Jongeren met een aangeboren genitale aandoening Wegwijzer bij vragen over intimiteit en seksualiteit

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jongeren met een aangeboren genitale aandoening Wegwijzer bij vragen over intimiteit en seksualiteit"

Transcriptie

1 Jongeren met een aangeboren genitale aandoening Wegwijzer bij vragen over intimiteit en seksualiteit

2

3 Inleiding Als je geboren bent met Spina Bifida (open rug), een blaasexstrophie of een andere aandoening kun je er van onderen anders uitzien dan normaal. Het kan zijn dat je moet katheteriseren, spoelen of dat je incontinent bent. Maak je je zorgen over hoe je hiermee om moet gaan in het contact met andere jongeren? Pieker je er over aan wie je het vertelt en wanneer? Of misschien vraag je je af hoe het moet als je een vriend of vriendin hebt? Deze folder probeert je te helpen bij deze vragen over intimiteit en sexualiteit. Aan de folder hebben twee jongeren meegewerkt; Karin van 20 jaar en Geert van 23 jaar (de namen zijn ver-anderd). Hun ervaringen zijn verwerkt in de vierkante kaders in de folder. Stel je komt een meisje tegen dat je leuk vindt, in een discotheek of in een bar. Na een lang gesprek is dan meestal de eerste stap zoenen. Hierbij had ik altijd de angst dat ze dan mijn incontinentiemateriaal zou voelen tijdens het zoenen. Wat ook in me op kwam is het feit dat zij het zou kunnen gaan vertellen aan andere leeftijdsgenoten.ik kom uit een dorpsgemeenschap waar iedereen elkaar kent dus dit is een extra factor.(geert 23 jaar) Vroeger ging ik nooit uit, vooral omdat ik moet katheteriseren. Dat wilde ik niet in een café doen, omdat ik bang was dat anderen dan zouden vragen wat ik doe. Nu ga ik uit met een groepje vrienden die het wel weten, maar ze snappen het nog niet helemaal. Dan staan ze nog te roepen voor de wc dat ik moet opschieten! (Karin 20 jaar) 1

4 Erover praten Het is belangrijk om jouw vragen over intimiteit, seksualiteit en relaties met iemand te bespreken, bijvoorbeeld met je ouders en/of verzorgers, goede vrienden, de behandelend arts of de verpleegkundig specialist. Dit is zeker niet altijd gemakkelijk. Wanneer doe je dat en met wie? Hoe gaat het als je een relatie met iemand begint? Ik zou het zelf fijn gevonden hebben om er met anderen over te praten. Je moet erover praten. Voor mij was het moeilijk met mijn moeder, daarom heb ik met jou (kinderpsycholoog) gepraat. Maar ik heb sinds een paar jaar een hartsvriendin, die vertel ik echt alles. (Karin 20 jaar) De behandelend arts of verpleegkundige kunnen je doorverwijzen naar specialistische hulp op dit gebied. Beide geïnterviewde jongeren zijn ook doorverwezen; de een naar een kinderpsycholoog en de ander naar een seksuoloog. Een seksuoloog en kinderpsycholoog zijn gewend over deze onderwerpen te praten. Onze ervaring is dat veel jongeren denken dat ze er afwijkend uitzien. Als ze dit dan met de dokter bekijken blijkt dit soms mee te vallen. Er bestaat namelijk geen standaard voor geslachtsorganen. Al lijkt dit soms zo op televisie, in films of in de bladen. Bijna alle jongeren zijn onzeker over hun lijf en vooral over hun geslachtsorganen. Veel jongeren twijfelen eraan of het er wel normaal uitziet. Maar er bestaat geen normaal. Of andersgezegd: er is heel veel normaal. Incontinentiemateriaal is voor mij een erg onzekere factor om een relatie aan te gaan; incontinentie wordt moeilijk geaccepteerd in een maatschappij waarin de media perfecte personages schetst in soaps of op TMF. (Geert 23 jaar). 2

