Wiskundig denken als manager

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wiskundig denken als manager"

Transcriptie

1 Wiskundig denken als manager door Martin Damsma Dit is een bewerkte versie van de lezing die ik op 13 november 2009 gegeven heb voor het 8 ste voor een publiek van wiskundestudenten. lustrum van W.S.G. Abacus Bij de voorbereiding van dit verhaal realiseerde ik me dat ik aan een groep wiskundigen ga vertellen hoe ik als wiskundige tegen het bedrijfsleven ben ga aankijken. Het probleem daarbij is dat jullie helemaal niet verbaasd zullen zijn over de manier waarop ik de wereld zie. Mijn verbazing bestaat namelijk uit hoe niet wiskundigen de wereld zien. Om dit te illustreren wil ik graag wijzen op een persbericht van de Rijksvoorlichtingsdienst van vorige week. De Quote500 van rijkste Nederlanders was net gepubliceerd, en daarin werd het vermogen van de Koninklijke familie geschat op 800 miljoen euro. De RVD heeft toen officieel laten weten dat: iedere aanpassing naar beneden de schatting dichter naar de werkelijkheid zal brengen. Daar denk je dan even een halve seconde over na en concludeert dat het vermogen dus nul zal zijn. Oh nee, het vermogen kan ook negatief zijn, dus.. Wat een onzin tekst! Maar dit is wel een officieel bericht van de RVD, en geloof me, de meeste Nederlanders zullen het erg informatief vinden! Dat schetst de wereld waarin velen van ons zich na de studie bevinden. Later kom ik uiteraard met meer voorbeelden, maar eerst even een korte introductie over mijzelf. Ik ben in 1989 afgestudeerd bij professor Martini in de functionaalanalyse. Na twee jaar onderzoeker te zijn geweest wilde ik de academische wereld verlaten en na de toen nog verplichte militaire dienst ging ik op zoek naar werk. Begin jaren negentig was het (net als nu) behoorlijk lastig iets te vinden en ik was trots en gelukkig dat ik bij het IT bedrijf Logica aan de slag kon in de telecom. Het werk wat ik deed was eigenlijk erg eenvoudig, maar het idee dat iemand bereid was een goed salaris te betalen en ik iets bijdroeg aan de ontwikkeling van telecom systemen was voor mij voorlopig wel voldoende. Niet lang nadat ik gestart was werd ik teamleider van een testteam en daarna projectleider van een klein project. Ik begon plezier te krijgen in het geven van leiding aan teams en het dragen van verantwoordelijkheid om iets tot een goed einde te brengen. Ik nam me voor alles wat je kunt leren op het gebied van management te leren en daar zover mogelijk in te groeien. Daar ben ik vervolgens mee bezig gegaan, en na in dienst te zijn geweest van een aantal bedrijven als Logica, daarna CMG, Ericsson en Bosch ben ik nu freelance interim manager. Een vak waarin ik me helemaal thuis voel en veel plezier aan beleef. Pas na een paar jaar dat ik werkte begon ik me af te vragen of mijn studie eigenlijk enige invloed had op mijn werk, en zo ja welke. Zeker toen de arbeidsmarkt beter werd was de IT-wereld gevuld met allerlei lieden, ook mensen zonder exacte opleiding of überhaupt zonder hogere opleiding. Een klein maar niet onbelangrijk voordeel was me wel snel al duidelijk, als je wiskunde had gestudeerd zal je wel slim zijn dacht iedereen (terecht natuurlijk ;). En dat hielp goed bij sollicitatieen intake gesprekken. Ik ben cum laude afgestudeerd en dat staat tegenwoordig ook duidelijk leesbaar op mijn CV. 1

