Spieren van het bovenste membrum

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Spieren van het bovenste membrum"

Transcriptie

1 Spieren van het bovenste membrum Verbinding tussen romp en lidmaat Trapezius - schedel - processus spinosi C1 T11 - bovenste vezels: lateraal 1 /3 clavicula - middelste vezels: acromion - extensie hoofd en hals - heffen clavicula - accessorius (XI) (diepe zijde spier) - onderste vezels: spina scapula - kantelen scapula (elevatie en abductie) Latissimus dorsi - processus spinosi T7 L5 (via fascia - crista tuberculi minoris - adductie - thoracodorsalis thoracolumbalis) - achterste 1 /3 van de crista iliaca (craniaal deel bedekt door trapezius) - retroversie - endorotatie Rhomboideus - processus spinosi C6 T4 - margo medialis scapulae - scapula naar mediaal = retractie - scapula kantelen - dorsalis scapulae Levator scapulae - processus transversi C1 C4: tubercula posteriora - margo medialis scapulae, craniaal van spina Serratus anterior - costae 1 9, laterale zijde - margo medialis scapulae (van facies costalis gescheiden door subscapularis) Pectoralis maior - pars clavicularis: - crista tuberculi maioris (overdekt mediale helft clavicula latissimus dorsi) - pars sternocostalis: voorzijde sternum en ribkraakbeen - pars abdominalis: oppervlakkige zijde rectusschede, (t.h.v. costae 5 7) - elevatie met kanteling scapula - dorsalis scapulae - ophanging schoudergordel - scapula naar ventraal = protractie - thoracicus longus - scapula kantelen naar boven (laterale zijde, met a. & v.) - scapula tegen costae houden - pars clavicularis - pectorales anteversie (diepe zijde spier) adductie endorotatie - pars sternocostalis en abdominalis elevatie ribben (hulpademhalingsspier) Pectoralis minor - costae 2 4, ventrale zijde - processus coracoideus - scapula verlagen en naar ventraal - pectorales trekken (hulpademhalingsspier) Subclavius - costa 1, ribkraakbeen - extremitas acromialis claviculae, caudale zijde - fixatie clavicula tegen sternum - subclavius 1/7

2 Spieren tussen gordel en vrije lidmaat Supraspinatus - fossa supraspinata - tuberculum majus, craniale zijde (pees onder acromion, craniaal over - abductie - fixatie humerus tegen cavitas - suprascapularis (door incisura scapulae) schoudergewricht glenoidalis Infraspinatus - fossa infraspinata - tuberculum majus, craniaal (dorsaal - exorotatie - suprascapularis van insertie supraspinatus) - hulp bij abductie (bovenste vezels) Teres minor - margo lateralis scapulae, ovaal veld - tuberculum maius, dorsaal - exorotatie, maakt ook verdere - axillaris halverwege abductie mogelijk - verhindert craniale verschuiving humerus oiv. deltoideus Subscapularis - scapula, ventrale zijde - tuberculum minus - endorotatie - subscapularis - capsula articularis schoudergewricht - fixatie caput humeri tijdens abductie - versterkt schoudergewricht langs ventraal Deltoideus - clavicula, onderrand lateraal 1 /3 - acromion, onderrand lateraal 1 /3 - tuberositas deltoidea humeri - ventrale vezels: anteflexie - acromion vezels: abductie - axillaris - spina scapula, onderrand lateraal 1 /3 Biceps brachii - caput longum - tuberositas radii (met uitstralende - abductie in exorotatie, door caput - musculocutaneus tuberculum supraglenoidale (door aponeurosis musculi bicipitis in fascia longum sulcus intertubercularis, door antebrachii) - adductie, door caput breve schoudergewricht in vagina - flexie schouder synovialis) - flexie elleboog - caput breve - supinatie processus coracoideus Coracobrachialis - processus coracoideus (oorsprong - humerus, mediaal en halverwege - flexie schouder - musculocutaneus versmoten met caput breve bicipitis) - adductie 2/7

3 Triceps brachii - caput longum - olecranon, caput laterale en longum - extensie elleboog - radialis tuberculum infraglenoidalis bedekken caput mediale en - adductie schouder vanuit abductie - caput laterale vormen dan 1 pees - extensie schouder vanuit flexie humerus, dorsaal; laterocraniaal van sulcus nervi radialis septum intermuscularis laterale - caput mediale humerus, dorsaal; mediocaudaal van sulcus nervi radialis septum intermuscularis mediale Teres maior - margo lateralis scapulae, ovaal vlak - crista tuberculi minoris - adductie - tak van fasciculus bij angulus inferior (tegen craniale rand latissimus dorsi) - extensie (retroversie) posterior plexus brachialis (oppervlakkig van infraspinatus en - endorotatie teres minor Spieren volledig behorend tot het vrije lidmaat Brachialis - humerus, distale facies anterior medialis en lateralis - septa intermusculare mediale en - tuberositas ulnae - flexie elleboog - musculocutaneus (loopt tussen brachialis en biceps) laterale Anconeus - humerus, epicondylus lateralis - ulna, proximale ¼ margo posterior - extensie elleboog - radialis 3/7

4 Voorarmspieren, ventrale groep Diepe groep Flexor digitorum profundus - ulna, facies anterior - membrana interossea - distale phalangi van 2 5 (door canalis carpi) - flexie distale phalangi 2 5 (enige spier) - flexie overige phalangi - interosseus anterior (uit medianus) ulnaris flexie pols Flexor pollicis longus - radius, facies anterior - membrana interossea - distale phalanx van 1 (door canalis carpi) - flexie distale phalanx 1 (enige spier) - flexie proximale phalanx - interosseus anterior (uit medianus) - flexie pols Pronator quadratus - ulna, distale ¼ facies anterior - radius, facies anterior - pronatie - interosseus anterior Epicondylus medialis spieren = oppervlakkige buigers Pronater teres - epicondylus medialis humeri - radius, tuberositas pronatoria - pronatie - medianus - ulna (laterale zijde) - flexie elleboog Flexor carpi radialis - epicondylus medialis humeri - basis 2 de metacarpaal - flexor pols - medianus - radiale abductie (lichtjes) - flexie elleboog Palmaris longus - epicondylus medialis humeri - aponeurosis palmaris - spant aponeurosis - medianus - flexie de pols - flexie elleboog Flexor digitorum - epicondylus medialis humeri - middelste phalangi flexie 2 de phalanx van medianus superficialis - radius, caudaal van tuberositas pronatoria (knoopsgat, erdoor: pees van flexor digitorum profundus) - flexie pols - flexie elleboog Flexor carpi ulnaris - epicondylus medialis humeri - ulna - os pisiforme - omgevende ligamenten - carpale flexie - ulnaire abductie (lichtjes) - flexie elleboog - ulnaris 4/7

5 Epicondylus lateralis spieren, de laterale ondergroep Brachioradialis - humerus, margo lateralis - processus styloideus radii (lateraal) - flexie elleboog - radialis - septum intermusculare laterale (van distale 1/3 tot epicondylus lateralis) - lichte supinatie bij pronatie - lichte pronatie bij supinatie Extensor carpi radialis - humerus, margo lateralis - metacarpaal 2, dorsaal - lichte flexie elleboog - radialis longus - septum intermusculare laterale (van distale 1/3 tot epicondylus lateralis, caudaler van supra) - extensie pols - radiale abductie pols Extensor carpi radialis brevis - humerus, margo lateralis - septum intermusculare laterale (van distale 1/3 tot epicondylus lateralis, caudaler van supra) - metacarpaal 3, dorsaal - lichte flexie elleboog - extensie pols - radiale abductie pols - ramus profundus van de radialis Dorsale spieren van de voorarm Diepe groep Supinator - ulna, crista musculi supinatoris - epicondylus lateralis humeri - radius, langs laterale zijde op voorzijde - supinatie - ramus profundus van de radialis Abductor pollicis longus - ulna, dorsaal - membrana interossea - basis metacarpaal 1 - abductie duim - radiale abductie pols - ramus profundus van de radialis - radius, dorsaal Extensor pollicis brevis - ulna, dorsaal - membrana interossea - proximale phalanx van 1 - extensie proximale phalanx - ramus profundus van de radialis - radius, dorsaal Extensor pollicis longus - ulna, dorsaal - membrana interossea - distale phalanx van 1 - extensie van distale phalanx 1 - dorsiflexie pols - ramus profundus van de radialis - radius, dorsaal Extensor indicis - ulna, dorsaal - membrana interossea - radius, dorsaal - distale phalanx van 2 via dorsale aponeurose - extensie index - ramus profundus van de radialis 5/7

