naar grote landen als Mexico of India, daar kan niet iedereen elke dag naar een centrum. Met Community based rehabilitation wordt er gerevalideerd via scholen, kerken en met hulp van familieleden. Wellicht is het betrekken van de naasten hier eveneens een mogelijkheid. Uit de literatuur blijkt dat zij dit niet als extra belasting ervaren. De hypothese hierbij is, dat het samen oefenen, leidt tot meer inzicht bij de naastbetrokkenen. Ook dat willen we graag toetsen. In Care4Stroke zijn 33 oefeningen opgesteld. Eén keer per week wordt er door een experimentele groep in de eerste fase na een hersenberoerte geoefend met een fysiotherapeut. Naast de reguliere therapie oefent deze groep vijf keer per week samen met een naaste. De oefeningen zijn in tekst en beeld in een oefenboek uitgewerkt en, met filmpjes, beschikbaar gemaakt in een mobiele app. De controlegroep volgt het reguliere programma. Voor een goed vergelijk houden beide groepen ook bij wat ze naast het eigen programma extra doen. Kans tot verbetering We hopen met Care4Stroke aan te tonen dat oefenen met familieleden en partners voor zowel de cliënt als de naaste effect sorteert. In de toekomst kan deze vorm dan wellicht worden ingezet in verpleeg- en ziekenhuizen. We wachten de uitkomsten, naar verwachting begin 2014, vol spanning af. Dat dit soort onderzoek kansen tot verbetering biedt, is evident. Door het beleidsplan zijn de onderzoekslijnen binnen het expertisecentrum voor, en naar, de toekomst in ieder geval heel helder. Voor meer informatie kunt u Judith Vloothuis per bereiken op E 6 7 Beleid in de praktijk

5 Richtlijn op de werkvloer Van knowledge brokers tot bruggenbouwers In een eerdere uitgave van dit magazine (nr. 1, jaargang 2, red.) kon u lezen hoe zogenaamde knowledge brokers werkten aan het vertalen van de CBO-richtlijn Beroerte naar de praktijk. Dit binnen het zorgvernieuwingsproject Richtlijn CVA in de praktijk voor revalidatiecentra en ziekenhuizen, gefinancierd door ZonMw. Dat Na de zomer starten we een pilotproject weekendtherapie project stond oorspronkelijk gepland voor de duur van één jaar maar is inmiddels geadopteerd door de stichting Kennisnetwerk CVA NL. Hiermee heeft het project een structurele plaats gekregen nieuwe project rond revalideren in het weekend. En, niet in de binnen de CVA-revalidatie, vertelt ergotherapeut en knowledge broker Nienke Zijp. Het is een landelijke werkgroep ge- knowlege broker, lacht ze. Hij nam vorig jaar vanuit verpleeg- laatste plaats, is Thomas Hanson nu mijn sparringpartner als worden waarbinnen nieuwe projecten mogelijk zijn. En waarin kunde het stokje over van Rachel Seegers. De samenwerking het streven is dat elk revalidatiecentrum, met de ketenpartner, tussen verpleging en behandeling is toch een cruciale factor een ziekenhuis, een eigen project kiest. Omdat volgens de om de implementatie van de richtlijn te laten slagen. Het richtlijn de intensiteit van therapie in de (sub)acute fase kan vergt vaak een aanpassing van bestaande routines voor zowel leiden tot sneller herstel en nog niet elke revalidant altijd behandelaren als verpleging. Thomas knikt bevestigend: Het en overal de noodzakelijke vlieguren kan maken heeft elk gaat niet alleen om kennis, maar ook om de vertaling naar de van die projecten momenteel betrekking op de intensiteit van praktische toepasbaarheid en het meenemen van collega s bij therapie in de genoemde fase. die verandering. Resultaten Landelijk netwerk Er is tot nu toe veel bereikt, vervolgt Nienke. De oefengids De knowledge brokers vormen een landelijk netwerk. Elk is geland en als Reade zijn we inmiddels gestart met een deelnemend instituut heeft eigen kennismakelaars. Thomas: Het project dat we nu binnen Reade uitvoeren, is het Weekendtherapieproject, zegt Nienke. De richtlijn stelt dat oefentherapie gedurende zes dagen per week leidt tot een sneller herstel. Weekendtherapie was al langer een wens van klinische revalidanten bij Reade, op dit moment geven we dan nog geen behandelingen. Uit een enquête blijkt dat de meeste fysio- en ergotherapeuten van het Expertisecentrum Neuro- De deelnemers binnen het Kennisnetwerk, tien revalidatiecentra en twaalf ziekenhuizen, lanceren projecten die passen starten we op zaterdagen met een pilotproject Weekendtherarevalidatie Amsterdam hier wel voor openstaan. Na de zomer binnen de eigen setting. De meeste daarvan lopen gelijktijdig pie binnen twee van de neurorevalidatieteams. Thomas: Het en dat geeft binnen het netwerk de mogelijkheid om milestones met elkaar te bespreken en te toetsen. Nienke vervolgt: op weekendtherapie. Thuis zijn heeft toch een grote meer- uitgangspunt is daarbij wel dat weekendverlof voorrang heeft Vier keer per jaar komen de knowledge brokers bij elkaar. Zo n waarde, ook therapeutisch gezien Maar voor cliënten die nog wederzijdse uitwisseling levert veel op. Je ziet waar anderen niet in het weekend naar huis kunnen, is het een uitkomst. Zij tegenaan lopen, kunt kennis delen en het is erg inspirerend om hebben dan niet het gevoel dat de revalidatie stilstaat. Daarnaast leeft hier de gedachte dat er in het weekend meer te zien waar anderen mee bezig zijn. tijd Revalideren in het weekend Kort nieuws Tweede ronde Telerevalidatie.nl van start is om als behandelaars en verpleegkundigen samen te werken en kennis uit te wisselen. Dat kan ten goede komen aan de multidisciplinaire behandeling. De fysieke afstand tussen de verpleeg- en de behandelafdeling binnen Reade zal er niet kleiner door worden. Maar wellicht leggen we met dit project wel de bouwstenen voor een nog intensievere samenwerking. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Nienke Zijp E of Thomas Hanson E Reade participeert sinds 2011 in het landelijke project kennismaakte met het programma, gaven de deelnemers Telerevalidatie.nl. Hierin wordt een deel van de behandeling, feedback. Half juni ging de tweede ronde van start, met een naast face-to-face-contact, via internet aangeboden. Het gebruiksvriendelijkere webportal en een breder oefenaanbod. online oefenprogramma is gericht op het verbeteren van Het cluster Reumarevalidatie (Handenteam) en het cluster het fysiek functioneren en stimuleert het zelfmanagement Pijn en gedrag (Pijnteam en Whiplashteam) doen de komende van de cliënt. Na een eerste ronde in 2012, waarin cliënten periode meer ervaring op met deze toepassing in de zorg. 8 9 Beleid in de praktijk

6 Elektrostimulatie en biofeedback Spieren trainen bij slikproblemen De disciplineraad Logopedie van Reade Revalidatie bestaat uit acht logopedisten. Ze behandelen cliënten uit alle behandelteams (klinisch en poliklinisch) met hulpvragen op het gebied van (ondersteunende) communicatie, slikken en stem. De disciplineraad kent specialisaties in onder andere afasiebehandeling, rechterhemisfeercommunicatieproblematiek, neuromusculaire aandoeningen, ALS en slikproblematiek. Voor revalidanten met slikproblemen heeft Reade sinds drie jaar mogelijkheden in elektrostimulatie en biofeedback. We kunnen met Neuromusculaire Elektrostimulatie (NMES) de slik trainen en met EMG-Biofeedback de spierspanning zichtbaar maken zodat het mogelijk is het slikken veel intensiever te trainen, vertelt logopedist Margot Vermeulen. Reade richt zich in haar logopediebehandelingen vooral op revalidanten uit de regio Groot-Amsterdam. Maar voor elektrostimulatie en metingen bij slikproblemen ontvangen we ook cliënten van buiten de regio. De methodes vragen om training en apparatuur, waardoor niet elke logopedist dit kan bieden. Voor Reade Revalidatie zijn het waardevolle aanvullingen, die ondertussen zijn ingebed als reguliere behandelingen. Hoewel het niet voor iedereen werkt, hebben we bij revalidanten hele goede resultaten gezien NMES en EMG-Biofeedback Bij NMES worden de spieren in het keelgebied via elektrodes met korte elektronische impulsen gestimuleerd en zo geoefend. Bij EMG-biofeedback maken we de spieractiviteit in het gebied met metingen inzichtelijk. Cliënten kunnen zo zelf bewuster leren slikken; ze zien wat er gebeurt en kunnen zelf actief trainen. Beide behandelingen worden gedurende zes weken, tweemaal per week, aangeboden. Na afloop van de twaalf trainingen vindt er een evaluatie plaats en kijkt indien mogelijk een externe KNO-arts met een FEES-onderzoek binnen in het keelgebied hoe de slik zich heeft ontwikkeld. Met deze resultaten wordt gekeken of voortzetten van de gekozen behandelvorm zinvol is. Specialistisch Binnen Logopedie zijn momenteel drie en eind dit jaar vijf collega s getraind op beide methoden. We richten ons op mensen met een CVA maar ook met MS, een verwijderde hersentumor of hersentrauma waardoor de slik is verstoord, kunnen bij ons terecht. Voorafgaand aan de behandeling wordt gekeken of en welke therapie voor iemand geschikt is. Houdt iemand het bijvoorbeeld qua conditie vol bij NMES, een zeer intensieve training waarbij spieren gedurende 20 minuten veelvuldig worden aangespannen en ontspannen? Of lukt het om te slikken op een aangeven moment zodat een cliënt dit ook daadwerkelijk kan oefenen? Bij forse cognitieve problemen zijn beide trainingen vaak te lastig omdat instructies dan minder goed opgevolgd kunnen worden. Ook in het geval van bijvoorbeeld gezichtsimplantaten of een pacemaker overleggen we eerst met een arts of het verantwoord is om met elektrostimulatie aan de slag te gaan. We informeren verwijzers graag over onze mogelijkheden. Wilt u meer weten over Neuromusculaire Elektrostimulatie (NMES) of EMG-biofeedback? Neem dan per contact op met Margot Vermeulen, logopedist Reade, via E Jonge vrouw van sondevoeding af Reade komt op diverse manieren terecht bij nieuwe behandelmethoden. De aanleiding kan liggen in onderzoek, nieuwe behandelmethoden of eigen innovaties. In het geval van de innovatieve slikbehandeling lag de aanleiding in de behandeling van een vrouw van begin twintig. De reguliere behandelingen boden geen soelaas en daarmee raakten de behandelmogelijkheden op. Een second-opinion van een ziekenhuis wees uit dat elektrostimulatie wellicht nog de enige mogelijkheid was. De cliënt ging daarop op zoek naar een plek waar elektrostimulatie aan revalidanten met slikproblemen gegeven werd. De behandeling werkte en na een aantal sessies werd de sondevoeding vervangen door vast voedsel. Margot Vermeulen dook na dit succes in de materie: Ongeveer gelijktijdig ging in Nederland de eerste cursus voor logopedisten van start. Samen met mijn collega Ellen Manche heb ik die cursus gevolgd. We zagen er direct de meerwaarde in, het is een waardevolle aanvulling voor onze behandelingen in revalidatie. Daarop hebben we een plan geschreven en mochten we de noodzakelijke apparatuur aanschaffen. Cliënten kunnen er baat bij hebben. Toekomstig onderzoek zou ons kunnen helpen om de doelgroep verder evidence-based in kaart te brengen Nieuwe programma s, behandelmethoden of servicecomponenten