5 Ik heb veel littekens op mijn buik en mijn vagina en schaamhaar zien er anders uit; nietmooi. Ik durf niet met een jongen te gaan vrijen. Ik ben bang dat ze denken: zo iemand hoef ik niet. (Karin 20 jaar) Praktische tips De aandoening die jij hebt kan ook het uiterlijk of de aanleg van je geslachtsorganen betreffen, daarom is het logisch dat je op dit terrein héél specifieke vragen hebt. Probeer ze aan je behandelend arts of verpleegkundige te stellen. Zij begrijpen dat je met deze vragen zit en zijn gewend om op dit soort vragen antwoord te geven. Als je het moeilijk vindt om ze in een gesprek te stellen, kun je ze ook opschrijven. Onderwerpen waar veel jongeren vragen over hebben zijn onder andere het uiterlijk van hun geslachtsorganen: Zie ik er anders uit, hoe dan? Ben ik vruchtbaar? Kan ik vrijen? Hoe moet het met mijn incontinentie als ik ga vrijen? Hoe gaat het als ik zwanger zou worden? Is er hulp voor mijn erectieproblemen? Voor de operatie was ik afhankelijk van incontinentiemateriaal. Hierdoor was ik altijd bang dat een meisje het zou merken. Mijn gedachten waren: als ze maar niets opmerkt, wat als ze erachter komt, wat ga ik dan zeggen? Hoe zal ze reageren? Na gesprekken met de uroloog, seksuoloog en verpleegkundige heb ik besloten om me te laten opereren. Ik katheteriseer nu via een kleine stoma op mijn buik, en daardoor is er voor mij een barrière verwijderd, omdat ik denk dat een katheteriseerbaar stoma beter geaccepteerd wordt dan incontinentiemateriaal.(geert 23 jaar) Als ik uit ga naar een discotheek moet je meestal door detectiepoortjes. Er bestaat ook een kans dat je gefouilleerd wordt. Ik wil natuurlijk niet dat een bewaker mijn katheterisatiemateriaal vindt. Hiervoor heb ik de volgende oplossing: in mijn onderbroek zit een soort extra voering waarin ik een katheter dubbel kan vouwen en instoppen. Zo kan ik zonder problemen bij iedere uitgaansgelegenheid naar binnen. (Geert 23 jaar) 3

6 Ik ben met mijn moeder naar de gynaecoloog geweest. Die heeft samen met mij, met behulp van een spiegel, naar mijn vagina en schaamlippen gekeken. Ik vond dit wel heel spannend. Zij raadde mij aan om zelf thuis ook af en toe te kijken, om er aan te wennen. Ze dacht dat ik waarschijnlijk wel zou kunnen vrijen, maar dat mijn vagina misschien wat nauw was. Ik kon het zelf proberen met een vriendje, of ze zou me kunnen helpen om de vagina langzaam een beetje op te rekken. (Karin 20 jaar) Internet Op internet kun je veel informatie vinden over je ziektebeeld en er zijn ook veel sites over seksualiteit en intimiteit. Soms is het moeilijk om te onderscheiden of deze informatie klopt en ook voor jou van toepassing is. Er zijn websites van patiëntenverenigingen. Je kunt er van uit gaan dat deze informatie klopt. Ook kun je op deze sites contacten leggen met lotgenoten over zowel praktische als emotionele zaken. Mijn vriend is ook gehandicapt. Hij vond me lief; dat ik zo leuk lachte. Hij nam het initiatief, begon me te zoenen. Hij vroeg of ik nog maagd was. Ik zei dat ik nog nooit een vriendje had gehad. Hij wist al dat ik iets aan mijn blaas had. We hebben er een half jaar lang af en toe over gepraat. Ik durfde eerst niet te vrijen. Ik wist ook niet zeker of mijn vagina wel zo was dat het zou kunnen. Hij zei dan hoor ik het wel als je er aan toe bent om het te proberen, of het gebeurt vanzelf en dan zal ik heel voorzichtig zijn, moet je zeggen als het pijn doet. De eerste keer was ik heel erg bang; het lukte niet, maar hij was lief en de keren erna lukte het steeds beter. (Karin 20 jaar) Hieronder staan er twee vermeld: Patiëntenvereniging voor blaasextrophie Nederland. Patiëntenvereniging van motorisch gehandicapten en hun ouders. (o.a. Spina Bifida bij kinderen en volwassenen) 4