6 Oppervlakkige groep strekkers Extensor digitorum - epicondylus lateralis humeri - middelste band basis 2 de phalanx van extensie pols - lichte extensie elleboog - interosseus posterior van radialis - laterale banden distale phalanx van extensie metacarpophalangaal gewricht van extensie vingers 2 4, met hulp van korte handspieren Extensor digiti minimi - epicondylus lateralis humeri - middelste band basis 2 de phalanx van 5 - extensie pols - lichte extensie elleboog - interosseus posterior van radialis - laterale banden distale phalanx van 5 - extensie metacarpophalangaal gewricht van 5 - extensie vinger 5, met hulp van korte handspieren Extensor carpi ulnaris - epicondylus lateralis humeri - basis metacarpaal 5, dorsaal - ulnaire abductie - lichte dorsiflexie pols - interosseus posterior van radialis De hand thenarspieren Abductor pollicis - retinaculum flexorum - proximale phalanx van 1, lateraal - abductie - medianus brevis - os scaphoideum - os trapezium - laterale sesambeentje Flexor pollicis brevis - retinaculum flexorum - proximale phalanx van 1, lateraal - flexie - medianus - os scaphoideum - os trapezium - laterale sesambeentje (diepe en oppervlakkige kop) Opponens pollicis - retinaculum flexorum - metacarpaal 1, laterale boord - oppositie (ulnaire buiging en rotatie - medianus - os scaphoideum - os trapezium rond eigen as) Adductor pollicis - metacarpaal 3 - os capitatum - os hamatum - mediaal sesambeen (bij metacarpophalangaal gewricht van 1) - adductie duim - ramus profundus van de ulnaris 6/7

7 Hypothenarspieren Palmaris brevis - aponeurosis palmaris - huid 5, mediaal - opspannen huid 5 - ulnaris Abductor digiti minimi - ulnaire carpalen - proximale phalanx van 5 - abductie pink - ulnaris Flexor digiti minimi - ulnaire carpalen - proximale phalanx van 5 - flexie pink - ulnaris Opponens digiti minimi - ulnaire carpalen - metacarpaal 5, mediale boord - oppositie pink=rotatie metacarpaal 5 - ulnaris Korte spieren Lumbricales - pezen flexor digitorum profundus, laterale zijden - dorsale aponeurose, via laterale zijde vingers ter hoogte van proximale phalanx - flexie metacarpophalangaal gewricht - extensie interphalangale gewrichten (samen met supra) - ulnaris, 2 ulnaire lumbricales - medianus, 2 radiale lumbricales - radiale abductie van de vingers interossei - metacarpalen, zijkant - dorsale aponeurose, via laterale zijde vingers ter hoogte van proximale phalanx (versmelten met supra) - flexie metacarpophalangaal gewricht - extensie interphalangale gewrichten (samen met supra) - abductie door dorsale interossei - adductie door ventrale interossei - ramus profundus van de ulnaris 7/7

8 Spieren van het onderste membrum Heup en dij Dorsale heupspieren Quadratus femoris - tuber ischiadicum - crista intertrochanterica femoris - exorotatie - plexus ischiadicus - zwakke adductie Obturatorius internus - membrana obturatoria, binnenzijde - fossa trochanterica humeri (via - exorotatie - plexus ischiadicus - foramen obturatorius, rand onderzijde spina ischiadica) Gemelli - gemellus superior - fossa trochanterica - exorotatie - plexus ischiadicus spina ischiadicum - gemellus inferior tuber ischiadicum Piriformis - sacrum, ventrale zijde en lateraal van - trochanter maior humeri, top (door - abductie - plexus ischiadicus foramina sacralia foramen ischiadicum maius) - exorotatie Gluteus minimus - ala ossis ilii, dorsaal en tussen linea - trochanter maior humeri, top - abductie - gluteus superior glutea inferior en anterior Gluteus medius - ala ossis ilii, dorsaal en tussen linea - trochanter maior humeri, top - abductie - gluteus superior glutea anterior en posterior (overdekt de minimus) Tensor fasciae latae - spina iliaca anterior superior - condylus lateralis tibialis, via fascia - abductie dij - gluteus superior lata en tractus iliotibialis - flexie dij - extensie knie Gluteus maximus - linea glutea posterior, juist dorsaal - ligamentum sacrotuberale, achterzijde - tuberositas glutea (overdekt alles supra, behalve ventraal deel gluteus medius) - abductie dij - extensie dij - exorotatie bij bilaterale contractie, bekken naar voor - gluteus inferior 1/8

9 Ventrale spieren van heup en dij Psoas - corpora vertebrae T12 L5, laterale zijde - processus transversi T12 L5, ventrale zijde - trochanter minor, langs linea arcuata - flexie dij - versterkt lumbale lordose - hulp bij doorgedreven abductie - lichte exorotatie Iliacus - ala ossis ilii, mediane zijde - trochanter minor, langs linea arcuata (versmelt met psoas, vormen samen iliopsoas) Sartorius - spina iliaca anterior superior - mediodorsaal van tuberositas tibiae (S-vormig verloop) ( van pes anserinus) Quadriceps femoris - rectus femoris spina iliaca anterior inferior - vastus lateralis linea aspera, laterale lip - vastus intermedius femur, facies anterior en lateralis (bedekt door rectus femoris - vastus medialis linea aspera, mediale lip - tuberositas tibiae, via ligamentum patallae (= caudaal deel kniepees) - flexie dij - stabilisatie bekken op femur - hulp bij doorgedreven abductie - lichte exorotatie - flexie heup - flexie knie - exorotatie dij - endorotatie onderbeen bij geflecteerde knie - flexie heupgewricht, enkel rectus femoris - sterke extensie knie - ventrale takken lumbales - femoralis - femoralis - femoralis 2/8

10 Adductoren Pectineus - pecten ossis pubis, ventraal - linea pectinea femoris (voortzetting linea aspera) - adductie - endorotatie - obturatorius - femoralis - fixatie caput femoris in acetabulum - flexie dij Adductor longus - middenlijn tussen ramus superior ossis - linea aspera, middelste 1 /3 van - adductie - obturatorius (diepe zijde) pubis en ramus inferior ossis pubis, ventraal mediale lip (dorsaal van vastus medialis) - endorotatie - fixatie caput femoris in acetabulum - flexie dij Adductor brevis - ramus inferior ossis pubis, ventraal - linea aspera, craniaal deel mediale - adductie - obturatorius lip (overdekt door bovenste deel adductor longus) - endorotatie - fixatie caput femoris in acetabulum Adductor magnus - ramus ossis ischii, caudale grens - linea aspera, mediale lip, dorsaal van - adductie - obturatorius foramen obturatum tot tuber ischiadicum adductor brevis - epicondylus medialis femoris, afzonderlijke pees - endorotatie - fixatie caput femoris in acetabulum Gracilis - ramus inferior ossis pubis, caudaal - mediodorsaal van tuberositas tibiae, - adductie - obturatorius van adductor brevis juist dorsaal van sartorius ( van pes anserinus) - endorotatie - fixatie caput femoris in acetabulum - flexie knie - endorotatie onderbeen Obturatorius externus - foramen obturatum, boord - membrana obturatoria (ventraal bedekt door pectineus, dorsaal door quadratus femoris) - fossa trochanterica - zwakke adductie - exorotatie - obturatorius 3/8

11 Dorsale dijspieren Biceps femoris - caput longum - caput fibulae - extensie dij - tibialis tuber ischiadicum - caput breve linea aspera, tussen beide lippen - fixatie bekken op femur - flexie knie - exorotatie geflecteerd onderbeen Semitendinosus - tuber ischiadicum - mediodorsaal van tuberositas tibiae, - extensie dij - tibialis dorsaal van gracilis ( van pes anserinus) - fixatie bekken op femur - flexie knie - endorotatie onderbeen Semimembranosus - tuber ischiadicum - condylus medialis tibiae - extensie dij - fixatie bekken op femur - flexie knie - endorotatie onderbeen - tibialis 4/8

12 Spieren van het onderbeen Dorsale loge Diepe spierlaag Flexor digitorum longus - tibia, facies posterior Tibialis posterior - tibia, proximale facies posterior - membrana interossea - fibula, facies medialis - distale phalangi 2 5, basis en plantair - plantaire flexie - inversie - flexie distale phalangi ondersteunen longitudinaal voetgewelf - tuberositas ossis navicularis - plantaire flexie - ondersteunen longitudinaal voetgewelf - inversie Flexor hallucis longus - fibula, distale 2 /3 facies posterior - distale phalanx van 1 - plantaire flexie - flexie distale phalangi ondersteunen longitudinaal voetgewelf - inversie Popliteus - sulcus popliteus onder epicondylus lateralis femoris - linea musculi solei (facies posterior tibialis) - flexie knie - endorotatie knie - tibialis - tibialis - tibialis - tibialis Oppervlakkige spierlaag Triceps surae - gastrocnemicus caput laterale: craniaal van condylus lateralis caput medialis: craniaal van condylus medialis - soleus linea musculi solei, facies posterior tibia proximaal 1 /3 van de fibula - tuber calcanei via tendo calcanei of achillespees - plantaire flexie - inversie - tibialis Plantaris - condylus lateralis femoris, craniaal van gastronemicus - calcaneus, eventueel versmolten met tendo calcanei - plantaire flexie - inversie - tibialis 5/8