7 Er komt écht iets voor terug Ervaringsdeskundig aan het werk Harmen Hidding (36) en Marleen Kampert (47) werken sinds september 2012 acht uur per week als ervaringsdeskundigen Neurorevalidatie bij Reade. Met hun collega s Jiri en Bob staan ze revalidanten met een luisterend oor en hun eigen ervaringen bij. Maar niet alleen revalidanten, vertelt Marleen. Ook professionals uit behandelteams weten ons steeds beter te vinden. Wat maakt iemand ervaringsdeskundig? Als je een vorm van hersenletsel hebt, heb je de ervaring, legt Harmen uit. Wanneer je dit gaat delen, dan noemen we dat ervaringskennis. Met een opleiding hoe je de kennis over kunt brengen, creëer je ervaringsdeskundigheid. Alle ervaringsdeskundigen bij Reade hebben dan ook het certificaat Ervaringsdeskundigheid gehaald. Eigen ervaring We hebben alle vier andere ervaringen, vertelt Marleen. Mijn letsel werd veroorzaakt door een auto-ongeluk. Daar kwam later een goedaardige hersentumor bij, die gedeeltelijk verwijderd kon worden. Voor het ongeluk werkte ik als fysiotherapeut, speelde hockey in het eerste elftal, trainde en coachte jeugdelftallen. Inmiddels ziet mijn leven er totaal anders uit. Ik heb een zeer kort termijngeheugen, concentratieproblemen, last van vermoeidheid en mis het zicht in één oog. Na mijn revalidatieperiode, met ups en downs, kregen mijn dagen een andere invulling. Ik tennis weer, ben voorzitter van de cliëntenraad van revalidatiecentrum Tolbrug in Den Bosch, lid van de consumentengroep Kwaliteitszorg NAH en werk een halve dag per week in een tuincentrum om eens niet met mijn hoofd bezig te zijn. Al die ervaringen, de mooie en minder mooie, wil ik positief gebruiken en inzetten. Daarbij richt ik me op het hier en nu in het contact met cliënten met cognitieve en communicatieve problemen. Diversiteit Mijn expertise sluit meer aan bij het aandachtsgebied Bewegen, vertelt Harmen. Ruim vijf jaar geleden werd ik getroffen door een hersenbloeding. Het zag er slecht uit. Ik lag enkele dagen in coma, maar wonderwel ben ik er heel goed van hersteld. Mijn linkerarm doet niet meer echt mee maar de rust in mijn leven is teruggekeerd. Mijn werk als re-integratiecoach kan ik niet meer uitvoeren, maar toen ik de vacature ervaringsdeskundige bij Reade zag, twijfelde ik geen moment. Hersenletsel kan iedereen overkomen, van timmerman tot architect. Dat ik een stukje mee mag lopen met iemand die dit ook is overkomen, dat is bijzonder. Dat iemand het toelaat en er steun aan heeft. Mijn ervaringen, ik was dertig jaar, met vrouw en kind, geven me de mogelijkheid bij revalidanten en hun partner aan te sluiten. Ook bij praktische vraagstukken zoals koken met één hand. Dat kun je direct laten zien. Ik zie cliënten vaak worstelen met de vraag of het glas halfvol of halfleeg is. Maar ik ga liever in gesprek over de inhoud en of een kleiner glas misschien handzamer zou zijn. Steun onderweg Ondanks hun optimisme ondervinden de deskundigen nog dagelijks last van het hersenletsel. Veel van de gebreken zijn onzichtbaar. Maar steeds aanwezig en bepalend voor de dag. Plannen van activiteiten, keuzes maken, zonder schuldgevoel je pad volgen. Het is ontzettend moeilijk. Dat blijft. De gevolgen zijn voor revalidanten en hun omgeving nog niet duidelijk. Dat inzicht, en het vertrouwen dat je met hersenletsel nog veel kunt bieden, komt met de tijd, vertelt Marleen. Harmen: Het is niet onze taak om te vertellen over, en te wijzen op, valkuilen die cliënten tegen kunnen komen. Maar juist in een valkuil naast iemand gaan staan en dan te delen hoe we dat zelf hebben ervaren. Met tips om eruit te komen. Marleen vult aan: Daar gaat het om. Dat cliënten zien dat je situaties en gevoelens herkent. En hopelijk zullen ze uiteindelijk ook zelf ervaren dat het er niet om gaat wat je bent kwijtgeraakt. Je krijgt er écht iets voor terug. U maakt het mogelijk Vindt u goed geschoolde ervaringsdeskundigen ook zo belangrijk? U kunt hierbij helpen. Vrienden van Reade zoekt fondsen die de opleiding van ervaringsdeskundigen mede mogelijk maken. Samen kunnen we meer. Doet u mee? Informeer naar de mogelijkheden: E Nieuwe programma s, behandelmethoden of servicecomponenten

8 Wat kan Pfizer betekenen? Voor hem, voor u en de rest van de wereld. Als u ziek bent, of iemand in uw naaste omgeving ziek is, gaat het maar om één ding: beter worden. Geneesmiddelen kunnen hierbij helpen. Ook kunnen geneesmiddelen, zoals bijvoorbeeld vaccins, bijdragen aan het voorkomen van ziekten en kunnen ze de kwaliteit van leven verbeteren. Wereldwijd worden iedere dag 40 miljoen mensen behandeld met een geneesmiddel van Pfizer. Maar wij maken niet alleen onze bestaande geneesmiddelen, we zijn ook constant bezig met het ontdekken en ontwikkelen van nieuwe medicijnen en vaccins, voor als u iets nodig hebt dat nog niet bestaat of niet goed genoeg is. Dit doen we met een speciale focus op ziekten en aandoeningen waar een aanzienlijke medische noodzaak voor bestaat, zoals Alzheimer, kanker en pijn. Wij brengen de beste wetenschappers bij elkaar om de meest gevreesde ziekten van vandaag te bestrijden. Zo werken we samen aan een gezondere wereld. Lees meer op - ADVERTENTIE - Je bent niet in je 1tje! Mijn ouder heeft niet-aangeboren hersenletsel! van ervaringen (negatieve en positieve) met lotgenoten, zodat de deelnemers door steun en begrip merken dat ze niet alleen zijn. Niet voor niets draagt de bijeenkomst de slogan: Je bent niet in je 1tje. In de Jongerenmeeting is er tijd voor het individuele verwerkingsproces en aandacht voor de aandoening van de ouder en de gevolgen. Het is belangrijk om daarbij te anticiperen op de beleving van de situatie en de problemen die zich kunnen voordoen. Met aandacht voor het behouden van het kind/jongeren-zijn in relatie tot de ouder(s), broers en/of zussen en leeftijdgenoten. En het bevorderen en bewaren van zelfstandigheid zodat de eigen ontwikkelingsfase behouden blijft. De Jongerenmeetingen staan onder begeleiding van maatschappelijk werker George Worthington en fysiotherapeut Marijke van den Belt. Auteursrecht 2011 Pfizer Inc. Alle rechten voorbehouden. Als een ouder wordt getroffen door een chronische ziekte raakt dit ook de wereld van het kind. Dat kan redelijk ingrijpend zijn, zoals jongeren met een ouder met niet-aangeboren hersenletsel kunnen ervaren. De jongeren blijken in de veranderde situatie vaker een verhoogde kans te hebben op het ontwikkelen van psychische problemen. Om aandacht te geven aan deze jeugd lanceerde Reade in 2011 de Jongerenmeeting, voor leeftijdsgroepen van 8-20 jaar. De ouder met hersenletsel revalideert in alle gevallen klinisch of poliklinisch bij Reade. Door de aandoening, het revalidatietraject of door de (ervaren) beperkingen en andere mogelijkheden van de ouder kan er in de thuissituatie van het kind veel veranderen waardoor zijn levensfase in de knel kan raken. De eigen wensen, ideeën en wellicht ook toekomstbeelden kunnen plots in een ander licht komen te staan. Thuis wordt, bewust of onbewust, een ander beroep op hem gedaan. Met meer zelfstandigheid en de vraag om hulp, wellicht door een ouder die het moeilijk vindt om te zien dat sommige zaken niet meer vanzelfsprekend zijn. Als kind van kunnen jongeren zich meer verantwoordelijk gaan voelen voor het welzijn van de ouder waardoor ze, veelal onbewust, meer zorg dragen voor de ouder of (ouderlijke) taken overnemen. Hierdoor kunnen de eigen sociale activiteiten verminderen of zelfs achterwege blijven. Gelijkgestemden Voordat een groep start, is er een intake waarin wordt gekeken of de meeting voor een jongere geschikt is. Hierbij wordt onder meer gebruikgemaakt van het screeningsinstrument SACZO. De uitdaging van Reade is om jongeren van gelijke leeftijden bij elkaar te brengen. In de eerste groep lag de nadruk meer op jonge kinderen, van 9 tot 15 jaar. Inmiddels is de derde groep van start gegaan, vier jongeren in de leeftijd van 16 tot 20 jaar. De invulling en tijdstippen van het programma worden groepsgewijs afgestemd, afhankelijk van de behoefte van de groep en de mogelijkheden in de volle agenda s van de vaak schoolgaande jeugd. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met George Worthington, maatschappelijk werker, of Marijke van den Belt, fysiotherapeut: E en E Lotgenotencontact De groepsbijeenkomsten staan in het teken van delen, informeren en ervaren. Een belangrijk aspect in de groep is het delen Samen werken aan een gezondere wereld Zorgvernieuwing 15