7 Daarnaast zijn er speciale internetsites over relaties en seksualiteit, zowel algemene als specifiek voor jongeren met een lichamelijke beperking. Site voor jongeren van 8 t/m 15 jaar; zij moeten wel eerst gratis lid worden, met toestemming van de ouders of verzorgers. Ze brengen voornamelijk nieuws en achtergronden voor kinderen en dingen om kinderen mee te vermaken zoals games en prijsvragen. Maar je kunt ook vragen stellen over seksualiteit en relaties. Site voor jongeren van 12 t/m 18 jaar. Deze site geeft informatie over zes gezondheidsthema s. Naast de wat meer algemene thema s is er ook informatie over seks en zo Site over relaties en seksualiteit voor jongeren met een handicap. Ouders en begeleiders van jongeren met een handicap kunnen doorlinken naar Site van een psycholoog, gespecialiseerd in de seksuologie. Zij heeft veel ervaring met het geven van voorlichting. Heeft jarenlang meegewerkt aan het jongerenblad Break Out! 5

8 Tot slot Iedereen is uniek dus ook jouw vragen. Een standaardoplossing of advies kunnen we je niet geven. Wel kunnen we samen met jou naar een oplossing zoeken. In het kort samengevat zijn er de volgende mogelijkheden: Praat erover met je ouders en/of verzorgers, goede vrienden, de behandeld arts of de verpleegkundig specialist. Probeer je vragen aan je behandelend arts of verpleegkundige te stellen. Zij begrijpen dat je met deze vragen zit en zijn gewend om op dit soort vragen antwoord te geven. Je kunt je vragen ook opschrijven De behandelend arts of verpleegkundige kunnen je doorverwijzen naar specialistische hulp op dit gebied, zoals de kinderpsycholoog, seksuoloog, gynaecoloog of uroloog Via internet kun je veel informatie zoeken over je ziektebeeld en zijn er ook veel sites over seksualiteit en intimiteit. Voor advies over hulpmiddelen (incontinentiemateriaal, katheters etcetera) kun je terecht bij de verpleegkundig specialist. 6

9 Ruimte voor uw notities

10

11

12 Adres Radboudumc Amalia kinderziekenhuis Hoofdingang Geert Grooteplein-Zuid GA Nijmegen Postadres Radboudumc Postbus HB Nijmegen Contact Kinderurologie, huispost Gynaecologie huispost Seksuologie huispost Medische Psychologie, sectie kinderen en jeugdigen huispost Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie

Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie Samen met uw behandelend arts heeft u gesproken over een bezoek aan de seksuoloog van de polikliniek Verloskunde & Gynaecologie. Misschien overweegt

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Intimiteit, seksuele ontwikkeling en beleving bij kinderen (0-18 jr) met een (chronische) aandoening

Intimiteit, seksuele ontwikkeling en beleving bij kinderen (0-18 jr) met een (chronische) aandoening Intimiteit, seksuele ontwikkeling en beleving bij kinderen (0-18 jr) met een (chronische) aandoening De seksuele ontwikkeling van een kind begint al vroeg in het prille leven en loopt eigenlijk door de

Nadere informatie

Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling

Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling Radboudumc expertisecentrum voor stoornissen/variaties in de geslachtelijke en geslachtschromosomale

Nadere informatie

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Beste ouders en/of verzorgers, Inmiddels ligt de opname van uw kind op de Intensive Care achter u en bent u weer thuis, op de verpleegafdeling of in

Nadere informatie

Intimiteit en seksualiteit

Intimiteit en seksualiteit UMCG Centrum voor Revalidatie Intimiteit en seksualiteit bij chronische ziekte of lichamelijke beperking Tekst met dank aan Egbert Kruijver, revalidatieseksuoloog voor Sophia Revalidatie in Den Haag en

Nadere informatie

Vaginistisch reageren

Vaginistisch reageren Vaginistisch reageren 1 Wat is het? Vaginisme wil zeggen dat het niet lukt om een penis, vingers of tampon in je vagina in te brengen. Probeer je het, dan spannen je bekkenbodemspieren zich onbewust aan.