13 Ventrale loge Tibialis anterior - tibia, proximaal en lateraal - basis metatarsaal 1 - dorsiflexie - fibularis profundus Extensor hallucis - tibia, proximaal en lateraal - distale phalanx van 1 - extensie van 1 - fibularis profundus longus - dorsiflexie Extensor digitorum - tibia, proximaal en lateraal - dorsale aponeurose van extensie van fibularis profundus longus - extensie enkel - eversie Fibularis tertius - tibia, distaal en lateraal - metatarsaal 5 (niet altijd aanwezig) - extensie van 5 - extensie enkel - eversie - fibularis profundus Laterale loge Fibularis longus - proximale 2 /3 fibula - basis metatarsaal 1, via sulcus in os - eversie - fibularis superficialis cuboideum - plantaire flexie - steunen voetgewelven Fibularis brevis - distale 2 /3 fibula - tuberositas ossis metatarsalis 5 - eversie - plantaire flexie - steunen voetgewelven - fibularis superficialis 6/8

14 Voet Dorsum pedis Extensor digitorum - calcaneus, dorsale en laterale zijde - dorsale aponeurose van extensie phalangi fibularis profundus brevis (ventraal van maleolus lateralis) Extensor hallucis brevis - calcaneus, dorsale en laterale zijde (ventraal van maleolus lateralis) - dorsale aponeurose van 1 - extensie hallux - fibularis profundus Planta pedis Thenarspieren Adductor hallucis - caput obliquus - lateraal sesambeentje van 1 - adductie van 1 - plantaris medialis os cuboideum, os cubeiforme laterale, basis metatarsalia caput transversum distale metatarsalia 3 5 Abductor hallucis - tuber calcanei - mediaal sesambeentje van 1 - abductie van 1 - plantaris medialis - basis proximale phalanx 1 Flexor hallucis brevis - os cuneiforme mediale - caput mediale mediaal sesambeentje van 1, vergroeid met adductor hallucis - caput laterale lateraal sesambeen en proximale phalanx van 1, vergroeid met adductor - flexie van 1 - plantaris medialis 7/8

15 Middenloge Flexor digitorum brevis - calcaneus - middelste phalangi flexie 2 de phalanx van plantaris medialis (knoopsgat, erdoor: pees van flexor digitorum longus) Quadratus plantae - calcaneus - pees van flexor digitorum longus - corrigeert schuine verloop van pees van de flexor digitorum longus - plantaris lateralis Hypothenarspieren Flexor digiti minimi - basis metatarsaal 5 - basis proximale phalanx - flexie van 5 - plantaris lateralis Opponens digiti minimi - pees fibularis longus - metatarsaal 5 - oppositie 5 - plantaris lateralis Korte spieren Interossei - metatarsalen, zijkant - dorsale aponeurose, via laterale zijde - abductie door dorsale interossei - plantaris tenen ter hoogte van proximale phalanx - adductie door ventrale interossei Lumbricales - pezen flexor digitorum longus, laterale zijden - dorsale aponeurose, via laterale zijde vingers ter hoogte van proximale phalanx - flexie metatarsophalangaal gewricht - plantaris medialis, mediale lumbricalis - plantaris lateralis, 3 laterale lumbricales 8/8

16 Spieren van de hals Platysma - onderrand mandibula - huid over 2 de intercostaalruimte - opspannen huid van de hals - facialis (VII) - achterste vezels: huid en subcutaan weefsel onderste deel gezicht (versmelten met spiertjes mondhoek) - voorste vezels: kruisen onder de kin die van de andere zijde - helpt bij depressie mandibula Sternocleidomastoideus - caput sternale: manubrium sterni - caput claviculare: mediaal 1/3 clavicula - processus mastoideus - lateraal deel linea nuchae superior - unilaterale contractie: draait aangezicht naar andere zijde - bilaterale contractie: richt hoofd op - hulpademhalingsspier: trekt sternum omhoog - motorisch: accessorius (XI) - proprioceptief: plexus cervicalis Infrahyoïdale spieren Sternohyoideus - binnenkant manubrium sterni - binnenkant sternoclaviculair gewricht - corpus ossis hyoidei - beweging in craniocaudale richting van cartilago thyroidea en os hyoideum: hyoïd naar beneden; - radix superior (anterior) ansae cervicalis van de hypoglossus (XII) thyroïd naar boven of beneden - hulpademhalingsspier Sternothyroideus - 1 ste ribcartilago - dorsaal op manubrium sterni - cartilago thyroidea, laterale zijde - beweging in craniocaudale richting van cartilago thyroidea en os hyoideum: hyoïd naar beneden; thyroïd naar boven of beneden - hulpademhalingsspier - radix superior (anterior) ansae cervicalis van de hypoglossus (XII) 1/3

17 Thyrohyoideus - cartilago thyroidea, laterale zijde - os hyoideum - beweging in craniocaudale richting van cartilago thyroidea en os hyoideum: hyoïd naar beneden; thyroïd naar boven of beneden - hulpademhalingsspier Omohyoideus - venter inferior: - beweging in craniocaudale richting lig. transversum scapulae van cartilago thyroidea en os - venter superior: hyoideum: hyoïd naar beneden; corpus ossis hyoidei, lateraal deel thyroïd naar boven of beneden - hulpademhalingsspier - spant lamina pretrachealis fasciae cervicalis aan - hypoglossus (XII) - radix superior (anterior) ansae cervicalis van de hypoglossus (XII) Paravertebrale spieren Scalenus anterior - processus transversi C3 C6, tubercula anteriora costa 1, tuberculum m. scaleni anterioris van Lisfranc - elevatie costa 1: inademingsspier - flexie wervelkolom - rr. ventrales nn. spinales cervicales - unilaterale contractie: buigt nek naar zijde van contractie Scalenus medius - processus transversi C2 C7, tubercula anteriora costa 1, tuberositas m. scaleni medii - elevatie costa 1: inademingsspier - flexie wervelkolom - rr. ventrales nn. spinales cervicales - unilaterale contractie: buigt nek naar zijde van contractie Scalenus posterior - processus transversi C5 C7 (of C4 C6), tubercula posteriora costa 2, bovenzijde - elevatie costa 2: inademingsspier - flexie wervelkolom - unilaterale contractie: buigt nek naar zijde van contractie - rr. ventrales nn. spinales cervicales 2/3

18 Prevertebrale spieren Longus capitis - processus transversi halswervels - pars basilaris ossis occipitalis - buigt hoofd naar voor - rr. ventrales nn. spinales cervicales Longus colli - verticaal deel: wervellichamen - pars obliqua superior: processus transversi - pars obliqua inferior: voorzijde wervellichamen - verticaal deel: wervellichamen - pars obliqua superior: tuberculum anterius atlantis - pars obliqua inferior: tuberculum anterius processus transversi - buigt hals naar voor - unilaterale contractie schuine delen: buigt hals naar lateraal - onderste schuine deel: roteert hals naar tegengestelde kant - rr. ventrales nn. spinales cervicales Suprahyoïdale spieren Mylohyoideus - linea mylohyoidea mandibulae - raphe mylohyoidea - corpus ossis hyoidei - statische rol: vormt mondbodem - elevatie os hyoideum - mylohyoideus, tak van de mandibularis (Vc) - omlaag trekken mandibula Digastricus - venter posterior: incisura mastoidea ossis temporalis - venter anterior: fossa digastrica mandibulae - statische rol: vormt mondbodem - beweeglijkheid os hyoideum - omlaag trekken mandibula - venter anterior: mandibularis (Vc) - venter posterior: facialis (VII) Stylohyoideus - processus styloideus - corpus ossis hyoidei - statische rol: vormt mondbodem - facialis (VII) - beweeglijkheid os hyoideum Geniohyoideus - spina mentalis mandibulae - corpus ossis hyoidei - statische rol: vormt mondbodem - beweeglijkheid os hyoideum - omlaag trekken mandibula - takje van hypoglossus (XII), van cervicale oorsprong 3/3

19 Spieren van het hoofd Mimische spieren Frontalis - huid voorhoofd en wenkbrauwen - galea aponeurotica - beweegt schedelhuid: horizontale - facialis (VII) rimpels in voorhoofd Orbicularis oculi - omringt oog - knijpt oog dicht - facialis (VII) - vezels in oogleden: pars palpebralis - tonus oogleden - verdeelt traanvocht over cornea en voert overmaat af via ductuli lacrimalis Orbicularis oris - circulaire vezels rond mond - perst lippen op elkaar - facialis (VII) Mentalis - alveoli snijtanden - huid kin - doet onderlip naar voor omkrullen - facialis (VII) Zygomaticus maior - arcus zygomaticus - mondhoek - trekt mondhoek naar boven: lachen - facialis (VII) Zygomaticus minor - os zygomaticum - mondhoek - trekt mondhoek naar boven: lachen - facialis (VII) Buccinator hoefijzervormig: - processus alveolaris maxillae - hamulus pterygoideus - raphe pterygomandibulare - corpus mandibulae, laterale zijde - versmelt achter mondhoek met m. orbicularis oris - passief: sluit mondholte lateraal; zet uit bij opblazen wangen - zorgt dat er geen voedsel achterblijft tussen wangen en tanden - contraheert bij hard blazen en fluiten - facialis (VII) 1/1