9 - ADVERTENTIE - Even voorstellen Physician assistants bij Reade Een physician assistant (PA) is een hoogopgeleide, medische professional die binnen een specifiek domein nauw samenwerkt met de medisch specialist. Het beroep ontstond in 1965 in de Verenigde Staten als reactie op een groot tekort aan artsen. Met oog op de continuïteit en kwaliteit binnen de gezondheidszorg werd de functie in 2000 in Nederland geïntroduceerd. Ook bij Reade. Hier werken momenteel drie PA s en één PA in opleiding en dat aantal zal de komende jaren naar verwachting groeien tot zeven. Omdat gezondheid ons grootste goed is Onze oplossingen hebben impact op de generaties die na ons komen. Een PA heeft de hbo-masteropleiding Physician Assistant (2,5 jaar) gevolgd na afronding van een paramedische hbo-opleiding zoals fysiotherapie, verpleegkunde, ergotherapie et cetera en werkt onder de verantwoordelijkheid van de medisch specialist. De PA ondersteunt deze specialist door zelfstandig en structureel medische taken over te nemen, maar met de mogelijkheid van supervisie van de specialist. Denk aan het afnemen van een anamnese, het uitvoeren van lichamelijk onderzoek, het stellen van een diagnose, het opstellen van een behandelplan, het indiceren en verrichten van voorbehouden handelingen en het voorschrijven van bepaalde medicatie. Ook heeft een PA een rol van betekenis voor artsen in opleiding tot specialist (aios). De PA biedt continuïteit in de zorg voor revalidanten en daarmee relevante kennis en ervaring waar de periodiek wisselende aios gebruik van kunnen maken. De PA geeft de aios praktische begeleiding en geeft supervisie over de taken die tot zijn of haar takenpakket behoren. De PA s bij Reade Momenteel zijn er vier PA s werkzaam bij Reade. We stellen hen kort aan u voor: Onno Manck Sinds Specialisatie: Neurorevalidatie (zie pag. 19) Bettina Zwarts Sinds Specialisatie: Pijnrevalidatie en Hartrevalidatie Een goede gezondheid stelt ons in staat om in elk opzicht het beste uit onszelf te halen. Bovendien willen we allemaal op een gezonde manier ouder worden en langer van het leven blijven genieten. Daar profiteren onze kinderen van, maar ook de generaties die na ons komen. Siemens werkt al meer dan 125 jaar aan innovatieve en betaalbare oplossingen voor de gezondheidszorg. Oplossingen die artsen in staat stellen om aandoeningen in een vroeg stadium op te sporen en die behandeling beter en eerder mogelijk maken. Zo werken we aan duurzame zorg, waarin de patiënt altijd centraal staat. Van vier naar zeven De ambitie van Reade is binnen de revalidatie voor volwassenen bij de drie belangrijkste doelgroepen (Dwarslaesie, Neurorevalidatie, Pijnrevalidatie & Reumarevalidatie) twee PA s per groep in te zetten. Daarnaast is het doel om voor de kliniek een generalistische, klinische PA op te leiden zodat deze voor meerdere Ludwine van Orsouw Sinds Specialisatie: Dwarslaesie diagnoses inzetbaar is. Het idee leeft om eveneens de mogelijke rol van de PA in de netwerkziekenhuizen te verkennen. Reade is Trees Oude Ophuis een voorstander van het laten opleiden van eigen medewerkers Sinds in opleiding tot PA. Zo kunnen deze medewerkers zich verder ontwikkelen en Specialisatie: Reumarevalidatie blijven hun opgedane kennis en ervaring behouden en benut. Voor meer informatie I 16 Answers for life. 17 Nieuwe programma s, behandelmethoden of servicecomponenten

10 Overheveling oncolytica complex? - ADVERTENTIE - Wij kunnen u met elk stukje helpen! De PA als bindende factor Onno Manck is Physician Assistant binnen Expertisecentrum Neurorevalidatie Amsterdam. Hij werkt klinisch en poliklinisch binnen het centrum en zo nodig ook daarbuiten met revalidanten en zorgverleners. Zijn werk laat zich niet helemaal vergelijken met dat van één van zijn drie collega-pa s, vertelt Onno: We zijn binnen Reade actief in andere clusters en onze doelgroepen zijn heel verschillend. Toch zijn er ook overeenkomsten: Het werk gaat over mensen en tegelijk is het heel medisch. Met ingang van 2013 worden o.a. oncolytica uit het extramurale GVS overgeheveld naar add-ons in ziekenhuizen. De bewaking en uitvoering van het toedieningstraject hiervan bij patiënten thuis, kan complex zijn. Denk aan sterk wisselende doseringen en de korte termijn tussen behandeling en levering van het geneesmiddel. Ondersteuning kan dan gewenst zijn; soms met één service aspect, soms met meer. Medizorg ondersteunt en begeleidt jaarlijks ruim patiënten bij de thuisbezorging en toediening van hun medicatie. Wij hebben een keuzemenu samengesteld waarmee u exact die activiteiten en opties kiest waar uw organisatie het meest mee geholpen is. Heeft u trajecten al uitbesteed? Met onze overstapservice helpen we u stapsgewijs en heel eenvoudig overstappen. Wat het ook is: wij kunnen u met elk stukje helpen! Meer informatie? Bel Medizorg of ga naar Als PA ondersteun ik de revalidatieartsen van het cluster en voer ik taken uit die door de revalidatieartsen zijn gedelegeerd. Inhoudelijk razend interessant en tegelijk geeft het de mogelijkheid om meer tijd aan cliënten te besteden. Ik volg hen vanaf het eerste moment dat ze bij Reade komen. In de kliniek hoort daar bijvoorbeeld de intake van nieuwe revalidanten bij terwijl ik in onze polikliniek de cliënt in de tijd volg. Ook als iemand hier klaar is en terugkeert naar zijn thuissituatie met eigen eerstelijnszorg hebben we nog regelmatig contact. Bijvoorbeeld om problemen op te lossen in de leefsituatie van de cliënt. Ook onderhouden we als cluster contact met de eerstelijnszorg. Zo kunnen we nauwe ondersteuning bieden bij vragen, afstemmen over verwachte indicaties of over het verloop van de verdere behandeling. Je zou dus kunnen zeggen dat ik klinisch, poliklinisch, verbindend en adviserend werk. Werken bij Reade Mijn loopbaan hier begon ongeveer tien jaar geleden als uitzendkracht op de afdeling hersenletsel (NAH). Na drie maanden kwam ik in vaste dienst. Ik kreeg de mogelijkheid van Reade een duale opleiding voor verpleegkundige te volgen. Na afronding kwam ik terug bij NAH. Na één jaar als verpleegkundige te hebben gewerkt, mocht ik solliciteren naar de interne vacature voor de master-hbo Physician Assistant. Reade koos voor een procedure waarbij zowel paramedici als verpleegkundigen konden reageren. De voorkeur ging tot mijn geluk - uit naar iemand met affiniteit voor neurorevalidatie. Actieve dagen Hoe ziet een werkdag van een PA er uit? Onno: Dat verschilt per dag, maar neem een vrijdag. Dan beginnen we om 8.15 uur in de kliniek met de overdracht van de artsen. Hierna bereid ik de administratie van de dag voor en dan beginnen de poliklinische revalidantbezoeken. In de middag werk ik mee aan een (wetenschappelijk) onderzoek dat we momenteel uitvoeren rond zelfmanagement voor mensen met hersenletsel. Het is een multicenteronderzoek waaraan Reade ook meewerkt. Hierin doe ik de controle-interventie, in dit geval door voorlichting aan revalidanten. Ik verzorg ook de voorlichting aan nieuwe cliënten met NAH. Richting het einde van de werkdag werk ik de administratie bij en verzorg ik statusupdates en briefingen voor collega s en is er tijd voor intercollegiaal overleg met de eerstelijn. Eens per week zit ik het teamoverleg van mijn cliënten binnen het cluster voor. Van binnen naar buiten Mijn ambitie bij en met Reade is nog groot. Ik wil bijvoorbeeld nog meer de keten opzoeken en contacten onderhouden met het werkveld in en om Amsterdam. Om het informele circuit verder te formaliseren. Ook in de overgang van poliklinisch revalideren naar de eerstelijn gaat heel veel goed maar kan het wellicht nog beter. Zoals op het gebied van voorlichting aan de cliënt, kennis delen met zorgverleners over de uitkomsten van onderzoeken of het afstemmen van de behandeling. PA s kunnen daarbij helpen. Revalidanten weten me steeds beter te vinden met hun vragen en ook de eerstelijn werkt graag samen. Dat geeft meer mogelijkheden tot verbetering. Voor mijn werk als PA, voor Reade als gespecialiseerd centrum en natuurlijk voor de hele keten Beleid in de praktijk

11 Drooomwerk Een stoere meid met haar dromen Kunstenaressen Monica A. Spanjer van Koppenhagen en Nicky Fiege hebben hun krachten gebundeld. Een van hun gezamenlijke projecten is Drooomwerk. In een serie van 25 portretten hebben zij de dromen van cliënten en medewerkers van Reade proberen te vangen. En daar zijn ze wat betreft Tessa Cruysen (20) heel erg goed in geslaagd. Als alles mogelijk is hoe zou je leven er dan uitzien? oftewel Wat zou jij op dit moment het liefste willen?, met deze vragen zijn Monica en Nicky het gesprek aangegaan met cliënten en medewerkers. Tessa vond het een erg leuke ontmoeting: Ach, we hebben uren zitten kletsen over alles wat ik leuk vond en wat mij interesseerde. Een van de dingen die ter sprake kwamen was mijn vurige wens om ooit te kunnen snowboarden. Maar ja. Ik heb sinds mijn 16e reuma en het is duidelijk dat ik die droom nooit zal kunnen verwezenlijken. Net zoals ik nooit zal kunnen voetballen. Ook een van mijn passies. Dat is dan ook wel confronterend. Toen ik na dat gesprek thuiskwam, realiseerde ik me opeens weer dat dit soort sporten niet voor mij zijn weggelegd. En dat is dan wel even verdrietig, zeker als je zo n sportfanaat bent als ik. Daarna heb ik dat wel weer een plaats gegeven. Zo ben ik Toch is er nog genoeg moois over en die dromen zie je ook in het schilderij terugkomen. Ik wil dolgraag een keer naar New York, en verder zie je m n Dr. Dre Beats koptelefoon die voor mijn muziek staat. Ik ben namelijk rapper. Ik hoop dat ik binnenkort mijn muziek kan opnemen en dan breng ik een cd tje naar Amsterdam FM, wie weet draaien ze me dan wel. Nou, en dan zie je ook nog een scooter op het schilderij. Daar zal denk ik mijn werkende toekomst liggen. Eerst werkte ik in de dagbesteding in de horeca, maar nu sleutel ik aan fietsen en scooters. Ook hartstikke leuk. Dus ik hoop dat ik daar mijn vak van kan maken. Zo zie je maar, dat schilderij dat ben ik echt. Hartstikke gaaf! Van de serie schilderijen te zien op I is een mooi koffietafelboek verschenen dat te koop is bij Reade of te bestellen via E De kosten bedragen 20,00 en het geld komt ten goede aan het Drooomwerk Fonds. Vrijheid om volledig mezelf te zijn Cliëntervaring