2 Maar er moet toch meer zijn? En ja, er is meer. Daar wil ik nu stap voor stap met jullie doorheen lopen. Wat maakt een wiskundige een betere manager? Ik zal beginnen met een paar evidente voorbeelden. Als projectmanager is een van de basisinstrumenten het hebben van een projectplanning. Hierin breng je alle activiteiten van het project netjes in beeld en zet ze in de volgorde waarin ze uitgevoerd moeten worden. Zo n planning kan natuurlijk behoorlijk complex worden, ik heb ze wel gezien van een paar duizend activiteiten. Activiteiten kunnen soms parallel en onafhankelijk van elkaar uitgevoerd worden, afijn, de meesten van jullie zien wel een mooi grafische weergave ontstaan denk ik. Nou is het als projectmanager van belang dat je het kritische pad goed in de gaten houdt, want dat bepaald je doorlooptijd en die doorlooptijd is een van de belangrijkste zaken waar je op stuurt. Een activiteit op het kritische pad heeft meer aandacht nodig dan een activiteit die daar niet op ligt. Als er iets in de planning veranderd kan het kritische pad ook ineens wijzigen dus daar moet je scherp op zijn. Natuurlijk is dit simpele wiskunde en het feit dat jij dit goed doorziet geeft je wat voordeel. Maar de eerlijkheid gebied wel te zeggen dat de meeste goede projectmanagers hier ook prima mee om kunnen gaan. Veel niet exact opgevoede mensen vallen hier echter wel door de mand. Een ander evident voorbeeld komt uit de wereld van de financiën. Naast doorlooptijd gaat het in managementwereld vooral om geld dus je moet allerlei middelen gebruiken om je budget te bepalen en in de gaten te houden. Dat gebeurd bijna altijd aan de hand van spreadsheets die soms behoorlijk complex in elkaar kunnen zitten. Maar complexiteit, daar zijn wij niet bang voor, als je de structuur maar overziet! Eerlijk gezegd heb ik hierin als wiskundige soms zelfs een beetje een nadeel. Ik ben zo gefascineerd door structuren dat ik soms bijna vergeet om naar de inhoud van de getallen te kijken. Dan ben ik nog de zin en onzin van de rijen en kolommen aan het bestuderen en of zaken op verschillende manieren opgeteld hetzelfde zouden moeten zijn, terwijl iemand met boerenslimheid ineens wijst op een bedrag dat kan nooit 3 ton zijn, want vorig jaar kostte het nog een half miljoen!. Nog een laatste evidente voorbeeldje. Stel je bent manager van twee medewerkers en je hebt twee taken te verdelen. Medewerker A is veel beter dan medewerker B en taak 1 is veel belangrijker dan taak 2. Je kunt je afvragen wie welke taak moet krijgen als het gaat om optimalisatie van de output. Die vraag kun je zelfs wel in een modelletje gieten, maar het vereist niet veel inspanning om te concluderen dat de beste medewerker de belangrijkste taak moet krijgen. Nu wil ik wat meer naar de inzichten die echt van belang zijn. 2