20 De abdominale wand Ventrolaterale buikwand Obliquus externus abdominis - costa 5 12, buitenzijde - bovenste vezels: linea alba, spiervezels andere zijde - middenste vezels: lig. inguinale en symphysis pubica - buigt romp voorover, met rotatoire component - lateroflexie (contralaterale kant) - bilaterale contractie: buigt romp - intercostales subcostalis - ilioinguinalis - iliohypogastricus - onderste vezels: crista iliaca naar voor - stabilisatie romp - tilt bekken op bij fixatie romp - verhoogt druk in buikholte Obliquus internus abdominis - fascia thoracolumbalis (oppervlakkig blad onderaan) - crista iliaca - lateraal 2/3 lig. inguinale - hoge vezels: onderrand costa 9 (10) 12 - lage vezels: spiervezels andere zijde - buigt romp voorover, met rotatoire component - lateroflexie (ipsilaterale kant) - tilt bekken op bij fixatie romp - intercostales subcostalis - ilioinguinalis - iliohypogastricus - vezels lig. inguinale: falx inguinalis, tussen symphysis en tub. pubicum Transversus abdominis - fascia thoracolumbalis (diep blad) - costa (of cartilago) 7 12, binnenzijde - crista iliaca, voorste 2/3 - rectusschede - linea alba, spiervezels andere zijde - caudale vezels: diep deel falx inguinalis, tussen - verhoogt druk in buikholte - intercostales subcostalis - ilioinguinalis - iliohypogastricus - lateraal 1/2 lig. inguinale symphysis en tuberculum pubicum Rectus abdominis - processus xiphoideus, buitenzijde - ribcartilago 5 7, buitenzijde - os pubis, craniale rand tussen symphysis en tuberculum pubicum - buigt wervelkolom: sternum naar os pubis en vice versa - spant abdominale wand op - handhaaft druk in abdomen - intercostales subcostalis - ilioinguinalis - iliohypogastricus Pyramidalis - symphysis pubis - linea alba - spant linea alba aan - intercostales subcostalis - ilioinguinalis - iliohypogastricus 1/2

21 Dorsale abdominale wand Quadratus lumborum - crista iliaca - costa 12 - fixeert laatste rib rr. ventrales T12 L4 - lig. iliolumbale - processus transversi L1 L4 - unilaterale contractie: buigt romp naar zelfde zijde - stabiliseert romp in frontaal vlak Transversus abdominis zie ventrolaterale buikwand Psoas Iliacus zie onderste membrum 2/2

22 Spieren van de rug en wervelzuil Rotatoren of transversospinaal systeem Multifidi - processus transversus Cx+4 (5) of Lx+4 (5) - processus spinosus Cx of Lx Semispinales - processus transversus - processus spinosus Semispinalis capitis - processus transversus - processus spinosus Intertransversaal systeem Iliocostalis - crista iliaca, mediaal 1/3 - bovenste thoracale segmenten: ribben - angulus costae Longissimus Longissimus capitis Longissimus cervicis Longissimus thoracis - lig. sacro-iliacum - crista sacralis mediana - crista iliaca, mediaal deel - processus transversi halswervels en bovenste thoracale wervels - processus transversi bovenste thoracale wervels - verbreed naar mediaal tot op processus spinosi - tot op schedel: basis processus mastoideus - processus transversi cervicale wervels - laterale peesjes op ribben - processi costarii lumbaalwervels Levatores costarum - top processus transversus - onderliggende rib - ongunstige hefboom: slechts weinig beweging Interspinaal systeem spinales - in thorax tussen middellijn, links en rechts van processus spinosi 1/2

23 Spino-transversaal systeem Splenius capitis - processus spinosi C3 T3 - linea nuchae superior, lateraal tot processus mastoideus - hoofd rechtop houden - hoofd draaien naar contractiekant Splenius cervicis - processus spinosi T1 T12 - tubercula posteriora van processus transversi bovenste cervicale wervels - hoofd rechtop houden - hoofd draaien naar contractiekant Spieren tussen cranium, axis en atlas Rectus capitis posterior - tuberculum posterius atlantis - mediaal deel linea nuchae inferior - hoofd draaien naar contractiekant - 1 ste spinales minor Rectus posterior capitis - processus spinosus axis - linea nuchae inferior - hoofd draaien naar contractiekant - 1 ste spinales maior Obliquus capitis - processus transversus atlantis - os occipitale, boven linea nuchae - hoofd draaien naar contractiekant - 1 ste spinales superior inferior Obliquus capitis inferior - processus spinosus axis - processus transversus atlantis - hoofd draaien naar contractiekant - 1 ste spinales Musculi serrati posteriores Serratus posterior - processus spinosi C6 T2 - angulus costae ribben naar boven trekken: - intercostales superior hulpademhalingsspier Serratus posterior inferior - dunne aponeurose processus spinosi T11 L2 - onderrand costae ribben omlaag trekken - rr. ventrales 2/2

M. supraspinatus. Origo: Insertio: Innervatie: Functie: Fossa supraspinata. Tuberculum maius. N. suprascapularis. Abductie arm

M. supraspinatus. Origo: Insertio: Innervatie: Functie: Fossa supraspinata. Tuberculum maius. N. suprascapularis. Abductie arm M. supraspinatus Fossa supraspinata Tuberculum maius N. suprascapularis Abductie arm M. infraspinatus Fossa infraspinata Tuberculum maius N. suprascapularis Exorotatie arm M. teres maior Dorsale zijde

Nadere informatie

Spiertabellen1.2. Bij 'Blok Locomotorisch Stelsel & Huid', 2 de kandidatuur geneeskunde

Spiertabellen1.2. Bij 'Blok Locomotorisch Stelsel & Huid', 2 de kandidatuur geneeskunde Spiertabellen1.2 Bij 'Blok Locomotorisch Stelsel & Huid', 2 de kandidatuur geneeskunde Auteurs: Matthias De Moerloose Bronnen: Syllabus Prof. Roels, D Herde en Kerckaert Femke Delporte Hosford Muscle Tables

Nadere informatie

Anatomie van de heup. j 1.1

Anatomie van de heup. j 1.1 j1 Anatomie van de heup De Latijnse naam voor het heupgewricht is art. coxae, het is een kogelgewricht (art. spheroidea). In het gewricht kan om drie assen bewogen worden. As Vlak Beweging Transver- Sagittaal

Nadere informatie

frontaal vlak sagittale as transversale as sagittaal vlak mediosagittaal (mediaan) vlak

frontaal vlak sagittale as transversale as sagittaal vlak mediosagittaal (mediaan) vlak j1 Anatomie van de heup As Vlak Beweging De Latijnse naam voor het heupgewricht is art. coxae; en het is een kogelgewricht (art. spheroidea). In het gewricht kan om drie assen bewogen worden. transversaal

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 1. 4 Anatomie van de schouder 41 4.1 Anteflexie 42 4.2 Retroflexie 42 4.3 Abductie 44 4.4 Adductie 46

Inhoud. Inleiding 1. 4 Anatomie van de schouder 41 4.1 Anteflexie 42 4.2 Retroflexie 42 4.3 Abductie 44 4.4 Adductie 46 Inhoud Inleiding 1 1 Anatomie van de heup 3 1.1 Anteflexie 4 1.2 Retroflexie 6 1.3 Abductie 7 1.4 Adductie 8 1.5 Exorotatie 9 1.6 Endorotatie 12 1.7 Ligamenten van de heup 12 1.8 Schema 14 2 Anatomie van

Nadere informatie

Spiergroep Spier (onderdeel) Origo Insertie Innervatie Functie Ventrale spieren van de bovenarm (flexoren onderarm)

Spiergroep Spier (onderdeel) Origo Insertie Innervatie Functie Ventrale spieren van de bovenarm (flexoren onderarm) Spiergroep Spier (onderdeel) Origo Insertie Innervatie Functie bovenarm ) m. biceps brachii - caput breve Supraglenoid deel scapula Top processus coracoideus lateralis tot m. coracobrachialis Radius en

Nadere informatie

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen ANATOMIE Spieren Sportmassage /Wellnessmassage Kollaart opleidingen M. Sternocleidomastoideus = Borstbeen/sleutelbeen/tepelspier voorste caput : manubrium sterni achterste caput : mediaal 1/3 deel clavicula

Nadere informatie

De spieren (structuur)

De spieren (structuur) Skelet achter 1. Cranium 2. Processus mastoideus 3. Maxilla 4. Mandibularium 5. Arcus Vertebrae C5 6. Processus Transversalis C5 7. Costa 1 8. Costa 2 9. Clavicula 10. Acromion 11. Caput humerus 12. Sulcus

Nadere informatie

Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006.

Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006. Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006. 1. Wat is de diafyse van een pijpbeen? A. Het uiteinde van een pijpbeen. B. Het middenstuk van een pijpbeen. C. De groeischijf. 2. Waar bevindt zich de pink, ten

Nadere informatie

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen ANATOMIE Spieren Sportmassage /Wellnessmassage Kollaart opleidingen M. Quadriceps femoris = Vierhoofdige dijbeenspier M. Rectus femoris = Rechte dijbeenspier Spina iliaca anterior inferior Proximale

Nadere informatie

6. Van welk deel van de wervelkolom is de vertebra prominens een onderdeel? 7. Hoe wordt de binnenste laag van het gewrichtskapsel genoemd?