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding bij vruchtbaarheidsproblemen

Psychosociale begeleiding bij vruchtbaarheidsproblemen Psychosociale begeleiding bij vruchtbaarheidsproblemen U en uw partner zijn verwezen naar de afdeling Voortplantingsgeneeskunde. Vruchtbaarheidsproblemen kunnen emotioneel veel van u vragen. Het psychosociaal

Nadere informatie

Echoscopie tijdens de zwangerschap

Echoscopie tijdens de zwangerschap Echoscopie tijdens de zwangerschap In deze folder leest u meer over echoscopie tijdens de zwangerschap. Uw verloskundige of gynaecoloog bespreekt met u waarom u echoscopie aangeboden krijgt en wat de

Nadere informatie

Polikliniek kinderfysiotherapie

Polikliniek kinderfysiotherapie Polikliniek kinderfysiotherapie De behandelend arts van uw kind heeft met u gesproken over een motorisch onderzoek op de polikliniek kinderfysiotherapie in het Radboudumc. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

INFO. Epilepsie en Seksualiteit

INFO. Epilepsie en Seksualiteit INFO Epilepsie en Seksualiteit INLEIDING In deze folder vindt u informatie over seksuele problemen bij epilepsie, de eventuele behandeling daarvan en praktische tips om seksualiteit te bespreken met uw

Nadere informatie

Sigmoidscopie bij kinderen

Sigmoidscopie bij kinderen Sigmoidscopie bij kinderen Op voorstel van de dokter is besloten om endoscopie te verrichten. Deze folder legt uit wat er gaat gebeuren. Wanneer je na het lezen nog vragen hebt, dan kun je deze voor het

Nadere informatie

Zwanger na de uitgerekende datum

Zwanger na de uitgerekende datum Zwanger na de uitgerekende datum U bent nog niet bevallen. Misschien valt het u mee om nog zwanger te zijn na uw uitgerekende datum, of misschien valt het u zwaar. De meeste vrouwen bevallen in de periode

Nadere informatie

Jongen of meisje? Variaties in de ontwikkeling van het geslacht

Jongen of meisje? Variaties in de ontwikkeling van het geslacht Jongen of meisje? Variaties in de ontwikkeling van het geslacht Inleiding Bij de geboorte van een kind kan het geslacht onduidelijk zijn, waardoor de arts niet direct kan vaststellen of de baby een jongen

Nadere informatie

Je rechten bij de dokter vanaf 12 jaar Informatie voor tieners

Je rechten bij de dokter vanaf 12 jaar Informatie voor tieners Je rechten bij de dokter vanaf 12 jaar Informatie voor tieners Vrouw Moeder Kindcentrum In deze folder kun je lezen hoe het zit met jouw rechten en plichten in het ziekenhuis. Wie geeft bijvoorbeeld toestemming

Nadere informatie

UMC St Radboud. Schisis: Erfelijkheidsadvisering. jong-volwassenen

UMC St Radboud. Schisis: Erfelijkheidsadvisering. jong-volwassenen UMC St Radboud Schisis: Erfelijkheidsadvisering voor jong-volwassenen Patiënteninformatie Voor wie is deze folder bedoeld? Deze folder gaat over schisis en erfelijkheid en is vooral bedoeld voor jong-volwassenen

Nadere informatie

Buitenbaarmoederlijke. zwangerschap

Buitenbaarmoederlijke. zwangerschap Buitenbaarmoederlijke zwangerschap U heeft een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, ook wel een extra uteriene graviditeit(eug) genoemd. Dit is een zwangerschap buiten de baarmoederholte. Een dergelijke

Nadere informatie

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV)

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Het Centrum voor Vroege Hart- en Vaatziekten (CVHV) is een multidisciplinaire spreekuur voor patiënten die al op jonge leeftijd (onder de 50 jaar) te maken

Nadere informatie

Follow-up polikliniek Neonatologie

Follow-up polikliniek Neonatologie Follow-up polikliniek Neonatologie Uw kind werd behandeld op de afdeling neonatologie, meestal in de neonatale intensive care unit (NICU). Dat was voor u ongetwijfeld een spannende tijd waarin u veel

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Behandeling met botuline-toxine A bij kinderen

Behandeling met botuline-toxine A bij kinderen Behandeling met botuline-toxine A bij kinderen In overleg met de behandelend kinderuroloog heeft u besloten een botuline-toxine A (BTA) te laten uitvoeren bij uw kind. Dit gebeurt tijdens een kijkoperatie

Nadere informatie

Goed plassen kinderen!

