Verslag CCOR Themamiddag gezondheid, recreatie en natuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslag CCOR Themamiddag gezondheid, recreatie en natuur"

Transcriptie

1 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) Verslag CCOR Themamiddag gezondheid, recreatie en natuur 3 juni 2009 in Zoetermeer Opening Na een inspirerende rondleiding in het Speelbos de Balij, heet CCOR voorzitter Emile Bruls van het Kenniscentrum Recreatie iedereen van harte welkom. Gezondheid en natuur staan volop in de belangstelling. Vandaag is dan ook een breed gezelschap aanwezig om kennis uit te wisselen en te discussiëren over dit thema. Zowel het beleid, onderzoek als de praktijk komen aan bod. Verkenning groen en gezondheidszorg Pauline van Rijckevorsel vertelt over de verkenning groen en gezondheidszorg die het Kenniscentrum Recreatie uitvoerde in opdracht van het programma Groen en de Stad van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). De relatie tussen groen, gezondheid en de zorgsector is onderzocht. Zo is gekeken naar gezamenlijke initiatieven tussen de groene sector en de gezondheidsector en waar kansen liggen. Gezondheidswinst Het model van Lalonde laat zien dat verschillende factoren van invloed zijn op de gezondheid, waaronder de fysieke leefomgeving. Het blijkt dat juist de meeste gezondheidswinst buiten de gezondheidszorg behaald kan worden. Groen kan bij deze factoren een rol spelen, zoals een groene leefomgeving (omgeving), bewegen in het groen (leefstijl) en groene preventieprogramma s (zorgvoorzieningen). De gezondheidswinsten van een groen liggen volgens de Raad voor Ruimtelijk, Milieu- en Natuuronderzoek (RMNO) bij vijf mechanismen: Herstel van stress en aandachtsmoeheid Stimuleren tot bewegen Sociale integratie/vergemakkelijken van sociale contacten Bevorderen van de ontwikkeling van kinderen Bevorderen van de persoonlijke ontwikkeling en zingeving bij volwassenen 1

2 Gezondheidszorg en groen De gezondheidszorg is onder te verdelen in preventie, cure (herstel van ziekte) en care (verpleging en verzorging). Daar is ook de relatie met groen te leggen, bijvoorbeeld: Preventie: natuurspeeltuinen nodigen uit tot bewegen wat overgewicht op jonge leeftijd kan voorkomen. Cure: healing environment in een ziekenhuis. Verpleging in een ziekenhuis met uitzicht op het groen kan het herstel van de patiënt versnellen. Care: een verblijf op een zorgboerderij in het landelijk gebied kan verlichtend werken voor chronisch zieken zoals geestelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten. De verkenning is gericht op preventie, omdat blijkt dat daar de grootste gezondheidswinst met groen te behalen valt. Actoren gezondheidszorg De Rijksoverheid stelt iedere vier jaar een preventienota op. Gemeenten en GGD s werken dit rijksbeleid uit in lokale gezondheidsnota s. Zorgverzekeraars zetten steeds meer in op preventie om mensen gezond te houden en zo de ziektekosten te reduceren. Voorbeelden hiervan zijn preventieprogramma s als Big!Move en Bewegen op Recept. Werkgevers richten zich op preventie van ziekteverzuim en kunnen aan de gezondheid van hun medewerkers bijdragen door lunchwandelen en/of fietsen in de groene omgeving van het bedrijf te stimuleren. Zorgaanbieders werken aan het herstel van de patiënt. Huisartsen verwijzen naar beweegprogramma s, maar deze programma s vinden vaak nog binnen plaats en niet buiten in het groen. Conclusies Groen levert gezondheidswinst op Omslag naar gezondheidsdenken biedt kansen Groen speelt nog een beperkte rol in gezondheidszorg, maar aandacht neemt toe. Maatschappelijke verantwoordelijkheid en onderscheidend vermogen zijn de belangrijkste redenen om in te zetten op groen. Zorgverzekeraar zet bijvoorbeeld in op groen om extra klanten te werven. Eerste samenwerkingsvormen ontstaan, zoals de coalitie tussen Natuurmonumenten en Menzis. Er is behoefte aan meer wetenschappelijk bewijs en kennis over de relatie tussen groen en gezondheid. Partijen willen vaak eerst bewijs zien, voordat ze actie ondernemen. Onderzoek en praktijkvoorbeelden natuur en gezondheid Ronald van Zon presenteert het kennis en communicatieproject Natuur en gezondheid dat in 2008 in opdracht van het ministerie van LNV is gestart. Het project wordt uitgevoerd door Novioconsult, VIVEL, Movisie en Van Zon Advies en het bestaat uit 6 onderdelen: 2