6. Van welk deel van de wervelkolom is de vertebra prominens een onderdeel? 7. Hoe wordt de binnenste laag van het gewrichtskapsel genoemd? Examen anatomie januari 2009 1. Wat kan gesteld worden van slow twitch spiervezels? A. Ze hebben een groot agonistisch vermogen. B. Ze hebben een groot anaeroob vermogen. C. Ze hebben een groot aeroob

Nadere informatie

Tabel van de perifere zenuwen [terminale takken]: bovenste extremiteit

Tabel van de perifere zenuwen [terminale takken]: bovenste extremiteit Tabel van de perifere zenuwen [terminale takken]: bovenste extremiteit n. radialis n. axillaris C5-Th1 C5,C6 ALLE dorsale boven- en onderarmspieren Extensoren van de schouder, elleboog, pols, Abductie,

Nadere informatie

Anatomie van de Spieren

Anatomie van de Spieren Schoudergordel en hals Schoudergordel M. Coracobrachialis M. Deltoideus M. Infraspinatus M. Latissimus dorsi M. Levator scapulae M. Pectoralis major Bron:afbeeldingen en omschrijving: SWSportmassage.nl

Nadere informatie

Anatomie. Hier volgen 50 opgaven. Bij elke opgave zijn drie antwoorden gegeven. Slechts één van deze antwoorden is het goede.

Anatomie. Hier volgen 50 opgaven. Bij elke opgave zijn drie antwoorden gegeven. Slechts één van deze antwoorden is het goede. Examenstichting Perimedische Opleidingen Diploma: sportmassage, massage, wellness massage 22 januari 2010, Beschikbare tijd: 60 minuten Anatomie Aanwijzing: Hier volgen 50 opgaven. Bij elke opgave zijn

Nadere informatie

Theorie-examen anatomie 12 januari 2007

Theorie-examen anatomie 12 januari 2007 Theorie-examen anatomie 12 januari 2007 1. Welke uitspraak met betrekking tot spiercontracties is altijd juist? A. Bij concentrische contracties wordt de spanning in de spier kleiner. B. Bij excentrische

Nadere informatie

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen ANATOMIE Spieren Sportmassage /Wellnessmassage Kollaart opleidingen M. Quadratus lumborum = vierkante lendespier crista iliaca, processus transversi lumbaal 1 t/m 4 12 e costa lateroflexie detractie 12

Nadere informatie

Theorie - herexamen Anatomie 23 mei 2008

Theorie - herexamen Anatomie 23 mei 2008 Theorie - herexamen Anatomie 23 mei 2008 1. Wat gebeurt er bij een excentrische contractie van een spier? A. De spier wordt korter. B. De spier wordt langer. C. De spierlengte blijft gelijk. 2. In welk

Nadere informatie

Theorie-examen anatomie 25 januari 2008

Theorie-examen anatomie 25 januari 2008 Theorie-examen anatomie 25 januari 2008 1. Welke van de volgende spieren is eenkoppig? A. De m. biceps brachii. B. De m. coracobrachialis. C. De m. gastrocnemius. 2. Welke van de volgende spieren geeft

Nadere informatie

* short head: eind van coracoid van scapula * long head: supraglenoid deel scapula. * Ulna. * halverwege voorkant humerus.

* short head: eind van coracoid van scapula * long head: supraglenoid deel scapula. * Ulna. * halverwege voorkant humerus. BOVENSTE EXTREMITEITEN Spiergroep Spiernaam Aanhechtingsplaats proximaal Aanhechtingsplaats distaal Innervatie Functie Extensoren bovenarm * m. biceps brachii * short head: eind van coracoid van scapula

Nadere informatie

Skillslab handleiding

Skillslab handleiding Skillslab handleiding Faculteit Geneeskunde & Gezondheidswetenschappen Inleiding tot het orthopedisch onderzoek Academiejaar 2012-2013 Dr. Francis Hugelier - Dr. Jan Reniers Dr. Hans Van den Abbeele Met

Nadere informatie

5 Bot tussenstof bestaat behalve uit calciumzouten eveneens uit: a) Fibreuze vezels b) Elastische vezels c) Reticulaire vezels d) Collagene vezels 6

5 Bot tussenstof bestaat behalve uit calciumzouten eveneens uit: a) Fibreuze vezels b) Elastische vezels c) Reticulaire vezels d) Collagene vezels 6 Oefenvragen 1 De diafyse van een pijpbeen; a) Is het middenstuk van een pijpbeen b) Is onderdeel van de gewrichten c) Bevind zich aan de uiteinden van een pijpbeen d) Bevind zich vlak onder het periost

Nadere informatie

https://www.visiblebody.com/anatomy-and-physiology-apps/human-anatomy-atlas

https://www.visiblebody.com/anatomy-and-physiology-apps/human-anatomy-atlas Amstelveen, 29 april 2017 Beste collega s In juni gaan we met het schoudernetwerk weer naar de snijzaal. Om deze sessie goed voor te bereiden een kleine opfrissing van de anatomie middels deze mailronde.

Nadere informatie

1. m. Rectus Abdominis (rechte buikspier) A. Origo en insertie: van 5-7de rib naar schaambeen. C. Indeling en functie van de spier:

1. m. Rectus Abdominis (rechte buikspier) A. Origo en insertie: van 5-7de rib naar schaambeen. C. Indeling en functie van de spier: 1. m. Rectus Abdominis (rechte buikspier) A. Origo en insertie: B. Overspanning van: C. Indeling en functie van de spier: D. Bijzonderheden: E. Voorbeelden van oefeningen: van 5-7de rib naar schaambeen

Nadere informatie

Henny Leentvaar (Sport)massage Pagina 1 van 7 spieren studie hulp

Henny Leentvaar (Sport)massage Pagina 1 van 7 spieren studie hulp Erector Trunci rug Crista Iliaca, sacrum Processie Spinosi en transversi, anguli costae, os occipitale Rugstrekken (extensie), zijwaarts buigen (lareroflexie), deflexie Quadratus Lumborum Sternocleidomastoid

Nadere informatie

23-Oct-14. 6) Waardoor wordt hyperextensie van het kniegewricht vooral beperkt? A) Banden B) Bot C) Menisci D) Spieren

23-Oct-14. 6) Waardoor wordt hyperextensie van het kniegewricht vooral beperkt? A) Banden B) Bot C) Menisci D) Spieren Vlak As Beweging Gym Frontaal Sagitale Ab-adductie Radslag Latero flexie Ulnair-radiaal deviatie Elevatie-depressie Sagitaal Frontale Flexie-extensie Salto Transversale Ante-retro flexie Dorsaal flexie

Nadere informatie

Skillslab handleiding

Skillslab handleiding Skillslab handleiding Faculteit Geneeskunde & Gezondheidswetenschappen Inleiding tot het orthopedisch onderzoek Academiejaar 2011-2012 Skillslabteam : Dr. Francis Hugelier - Dr. Jan Reniers Dr. Hans Van

Nadere informatie

2. Bevestiging spieren. 3. Stevigheid (samen met spieren) 4. Beweeglijkheid (samen met spieren) 5. Aanmaak rode bloedcellen in beenmerg

2. Bevestiging spieren. 3. Stevigheid (samen met spieren) 4. Beweeglijkheid (samen met spieren) 5. Aanmaak rode bloedcellen in beenmerg Anatomy is destiny Sigmund Freud Belangrijkste botten Nomenclatuur Reina Welling WM/SM-theorieles 1 Osteologie bekken en onderste extremiteit Myologie spieren bovenbeen Met dank aan Jolanda Zijlstra en

Nadere informatie

MASSAGETHERAPEUT

MASSAGETHERAPEUT MASSAGETHERAPEUT WWW.I-LEARNING.BE BESPREKING VAN DE SKELETSPIEREN Tijdens de bespreking van de skeletspieren zal voor de spiernaam telkens de term musculus (spier) worden geplaatst. Vanaf nu vervangen

Nadere informatie

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg)

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) 3. ENKEL EN VOET 3.1. Inspectie in staande houding m. gastrocnemius Calcaneum Valgushoek achillespees met hiel Malleolus

Nadere informatie

Spierstelsel onderbeen en voet

Spierstelsel onderbeen en voet Spierstelsel onderbeen en voet Jan van Ede - Semester 2 Cursusjaar 2013 - studentnummer 931951 Spierstelsel onderbeen en voet 1 december 2013 Inhoudsopgave Voorwoord 3 1 Onderbeenmusculatuur (exentrieke

Nadere informatie

Cursus Ontspanningsmassage. Bijlage spieren. Trapezius

Cursus Ontspanningsmassage. Bijlage spieren. Trapezius Cursus Ontspanningsmassage Bijlage spieren. Trapezius De trapezius (monnikskapspier) is een ruitvormige spier boven aan de achterkant van het lichaam. De trapezius loopt van de schedelbasis tot aan het

Nadere informatie

Spierenbovensteextremiteit

Spierenbovensteextremiteit Spierenbovensteextremiteit O: Proximaal I : Distaal 1) Tussen welke botten vormt het onderste spronggewricht een verbinding? A) Calcaneus, naviculare, cuboideum B) Calcaneus, naviculare, talus C) Cuneiforma,