3 We noemden net al even het niet bang zijn voor complexiteit. Dat is een vertrouwen wat ik altijd bij me heb gehad en waar ik heel vaak voordeel van gehad heb. Als manager heb je bijna altijd veel meer te doen dan je tijd hebt dus je moet kiezen waar je energie in steekt. Om die reden laat ik de inhoud van technische zaken in mijn afdeling of project vaak geheel over aan de mensen die daar echt goed in zijn. Toch is het soms goed om wel door te dringen tot de essentie van een technisch probleem. En dat kan behoorlijk taai zijn, want de ene keer gaat dat om een IT probleem diep verstopt in de onderste lagen van besturingssystemen en de andere keer dook ik in een elektrotechnisch onderwerp. Van beiden heb ik nauwelijks verstand en eigenlijk wou ik dat ook maar zo houden. Maar soms is het essentieel om te begrijpen wat er aan de hand is, bijvoorbeeld als iets een project vertraagd met grote financiële impact. En dan ben ik altijd blij dat ik Functionaal Analyse II gedaan heb! Ik weet niet hoe het nu is, maar vroeger beschouwden we dat als het moeilijkste vak van de wiskundeopleiding. Als je FA II gedaan hebt, kun je alles aan, grapten we altijd. En ik ben dat serieus gaan geloven. Het kan soms even tijd kosten, maar als ik wil zal ik het probleem doorgronden. Dat vertrouwen geeft enorme rust en zekerheid. In directiekamers waar men elkaar graag op de bluf overtroefd kan ik, als het moet, altijd uitleggen hoe het precies zit. Het volgende voorbeeld gaat over het gestructureerd denken. Als wiskundige worden we opgevoed eerst de situatie goed te bevatten, dan de probleemstelling goed te formuleren om vervolgens stapje voor stapje naar de oplossing toe te werken. En als we dan klaar zijn controleren we nog even of we nu eigenlijk wel gedaan hebben wat we zouden doen. Gek genoeg werkt bijna niemand zo. Loop een willekeurige projectvergadering binnen over welk onderwerp dan ook, en je zult zien dat de meeste deelnemers eindeloos verhalen aan elkaar lopen vertellen die in het beste geval wel kloppen, maar veelal niet relevant zijn of al veel vaker verteld zijn. Techneuten berijden hun stokpaardjes, managers horen graag zichzelf en proberen vooral aan te tonen hoe belangrijk ze zijn, en de koffie smaakt heerlijk. Mijn simpele vragen welk probleem proberen we op te lossen?, wat willen we bereiken? of is voor iedereen duidelijk wat we aan het doen zijn? blijken dan verbluffende eye-openers. Ook ben ik altijd zeer consequent in het samenvatten van conclusies en acties na een vergadering. Dat lijkt erg overdreven, maar dat is het niet. Vraag na een vergadering eens aan verschillende deelnemers wat er afgesproken is, en de kans is groot dat je zeer uiteenlopende antwoorden krijgt. Naast gestructureerd denken is het zoeken naar eenvoud van belang. Veel mensen maken situaties alleen maar ingewikkelder, ik probeer het juist eenvoudiger te maken. Een mooi voorbeeld komt uit de organisatieleer, het organogram. Ik had ooit een cursus, hier in Twente aan de TSM, waarin een hoogleraar organisatiekunde vrolijk vertelde dat het enige managementboek wat er toe doet al in de jaren twintig was geschreven. Hij maakte zich druk over het feit dat jaarlijks vele managementboeken de markt op kwamen waar nauwelijks iets nieuws in werd verteld. Dat oer managementboek beschreef hoe een organisatiediagram, ofwel een organogram er uit moet zien. Hij citeerde: iedere arbeider heeft precies één baas. Een baas kan meer dan één arbeider onder zich hebben. 3