Goed plassen kinderen! Goed plassen kinderen! Zindelijk worden gaat bij de meeste kinderen vanzelf. De leeftijd waarop de meeste kinderen zindelijk worden varieert van 2,5 tot 3 jaar. Het is vrij normaal als kinderen tot het

Nadere informatie

Coloscopie bij kinderen

Coloscopie bij kinderen Coloscopie bij kinderen Op voorstel van de dokter is besloten om coloscopie te verrichten. In deze folder lees je wat er bij dit onderzoek gaat gebeuren. Wanneer je na het lezen nog vragen hebt, dan kun

Nadere informatie

Hemofilie Behandel Centrum (HBC) voor volwassenen Nijmegen

Hemofilie Behandel Centrum (HBC) voor volwassenen Nijmegen Hemofilie Behandel Centrum (HBC) voor volwassenen Nijmegen Het Radboudumc is een van de zeven Hemofilie Behandel Centra (HBC) in Nederland. Het doel van deze centra is de kennis over de hemofilie en aanverwante

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken krijgen met

Nadere informatie

Correctie afstaande oren

Correctie afstaande oren Correctie afstaande oren Algemeen Afstaande oren, ook vaak flaporen of zeiloren genoemd, komen bij ongeveer 5% van de Europese bevolking voor. Erfelijke invloeden kunnen een rol spelen, maar niet altijd.

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Anders plassen: zelf katheteriseren

Anders plassen: zelf katheteriseren Anders plassen: zelf katheteriseren Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Anders plassen: zelf katheteriseren 6 Tips 16 Wil je meer weten? 18 Voor

Nadere informatie

Verschil in verlangen

Verschil in verlangen Verschil in verlangen 1 Wat is normaal? Hoe vaak denk je dat mensen samen vrijen in een goede relatie? Twee keer per week, eens in de maand of alleen in de vakantie? Het antwoord op deze vraag zegt iets

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Lumbaalpunctie bij kinderen

Lumbaalpunctie bij kinderen Lumbaalpunctie bij kinderen In overleg met uw behandelend arts is er voor uw kind een afspraak gemaakt voor een lumbaalpunctie, ook wel ruggenprik genoemd. Dit onderzoek kan plaatsvinden op een verpleegafdeling

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Het Ketogeen dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Het Ketogeen dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum Het Ketogeen dieet Het ketogeen dieet wordt gebruikt als behandeling bij kinderen met moeilijk behandelbare epilepsie en/of bepaalde stofwisselingsziekten. Het kan epileptische aanvallen verminderen.

Nadere informatie

Bevalling na eerdere keizersnede

Bevalling na eerdere keizersnede Bevalling na eerdere keizersnede In het verleden bent u een keer bevallen via een keizersnede. U bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heeft u al nagedacht over de manier van bevallen:

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Baarmoederslijmvlieskanker

Baarmoederslijmvlieskanker Baarmoederslijmvlieskanker Baarmoederslijmvlieskanker (endometrium carcinoom) Deze folder geeft u informatie over het verwijderen van de baarmoeder, eventueel de eierstokken en het omliggend weefsel omdat

Nadere informatie

Poliklinische operatie Plastische Chirurgie

Poliklinische operatie Plastische Chirurgie Poliklinische operatie Plastische Chirurgie In overleg met uw behandelend arts is een afspraak gemaakt voor een chirurgische ingreep onder plaatselijke anesthesie (verdoving). Deze ingreep vindt plaats

Nadere informatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie Stressincontinentie U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid. Zij doen zelfstandig

Nadere informatie

Inknippen van je tongriempje

Inknippen van je tongriempje Wilhelmina Kinderziekenhuis Inknippen van je tongriempje Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Inknippen van het tongriempje 6 Tips 9 Wil je meer

Nadere informatie

Een miskraam Radboud universitair medisch centrum

Een miskraam Radboud universitair medisch centrum Een miskraam In deze folder vindt u informatie over de behandeling van een miskraam in het Radboudumc. Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de folder over dit onderwerp: Bloedverlies in de eerste

Nadere informatie

Vastenproef Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Vastenproef Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum Vastenproef In overleg met uw kinderarts metabole ziekten is besloten dat uw kind wordt opgenomen voor een vastenproef. In deze folder wordt uitgelegd wat een vastenproef inhoudt. Wat is een vastenproef?