Nadere informatie

Bouw van een skeletspier

Bouw van een skeletspier Reina Welling WM/SM-theorieles 5 Met dank aan Jolanda Zijlstra en Bart van der Meer Bouw van een skeletspier faculty.etsu.edu Welke eigenschappen horen bij type I en welke bij type II spiervezels? Vooral

Nadere informatie

Les Spierenondersteextremiteit. O: proximaal I : distaal

Les Spierenondersteextremiteit. O: proximaal I : distaal Les 10+11 Spierenondersteextremiteit O: proximaal I : distaal Oefenvragen les 10. Einde les 11 eindtoets anatomie in de les maken 1) Als een pees in het lichaam over een harde structuur schuift zal de

Nadere informatie

Dissectie. Geïllustreerde handleiding

Dissectie. Geïllustreerde handleiding Dissectie Geïllustreerde handleiding De afbeeldingen zijn zo gekozen dat bijna alle vermelde structuren erop te zien zijn. Inhoudstafel Regio pectoralis 2 Axilla 3 Bovenste lidmaat Anterior 6 Bovenste

Nadere informatie

MASSAGETHERAPEUT

MASSAGETHERAPEUT MASSAGETHERAPEUT WWW.I-LEARNING.BE INHOUD INLEIDING P.8 INLEIDING TOT DE ANATOMIE P.9 Cytologie p.9 Anatomie van de cel p.9 Het celmembraan p.10 Het cellichaam p.10 Celvocht (cytoplasma) p.10 DNA Structuur

Nadere informatie

Reader Bowflex. Hogeschool van Amsterdam 09/2009

Reader Bowflex. Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Reader Bowflex Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Voorwoord. We zijn afgelopen schooljaar bezig geweest met het opstellen van readers voor het gebruik van de pully en bowflex apparaat. Hierin hebben wij

Nadere informatie

Anatomie van het bewegingsapparaat itemlijst

Anatomie van het bewegingsapparaat itemlijst Anatomie van het bewegingsapparaat itemlijst Deze itemlijst is bedoeld als hulpmiddel bij het bestuderen van de anatomie door weer te geven welke anatomische structuren gekend dienen te worden. Met behulp

Nadere informatie

Inspectie, anatomische structuren en palpatie liggend

Inspectie, anatomische structuren en palpatie liggend Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 2.3. ENKEL EN VOET 2.3.1. Inspectie in staande houding m. gastrocnemius Calcaneum Valgushoek achillespees met hiel Malleolus medialis en lateralis Lengtegewelf

Nadere informatie

DE SCHOUDER van BINNEN naar BUITEN. Wietske Wind Thom van der Sloot

DE SCHOUDER van BINNEN naar BUITEN. Wietske Wind Thom van der Sloot DE SCHOUDER van BINNEN naar BUITEN Wietske Wind Thom van der Sloot WIE ZIJN WIJ WIETSKE WIND DOCENTE CIOS HEERENVEEN OPLEIDER SPORTMASSAGE/VERZORGING 1997 SPORTMASSEUR SINDS 1995 THOM vd SLOOT Ex DOCENT

Nadere informatie

1. BEKKENGORDEL EN HEUP

1. BEKKENGORDEL EN HEUP Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT Het bekken is een beenderige ring bestaande uit vier verschillende botten die onderling verbonden zijn met stevige ligamenten: Sacrum

Nadere informatie

DE INTRINSIEKE MUSCULATUUR VAN DE HAND: ANATOMIE EN FUNCTIE

DE INTRINSIEKE MUSCULATUUR VAN DE HAND: ANATOMIE EN FUNCTIE DE INTRINSIEKE MUSCULATUUR VAN DE HAND: ANATOMIE EN FUNCTIE Prof.dr. P.M.N. Werker, plastisch chirurg, Universitair Medisch Centrum Groningen 1. Inleiding Intrinsieke musculatuur van de hand betreft die

Nadere informatie

De plaatsbepalende uitdrukkingen (mediaal, lateraal etc.) worden altijd gebruikt ten opzichte van een ander lichaamsdeel.

De plaatsbepalende uitdrukkingen (mediaal, lateraal etc.) worden altijd gebruikt ten opzichte van een ander lichaamsdeel. Deel 1 Anatomie H1 Algemeen Anatomie (=ontleedkunde): kennis van de bouw van het menselijk lichaam. Bij inspectie van het lichaam van de cliënt wordt uitgegaan van de anatomische stand: voeten een stukje

Nadere informatie

OPEN LESSEN HERFSTVAKANTIE FUNCTIONELE ANATOMIE Prof. dr. Ingrid Kerckaert 13u-14u15

OPEN LESSEN HERFSTVAKANTIE FUNCTIONELE ANATOMIE Prof. dr. Ingrid Kerckaert 13u-14u15 OPEN LESSEN HERFSTVAKANTIE 2016 FUNCTIONELE ANATOMIE Prof. dr. Ingrid Kerckaert 13u-14u15 WERKING KNIEGEWRICHT (beschouwingen uit de literatuur) PATELLA: - beschermt kniegewricht - is katrol voor pees

Nadere informatie

Diagnostiek aan de schoudergordel. Model orthopedische geneeskunde ( James Cyriax) (Dos winkel)

Diagnostiek aan de schoudergordel. Model orthopedische geneeskunde ( James Cyriax) (Dos winkel) Diagnostiek aan de schoudergordel Model orthopedische geneeskunde ( James Cyriax) (Dos winkel) Doorsnede art. humeri bicepspees, loopt door bovenkant van kapsel en voorkomt inklemming van kapsel in gewrichtsspleet

Nadere informatie

De mimische spieren hebben hun oorsprong maar deels bij duidelijk omschreven botgebieden. Ze eindigen allemaal in de huid.

De mimische spieren hebben hun oorsprong maar deels bij duidelijk omschreven botgebieden. Ze eindigen allemaal in de huid. Hoofd Hals Romp Arm Been Hersenzenuwen Tabel 1 1 Aangezichtsspieren ( afb. 8.63 8.65, 11.2, 11.13) De mimische spieren hebben hun oorsprong maar deels bij duidelijk omschreven botgebieden. Ze eindigen

Nadere informatie

Anatomische terminologie

Anatomische terminologie 1 Skelet Anatomische terminologie links / rechts proximaal / distaal lateraal / mediaan / mediaal centraal / perifeer ventraal / dorsaal intern / extern craniaal / caudaal magnus (major / maximus) / parvus

Nadere informatie

** Flexie van de pols wordt ook wel palmairflexie genoemd, extensie van de pols wordt ook dorsaal flexie of dorsaal extensie genoemd.

** Flexie van de pols wordt ook wel palmairflexie genoemd, extensie van de pols wordt ook dorsaal flexie of dorsaal extensie genoemd. Checklist LO: Onderzoek van de pols en hand Algemene instructies Stelt u zich voor aan patiënt. Vertel welk onderzoek u gaat verrichten en instrueer de proefpersoon in begrijpelijk Nederlands. Zorg ervoor

Nadere informatie

Reader Pully. Hogeschool van Amsterdam 09/2009

Reader Pully. Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Reader Pully Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Voorwoord. We zijn afgelopen schooljaar bezig geweest met het opstellen van readers voor het gebruik van de pully en bowflex apparaat. Hierin hebben wij verschillende

Nadere informatie

Een fotoatlas van de. anatomie in vivo 2. Onderste extremiteit. Serge Tixa. Bohn Stafleu Van Loghum

Een fotoatlas van de. anatomie in vivo 2. Onderste extremiteit. Serge Tixa. Bohn Stafleu Van Loghum Een fotoatlas van de anatomie in vivo 2 Onderste extremiteit Serge Tixa Bohn Stafleu Van Loghum Een fotoatlas van de anatomie in vivo 2 Onderste extremiteit EEN FOTOATLAS VAN DE ANATOMIE IN VIVO 2 ONDERSTE

Nadere informatie

Lichamelijk onderzoek

Lichamelijk onderzoek Hoofdstuk 3 Lichamelijk onderzoek Het lichamelijk onderzoek omvat de volgende onderdelen: -- inspectie in rust -- passief en actief uitgevoerd onderzoek naar de beweeglijkheid van de cervicale wervelkolom,

Nadere informatie

Bewegingsleer Deel I De bovenste extremiteit

Bewegingsleer Deel I De bovenste extremiteit Bewegingsleer Deel I De bovenste extremiteit Bewegingsleer Deel I De bovenste extremiteit I.A. Kapandji Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 Ó 2009 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij

Nadere informatie

2 De romp. Zichtbare en palpabele oriëntatiepunten van de romp

2 De romp. Zichtbare en palpabele oriëntatiepunten van de romp 6 Merck Manual 2 De romp De romp is het centrale deel van het lichaam. In dit boek zullen we alleen ingaan op de romp als deel van het bewegingsapparaat en niet op de interne organen. De wervelkolom (columna

Nadere informatie

Skillslab handleiding

Skillslab handleiding Skillslab handleiding Faculteit Geneeskunde & Gezondheidswetenschappen Inleiding tot het orthopedisch onderzoek Academiejaar 2011-2012 Skillslabteam Dr. Francis Hugelier - Dr. Jan Reniers Dr. Hans Van

Nadere informatie

ANATOMIE. Gewrichtsleer. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen

ANATOMIE. Gewrichtsleer. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen ANATOMIE Gewrichtsleer Sportmassage /Wellnessmassage Kollaart opleidingen Assen en vlakken. Bewegingen vinden plaats om een as en in een vlak Een as staat altijd loodrecht op het vlak waarin hij beweegt

Nadere informatie

De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek

De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Wii Enjoy Therapy Verantwoording en toelichting

Wii Enjoy Therapy Verantwoording en toelichting Wii Enjoy Therapy Verantwoording en toelichting Auteurs Croese JM Hogeschool van Amsterdam Duteweert MF Opleiding Fysiotherapie Rill WA Juni 2009 Pagina 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Methode... 4

Nadere informatie

16-9-2014. Reina Welling WM/SM-theorieles 7. Waar zorgt de wervelkolom voor? (m.a.w. wat is de functie van de wervelkolom?)