4 Dat vind ik prachtig. Teken een organogram, en hij kan maar een soort structuur hebben. We noemen dat ook wel een harkje. Ik word er vaak triest van, en soms ook wel vrolijk, om te zien hoe vak deze regel geschonden wordt. Ooit kwam ik ergens werken waar mij aan de hand van het organogram mijn plek in de organisatie werd uitgelegd. Die tekening begon redelijk simpel, maar er werden steeds meer rapportagerichtingen en functionele bazen, competentiemanagers en weet ik wat toegevoegd. Uiteindelijk had ik een papiertje voor me waar echt niets meer van te begrijpen viel. Mijn stelling is dat als iets niet simpel is het waarschijnlijk ook niet gaat werken. Als een manager mij uitlegt wat iemands taken en verantwoordelijkheden zijn, en hij is daar tien minuten mee bezig, dan zeg ik hou maar op, dit gaat niet werken. Nu komen we bij het onderwerp wat volgens mij het meeste impact heeft. Maar ik vind dit ook het moeilijkste over te brengen. Als ik dit verhaaltje vijfentwintig jaar geleden had gehoord, zou ik het zeker afdoen als vaag geklets. Maar toch, ik denk daar nu echt heel anders over. Dit gaat over abstract denken. Als wiskundige zijn we opgevoed om gelijktijdig op verschillende niveaus te denken. Zeg maar in functieruimtes en functies op functieruimtes. Daar moet ik vaak aan denken in moeilijke gesprekken. Stel je eens een lastig verkoopgesprek voor, of een beoordelingsgesprek met een medewerker die het niet met je conclusie eens wil zijn en daarvoor veel argumenten heeft. In zo n gesprek moet je alle zeilen bij zetten om je doel te bereiken. (deal sluiten in verkoopgesprek, medewerker laten delen in je conclusie en toch niet gedemotiveerd laten zijn). Tijdens zo n gesprek denk ik altijd gelijktijdig op verschillende niveaus. Allereerst de inhoud. Dat gaat over de feiten en argumenten. Daarnaast heb je het procesniveau: hoeveel tijd hebben we nog, lukt het me om dit in de komende 15 minuten af te ronden; sluit ik nu af, of gaan we even door. Daarbovenop ligt nog een niveau, en dat is het niveau waarop je in de gaten houd hoe het gesprek verloopt. Je potentiële klant begint te praten over een ander product, hij haakt dus af en nu wordt het tijd het gesprek over een andere boeg te gooien. Of de medewerker probeert de aandacht te trekken naar allerlei dingen die hij goed gedaan heeft, dat moet je netjes afkappen en de lead weer overnemen. Tot slot is er nog een niveau: dat van de emotie. Als je merkt dat je gesprekspartner boos wordt, of juist gelukkig pas je daar je gesprek op aan. Maar ook als je merkt dat je zelf geïrriteerd raakt kun je je strategie aanpassen. Het is natuurlijk niet alleen aan wiskundigen weggelegd om een gesprek zo te benaderen, maar ik zie maar verdraaid weinig mensen die in staat zijn dit te doen. En het effect is enorm. Een vergelijkbaar voorbeeld doet zich voor bij projectmanagement. Een project gaat over iets, bijvoorbeeld een stuk software maken en een stuurgroep houdt zich bezig met de procesaspecten zoals het budget, de voortgang en de vraag hoe het project geholpen kan worden. Vrijwel in alle organisaties zijn dat soort stuurgroepmeetings niet effectief omdat men zich gaat bemoeien met de inhoud van het project in plaats van de vraag hoe ze het project moeten sturen. 4

5 Tot slot gaan we nog even naar een onderwerp wat iets meer op wiskunde lijkt: SixSigma. SixSigma is een methodiek die eind jaren zeventig is geïntroduceerd door Motorola om de productieprocessen onder controle te brengen. SixSigma, de meesten van jullie zullen dat wel herkennen, is een maat voor procesvariatie. De methodiek is er op gericht om de procesvariatie te reduceren. Na Motorola heeft General Electric SixSigma groot en bekend gemaakt in het bedrijfsleven. Het werd een grote toolbox van methoden en technieken waar tot op de dag van vandaag veel consultancybureaus heel veel geld aan verdienen. SixSigma richt zich op een kwantitatieve aanpak van allerlei problemen, en directies horen tot op het hoogste niveau slogans te roepen als meten is weten; beslissen doe je met grafieken, niet op buikgevoel. Deze getalmatige aanpak in het bedrijfsleven is natuurlijk prima, en ik heb me tijdens mijn Greenbelt cursussen weer lekker ouderwets vermaakt met allerlei formules en wiskundige redeneringen die ik al lang vergeten was. Maar hier wil ik graag even stilstaan bij de keerzijde. Wij weten dat je met modelleren voorzichtig moet zijn, en hebben een gezond wantrouwen voor de uitkomsten als je weet dat er grote aannames aan ten grondslag zitten. Ik zal twee absurde voorstellen geven uit de wereld van de business cases. Een business case is een financiële rechtvaardiging bij de uitvoering van een plan of project. Je zet de kosten en baten netjes op een rijtje en neemt dat als basis voor de beslissing om er mee verder te gaan. Eens werkte ik aan de ontwikkeling van een product waar iedereen razend enthousiast over was. Het zat vol innovatieve ideeën en na lang experimenteren bleek het verbluffend goed te werken. We konden niet wachten om het productierijp te maken en te gaan verkopen. Natuurlijk moesten we eerst nog even de business case maken. En dat gaf een erg triest bericht, deze was negatief! Grote teleurstelling alom. Maar een week later kwam goed nieuws. De productmarketing afdeling had nog eens goed naar de cijfers gekeken, en had geconcludeerd dat we in geen 500 maar 800 per jaar gingen verkopen. Business case positief, iedereen blij en ontwikkelen dat product! Een andere mooie business case kwam ik laatst tegen. In het kader van het zogenaamde Nieuwe Werken moesten grote investeringen gedaan worden in de IT infrastructuur. Ik was wel nieuwsgierig hoe dat gerechtvaardigd werd, en bestudeerde de business case. De baten waren enorm. Alle medewerkers zouden efficiënter werken en maar liefst 2 minuten per dag winnen. In een bedrijf van 2000 man kun je daar inderdaad aardig wat uitgaven mee rechtvaardigen. Ik weet niet of ik de onzin van deze business case uit moet leggen. Die twee minuten per persoon per dag ga je natuurlijk nooit in je boekhouding terug zien. Het is een waanredenatie van de eerste orde. Maar er worden wel beslissingen op genomen! 5