Nadere informatie

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 26 november 2012 Ongekende noden Reactie van de

Nadere informatie

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG :

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Bijlage Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Interview: vragen gast : Levensgeschiedenis: Zie dossier Hoe vind

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG EEN BIJTEND KONIJN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BIJTENDE KONIJNEN. JE KUNT

Nadere informatie

Nefrostomiekatheter Radboud universitair medisch centrum

Nefrostomiekatheter Radboud universitair medisch centrum Nefrostomiekatheter In overleg met uw behandelend arts is er besloten om bij u een nefrostomie-katheter in te brengen. In deze folder staat de gang van zaken rondom het plaatsen, het verzorgen en complicaties

Nadere informatie

Een röntgenfoto laten maken

Een röntgenfoto laten maken Een röntgenfoto laten maken Informatie voor ouders en kinderen (0 12 jaar) Afdeling Radiologie IJsselland Ziekenhuis Wij verwachten: op de afdeling Radiologie op:..dag..(d.d.) om. uur Informatie voor ouders

Nadere informatie

Uw kind krijgt een gipsbroek

Uw kind krijgt een gipsbroek Uw kind krijgt een gipsbroek In overleg met de behandelend arts heeft u besloten tot opname van uw kind op een van de verpleegafdelingen van het Amalia kinderziekenhuis voor een arthrogram (contraströntgenfoto)

Nadere informatie

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig.

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Verliefd Savannah (11) Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Massimo (11) Dat je iemand ziet die je heel mooi vindt. Dan wil je gewoon bij haar zijn. Misschien

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

HyCoSy: contrastecho van de eileiders

HyCoSy: contrastecho van de eileiders HyCoSy: contrastecho van de eileiders In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een echo onderzoek van baarmoeder en eileiders. Dit onderzoek vindt plaats op de polikliniek Obstetrie en

Nadere informatie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie In overleg met uw behandelend arts bent u doorverwezen naar de medisch psycholoog op de polikliniek Dermatologie. In deze folder leest u over de manier van werken

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen kunnen verschillende betekenissen geven aan seksualiteit. Kinderen zijn zich ervan bewust dat iedereen seksuele gevoelens heeft, en dat je je daarvoor

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Vragen? 1 Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken

Nadere informatie

De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen

De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen Wat kun je doen als je vader of moeder bent? Je kunt je kinderen helpen bij hun seksuele ontwikkeling. Als ze klein zijn

Nadere informatie

Leefregels na een operatie

Leefregels na een operatie Leefregels na een operatie Onlangs heeft u een operatie ondergaan op de verpleegafdeling Heelkunde van het Radboudumc. In deze folder vindt u informatie over uw herstel en de periode na de operatie. Ook

Nadere informatie

Zorg voor de hivseropositieve

Zorg voor de hivseropositieve Zorg voor de hivseropositieve patiënt Het Radboudumc is één van de 27 hiv-behandelcentra in Nederland. Hier werkt een team van zorgverleners dat gespecialiseerd is in de behandeling en begeleiding van

Nadere informatie

Na een gynaecologische operatie

Na een gynaecologische operatie Na een gynaecologische operatie Onlangs heeft u in het Radboudumc een gynaecologische operatie ondergaan. U bent inmiddels voldoende hersteld en u kunt weer naar huis. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten welke lichamelijke en emotionele veranderingen zich bij meisjes voordoen in de puberteit. Kinderen weten dat

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met het Syndroom van Turner

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met het Syndroom van Turner Uw dochter heeft het Syndroom van Turner. Hoe licht u uw dochter voor? In deze folder leest u meer over hoe en wanneer u uw dochter kunt voorlichten over haar aandoening. (Seksuele) voorlichting aan meisjes

Nadere informatie

Leven met Multipele Sclerose uitgave 18. MS en seksualiteit EEN UITGAVE VAN HET NATIONAAL MS FONDS