12 PsA onder de loep Nieuwe studies rond artritis psoriatica Artitis psoriatica (PsA) is na reumatoïde artritis (RA) de meest voorkomende inflammatoire aandoening van het bewegingsapparaat. Een complexe ontstekingsziekte, waarbij niet alleen gewrichten maar ook huid, nagels, wervelkolom, SI-gewrichten en peesaanhechtingen aangedaan kunnen zijn. De ernst van de ziekte verschilt van persoon tot persoon. In vergelijking met RA is er veel minder bekend over de beste vorm en methode van behandelen. Een van de redenen waarom Reade op korte termijn met meerdere studies start, waarvoor momenteel patiëntdeelnemers worden gezocht. In de zorg voor RA-patiënten wordt er behandeld om de ziekteactiviteit onder een bepaalde grens te krijgen. Uit wetenschappelijk onderzoek is bekend dat dit leidt tot minder gewrichtsbeschadiging en beter functioneren op langere termijn. De ziekteactiviteit RA wordt meestal gemeten met de zogenaamde DAS-score. Deze kijkt naar het aantal pijnlijke en gezwollen gewrichten, ontstekingswaarden in het bloed en een oordeel van de patiënt over zijn ziekteactiviteit. Een eenvoudige methode om de ziekteactiviteit PsA te meten, met alle aspecten zoals huid, gewrichten, pezen et cetera, is er helaas nog niet. Wetenschappelijk onderzoek kan hieraan bijdragen en wellicht ook in de toekomst aanwijzen wat de rol gaat zijn voor het strikter behandelen van de ziekte. Diverse onderzoeken In nauwe samenwerking met professor Baeten, hoogleraar Reumatologie in het AMC, gaan de volgende onderzoeken van start. LDA in PsA (Low Disease Activity in Psoriatic Arthritis) Reade wil een beter inzicht verwerven in de bijdrage van de verschillende ziektemanifestaties in de beleving van ziektelast van de patiënt en het beter onder controle brengen van de ziekte in de toekomst. Hiervoor worden patiënten gezocht die volgens hun reumatoloog een dermate lage ziekteactiviteit hebben dat er geen reden is om de medicatie aan te passen. Binnen deze groep gaat Reade kijken of ze aan nieuwe maten voor lage ziekteactiviteit voldoen, wat hun actuele ziekteactiviteit is en hoe de kwaliteit van leven op dat moment is. Voor deze studie zal de patiënt gevraagd worden eenmalig langs te komen op de poli waar onder meer naar huid en gewrichten wordt gekeken, vragenlijsten worden ingevuld en bloed wordt afgenomen. Initial treatment with TNF inhibitor in early PsA Momenteel is de eerste stap in de behandeling van PsA meestal een zogenaamde DMARD (disease modifying anti rheumatic drug) zoals methotrexaat, leflunomide of sulfasalazine. Als deze middelen onvoldoende effectief zijn, is het mogelijk om te starten met een biological (anti-tnf, anti-tumor necrosis factor). Mogelijk leidt vroege, directe, behandeling met een anti-tnfbiological tot een betere uitkomst ten opzichte van de reguliere behandeling. Dit wordt onderzocht in het onderzoek Initial treatment with TNF inhibitor in early PsA. Voor deze studie is Reade op zoek naar patiënten met een recente diagnose artritis psoriatica en die nog niet behandeld zijn met een DMARD of anti-tnf. Patiënten worden, na randomisatie, behandeld met methotrexaat in combinatie met een anti-tnf middel (golimumab) of placebo. Na vijf maanden wordt vervolgens de anti- TNF gestopt om te kijken of de ziekteactiviteit ook op langere termijn lager blijft. Anti-IL17 in artritis psoriatica Er worden nieuwe geneesmiddelen ontwikkeld voor de behandeling van artritis psoriatica. Naast de anti-tnf-biologicals is er een aantal medicijnen in ontwikkeling gericht tegen een ander aangrijpingspunt, zoals ixekizumab, een antilichaam gericht tegen IL17. Mogelijk biedt dit middel uitkomst als een anti-tnf niet (meer) genoeg helpt of als alternatief voor de anti-tnfmiddelen. Ook voor deze studie is Reade op zoek naar patiënten met een actieve ziekte en die nog niet met moderne biologicals zijn behandeld. Deelnemen? Bent u geïnteresseerd in een van bovenstaande studies of heeft u vragen? Neem dan contact op met arts-onderzoeker Leonieke van Mens via E of met Arno van Kuijk, reumatoloog, E Wetenschappelijk onderzoek

13 Meer inzicht en verbetering zorg door AMS-foot Verminderen voetklachten reumatoïde artritis Voetklachten bij reumatoïde artritis (RA) komen veel voor. Vaak ervaren cliënten elke dag pijn bij staan, lopen of traplopen. Een multidisciplinaire aanpak in zorg, maar zeker ook in onderzoek vormt het antwoord van Reade. Sinds 2008 bestudeert de Amsterdam Foot Cohort onderzoeksgroep (AMS-foot) onder meer de mate van optreden van klachten en voert ze studies uit naar factoren die bijdragen aan het effect van behandelingen. Dit heeft geleid tot meer inzicht in voetklachten bij RA en belangrijke stappen in de verbetering van de zorg. De onderzoeksgroep, met revalidatieartsen, podotherapeuten, medewerkers van het klinimetrielaboratorium en onderzoekers van het Amsterdam Rehabilitation Research Center I Reade en VUmc (afdeling Revalidatiegeneeskunde), werkt nauw samen met de afdeling Reumatologie van Reade en heeft samenwerkingsverbanden met nationale en internationale onderzoeksgroepen. In kaart brengen AMS-foot bracht eerder in beeld hoeveel RA-patiënten voetklachten ervaren. Uit data van het Early Arthritis Cohort van Reade bleek dat in het begin van de ziekte ongeveer 70% ontsteking in één of meer gewrichten van de voorvoet heeft. Na (medicamenteuze) behandeling daalt dat percentage naar een nog steeds aanzienlijke 40%. Het percentage cliënten dat röntgenologische schade aan de voorvoetgewrichten heeft, neemt toe van ongeveer 20% in het begin van de ziekte naar 60% na acht jaar. De verwachting is dat dit percentage verder stijgt naarmate de ziekte langer duurt. Meer inzicht, betere zorg Een belangrijk uitgangspunt van de onderzoeksgroep is dat zorg en onderzoek elkaar beïnvloeden en versterken. Marike van der Leeden, senior onderzoeker bij het onderzoekcentrum: De onderzoeksvragen zijn afkomstig uit de dagelijkse zorgpraktijk zodat onderzoeken direct kunnen leiden tot betere zorg. Een voorbeeld is een studie naar welke zorg RA-patiënten met voetklachten bij Reade gebruiken. Hieruit blijkt dat de podotherapeut in het begin van de ziekte het meest frequent bezocht wordt. Wat in de meeste gevallen leidt tot een schoenadvies en zooltherapie. In latere fases bestaat de behandeling ook uit het verschaffen van schoeisel door een orthopedische schoenmaker en revalidatiearts en/of een operatieve ingreep door een orthopedisch chirurg. Marike: De conclusie is dat RA-patiënten met voetklachten minder zorg gebruiken dan op basis van de prevalentiecijfers mag worden verwacht. In de eerste lijn is de onderzorg wellicht nog groter, omdat een zorgpad voor voetklachten daar vaak ontbreekt. De indruk dat de zorg bij voetklachten divers en suboptimaal is, komt mogelijk door een gebrek aan aanbevelingen voor diagnostiek en behandeling. AMS-foot wil zich inzetten voor het ontwikkelen van een richtlijn met aanbevelingen voor de diagnostiek en behandeling van voetklachten bij RA zodat de zorg beter wordt. Meten voor vooruitgang In 2011 startte Reade een cohort patiënten met voetklachten en een conservatieve behandeling (podotherapeutische zolen of orthopedische schoenen). Hierin worden algemene en ziektespecifieke gegevens, vragenlijsten voor pijn en beperkingen in functioneren, prestatie op een looptest en voetdrukmetingen, in de schoenen en op een drukplatform, vastgelegd. Marike: Voor en na behandeling voert het klinimetrielab metingen uit. Op individueel niveau worden de resultaten gebruikt voor diagnostiek en evaluatie van de behandeling. Op groepsniveau evalueren we er de zorg mee en geeft het zicht in factoren die bijdragen aan het behandeleffect. We weten nu dat behandeling in het begin van de ziekte erg belangrijk is en dat bij een nog korte ziekteduur podotherapeutische zolen het meest effectief blijken. De metingen geven ook informatie over het belang van de gemeten druk. Het blijkt dat voetdruk en pijn aan elkaar gerelateerd zijn. Momenteel loopt er een pilotonderzoek, met subsidie van het Reumafonds, waarbij een nieuwe methode voor drukmetingen in de schoen wordt geëvalueerd. De verwachting is dat op deze manier zolen effectiever en efficiënter vervaardigd kunnen worden en de zorg verder verbetert. Vragen over AMS-foot? Neem dan contact op met Marike van der Leeden, senior onderzoeker Amsterdam Rehabilitation Research Center I Reade: E Wetenschappelijk onderzoek

14 Onderzoek voor behandeling Promovendi bij Reade Reade levert een wezenlijke bijdrage Dit jaar promoveerden reeds Lotte van de Stadt en Michiel van om de kans op ontwikkeling van RA te voorspellen. Uit het proef- fectiviteit van dit hulpmiddel en de effecten voor de conditie door aan de innovatie van revalidatiege- Nunen. Later dit jaar zullen Hennie Raterman, Charlotte Kriekaert en Anna Jamnitski hun proefschriften verdedigen. schrift van Van de Stadt ( Development of Rheumatoid Arthritis, Preclinical Biomarkers and Prediction, red.) blijkt dat de ontsteking training met de Lokomat. Het onderzoek richtte zich eveneens op verkrijgen van inzicht in de mogelijke mechanismen achter de neeskunde en reumatologie en speelt een onderscheidende rol op het gebied van wetenschappelijk onderzoek, Voorspellen reumatoïde artritis Arts-onderzoeker Lotte van de Stadt promoveerde op 24 april 2013 cum laude op het onderwerp: De ontwikkeling en voorspelling van reumatoïde artritis (RA). Bij RA ontstaan ontstekingen die RA kenmerkt al begonnen is voor de eerste klachten. In deze vroege fase ontstaan eerst antistoffen, naarmate de tijd verstrijkt komen er meer antistoffen bij. Hoe meer antistoffen, hoe hoger de kans dat iemand RA ontwikkelt. Ook andere kenmerken van chronische ontsteking blijken aanwezig te zijn voordat de werking van de training en het verloop van herstel. Aanwijzingen voor vervolgstudie Uit het proefschrift van de onderzoeker blijkt dat de effectiviteit van de Lokomat vergelijkbaar is aan de effectiviteit van de gebruikte be- opleiding en onderwijs. Het wetenschappelijk onderzoek is gericht op het verbeteren van de revalidatie- doordat het eigen afweersysteem de gewrichten aanvalt (autoimmuunziekte). Hoe eerder de behandeling op de ziekte start, hoe beter het resultaat op lange termijn is. Om te onderzoeken of we het ontstaan preciezer kunnen voorspellen, volgde Van de Stadt een groep patiënten met gewrichtspijn en afwijkende bloed- diagnose gesteld kan worden. Bijvoorbeeld de aanwezigheid van ontstekingseiwitten, afwijkingen van de gewrichten, een gestoorde vetstofwisseling en een verandering van de activiteit van bepaalde genen. Het kunnen voorspellen van RA kan het mogelijk maken om eerder in te grijpen en wellicht het ontstaan van de ziekte geheel te handelmethoden voor CVA cliënten, maar dat er wellicht een voordeel is voor bepaalde subcategorieën van revalidanten. Daarnaast suggereert de lage inspanningsintensiteit tijdens reguliere training dat de conditie van deze cliënten waarschijnlijk niet veel beter wordt door de training met de Lokomat. Bij cliënten met een isci heeft en reumatologiebehandeling. Het onderzoek wordt veelal verricht door onderzoekers waar nodig en mogelijk in samenwerking met externe partners die in een promotietraject zitten. Zij werken waardes (antistoffen). Bij ongeveer een derde van deze patiënten ontstond RA. Er werden verschillende factoren onderzocht die vaker voorkwamen bij mensen die de chronische gewrichtsreuma ontwikkelden, dan bij mensen die dat niet deden. Zoals de aanwezigheid van ontstekingseiwitten en antistoffen in het bloed en leefstijlkenmerken als roken en alcoholgebruik. Voorspelmodel Met de sterkst voorspellende factoren werd een model gemaakt voorkomen of uit te stellen. Studie Lokomat Onderzoeker Michiel Van Nunen promoveerde op 7 juni jl. op het onderwerp: Recovery of walking ability using a robotic device. Sinds een aantal jaren kan er voor de verbetering van de loopfunctie bij revalidanten na een beroerte (CVA) of incomplete dwarslaesie (isci) gebruikgemaakt worden van een robot-geassisteerde loopband: de Lokomat. Van Nunen bestudeerde de ef- trainen met de Lokomat een positief effect op loopvaardigheid. Daarbij is er mogelijk een meerwaarde vanwege secundaire effecten zoals minder darmproblemen. Bovendien zijn er, ondanks een lage inspanningsintensiteit tijdens reguliere training in de Lokomat, bij een groep cliënten aanwijzingen voor een verbeterde conditie na de interventie. In de toekomst is optimalisatie van de therapie en het identificeren van cliënten die het meeste baat hebben bij Lokomattherapie gewenst. Voor definitieve uitspraken over de effectiviteit van de Lokomat zou een grootschalige effectstudie nodig zijn. dan meestal enkele jaren aan een onderzoeksproject dat uitmondt in Promovendi 2013 een proefschrift. Jaarlijks promoveren meerdere onderzoekers van Reade. Naast Lotte van de Stadt en Michiel van Nunen hopen drie andere onderzoekers dit jaar te promoveren. Met hun studies rond reumatologie. In chronologische volgorde zijn dit: 16 september 2013, Hennie Raterman: Rheumatoid arthritis; The link between thyroid dysfunction, cardiovascular disease and B cell targeting. Met bijbehorend symposium op de VU. Zie I 25 september 2013, Charlotte Krieckaert: Pharmacokinetics and immunogenicity of TNF inhibitors, towards optimised treatment of rheumatoid arthritis. Met bijbehorend symposium bij Reade. Zie I 8 November Anna Jamnitski: Rheumatoid arthritis and psoriatic arthritis: important aspects for daily clinical practice Wetenschappelijk onderzoek