6 Tot zover mijn verhaal over mijn belevenissen als wiskundig opgeleide manager. Samenvattend zijn het de bekende eigenschappen van de wiskundige die ons sterker maken: gewend zijn aan complexiteit, de rust bewaren en zaken terugbrengen naar hun essentie en soms gewoon stap voor stap een probleem ontrafelen. Ik hoop dat jullie wat aan mijn verhaal gehad hebben, en wens iedereen veel plezier en succes met het uitoefenen van zijn vak, of dat nou binnen of buiten de wiskundige wereld is! 6

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 Beertje Anders Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 H. Vos Beertje Anders Wat zonlicht is voor bloemen, is een glimlach voor een beer. Beertje Anders en Beertje Bruin gaan bij oma spelen. Het was maar even

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

WAARSCHUWING. Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren.

WAARSCHUWING. Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren. WAARSCHUWING Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren. INLEIDING Je herkent het vast: je stond met een glas

Nadere informatie

WAARSCHUWING. Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren.

WAARSCHUWING. Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren. WAARSCHUWING Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren. INLEIDING BIJ DEZE SPECIALE EDTIE Je herkent het vast:

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Anderen over het werk van David en Arjan: Met hun boek en hun seminars maken De Kock en Vergeer heel Nederland gelukkig.

Nadere informatie

De ijnmanager. Cartoons september 2012. Luc Timmers

De ijnmanager. Cartoons september 2012. Luc Timmers De ijnmanager Cartoons september 2012 Luc Timmers Alle cartoons mogen gratis gekopieerd en verspreid worden Gratis? Jazeker! Tegenprestatie? De Lijnmanager Gratis is voor bijna niks Volg @Delijnmanager

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Oh ja? Dat klinkt als een belangrijk project. En nu kom je erachter dat het niet haalbaar is?

Oh ja? Dat klinkt als een belangrijk project. En nu kom je erachter dat het niet haalbaar is? Positief moeten doen Uitgeschreven progressiegerichte dialogen zijn mooi materiaal om jezelf te trainen. Je kunt dat op verschillende manieren doen. Je kunt de dialoog lezen en in de kantlijn schrijven

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Beeld Hoofdstuk 5. Uitgeschreven tekst. NL test

Beeld Hoofdstuk 5. Uitgeschreven tekst. NL test Beeld Hoofdstuk 5 Uitgeschreven tekst NL test www.ncrv.nl/ncrvgemist/8-1-2011/nl-test-2011-afl-1 (fragment tot 8:53 min.) NL test (NCRV) Duur fragment: 8:53 min. Duur uitzending: 24:49 min. Datum uitzending:

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Marcus 14,1-11 Maak Jezus blij met jouw liefde

Marcus 14,1-11 Maak Jezus blij met jouw liefde Marcus 14,1-11 Maak Jezus blij met jouw liefde Aangepaste dienst met medewerking van de Bliid Boadskip Sjongers uit Berlikum Liturgie Voorzang Gez 132 Dank u voor deze nieuwe morgen Stil gebed Votum Zegengroet

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Al heel snel hadden ze ruzie met elkaar. Het spelen was niet leuk meer.