Leven met Multipele Sclerose uitgave 18. MS en seksualiteit EEN UITGAVE VAN HET NATIONAAL MS FONDS Leven met Multipele Sclerose uitgave 18 MS en seksualiteit EEN UITGAVE VAN HET NATIONAAL MS FONDS Inleiding Seksualiteit betekent voor iedereen iets anders, maar voor de meeste mensen is het een belangrijk

Nadere informatie

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Wat is de Kindertelefoon? 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je? 4 3 Waarom is de Kindertelefoon er eigenlijk? 6 4 De Kindertelefoon toen... 7 5 Zo werkt de Kindertelefoon 8 6 Waarover

Nadere informatie

Thuis uw bloeddruk meten

Thuis uw bloeddruk meten Thuis uw bloeddruk meten Uw arts heeft bij u een hoge bloeddruk vastgesteld. In deze folder vindt u informatie over hoge bloeddruk en hoe u thuis de bloeddruk kunt meten. Wat is bloeddruk? Het hart is

Nadere informatie

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Ongekende noden Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 25 november 2011 Dixit Woet Gianotten

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram)

Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram) Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram) De afspraak voor de mictiecystogram Het onderzoek van je blaas en urinewegen vindt plaats op: Datum:.. Dag/tijdstip: dag. uur Je wordt verwacht

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren Informatie voor kinderen, jongeren en ouders Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 1 Informatie

Nadere informatie

Keel- en neusamandelen verwijderen

Keel- en neusamandelen verwijderen Keel- en neusamandelen verwijderen In overleg met de behandelend arts heeft u besloten tot verwijdering van de keelen neusamandelen bij uw kind. Deze behandeling vindt plaats tijdens een dagopname op

Nadere informatie

Tractiebehandeling bij heupdysplasie

Tractiebehandeling bij heupdysplasie Tractiebehandeling bij heupdysplasie In overleg met de behandelend arts heeft u besloten tot opname van uw kind op een van de verpleegafdelingen van het Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis. Uw kind krijgt

Nadere informatie

1. Incontinente derivatie Meestal gebeurt dit volgens de Brickermethode. Bricker methode

1. Incontinente derivatie Meestal gebeurt dit volgens de Brickermethode. Bricker methode Urineomleiding U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid. Zij doen zelfstandig

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Screening voorafgaand aan longrevalidatie

Screening voorafgaand aan longrevalidatie Screening voorafgaand aan longrevalidatie In deze folder leest u meer over de inhoud van het screeningsprogramma voorafgaand aan longrevalidatie. Wat is longrevalidatie? Longrevalidatie richt zich op

Nadere informatie

Verzorging & Verpleging

Verzorging & Verpleging Verzorging & Verpleging Thuiszorg Groot Rijnland Verzorging en verpleging Heeft u hulp nodig bij uw lichamelijke verzorging? Wij zorgen ervoor dat u op een prettige manier zelfstandig kunt blijven wonen.

Nadere informatie

De bevalling Tips voor de partner

De bevalling Tips voor de partner De bevalling Tips voor de partner Uw partner gaat bevallen in het Radboudumc. Voor u en uw partner een spannende gebeurtenis. In deze folder vindt u tips om u voor te bereiden op de bevalling. Voorbereiden

Nadere informatie

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ)

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Afdeling Heelkunde, locatie AZU Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Inleiding Na een aantal onderzoeken blijkt dat u een voorstadium van borstkanker heeft. Het medische woord hiervoor is carcinoma

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER

PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER 536 Inleiding Als u van uw behandelend specialist te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties te verwerken. Door

Nadere informatie

De bevalling Tips voor de partner

De bevalling Tips voor de partner De bevalling Tips voor de partner Uw partner gaat bevallen in het Radboudumc. Voor u en uw partner een spannende gebeurtenis. In deze folder vindt u tips om u voor te bereiden op de bevalling. Voorbereiden

Nadere informatie

Tepelreconstructie Radboud universitair medisch centrum

Tepelreconstructie Radboud universitair medisch centrum Tepelreconstructie In overleg met uw behandelend arts is een afspraak gemaakt voor tepelreconstructie onder plaatselijke anesthesie (verdoving). Deze ingreep vindt plaats op de poliklinische operatiekamer