15 - ADVERTENTIE - Kennis delen Reade over grenzen De onderzoeksresultaten van Reade krijgen veel aandacht, ook buiten Nederland. Door publicaties in internationale tijdschriften en door aanwezigheid tijdens vrijheid van mobiliteit Ellermeyer Techniek past elke auto aan zodat iedere automobilist met een beperking of oudere automobilist zelfstandig kan rijden. Zonder hulp in en uit de auto komen is daar een belangrijk onderdeel van. overzeese congressen. Dit jaar presenteerden revalidatie-onderzoekers van Reade onder meer studie-uitkomsten op het wereldcongres OARSI op het gebied van osteoartritis (artrose) en op het jaarlijkse reumatologiecongres van de British Society of Rheumatology (BSR). Met goed doordachte oplossingen zorgt het technische team van Ellermeyer voor uw mobiele vrijheid op een veilige en verantwoorde manier. Uw wens, onze uitdaging! Het OARSI-congres vond van 17 t/m 21 april 2013 plaats in Philadelphia (VS). Het jaarevenement trok wederom veel internationale onderzoekers op het gebied van osteoartritis. Ook Readeonderzoekers Jesper Knoop, Diana Sanchez en Martin van der Esch reisden af naar the States. Diverse presentaties Reade was op OARSI met verschillende onderzoeken present. Jesper Knoop en Diana Sanchez presenteerden posters met de Martin van der Esch een van de genodigden. Hij presenteerde er Diagnosis and management of osteoarthritis of the knee and/ or hip: Integrating care and research. In deze presentatie werd de interactie tussen zorg en wetenschappelijk onderzoek bij knie- en heupartrose, zoals georganiseerd in het reumarevalidatiecluster van Reade, besproken. Met als aandachtspunt de verbetering van behandelingen door onderzoeksresultaten. Meer informatie over deze studie is per te verkrijgen bij de onderzoeker, Martin van der Esch via E Van relatief simpele aanpassingen, zoals het bedienen van gas links-rechts, een handbedrijfsrem of een stoelslede verlengen. Maar ook de meer gecompliceerde constructies die creativiteit en een hoge mate van technische kennis vergen. Zoals het ontwerp van een hydraulische (fiets-)stuur voor mensen met weinig kracht in de handen: sturen, gas geven, remmen, richting aangeven, claxoneren, verlichting en ruitenwisser bedienen. ellermeyer kijkt voorbij de grenzen van uw beperking titels: Knee joint stabilization therapy in patients with osteoarthritis of the knee: a randomized, controlled trial ; Biomechanical mechanisms underlying beneficial effects of exercise therapy in patients with osteoarthritis of the knee: data from a randomized, controlled trial en Does self-reoported knee instability correlate with biomechanical or neuromuscular performance characteristics during knee loading in patients with knee osteoarthritis? Martin van der Esch gaf een mondelinge presentatie over onderzoeksresultaten naar MRI-verschijnselen in relatie tot knieproprioceptie (bewegingsgevoel): The association between reduced knee joint proprioception and medial meniscal abnormalities using MRI in knee osteoarthritis: results from the Amsterdam Osteoarthritis cohort. Deze studie werd recentelijk gepubliceerd in het magazine Osteoarthritis & Cartilage. Rheumatology 2013 In het Engelse Birmingham organiseerde de British Society of Kort nieuws EULAR in Spanje Het European Congress of Rheumatology van de European League against Rheumatism (EULAR) vond dit jaar van 12 t/m 15 juni plaats in Madrid. Reade was hier goed vertegenwoordigd met diverse wetenschappelijke bijdragen. Maar liefst 38 onderzoekers van Reade (arts-onderzoekers, paramedici, reumatologen, revalidatieartsen) presenteerden een poster of hielden een mondelinge presentatie. Verder werden zij in de Spaanse hoofdstad bijgepraat over Rheumatology van 23 t/m 25 april haar jaarcongres. Hier was de nieuwste ontwikkelingen binnen de reumatologie. ellermeyer hoogoorddreef BG Amsterdam T F Wetenschappelijk onderzoek toegepast

16 - ADVERTentie - Prinses Margriet opent Drostenburg Het gebouw Drostenburg herbergt de Mytylschool Amsterdam, de Noteboomschool en Reade. Een uniek concept waarbij openbaar special onderwijs en medische specialistische revalidatie integraal onder één dak plaatsvinden. Prinses Margriet verrichtte op 25 maart jl. de openingshandeling. In Drostenburg wordt door Stichting Orion en Reade speciaal openbaar onderwijs en revalidatie aangeboden aan leerlingen van 4 tot 20 jaar met een lichamelijke of een meervoudige handicap en/of met een chronische ziekte. Twee gespecialiseerde kinderbehandelteams van Reade werken op de nieuwe locatie. Als gevolg van deze samenwerking zijn de revalidatiebehandelingen in het dagprogramma van de leerling opgenomen. Omdat onderwijs en zorg zo naadloos op elkaar zijn afgestemd, worden de leerlingen (en hun ouders of verzorgers) in hun dagelijks leven zo min mogelijk belast. Brede samenwerking Stichting Orion, waarvan Mytylschool Amsterdam en Noteboomschool onderdeel zijn, werkt al geruime tijd succesvol samen met Reade op verschillende locaties in Amsterdam. Samen delen ze de ambitie om meer samenwerkingspartners rondom de doelgroep op Drostenburg samen te brengen en de onderlinge samenwerking verder te verbeteren. Het hypermoderne gebouw in Amsterdam Zuidoost is voorzien van de nieuwste mogelijkheden voor behandeling en onderzoek. Met, in het oog springend, een zwembad en looplaboratorium

17 Op zoek naar een uitdagende nieuwe baan? Als revalidatiearts ben ik op hoog niveau bezig met het analyseren en beïnvloeden van gedrag door gezondheidsbevorderende methodieken. Afwisselend en dankbaar werk. Menno Pont, revalidatiearts cluster Pijn & Gedrag Van mogelijkheden naar maximaal resultaat. Vacatures Wij zoeken revalidatieartsen voor: - Pijnrevalidatie - Hartrevalidatie - Revalidatie bij Dwarslaesie, Amputatie en Neuromusculaire aandoeningen (klinisch en poliklinisch) - Revalidatie in Netwerkziekenhuizen - Kinderrevalidatie - ADVERTentie - Publicatie Hielke Bosma in Journal of Humanistic Psychology Onlangs publiceerde Journal of Humanistic Psychology het artikel Developing Sensitivity: A Qualitative Study on the Inner Development of Etty Hillesum van Hielke Bosma. Een artikel over het ontwikkelen van persoonlijke sensitiviteit en daaraan gekoppeld geestelijke weerbaarheid. Bosma onderzocht hoe een pijnlijke realiteit onder ogen kan worden gezien. Mensen die van de ene op de andere dag te maken krijgen met ernstige beperking, zitten vaak in zo n situatie; in revalidatie is het onder ogen zien van de realiteit een belangrijk proces. Bosma gebruikte voor het onderzoek de dagboeken van Etty Hillesum, een Joodse vrouw die in de Tweede Wereldoorlog, haar pijnlijke realiteit onder ogen zag. Uit het onderzoek bleek dat dit bij haar in drie stappen gebeurde, waarbij ze elke keer een andere strategie volgde. Dit was de strategie van het innerlijk opruimen, het innerlijk afslanken en het innerlijk leeg worden. De manieren waarop zij haar moeilijkheden tegemoet trad en innerlijk steeds weerbaarder werd, kan ons helpen om zelf ook onze moeilijkheden stap voor stap onder ogen te zien! Voor meer informatie neemt u contact op met Hielke Bosma, geestelijk begeleider, T (020) Kort nieuws Zie jij het als een uitdaging om zorg te bieden, zodat onze cliënten het maximale uit het revalidatieproces en hun leven kunnen halen? Wil je samen met een multidisciplinair team een bijdrage leveren aan de best haalbare kwaliteit van zorg? Door het doen van wetenschappelijk onderzoek en zorgen dat evidence-basedbehandelprogramma s voldoen aan de laatste wetenschappelijke inzichten en nieuwste richtlijnen? Als revalidatiearts bij Reade werk je met 30 andere gespecialiseerde revalidatieartsen in de medische staf. Voor 5 verschillende aandachtsgebieden, of uitdagende combinaties daarvan, zijn we op zoek naar actieve, flexibele collega s. Kijk voor meer informatie op: Reumafonds subsidieert vier projecten Reade ontvangt in 2013 voor drie eigen projecten subsidie van het Reumafonds. En ook een vierde project, in samenwerking met VUmc, mag rekenen op support van het fonds. In totaal ontving Reumafonds dit jaar 140 onderzoeksvoorstellen. Een hele hoop, zodat de beoordeling werd gesplitst. Voor de zomer werden 52 klinische projectaanvragen beoordeeld. Na de zomer volgt de afweging voor 40 translationele en 48 fundamentele projectaanvragen. In totaal zal het Reumafonds dit jaar 5,3 miljoen euro besteden aan nieuw wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaak en behandeling van reuma. Het project in samenwerking met VUmc, onder leiding van prof. dr. J. Dekker, zet in op onderzoek naar de effecten van extra vitamine D en spiertraining met hoge weerstand bij osteoarthritis in de knie. De titels van de drie overige Reade-projecten zijn: 1. Prevention of rheumatoid arthritis by rosuvastatin in seropositive arthralgia patients. O.l.v. dr. D. van Schaardenburg. 2. New biomarkers improving the cardiovascular risk prediction in patients with rheumatoid arthritis. O.l.v. dr. M.T. Nurmohamed. 3. Cardiac disease prevalence in patients with ankylosing spondylitis. O.l.v. dr. M.T. Nurmohamed