16-9-2014. Reina Welling WM/SM-theorieles 7. Waar zorgt de wervelkolom voor? (m.a.w. wat is de functie van de wervelkolom?) Reina Welling WM/SM-theorieles 7 Met dank aan Jolanda Zijlstra en Bart van der Meer niow.nl Waar zorgt de wervelkolom voor? (m.a.w. wat is de functie van de wervelkolom?) A. Steun B. Bescherming C. Beweging

Nadere informatie

Wat is een triggerpoint?

Wat is een triggerpoint? Wat is een triggerpoint? Thanks to Mr. David Simons and Travell & Simons, Williams & Williams Baltimore/London Triggerpoints Abnormale verkorting en abnormale verlenging van de sarcomeren van de spiervezel

Nadere informatie

16-9-2014. Myologie specifiek: schouder en arm musculatuur. Fysiologie Huid Nieren en urinewegen. Uit welke spieren bestaat de rotatorcuff?

16-9-2014. Myologie specifiek: schouder en arm musculatuur. Fysiologie Huid Nieren en urinewegen. Uit welke spieren bestaat de rotatorcuff? Reina Welling WM/SM-theorieles 9 Met dank aan Jolanda Zijlstra en Bart van der Meer niow.nl Uit welke spieren bestaat de rotatorcuff? Welke van deze spieren geeft endorotatie in het art. humeri? Welke

Nadere informatie

VUmc_CAT_BB_B15_ _inzage Wednesday, March 22, :35

VUmc_CAT_BB_B15_ _inzage Wednesday, March 22, :35 VUmc_CAT_BB_B15_2016 10 28_inzage Wednesday, March 22, 2017 11:35 1 of 53 Welke ligamenten van de wervelkolom zijn de met de nummers aangeduid? 1. : 2. : 3. : 4. : (i) ligamentum flavum (ii) ligamentum

Nadere informatie

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg)

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) 3. ENKEL EN VOET De articulationes pedis (voetgewrichten) bestaan in totaal uit elf gewrichten. We bespreken hier enkel

Nadere informatie

5 In welk deel van de wervelkolom treffen we de meeste wervels aan? A het cervicale deel B het lumbale deel C het sacrale deel D het thoracale deel

5 In welk deel van de wervelkolom treffen we de meeste wervels aan? A het cervicale deel B het lumbale deel C het sacrale deel D het thoracale deel 1 Uit welk soort kraakbeen bestaat een discus intervertebralis? A elastisch kraakbeen B glasachtig kraakbeen C hyalien kraakbeen D vezelig kraakbeen 2 Waar vindt diktegroei van een botstuk plaats? A vanuit

Nadere informatie

Voet. Oriëntatiepunten van de voet 38. Voetrug en zijkanten van de voet 74. Voetskelet 42. Voetzool 82. Voetbeenderen 52. Ligamenten van de voet 88

Voet. Oriëntatiepunten van de voet 38. Voetrug en zijkanten van de voet 74. Voetskelet 42. Voetzool 82. Voetbeenderen 52. Ligamenten van de voet 88 Voet Oriëntatiepunten van de voet Ventraal en dorsaal aanzicht Voetzool Mediaal aanzicht 0 Lateraal aanzicht Voetskelet Gedisarticuleerde voet van Gearticuleerde voet van en Gearticuleerde voet met gemarkeerde

Nadere informatie

Anatomy Trains Myofacial Meridians

Anatomy Trains Myofacial Meridians Myofascial meridians Anatomy Trains 2012-2013 pagina 1 Anatomy Trains Myofacial Meridians Het begrip Anatomy Trains is afkomstig van Tom Myers. Deze auteur is van oorsprong Rolfer, beoefenaar van Structural

Nadere informatie

Musculus deltoideus... 50 Musculus teres minor... 53 Musculus teres major... 55 Locatie... 56 Functies... 56 Musculus subscapularis... 57 Trivia...

Musculus deltoideus... 50 Musculus teres minor... 53 Musculus teres major... 55 Locatie... 56 Functies... 56 Musculus subscapularis... 57 Trivia... Schouder Anatomie Schouder Anatomie... 1 Schouder... 4 Anatomie... 4 Gewricht... 4 Gewrichtskapsel... 5 Spieren... 7 Functionele Anatomie... 11 Articulatio glenohumeralis... 11 Schouderblad... 12 Sleutelbeen...

Nadere informatie

VGN immobilisatieprotocollen

VGN immobilisatieprotocollen VGN immobilisatieprotocollen VGN immobilisatieprotocollen INLEIDING De VGN immobilisatieprotocollen bevatten de richtlijnen die bepalen waar een correct aangelegd gipsverband aan hoort te voldoen. De immobilisatieprotocollen

Nadere informatie

Opleidingsprogramma. Percutaneous Needle Electrolysis (PNE)

Opleidingsprogramma. Percutaneous Needle Electrolysis (PNE) Opleidingsprogramma Percutaneous Needle Electrolysis (PNE) Bent u als fysiotherapeut op zoek naar innovatie in uw praktijk? Creëer toegevoegde waarde voor uw patiënt met Percutaneous Needle Electrolysis

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/107495

Nadere informatie

Samenvatting Fysieke Ergonomie

Samenvatting Fysieke Ergonomie Samenvatting Fysieke Ergonomie Gezocht, geschreven, gekopieerd, geplakt, gemaakt, etc. door Jurriën Dijkstra. Met dank aan Benne Draijer en Liesbeth Stam voor het controleren van de gegevens. Samenvatting

Nadere informatie

SPORTMASSAGE les 1 woensdag 190907. Hoofdstuk 1. Anatomie of ontleedkunde: Kennis van de bouw van het menselijk lichaam

SPORTMASSAGE les 1 woensdag 190907. Hoofdstuk 1. Anatomie of ontleedkunde: Kennis van de bouw van het menselijk lichaam SPORTMASSAGE les 1 woensdag 190907 Hoofdstuk 1 Anatomie of ontleedkunde: Kennis van de bouw van het menselijk lichaam 1.1 plaatsbepalende uitdrukkingen anatomische stand ( de stand die gebruikt wordt voor

Nadere informatie

De gevolgen van de toename van de thoracale kyphose.

De gevolgen van de toename van de thoracale kyphose. 1 De gevolgen van de toename van de thoracale kyphose. Mei 2011 Een schets van therapeutische mogelijkheden om de toename van de thoracale kyphose en de gevolgen daarvan te beperken. Copyright: C.G. de

Nadere informatie

VUmc_CAT_BB_B15_ _inzage Wednesday, October 25, :36 Block 1, 54 question(s), maximum score 54 CAT BB B INZAGE

VUmc_CAT_BB_B15_ _inzage Wednesday, October 25, :36 Block 1, 54 question(s), maximum score 54 CAT BB B INZAGE pagina 1 van 30 VUmc_CAT_BB_B15_2017-10-27_inzage Wednesday, October 25, 2017 12:36 Block 1, 54 question(s), maximum score 54 CAT BB B15 27-10-2017 INZAGE 1 of 54 [Bron: Netter, Atlas of Human Anatomy,

Nadere informatie

Sportmassage Theorie: samenvatting

Sportmassage Theorie: samenvatting Hoofdstuk 1 Anatomie of ontleedkunde: Kennis van de bouw van het menselijk lichaam 1.1 Plaatsbepalende uitdrukkingen Anatomische stand (de stand die gebruikt wordt voor de inspectie van personen): Rechtop,

Nadere informatie

Anatomie en karate-bewegen

Anatomie en karate-bewegen Assistent Lerarenopleiding Karate-do Bond Nederland najaar 2014 Anatomie en karate-bewegen de onderste extremiteit Joost Franken en Peter Damen Anatomie en karate-bewegen Veilig en verantwoord lesgeven

Nadere informatie

BODY & POWER. Handboek Anatomie voor Fitness

BODY & POWER. Handboek Anatomie voor Fitness BODY & POWER Handboek Anatomie voor Fitness Body & Power Handboek Anatomie voor Fitness www.bodyenpower.nl Inhoudsopgave HOOFDSTUK 1. FUNCTIONELE ANATOMIE 4 DE ANATOMISCHE HOUDING: 4 DE ASSEN IN DE ANATOMISCHE