Al heel snel hadden ze ruzie met elkaar. Het spelen was niet leuk meer. Beertje Anders en Beertje Bruin gingen bij oma spelen. Al heel snel hadden ze ruzie met elkaar. Het spelen was niet leuk meer. Oma hoorde: Ik wil de bal, Ik wil de blokken, Ik ga kleuren, Ik wil de kleurpotloden

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

l Wouter mag Floor niet slaan. l Wouter mag geen alcohol drinken (geen druppel!).

l Wouter mag Floor niet slaan. l Wouter mag geen alcohol drinken (geen druppel!). 3. Net keek mama heel beteuterd toen ze me een nachtzoen kwam geven. Vind je het echt erg dat ik zoveel moet werken? vroeg ze. Wat moest ik daarop zeggen? Ze keek zo droevig! Valt wel mee, hoor, zei ik.

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Arrangement 1 De Luisterthermometer

Arrangement 1 De Luisterthermometer Arrangement 1 De Luisterthermometer DEEL 2 De medewerker Naam: Organisatie: Manager: Datum: Luisterprincipe 2 Luisteren is geven 2.1 Gehoord zijn Je hebt de afgelopen weken vast een keer met je manager

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Wanneer je er nog niet aan gewend bent, is evenwichtig denken vaak moeilijk. Denkspeurder heeft de volgende vragen bedacht:

Wanneer je er nog niet aan gewend bent, is evenwichtig denken vaak moeilijk. Denkspeurder heeft de volgende vragen bedacht: hoofdstuk 7 Evenwichtig denken Vaak belanden we in een negatieve cirkel en merken we dat we steeds weer dezelfde denkfouten maken. Hoe vaker we deze fouten maken, hoe meer we in onze negatieve gedachten

Nadere informatie

STOP MAAR MET FEEDBACK GEVEN. HET HEEFT GEEN ZIN

STOP MAAR MET FEEDBACK GEVEN. HET HEEFT GEEN ZIN E-blog STOP MAAR MET FEEDBACK GEVEN. HET HEEFT GEEN ZIN In samenwerken Het is tijd voor een next level feedback geven; gewoon kijken naar het resultaat i.p.v. het gedrag. In dit blog 5 gedachtenkronkels

Nadere informatie

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Competenties Sociaal en communicatief functioneren (P9) Initiatief (P10) Reflectie (P11) Afgelopen module heb je met een groepje gewerkt aan je project. In week 7

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook:

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook: Weten jullie hoe Sinterklaas van Spanje naar Nederland komt? Ja? Met de fiets? Nee! Met de stoomboot, natuurlijk! Het is een heel gedoe voordat Sinterklaas en zijn Pieten kunnen vertrekken. Je wil niet

Nadere informatie

Musical De Eendenclub verdwaalt

Musical De Eendenclub verdwaalt Pagina 1 van 9 Musical De Eendenclub verdwaalt Normale versie voor 3 typetjes (Otto/Elle/Izzi) Een eigen productie van Recrateam Zang: Leonie van Gent en Martijn Boer Stemmen op de cd-versie: Martijn Boer

Nadere informatie

explore the big questions of life Een introductie

explore the big questions of life Een introductie explore the big questions of life Een introductie www.youthalpha.nl Youth Alpha is een programma van Youth for Christ Nederland en stichting Alpha-cursus Nederland. 2 Youth for Christ Nederland www.yfc.nl

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

In gesprek met medewerkers over verzuim

In gesprek met medewerkers over verzuim TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. In gesprek met medewerkers over verzuim Inhoud 1. verzuim bespreken met medewerkers Het is belangrijk

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie

Lucas 24: Geloof jij het?!

Lucas 24: Geloof jij het?! Lucas 24:13-35 - Geloof jij het?! Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8.