18 Reade Academy events Meer informatie Workshop door dr. George Prigatano, PHD Understanding and treating disturbances of higher integrative brain functions & Advances in the field of anognosia, with clinical implications, including neuropsychotherapy Datum: zaterdag 02 november 2013 Doelgroep: psychologen, revalidatieartsen, paramedici, maatschappelijk werkers en andere professionals die werken met mensen met niet-aangeboren hersenletsel Locatie: Reade, Overtoom Kosten: 125 (voor Reade-collega s 25) Vooraankondiging Symposium Aangepast sporten, van wetenschap naar praktijk Datum: vrijdag 11 oktober 2013 Doelgroep: bewegingsagogen, sporttherapeuten, revalidatieartsen, beleidmedewerkers sport, sportbonden, top-/prestatiesporters en wetenschappers Locatie: Reade, Dr. Jan van Breemenstraat Kosten: n.v.t. Symposia Pijn & Arbeid Datum: donderdag 17 oktober 2013 Doelgroep: bedrijfsartsen, verzekeringsartsen, revalidatieartsen, (arbo)professionals, medewerkers Reade Locatie: Reade, Dr. Jan van Breemenstraat Kosten: 220 / 200 / 150 / 75 / 50* Workshop Copen met Coping Datum: doorlopend Locatie: in overleg Doelgroep: professionals Meer info: Leerlijn Handicapbeleving Datum: doorlopend Locatie: eigen locatie (school) Doelgroep: speciaal onderwijs Kosten: 985,00 (incl. lesmateriaal) Meer info: Minisymposium De Caleidoscoop van RA Voorafgaand aan de promotie van drs. Hennie Raterman Datum: maandag 16 september 2013 Locatie: VUmc, Maaszaal 4E-11 Doelgroep: geïnteresseerden Meer info: Symposium Pharmacokinetics and immunogenicity of TNF-inhibitors Voorafgaand aan de promotie van drs. Charlotte Kriekaert Datum: woensdag 25 september 2013 Locatie: Reade, Dr. Jan van Breemenstraat Doelgroep: geïnteresseerden Meer info: * Zie I Nieuwe publicaties Smit CAJ, Zwinkels M, Dijk, T van, Groot, S de, Stolwijk-Swuste JM, Janssen TWJ. Gluteal blood flow and oxygenation during electrical stimulation induced muscle activation versus pressure relief movements in wheelchair users with a spinal cord injury. Spinal Cord, advanced online publication. Smit CAJ, Legemate KJA, Koning A de, Groot, S de, Stolwijk-Swuste JM, Janssen TWJ. Prolonged electrical-stimulation induced gluteal and hamstring muscle activation and sitting pressure in spinal cord injury: effect of duty cycle. JRRD, advanced online publication Broek M van den, Dirven L, Kroon HM, Kloppenburg M, Ronday HK, Peeters AJ, Kerstens PJ, Huizinga TW, Lems WF, Allaart CF. Early Local Swelling and Tenderness Are Associated with Largejoint Damage After 8 Years of Treatment to Target in Patients with Recent-onset Rheumatoid Arthritis. J Rheumatol May;40(5):624-9 Dirven L, Klarenbeek NB, Broek M van den, Groenendael JH van, Sonnaville PB de, Kerstens PJ, Huizinga TW, Dijkmans BA, Lems WF, Allaart CF. Risk of alanine transferase (ALT) elevation in patients with rheumatoid arthritis treated with methotrexate in a DAS-steered strategy. Clin Rheumatol May;32(5): Esch M van der, Knoop J, Hunter DJ, Klein JP, Leeden M van der, Knol DL, Reiding D, Voorneman RE, Gerritsen M, Roorda LD, Lems WF, Dekker J. The association between reduced knee joint proprioception and medial meniscal abnormalities using MRI in knee osteoarthritis: results from the Amsterdam osteoarthritis cohort. Osteoarthritis Cartilage May;21(5): Jagt-Willems HC van der, Vis M, Tulner CR, Campen JP van, Woolf AD, Munster BC van, Lems WF. Mortality and incident vertebral fractures after 3 years of followup among geriatric patients. Osteoporos Int May;24(5): Hemke R, Rossum MA van, Veenendaal M van, Terra MP, Deurloo EE, Jonge MC de, Berg JM van den, Dolman KM, Kuijpers TW, Maas M. Reliability and responsiveness of the Juvenile Arthritis MRI Scoring (JAMRIS) system for the knee. Eur Radiol Apr;23(4): Koevoets R, Dirven L, Klarenbeek NB, Krugten MV van, Ronday HK, Heijde DM van der, Huizinga TW, Kerstens PS, Lems WF, Allaart CF. Insights in the relationship of joint space narrowing versus erosive joint damage and physical functioning of patients with RA. Ann Rheum Dis Jun;72(6):870-4 Krieckaert CL, Nurmohamed MT, Wolbink G, Lems WF. Changes in bone mineral density during long-term treatment with adalimumab in patients with rheumatoid arthritis: a cohort study. Rheumatology (Oxford) Mar;52(3): Lübbers J, Brink M, Stadt LA van de, Vosslamber S, Wesseling JG, Schaardenburg D van, Rantapää-Dahlqvist S, Verweij CL. The type I IFN signature as a biomarker of preclinical rheumatoid arthritis. Ann Rheum Dis May;72(5): Otten MH, Prince FH, Anink J, Ten Cate R, Hoppenreijs EP, Armbrust W, Koopman-Keemink Y, Pelt PA van, Kamphuis S, Gorter SL, Dolman KM, Swart JF, Berg JM van den, Wulffraat NM, Rossum MA van, Suijlekom-Smit LW van. Effectiveness and safety of a second and third biological agent after failing etanercept in juvenile idiopathic arthritis: results from the Dutch National ABC Register. Ann Rheum Dis May;72(5):721-7 Raterman HG, Levels H, Voskuyl AE, Lems WF, Dijkmans BA, Nurmohamed MT. HDL protein composition alters from proatherogenic into less atherogenic and proinflammatory in rheumatoid arthritis patients responding to rituximab. Ann Rheum Dis Apr;72(4):560-5 Vennegoor A, Rispens T, Strijbis EM, Seewann A, Uitdehaag BM, Balk LJ, Barkhof F, Polman CH, Wolbink G, Killestein J. Clinical relevance of serum natalizumab concentration and antinatalizumab antibodies in multiple sclerosis. Mult Scler Apr;19(5): Fliess-Douer O, Vanlandewijck YC, Post MW, Woude LH van der, de Groot S. Wheelchair skills performance between discharge and one year after inpatient rehabilitation in hand-rim wheelchair users with spinal cord injury. J Rehabil Med May 17. doi: / [Epub ahead of print] Zorgvernieuwing

19 Kort nieuws Wekelijks Reumacafé in koffiecorner Reade Reade opent eens per week een ontmoetingsplaats voor iedereen met reumatische klachten die onder behandeling is van een reumatoloog van Reade. Hier kunnen cliënten terecht die op zoek zijn naar een luisterend oor, die ervaringen uit willen wisselen over hun ziekte en het omgaan ermee. Al pratend kunnen bijvoorbeeld ook vragen voor de reumatoloog op een rijtje worden gezet of kan voor een bepaald probleem de weg worden gezocht naar de juiste hulpverlener of instantie. Voor behoefte aan informatie of uitleg is één van de reumaconsulenten aanwezig. Het Reumacafé is elke 1e dinsdag van de maand van tot uur geopend in de koffiecorner van Reade, locatie dr. Jan van Breemen. Interesse? Neem contact op met de reumaconsulenten van Reade via de receptie: T (020) , keuze 6 (overige vragen), E Vacature Op zoek naar een uitdagende nieuwe baan? Revalidatie Reumatologie magazine is het relatiemagazine van Reade en verschijnt 4x per jaar in een oplage van exemplaren. Uitgave Reade, Amsterdam Hoofdredactie Karlijn Haantjes, Ed Loet-loetoer Redactie, vormgeving en productie HOW Communicatie Creatie, Eindhoven Fotografie Reade HOW Communicatie Creatie Contact Reade, centrum voor revalidatie en reumatologie / Afdeling Marketing & Communicatie Postbus 58271, 1040 HG Amsterdam T (020) / E Als revalidatiearts ben ik op hoog niveau bezig met het analyseren en beïnvloeden van gedrag door gezondheidsbevorderende methodieken. Afwisselend en dankbaar werk. Menno Pont, revalidatiearts cluster Pijn & Gedrag Van mogelijkheden naar maximaal resultaat. Kijk voor meer informatie op Voor meer informatie zie pag. 32. Ook interesse in onze digitale nieuwsbrief? Meld u dan nu aan op: Bezoekadres Overtoom 283, 1054 HW Amsterdam Dr. Jan van Breemenstraat 2, 1056 AB Amsterdam Meer dan 100 jaar revalidatiegeneeskunde en reumatologie Reade is de naam voor de organisatie die ontstaan is uit de fusie tussen Revalidatiecentrum Amsterdam (RCA) en het Jan van Breemen Instituut (JBI). Twee gerenommeerde namen op gebied van kwalitatief hoogwaardige revalidatie en reumatologie. De krachtenbundeling van mensen en middelen biedt tal van mogelijkheden om de kwaliteit van de revalidatie en reumatologie verder te verbeteren en te innoveren. Tevens leidt het samengaan tot een verdere versterking van het wetenschappelijke onderzoek, mede door de intensivering van de samenwerking met VUmc. 36

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte behoud. Informatie over: Een beroerte Uw zelfstandigheid. Uw leven zo goed mogelijk oppakken na een beroerte. Samen met Laurens. Lees meer over wat Laurens voor u kan betekenen. meer dan zorg De medische

Nadere informatie

Revalidatie. Revalidatie & Herstel

Revalidatie. Revalidatie & Herstel Revalidatie Revalidatie & Herstel De afdeling Revalidatie in het BovenIJ ziekenhuis is een onderdeel van de afdeling Revalidatie en Herstel. Met deze folder willen wij u graag vertellen wat wij voor u

Nadere informatie

Podotherapie. Alles wat u wilt weten over Podotherapie

Podotherapie. Alles wat u wilt weten over Podotherapie Podotherapie Alles wat u wilt weten over Podotherapie Meike de Vries (15) Ik had veel last van mijn linkervoet. Tijdens het volleyballen werd dit altijd erger. Na een tijd werd mijn linkervoet aan de binnenzijde

Nadere informatie

Behandelprogramma. Dwarslaesie

Behandelprogramma. Dwarslaesie Behandelprogramma Dwarslaesie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij Adelante

Nadere informatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie KBOEM-B voor kinderen Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie Inhoudsopgave Inleiding 3 Waarom een opname? 3 Wat is KBOEM-B? 4 Voor wie? 4 Wat gaan we doen? 5 Wat kunt u als ouder doen? 6

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met een beroerte

Behandeling van patiënten met een beroerte Revalidatie Behandeling van patiënten met een beroerte Een beroerte heeft vaak grote gevolgen. Een beschadiging van de linker hersenhelft heeft andere gevolgen voor het dagelijks functioneren van de patiënt,

Nadere informatie

Orthopedische voetbedden. Alles wat u wilt weten over orthopedische voetbedden

Orthopedische voetbedden. Alles wat u wilt weten over orthopedische voetbedden Orthopedische voetbedden Alles wat u wilt weten over orthopedische voetbedden Eva de Goede (37) Ik was altijd een fanatieke sporter, maar ik kreeg tijdens en na het sporten steeds meer last van mijn rechterknie.