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht Les 8: Verliefd Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten dat gevoelens van verliefdheid leuk maar ook lastig kunnen zijn; Kinderen zijn zich ervan bewust dat je op verschillende types mensen verliefd kunt

Nadere informatie

Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde

Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde Het Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde (CBT) is een onderdeel van het Radboudumc te Nijmegen. In dit centrum werken tandartsen, tandartsassistenten en mondhygiënisten

Nadere informatie

Verpleegafdeling Interne Geneeskunde en Reumatische ziekten (EOV)

Verpleegafdeling Interne Geneeskunde en Reumatische ziekten (EOV) Verpleegafdeling Interne Geneeskunde en Reumatische ziekten (EOV) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot opname op de verpleegafdeling EOV van de afdelingen Interne Geneeskunde en Reumatische

Nadere informatie

Avondsymposium Kinderurologie in de dagelijkse praktijk

Avondsymposium Kinderurologie in de dagelijkse praktijk Avondsymposium Kinderurologie in de dagelijkse praktijk Donderdag 21 mei 2015 Op donderdag 21 mei 2015 organiseert de afdeling Kinderurologie van het Radboudumc het Kinderurologie in de dagelijkse praktijk

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Wat vraag ik aan mijn arts?

Wat vraag ik aan mijn arts? Wat vraag ik aan mijn arts? Tips voor in de spreekkamer gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Tijdens het consult 3 Uw voorbereiding 3 Informatie die u kunt geven aan uw arts 4 Vragen over het onderzoek 5

Nadere informatie

Verwijderen zaadbal (Orchidectomie)

Verwijderen zaadbal (Orchidectomie) Verwijderen zaadbal (Orchidectomie) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot het laten verwijderen van een zaadbal, een zogeheten orchidectomie. In deze folder leest u meer over deze operatie

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom In opdracht van: Nederlandse Vereniging voor mensen met een wijnvlek of het Sturge-Weber syndroom Ontwikkeld door: Het Ondersteuningsburo

Nadere informatie

Nierfalen en Seksualiteit

Nierfalen en Seksualiteit Nierfalen en Seksualiteit 1 Inhoudsopgave Inleiding Seksuele problemen bij nierfalen Bij mannen en vrouwen Factoren die het seksueel functioneren kunnen beïnvloe- den Bespreekbaar maken Maatschappelijk

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Sterilisatie van de vrouw

Sterilisatie van de vrouw Sterilisatie van de vrouw I In overleg met uw behandelend vrouwenarts (gynaecoloog) heeft u besloten tot een sterilisatie. Een sterilisatie is een vorm van geboorteregeling, waarbij de eileiders worden

Nadere informatie

Nekplooimeting. gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Nekplooimeting. gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Nekplooimeting gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Deze folder geeft informatie over de echoscopische

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Naam Christel van Helvoirt GGD Hart voor Brabant Waar denken jullie aan bij seksualiteit? Gevoelens Veiligheid

Nadere informatie

Opheffen vernauwing plasbuis (Procedure Sachse of Otis)

Opheffen vernauwing plasbuis (Procedure Sachse of Otis) Opheffen vernauwing plasbuis (Procedure Sachse of Otis) In overleg met de behandelend arts heeft u besloten dat er een operatie aan uw plasbuis zal plaatsvinden. In deze folder leest u in grote lijnen

Nadere informatie

Over: www.bewareofloverboys.nl

Over: www.bewareofloverboys.nl 1 Naam: www.bewareofloverboys.nl Voordat je begint met de opdrachten? Lees dit door: Als je je niet prettig voelt bij het lezen van bepaalde dingen: Stop met het lezen van deze site. Praat erover met iemand

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie rondom een prostaatoperatie

Bekkenfysiotherapie rondom een prostaatoperatie Bekkenfysiotherapie rondom een prostaatoperatie Na een prostaatoperatie is het mogelijk dat uw bekkenbodemspieren en de sluitspier nog onvoldoende in staat zijn om de blaas goed af te sluiten. Dit geeft

Nadere informatie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een

Nadere informatie