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8. Roos van Leary Beschrijving Boven-Samen (BS) dominant gedrag: leidend zelfdefinitie: ik ben sterker en beter dan jij; Ik overzie "het" definitie van de ander: jij bent zwak en hulpbehoevend relatiedefinitie:

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 4 vers Zit je in de put? Praat es met Jezus!

Bijbellezing: Johannes 4 vers Zit je in de put? Praat es met Jezus! Bijbellezing: Johannes 4 vers 7-27 Zit je in de put? Praat es met Jezus! Wij hadden vroeger een waterput Vroeger is meer dan 55 jaar geleden Naast ons huis aan de Kerkstraat in Harkema Ik weet nog hij

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Gelezen: Deuteronomium 6: 1-9 en Johannes 13:31-35

Gelezen: Deuteronomium 6: 1-9 en Johannes 13:31-35 Vijfde zondag van Pasen, 24 april 2016 in de Martinikerk Aan deze dienst werkte Allart Dijkstra mee die in onze gemeente stage loopt. Ds Jan Willem Nieboer Gelezen: Deuteronomium 6: 1-9 en Johannes 13:31-35

Nadere informatie

Projectmanagement BROK cursus. Daniel Gobits en Michelle Hendrikx

Projectmanagement BROK cursus. Daniel Gobits en Michelle Hendrikx Projectmanagement BROK cursus Daniel Gobits en Michelle Hendrikx Dezelfde tekening?! Hoe de klant het vertelde Hoe de manager het begreep Hoe de opdrachtgever het voor zich zag Hoe de leider het plan maakte

Nadere informatie

Hoe zou je dit vertellen aan iemand die er vandaag niet bij is? Leerlingen helpen om wiskunde te begrijpen: Vragen die: Ben je het er mee eens?

Hoe zou je dit vertellen aan iemand die er vandaag niet bij is? Leerlingen helpen om wiskunde te begrijpen: Vragen die: Ben je het er mee eens? Leerlingen helpen om wiskunde te begrijpen: 1 2 Welke strategie heb je gebruikt? 3 Ben je het er mee eens? Ben je het er mee oneens? 4 Zou je die vraag aan de klas kunnen stellen? 5 Kun je je 6 Wil 7 oplosmethode

Nadere informatie

Beter leven, meer plezier

Beter leven, meer plezier Rob van Ginkel Training en Coaching Beter leven, meer plezier NLP strategieën voor een leven met plezier Inhoudsopgave Wat is NLP...3 De logica van angst...3 Vrijkomen van angst...3 Negatieve gevoelens

Nadere informatie

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan!

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan! inleiding Voor al mijn kinderen schrijf ik hun ontwikkelingen op in een schrift. Ik schrijf op wanneer en hoelang ze sliepen, wat ze aten, hoe ze speelden en hoe we samen de dag doorbrachten. Dat lijkt

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

Krabbie Krab wordt Kapper

Krabbie Krab wordt Kapper E-boek Geschreven en Vormgeving Esther van Duin Copyright Esthers Atelier www.esthersatelier.nl email info@esthersatelier.nl Krabbie Krab wordt Kapper Krabbie krab was een kunstenaar. Hij maakte beelden

Nadere informatie

III. Schakelen tussen communciatieniveaus

III. Schakelen tussen communciatieniveaus III. Schakelen tussen communciatieniveaus Herkent u de volgende situaties? o 'Nu heb ik al een paar keer aan mijn medewerker gevraagd of hij uit wil leggen wat er precies aan de hand is; maar hij geeft

Nadere informatie

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014 Growth & Reflection Growth & Reflection Opleverdatum: 18 juni 2014 Multimediaal Reclamebureau 2013/2014 Inleiding Er zit alweer een half jaar bij MMR op en ik heb weer veel nieuwe dingen geleerd en nieuwe

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

Dossieropdracht 3. Analyse 1 - Didactiek

Dossieropdracht 3. Analyse 1 - Didactiek Dossieropdracht 3 Analyse 1 - Didactiek Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 22 november, 2007 Samenvatting Het realistische wiskundeonderwijs heeft