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Revalideren op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Inleiding U revalideert in de Sint Maartenskliniek of u gaat binnenkort revalideren in de Sint Maartenskliniek op de Patiënteneenheid (PE) Dwarslaesie. Tijdens

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Klinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent door de revalidatiearts in het ziekenhuis verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie

Nadere informatie

Revalideren na een CVA

Revalideren na een CVA Revalideren na een CVA De kliniek voor houding en beweging Inhoud Inleiding 3 Wat is een CVA 3 Behandelvormen 3 Klinische behandeling 4 Behandeling via de CBU 4 Poliklinische behandeling 4 Behandeling

Nadere informatie

leef. In uw eigen ritme. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel

leef. In uw eigen ritme. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel leef. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel In uw eigen ritme. Uw leven zo goed mogelijk oppakken met niet-aangeboren hersenletsel. Samen met Laurens. In deze folder leest u meer over het aanbod

Nadere informatie

Behandeling na hersenletsel

Behandeling na hersenletsel Behandeling na hersenletsel Groepsbehandeling op de Cognitieve Behandelunit (CBU) Sterk in beweging Inhoud Inleiding 3 Wat is het doel van deze behandeling? 3 Wat zijn cognitieve functies? 3 Voor wie is

Nadere informatie

kijk. Naar mogelijkheden. Informatie over: COPD

kijk. Naar mogelijkheden. Informatie over: COPD kijk. Informatie over: COPD Naar mogelijkheden. Uw leven zo goed mogelijk oppakken met COPD. Laurens helpt u daarbij. In deze folder leest u meer over ons aanbod. meer dan zorg COPD is een verzamelnaam

Nadere informatie

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte Poliklinische revalidatiebehandeling na een beroerte POLIKLINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING NA EEN BEROERTE Wat is een beroerte Bij een beroerte of CVA (de medische term) is de bloedtoevoer in de hersenen

Nadere informatie

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over de poliklinische revalidatie behandeling. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie Poliklinische medisch specialistische revalidatie Revalidatie verbetert uw leefsituatie Door middel van deze informatiefolder informeren wij u over de poliklinische medisch specialistische revalidatiebehandeling.

Nadere informatie

Behandeling en Zorg na een beroerte

Behandeling en Zorg na een beroerte Behandeling en Zorg na een beroerte Belangrijke telefoonnummers Afdeling Stroke-Unit: 0513 685 625 CVA Verpleegkundige Tjongerschans 06 20 01 87 18 SSHV : Stichting samenwerkende Hersenletsel verenigingen

Nadere informatie

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen Revalideren in het Roessingh Vernieuwend - Attent - Samen Moderne middelen en maatwerk Ik heb het moeten leren accepteren. Af en toe zeggen: stop en niet verder. Daarmee kreeg ik weer een stukje van mijzelf

Nadere informatie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie Revalidatie dagbehandeling Revalidatie & Therapie Wat is revalidatie? Als gevolg van een ziekte, een ongeval of een aangeboren aandoening kunnen er stoornissen ontstaan in het bewegingsapparaat of zenuwstelsel.

Nadere informatie

Opbouw. Multidisciplinaire samenwerking NAH in de eerste lijn. Aanleiding. Geschiedenis. Visie: Missie: 18-6-2015

Opbouw. Multidisciplinaire samenwerking NAH in de eerste lijn. Aanleiding. Geschiedenis. Visie: Missie: 18-6-2015 Opbouw Multidisciplinaire samenwerking NAH in de eerste lijn Jetty van Lieshout ergotherapie CPCRT Mariolein Boerrigter, ergotherapie CPCRT Aanleiding samenwerkingsverband Geschiedenis EENW Casuïstiek

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie. klinische opname kinderen/jongeren

Libra R&A locatie Leijpark. Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie. klinische opname kinderen/jongeren Libra R&A locatie Leijpark Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie klinische opname kinderen/jongeren Deze folder is bedoeld voor kinderen/jongeren (of hun ouders/verzorgers) die met de diagnose

Nadere informatie

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! De Stroke unit U verblijft na een beroerte op de Stroke unit in Rijnstate. Dit is een onderdeel van de afdeling Neurologie. In deze folder vindt u informatie over de Stroke unit en de gang van zaken tijdens

Nadere informatie

Revalidatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Revalidatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Revalidatie Informatie voor patiënten F1017-3135 september 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie voor Jongeren

Poliklinische Revalidatie voor Jongeren Poliklinische Revalidatie voor Jongeren Visie Sophia Revalidatie biedt revalidatie op specialistisch niveau voor kinderen en volwassenen. Het doel van revalidatiezorg is de patiënt te helpen de door haar/hem

Nadere informatie

Chronische pijn. Informatie en behandeling

Chronische pijn. Informatie en behandeling Chronische pijn Informatie en behandeling Chronische pijn Bij chronische pijn is meer aan de hand dan alleen lichamelijk letsel. We spreken van chronische pijn als pijnklachten langer blijven bestaan dan

Nadere informatie

leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren Leerwerkplaatsen in het ZZG Herstelhotel en Thermion

leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren Leerwerkplaatsen in het ZZG Herstelhotel en Thermion leerwerkplaatsen leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten en de

Nadere informatie

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Het doel is zo zelfstandig mogelijk worden Kinderen

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson is een chronische progressieve neurologische aandoening. Bij deze ziekte gaat

Nadere informatie

Kinder- en jeugdrevalidatie. Ziekenhuislocatie Scheper

Kinder- en jeugdrevalidatie. Ziekenhuislocatie Scheper Kinder- en jeugdrevalidatie Ziekenhuislocatie Scheper 2 Inhoudsopgave Blz. Kinder- en jeugdrevalidatie in ziekenhuislocatie Scheper 4 Algemene informatie 4 Revalidatie, wat is dat? 4 De medewerkers van

Nadere informatie

Geriatrische revalidatie

Geriatrische revalidatie Geriatrische revalidatie Geriatrische revalidatie Geriatrische revalidatie biedt tijdelijke intensieve zorg aan kwetsbare ouderen om te herstellen en te reactiveren na een operatie, ongeval of ernstige

Nadere informatie

DE VALKHORST. Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar

DE VALKHORST. Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar DE VALKHORST Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar 1 In deze brochure vindt u informatie over: De zorg van De Valkhorst 4 Voor wie De Valkhorst

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL

GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL 288 Deze folder is een samenwerking van: Inleiding U bent via de Spoedeisende Hulp opgenomen in het Sint Franciscus Gasthuis met een gebroken heup. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Klinische revalidatie. Jeugdteam 1 en 2

Klinische revalidatie. Jeugdteam 1 en 2 Klinische revalidatie Jeugdteam 1 en 2 0 Gegevens Revalidatiearts:. Mentor:. Belangrijke telefoonnummers Verpleging 030 256 1447 Huiskamer 030 256 1558 Medisch secretariaat 030 256 1460 Planning 030 256

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda

Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda Informatie over de behandeling van revalidanten met een beenamputatie bij Revalidatiecentrum Breda. Elk jaar zijn er in Nederland rond de drieduizend

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren 1 De revalidatiearts heeft uw kind een poliklinische revalidatiebehandeling voorgesteld. Wij kunnen ons voorstellen dat er veel vragen op u afkomen.

Nadere informatie

FIA: Fibromyalgie In Actie

FIA: Fibromyalgie In Actie FIA: Fibromyalgie In Actie Groepsbehandeling fibromyalgie Sterk in beweging Inhoud Inleiding 3 Fibromyalgie 3 Voor wie is deze behandeling? 3 Wat is het doel van het behandelprogramma? 3 Screening 4 Intake

Nadere informatie

Visie op Geriatrische Revalidatie in Groot Amsterdam. Notitie gemaakt voor platform Sigra GRZ. Versie 1.5

Visie op Geriatrische Revalidatie in Groot Amsterdam. Notitie gemaakt voor platform Sigra GRZ. Versie 1.5 Visie op Geriatrische Revalidatie in Groot Amsterdam Notitie gemaakt voor platform Sigra GRZ Versie 1.5 Deze notitie heeft tot doel de transmurale visie op revalidatie te omschrijven aan de hand waarvan

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Informatie voor ouders/verzorgers Uw kind wordt aangereden door een auto, valt hard van

Nadere informatie

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is:

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: MS-Centrum Belangrijk Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: 1 Inleiding Heeft u onlangs de diagnose Multiple Sclerose (MS) gekregen? Of bent

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Hypermobiliteit

PATIËNTEN INFORMATIE. Hypermobiliteit PATIËNTEN INFORMATIE Hypermobiliteit 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder willen wij de behandeling van klachten ten gevolge van hypermobiliteit in ons revalidatiecentrum toelichten. Inleiding Ten gevolge

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Klinische revalidatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Klinische revalidatie Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA Klinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent door de revalidatiearts in het ziekenhuis verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie

Nadere informatie

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG Medinello is een nieuw ZBC, een zelfstandig behandelcentrum, voor poliklinische revalidatie in Amersfoort. Een multidisciplinair team behandelt hier cliënten met

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Onzichtbare gevolgen van hersenletsel

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Onzichtbare gevolgen van hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Onzichtbare gevolgen van hersenletsel Poliklinische cognitieve revalidatie na hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord U start binnenkort

Nadere informatie

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Informatie over het knowledge broker netwerk CVA

Informatie over het knowledge broker netwerk CVA Datum: september 2015 Informatie over het knowledge broker netwerk CVA Lees hieronder meer over: Wat is het knowledge broker netwerk CVA? Wat doen de knowledge brokers? Wat levert het uw organisatie op?

Nadere informatie

Pijnrevalidatie. Orbis Revalidatie

Pijnrevalidatie. Orbis Revalidatie Pijnrevalidatie Orbis Revalidatie Inleiding U hebt al langere tijd last van pijn in uw houdings- en bewegingsapparaat, oftewel in uw spieren, pezen, botten of gewrichten. Er is sprake van lichamelijke

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Poliklinische longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn chronische aandoeningen. Dat wil zeggen dat ze niet te genezen zijn. Deze beide

Nadere informatie

Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos

Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren. Ik werd eindelijk serieus genomen. Revalidatiecentrum voor kinderen en jeugd Reigerbos,

Nadere informatie

Behandel- en expertisecentrum Niet aangeboren hersenletsel (NAH)/ neuropsychiatrie

Behandel- en expertisecentrum Niet aangeboren hersenletsel (NAH)/ neuropsychiatrie Behandel- en expertisecentrum Niet aangeboren hersenletsel (NAH)/ neuropsychiatrie 20135014 PP bavo Neuro algemeen brochure.indd 1 24-09-13 13:48 Behandel- en expertise centrum NAH/neuropsychiatrie Het

Nadere informatie

ALS Centrum Nederland

ALS Centrum Nederland ALS Centrum Nederland In deze brochure vertellen wij over ALS (amyotrofische laterale sclerose) en over ALS Centrum Nederland. Wij spreken over ALS maar bedoelen dan ook PSMA (progressieve spinale musculaire

Nadere informatie

Behandelprogramma. Pijnrevalidatie

Behandelprogramma. Pijnrevalidatie Behandelprogramma Pijnrevalidatie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij

Nadere informatie

Therapeutische peutergroepen. Algemene informatie

Therapeutische peutergroepen. Algemene informatie Therapeutische peutergroepen Algemene informatie Therapeutische peutergroep Behandeling op een therapeutische peutergroep (TPG) bestaat uit een intensief revalidatieprogramma voor kinderen van ongeveer

Nadere informatie

Podotherapie Alles wat je wilt weten over podotherapie

Podotherapie Alles wat je wilt weten over podotherapie Podotherapie Alles wat je wilt weten over podotherapie Podotherapie WAT IS PODOTHERAPIE EN WAT DOET EEN PODOTHERAPEUT? Podotherapeuten zijn specialisten op het gebied van de voet. Zij behandelen klachten

Nadere informatie

Zorgnormen voor mensen met reumatoïde artritis

Zorgnormen voor mensen met reumatoïde artritis Zorgnormen voor mensen met reumatoïde artritis Vertaling in het: Ingevuld door: E mail: SOC 1 Mensen met symptomen van RA moeten tijdig toegang hebben tot een klinisch specialist/zorgprofessional die bekwaam

Nadere informatie

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise Ons Advies & Behandelteam helpt u graag Zij komen ook bij u thuis Behandeling & expertise Welkom Vertrouwd en verantwoord Woonzorg Flevoland is een organisatie die een breed aanbod heeft aan zorg, diensten

Nadere informatie

Parkinsoncentrum Leeuwarden

Parkinsoncentrum Leeuwarden Het Parkinsoncentrum Leeuwarden is een kennis- en behandelcentrum voor mensen met de ziekte van Parkinson. Deskundigheid, tijd, aandacht en een goede begeleiding voor de patiënt en zijn naasten staat hierbij

Nadere informatie

Voordat tot een operatie wordt overgegaan bekijkt de arts zorgvuldig wat het optimale amputatieniveau is.