Nadere informatie

Krachttraining. Een krachttrainingsschema voor Bewegen, sport en maatschappij. Naam Klas Docent

Krachttraining. Een krachttrainingsschema voor Bewegen, sport en maatschappij. Naam Klas Docent Krachttraining Een krachttrainingsschema voor Bewegen, sport en maatschappij Naam Klas Docent Inhoudsopgave Inleiding... 3 Musculus biceps brachii... 4 Informatie... 4 Oefening... 4 Musculus pectoralis

Nadere informatie

Bloktoets 50103 28 mei 2010 Pagina 2. Vraag 9. De substantia nigra produceert: 1. Acetylcholine 2. Dopamine 3. Noradrenaline

Bloktoets 50103 28 mei 2010 Pagina 2. Vraag 9. De substantia nigra produceert: 1. Acetylcholine 2. Dopamine 3. Noradrenaline Bloktoets 50103 28 mei 2010 Pagina 2 Vraag 9. De substantia nigra produceert: 1. Acetylcholine 2. Dopamine 3. Noradrenaline Vraag 10. De kniepeesreflex is een: 1. Bisynaptische reflex 2. Monosynaptische

Nadere informatie

Inleiding. Anatomie. Humerus

Inleiding. Anatomie. Humerus Inleiding Koos van Nugteren De elleboog verbindt de bovenarm met de onderarm. Buiging van de arm zorgt ervoor dat we de hand in de richting van het hoofd en de schouder kunnen bewegen. Activiteiten als

Nadere informatie

abductor Toestelinstellingen

abductor Toestelinstellingen toestelinstellingen Baseer je voor de instelling van de krachttoestellen op de informatie in de volgende hoofdstukken. Alleen op die manier worden letsels vermeden en wordt een effectieve training gewaarborgd.

Nadere informatie

1 Wat zijn eigenlijk de buikspieren?

1 Wat zijn eigenlijk de buikspieren? 1 Wat zijn eigenlijk de buikspieren? 1.1 Inleiding De buikspieren zijn in allerlei situaties actief Al direct bij de geboorte spant de pasgeborene zijn of haar buikspieren aan om de eerste kreet te slaken.

Nadere informatie

3D visualisatie en biomechanische aspecten van de plexus brachialis op basis van 3T-MRI.

3D visualisatie en biomechanische aspecten van de plexus brachialis op basis van 3T-MRI. 3D visualisatie en biomechanische aspecten van de plexus brachialis op basis van 3T-MRI. Sara NEYT Verhandeling ingediend tot het verkrijgen van de graad van Master in de Biomedische Wetenschappen Promotor:

Nadere informatie

second year exam for surgery

second year exam for surgery BAST belgian association of surgical trainees second year exam for surgery Na een exerese van een submandibulaire speekselklier vertoont een patiënt een parese van de onderlip, tengevolge van een sectie

Nadere informatie

Tricky pricks. Lenie Jacobs. 7 april Infiltratietechnieken voor de huisarts

Tricky pricks. Lenie Jacobs. 7 april Infiltratietechnieken voor de huisarts Tricky pricks Infiltratietechnieken voor de huisarts Lenie Jacobs 7 april 2013 Vooraf Anamnese Klinisch onderzoek ev. Beeldvorming Diagnose Steeds conservatief denken: Natuurlijk verloop causale therapie

Nadere informatie

Osteopatische visie op het bitloos rijden versus het rijden met een bit en de invloed hiervan op het occiput- atlas- axis (OAA) complex

Osteopatische visie op het bitloos rijden versus het rijden met een bit en de invloed hiervan op het occiput- atlas- axis (OAA) complex Osteopatische visie op het bitloos rijden versus het rijden met een bit en de invloed hiervan op het occiput- atlas- axis (OAA) complex Thesis aangeboden door Aike Kraaijenvanger Voor het behalen van het

Nadere informatie

Werking van de tape. De vijf voornaamste effecten van CureTape kunnen als volgt worden gerangschikt:

Werking van de tape. De vijf voornaamste effecten van CureTape kunnen als volgt worden gerangschikt: Werking van de tape De vijf voornaamste effecten van CureTape kunnen als volgt worden gerangschikt: 1 Activering van de vochtcirculatie 2 Beïnvloeding van het pijnsysteem 3 Optimalisering van de spierfunctie

Nadere informatie

Appendix A Segmentale oorsprong van zenuwen en spieren

Appendix A Segmentale oorsprong van zenuwen en spieren Appendi A Segmentale oorsprong van zenuwen en spieren Kaarten Het verloop van de spinale segmenten naar perifere zenuwen en spieren blijkt moeilijk te bepalen te zijn voor anatomen en clinici. De banen

Nadere informatie

B: Di-arthrosen Echte gewrichten

B: Di-arthrosen Echte gewrichten A: Syn-arthrosen Syndesmose Synchondrose Synostose Arthrologie B: Di-arthrosen Echte gewrichten C: Amfi-arthrosen= Bouw tussen A en B in Hemi-arthrosen bv: SI gewricht, Symphysis pubica, Art carpo metacarpalia,

Nadere informatie

18 10 2008 Bijscholing BorgInsole 1

18 10 2008 Bijscholing BorgInsole 1 Intoeing - Outtoeing Intoeing Outtoeing Problemen ter hoogte van Voet Enkel Tibia Knie Femur Heup Intoeing - Outtoeing Oorzaak Structureel Osteair Intoeing - Outtoeing Therapie Chirurgie In- of outtoeing

Nadere informatie

Beroepsopdracht van Çagdas Mutlu & Monique Frederiks Hogeschool van Amsterdam ASHP, opleiding fysiotherapie Inhoudsopgave

Beroepsopdracht van Çagdas Mutlu & Monique Frederiks Hogeschool van Amsterdam ASHP, opleiding fysiotherapie Inhoudsopgave Beroepsopdracht van Çagdas Mutlu & Monique Frederiks Hogeschool van Amsterdam ASHP, opleiding fysiotherapie 2009 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Inleiding 4 Product omschrijving 4 Gebruikswijze dvd 4 Opbouw

Nadere informatie

SNT KLINISCHE TESTS. Dia 1 / 64

SNT KLINISCHE TESTS. Dia 1 / 64 SNT KLINISCHE TESTS Tests letsels rotator cuff (lag tests): dia s 2 9. Tests scapula diskinesie: dia s 10-14. (Klassieke) Tests bij impingement: dia s 15 28. Tests voor lengte dorsale kapsel: dia s 29

Nadere informatie

De uitdrukkingen profundus, internus, superficialis, externus worden gebruikt bij het herleiden naar de plaats van bv de spieren (vervoegingen)

De uitdrukkingen profundus, internus, superficialis, externus worden gebruikt bij het herleiden naar de plaats van bv de spieren (vervoegingen) Hoofdstuk 1 Anatomie of ontleedkunde: Kennis van de bouw van het menselijk lichaam 1.1 Plaatsbepalende uitdrukkingen Anatomische stand (de stand die gebruikt wordt voor de inspectie van personen): Rechtop,

Nadere informatie

Henny Leentvaar (Sport)Massage. Functie testen. Datum: 14 mei 2008. Opgesteld door: Henny Leentvaar

Henny Leentvaar (Sport)Massage. Functie testen. Datum: 14 mei 2008. Opgesteld door: Henny Leentvaar Henny Leentvaar (Sport)Massage Functie testen Datum: 14 mei 2008 Opgesteld door: Henny Leentvaar Functie testen Voordat kan worden overgegaan tot tapen of bandageren van een aangedane spier en/of gewricht

Nadere informatie

Krachttraining. Naam: Klas: Docent:

Krachttraining. Naam: Klas: Docent: Krachttraining Naam: Klas: Docent: Inhoudsopgave Voorwoord Blz. 1 Inleiding Blz. 2-3 Trainingsprincipes Blz. 4 Romp Blz. 5-9 Benen Blz. 10-14 Armen Blz. 15-17 Nawoord Blz. 18 Bronvermelding Blz. 19 Voorwoord

Nadere informatie

Rol van de scapula in normale schouderfunctie

Rol van de scapula in normale schouderfunctie Scapula disfuncties Rol van de scapula in normale schouderfunctie Stabiele basis bieden voor het glenohumerale gewricht Voldoende pro-en retractie geven bij ADL bewegingen Voldoende elevatie van acromion

Nadere informatie

Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro. Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD)

Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro. Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD) Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD) December, 2010 Inleiding De Carving Pro is een fitnessapparaat waarmee

Nadere informatie

De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek

De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Anatomie 1 e Ba GEN p. 1 / 39. Schedel en Hoofd. Universiteit Antwerpen UA Opleiding Geneeskunde. prof. dr. LTH M. BRAEM.

Anatomie 1 e Ba GEN p. 1 / 39. Schedel en Hoofd. Universiteit Antwerpen UA Opleiding Geneeskunde. prof. dr. LTH M. BRAEM. Anatomie 1 e Ba GEN p. 1 / 39 Schedel en Hoofd Universiteit Antwerpen UA Opleiding Geneeskunde prof. dr. LTH M. BRAEM Versie 2010 Anatomie 1 e Ba GEN p. 2 / 39 1. Inleiding De voorliggende nota s zijn

Nadere informatie