Nadere informatie

Johannes 12:1-8 Dichtbij Jezus

Johannes 12:1-8 Dichtbij Jezus Johannes 12:1-8 Dichtbij Jezus Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

1. CONTACT. In den beginne was er Niets. Niets dat mensen ooit kunnen bevatten.

1. CONTACT. In den beginne was er Niets. Niets dat mensen ooit kunnen bevatten. 1. CONTACT In den beginne was er Niets. Niets dat mensen ooit kunnen bevatten. Vervelende spam, dacht ik, heb je dat nu ook al met WhatsApp? Ik sloeg er verder geen acht op en draaide nog twee consulten

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

Afval Anne en de Sorteerbrigade

Afval Anne en de Sorteerbrigade Afval Anne en de Sorteerbrigade Verhaal ontwikkeld voor educatieproject Afval groep 3 School en Cultuur Veenendaal 2014 Geschreven door: Sanne Heymann Tekeningen door: Sjoerd Kreijns Dit is Afval Anne.

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is.

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is. De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008 Lieve mensen, Allereerst wens ik iedereen een vreugdevol nieuw jaar toe. Misschien begin je dit jaar met de beste voornemens, zoals altijd en heb je bewust gekeken naar

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes?

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? December 2007 / Januari 2008 Door: Marco Bouman, Impulse, Strategie & Marketing Februari 2008 2008 Marco Bouman, alle rechten voorbehouden Het is niet

Nadere informatie

Keuzeverslag. Mijn keuze is ITM. Studentnaam : Shanilla Nazier Studentnummer : 500676665

Keuzeverslag. Mijn keuze is ITM. Studentnaam : Shanilla Nazier Studentnummer : 500676665 Keuzeverslag Mijn keuze is ITM Studentnaam : Shanilla Nazier Studentnummer : 500676665 Klas : IP110 Emailadres : Naziers001@hva.nl Datum : 18/10/2012 1 Inhoudsopgave 2 Inleiding... 2 3 Wie ben ik... 3

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF--

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- Confrontatie scene Written by Loïs Vehof Genre: Avontuur Locatie: De oude tempel Protagonist: Wachter Antagonist: Dief Conflict:

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke

Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke Een hoofdstuk uit Kort maar krachtig, portretten van extreem kleine mensen; Cornelie van Well. Uitgeverij De Tijdstroom. http://www.wijwell.nl/kmk/ Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke Wij zijn gelukkig zoals

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Reflectieverslag Zonnepomp

Reflectieverslag Zonnepomp Reflectieverslag Zonnepomp Kevin de Ram Reflectieverslag Zonnepomp Kevin de Ram Culemborg Unica Installatietechniek B.V. mei 2016 Kevin de Ram Reflectieverslag Zonnepomp 1 Voorwoord Mijn naam is Kevin

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

de 4de editie spuugt vuur!

de 4de editie spuugt vuur! de 4de editie spuugt vuur! Nu kan je je afvragen wat ik hier eigenlijk doe. Heb je beslist, vriend? Jullie hangen hier al bijna 3 uur rond. Ooo kijk deze! Die is echt super cool, K. Ja. Cool. Zeker. Eerlijk

Nadere informatie

WIJ GAAN HELE GOEDE VRIENDEN WORDEN

WIJ GAAN HELE GOEDE VRIENDEN WORDEN WIJ GAAN HELE GOEDE VRIENDEN WORDEN Mathijs Meinema Wij gaan hele goede vrienden worden Lemniscaat 2012 Mathijs Meinema Omslag: [naam beeldmaker] Nederlandse rechten Lemniscaat b.v., Vijverlaan 48, 3062

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Tekst en lied startzondag 21 september.

Tekst en lied startzondag 21 september. Tekst en lied startzondag 21 september. We zingen op de wijze van het zgn. Farce Majeurelied 1 VERGRIJZING.... Vergrijzing K. Zo hier zijn we dan! Mag ik mijn partner en mijzelf eerst even voorstellen.

Nadere informatie