Voordat tot een operatie wordt overgegaan bekijkt de arts zorgvuldig wat het optimale amputatieniveau is. Wat zijn de oorzaken van een beenamputatie? Onder een amputatie wordt verstaan: het afzetten van een deel van het menselijk lichaam, bijvoorbeeld een hele teen, voet, been, vinger, hand etc. of een deel

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Longrevalidatie. in samenwerking met het specialisme longziekten van het St. Elisabeth Ziekenhuis

Libra R&A locatie Leijpark. Longrevalidatie. in samenwerking met het specialisme longziekten van het St. Elisabeth Ziekenhuis Libra R&A locatie Leijpark Longrevalidatie in samenwerking met het specialisme longziekten van het St. Elisabeth Ziekenhuis Libra Revalidatie & Audiologie locatie Leijpark organiseert in samenwerking met

Nadere informatie

Snel herstel en weer regie over uw eigen leven

Snel herstel en weer regie over uw eigen leven Revalidatie Snel herstel en weer regie over uw eigen leven Revalideren bij TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) Een volledig op uw situatie afgestemd revalidatieplan Uw mantelzorgers worden nauw betrokken Vertrouw

Nadere informatie

Revalideren in een woonzorgcentrum van Carintreggeland

Revalideren in een woonzorgcentrum van Carintreggeland Revalideren in een woonzorgcentrum van Carintreggeland 2 Revalideren bij Carintreggeland Bent u door een beroerte, knie/heupoperatie of andere ingreep of aandoening beperkter geworden in uw mogelijkheden?

Nadere informatie

Revalidatie voor CVA-patiënten

Revalidatie voor CVA-patiënten Neurologie Revalidatie voor CVA-patiënten Bijna iedere patiënt, die een beroerte (in medische termen Cerebraal Vasculair Accident - CVA) heeft gehad, heeft na ontslag uit het ziekenhuis enige vorm van

Nadere informatie

Behandelprogramma. Hartrevalidatie

Behandelprogramma. Hartrevalidatie Behandelprogramma Hartrevalidatie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij

Nadere informatie

Revalidatie bij handletsel Revalidatiecentrum Breda

Revalidatie bij handletsel Revalidatiecentrum Breda Revalidatie bij handletsel Revalidatiecentrum Breda Inleiding U bent naar de revalidatiearts van Revant Revalidatiecentrum Breda doorverwezen, omdat u onlangs een letsel of een operatieve behandeling heeft

Nadere informatie

Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt!

Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt! Cliënten informatie Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt! Ernstige chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Heeft u ernstige chronische rug-, bekken- en/of

Nadere informatie

ALS-team Radboud universitair medisch centrum

ALS-team Radboud universitair medisch centrum ALS-team Intake Behandeling door het ALS-team begint na de diagnose met een intakegesprek met de revalidatiearts en/of zorgcoordinatorzorgcoördinator. De revalidatiearts verzamelt met u gegevens over

Nadere informatie

Steunkousen Alles wat je wilt weten over je steunkousen

Steunkousen Alles wat je wilt weten over je steunkousen Steunkousen Alles wat je wilt weten over je steunkousen Steunkousen STEUNKOUSEN, WAT ZIJN DAT? Steunkousen, officieel therapeutisch elastische kousen genoemd, oefenen druk uit op je been en geven extra

Nadere informatie

Revalidatie bij kanker

Revalidatie bij kanker REVALIDATIE Revalidatie bij kanker De mogelijkheden BEHANDELING Revalidatie bij kanker U kunt in het St. Antonius Ziekenhuis terecht voor verschillende revalidatieprogramma s bij kanker. Revalidatie bij

Nadere informatie

Korset. Alles wat u wilt weten over uw korset

Korset. Alles wat u wilt weten over uw korset Korset Alles wat u wilt weten over uw korset Ik heb twee echte hobby s. Spelen met mijn kleinkinderen en tuinieren. Maar sinds een paar jaar is het werken in de tuin te zwaar voor mij geworden. Mijn arts

Nadere informatie

Diagnose Parkinson, en dan? De brochure is bedoeld voor mensen waarbij de ziekte van Parkinson is vastgesteld.

Diagnose Parkinson, en dan? De brochure is bedoeld voor mensen waarbij de ziekte van Parkinson is vastgesteld. Diagnose Parkinson, en dan? De brochure is bedoeld voor mensen waarbij de ziekte van Parkinson is vastgesteld. 1 2 Wat is Parkinson? De ziekte van Parkinson is een neurologische aandoening die ontstaat

Nadere informatie

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG Werken aan EEN PRETTIGER LEVEN NA EEN TRAUMA Voor elkaar WoonZorgcentra Haaglanden Zelf de trap weer op kunnen, omdat u zo graag in uw eigen bed wilt slapen. Uw privacy terug

Nadere informatie

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG Chronische bronchitis en longemfyseem (COPD) OP EIGEN KRACHT VERDER Voor elkaar WoonZorgcentra Haaglanden Zelf de trap weer op kunnen, omdat u zo graag in uw eigen bed wilt

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken krijgen met

Nadere informatie

Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids

Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids Deborah Zinger MSc, fysiotherapeut UMC Utrecht Identificeer probleem/ hulpvraag patiënt Formuleer klinisch relevante vraag ZSU Maak

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord. Coach voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord. Coach voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Coach voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord U begint binnenkort met een poliklinisch revalidatietraject.

Nadere informatie

Even voorstellen: Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel van de Amarant Groep

Even voorstellen: Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel van de Amarant Groep Even voorstellen: Pauwer biedt zorg op maat aan kinderen, jongeren en volwassenen met een lichamelijke beperking, een meervoudige beperking of met nietaangeboren hersenletsel. Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel

Nadere informatie

Libra R&A locatie Weert. Poliklinische revalidatie. volwassenen

Libra R&A locatie Weert. Poliklinische revalidatie. volwassenen Libra R&A locatie Weert Poliklinische revalidatie volwassenen Welkom bij Libra Revalidatie & Audiologie locatie Weert Deze brochure geeft informatie over poliklinische revalidatie voor volwassenen bij

Nadere informatie

Transferpunt De CVA- keten Delft/Westland/Oostland

Transferpunt De CVA- keten Delft/Westland/Oostland Transferpunt De CVA- keten Delft/Westland/Oostland Inleiding U of één van uw familieleden heeft onlangs een beroerte gehad. In de regio Delft/Westland/Oostland werken verschillende zorginstellingen met

Nadere informatie

POLILKINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING

POLILKINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING POLILKINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING Revalidatiecentrum Tolbrug biedt specialistische revalidatiezorg. Kinderen en volwassenen in de regio Noord Oost Brabant kunnen bij ons terecht. Wij bieden de revalidatiezorg

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Leijpark voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) Patiënteninformatie vll 574/1511 Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Inleiding U ontvangt deze

Nadere informatie

Peuterrevalidatie. Bijzondere aandacht voor uw peuter

Peuterrevalidatie. Bijzondere aandacht voor uw peuter Peuterrevalidatie Bijzondere aandacht voor uw peuter Bijzondere aandacht voor uw peuter Op eigen benen staan, de eerste stapjes zetten, de eerste woordjes zeggen. Deze spontane stappen in de ontwikkeling

Nadere informatie

CVA-revalidatie in het Heymanscentrum

CVA-revalidatie in het Heymanscentrum CVA-revalidatie in het Heymanscentrum Revalidatie na een beroerte U ligt in het ziekenhuis omdat u een beroerte (CVA) heeft gehad. Binnenkort is het zover dat u het ziekenhuis kunt verlaten en een begin

Nadere informatie

RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren. Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel

RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren. Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel EXPERT RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren Geriatrische Revalidatie Een mensenleven kan door een ongeluk

Nadere informatie

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten Kliniek Nijmegen Informatie voor patiënten We spreken van een verslaving wanneer bepaald gedrag zoals middelengebruik of gokken uw leven gaat beheersen. Steeds meer tijd en energie gaan op aan de verslaving.

Nadere informatie

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen ENERGIEK Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen Achtergrond Bewegen is goed, voor iedereen! Dat is wat u vaak hoort en ziet in de media. En het is waar, bewegen houdt ons fit en

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden?

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? Informatie voor cliënten, patiënten, familieleden en mantelzorgers WAT KAN DE PARKINSON PROJECTGROEP (PPG) VOOR U ALS PARKINSON-PATIËNTEN BETEKENEN?

Nadere informatie

Inleiding. 1. Waarom is bewegen goed voor de gezondheid? 3. Doel. 2. Trainingsvormen

Inleiding. 1. Waarom is bewegen goed voor de gezondheid? 3. Doel. 2. Trainingsvormen Inleiding U bent opgenomen of onder behandeling in het Leids Universitair Medisch Centrum. Wanneer u door uw opname minder aan lichaamsbeweging doet, kan uw conditie achteruit gaan. Door actief te blijven,

Nadere informatie

Libra R&A locatie Deurne. Poliklinische revalidatie. volwassenen

Libra R&A locatie Deurne. Poliklinische revalidatie. volwassenen Libra R&A locatie Deurne Poliklinische revalidatie volwassenen Welkom bij Libra Revalidatie & Audiologie locatie Deurne Deze brochure geeft informatie over poliklinische revalidatie voor volwassenen bij

Nadere informatie

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst!

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! KLINISCHE BEHANDELING: ALS U DE CONTROLE OVER UW LEVEN TERUG WILT Onderdeel van Arkin Stoppen met alcohol of drugs en uw manier

Nadere informatie

POLI KLINISCHE REVALI DA TIE BE HANDELING

POLI KLINISCHE REVALI DA TIE BE HANDELING POLI KLINISCHE REVALI DA TIE BE HANDELING VOOR VOLWASSENEN Deze folder geeft u algemene informatie over poliklinische revalidatie. De informatie is bedoeld als aanvulling op het gesprek met uw zorgverleners.

Nadere informatie