3 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) Actorenanalyse De actorenanalyse heeft geleid tot een overzicht van personen en organisaties die zich met het thema natuur en gezondheid bezighouden of in de toekomst bezig zouden kunnen houden. De missies, strategieën en doelstellingen van deze actoren zijn vergeleken. State-of-the-art Literatuur Natuur en Gezondheid Als vervolg op het deeladvies 1 van de gezondheidsraad en de RMNO is er een literatuuroverzicht gemaakt van wetenschappelijke artikelen, boeken, verslagen en rapporten die na 2004 zijn verschenen. Voorbeelden van belangrijke onderzoeken zijn: Gezondheidsraad en RMNO, Deeladvies 1 (2004): directe en indirecte invloed van natuur op gezondheid RMNO, Raad voor Gezondheidsonderzoek, en Raad voor het Landelijk Gebied Deeladvies 2 (2007): focus op gebruikersgroepen, omgeving en bestuurlijke organisatie Europese kennisproject Cost E-39: is nu in afrondingsfase Het merendeel van de studies tussen 2005 en 2008 vindt een positieve relatie tussen natuur en gezondheid, vooral op het gebied van obesitas, ADHD bij kinderen, welzijn bij ouderen en mortaliteit. Daarnaast komen de vijf mechanismen (eerder aangehaald in de vorige presentatie) terug in deze onderzoeken en laten de indirecte effecten van natuur op de gezondheid zien. Praktijkvoorbeelden Als onderdeel van het project is er overzicht gemaakt van goede praktijkvoorbeelden: Groene beweegprogramma s en projecten in Nederland: Beweegkuur, Natuursprong, Speelbossen, Prachtprojecten Amsterdam Groene beweegprogramma s en projecten in het buitenland: Walking the Way to Health (Groot-Brittannië), Green Gym (Groot-Brittannië), Parcours Vita (Zwitserland) Workshops Er zijn drie workshops uitgevoerd met partijen die naar voren kwamen uit de actorenanalyse. De thema s van de workshops waren: bewegen in het groen; invloed van de GGD op een gezonde groene leefomgeving in de stad; en de groene inrichting van zorgomgevingen zoals bij zorginstellingen en ziekenhuizen. Beleidssignalering Het project zorgt voor input voor de nieuwe visie groen en gezondheid van het ministerie van LNV. Kennismanagement en infrastructuur Er is een proactief kenniscentrum nodig dat naast het verzamelen en structureren van kennis ook bezoeken organiseert aan praktijkvoorbeelden, kennis actief aanbiedt en publicaties verzorgt. 3

4 Visie groen en gezondheid Lorens Habing van het ministerie van LNV licht de visie groen en gezondheid toe. Waarom een visie? Gezondheid is een nieuw onderwerp voor het ministerie van LNV. Om een kader te stellen en af te bakenen waar het ministerie van LNV op het gebied van groen en gezondheid voor staat en wat het wil gaan doen, wordt er op dit moment een visie ontwikkeld. Deze is voor de zomer af, waarna de visie uitgewerkt zal worden naar concrete activiteiten. Gezondheid is belangrijk Gezondheid is voor mensen het belangrijkste aspect in hun leven. De gezondheid van Nederlanders bevindt zich in de middenmoot van Europa. De vijf speerpunten van het kabinet zijn: roken, diabetes, overgewicht, depressie en alcoholgebruik. Preventie en leefstijl spelen hierbij een grote rol. Groen heeft positieve invloed op gezondheid Groen heeft een positieve invloed op de gezondheid van mensen. Dat gevoel leeft al lang in de publieke opinie. Daarnaast is er bewijs voor deze positieve relatie. Het geldt bijvoorbeeld voor: aandachtsmoeheid, overgewicht, ontwikkeling van kinderen en volwassenen, hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Negatieve aspecten van groen zijn er ook. Zo kunnen hooikoorts en tekenbeten een negatief effect op de gezondheid hebben en mensen kunnen zich onveilig voelen in een groene omgeving. Doel ministerie van LNV De kern van de visie wordt het optimaal benutten van de positieve effecten van groen voor de gezondheid, zowel bij preventie, care als cure. Uitgangspunten Groen heeft meerdere waarden en niet alleen voor de gezondheid. Het ministerie van LNV wil deze waarden beter benutten. Uitgangspunt van het ministerie is het gebruik van de leefomgeving door burgers centraal te stellen; de vraag. De groepen allochtonen en ouderen worden steeds groter en hebben een andere beleving en hechten een andere waarde aan groen. Het ministerie wil aansluiten op wat er leeft in de samenleving en meer samenwerken met andere partners en departementen. Wat wil het ministerie van LNV doen? 1 Kennisontwikkeling en praktijkervaring inzetten ten behoeve van samenwerking tussen de gezondheidsector en de groene en ruimtelijke ordeningssector. Initiatief moet hierbij ook vanuit deze sectoren komen. Het ministerie van LNV wil bijvoorbeeld het ministerie van VWS verleiden meer aandacht aan groen te besteden. Gedacht kan worden aan een gezamenlijke onderzoeksprogrammering vanuit de rijksoverheid (LNV, VWS, VROM). 2 Stimuleren dat er meer beschikbaar, bereikbaar, toegankelijk én bruikbaar (gezondheids) groen in de leefomgeving komt. 3 Groen aanbod stimuleren dat aanzet tot bewegen, bijvoorbeeld doe-groen en wandelnetwerken. 4

5 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) 4 Een gezond groen aanbod stimuleren voor de jeugd, zoals veilige groene speelplekken in de buurt. 5 Ondersteunen burgerinitiatieven 6 Aandacht voor het verbeteren van aanbod groene middelen in gezondheidssector, zoals groene pakketten bij zorgverzekeraars of groenkamers in verzorgingstehuizen. LNV heeft hier echter een bescheiden rol. Hoe verder? De visie is nog in ontwikkeling en nog niet vastgesteld. Het ministerie van LNV is interactief aan de slag met de visie. Het concept is voor geïnteresseerden in te lezen en opmerkingen zijn welkom. Speelnatuur in de stad, hoe maak je dat? Josine van den Bogaard van de GGD Rotterdam-Rijnmond vertelt over de recente studie speelnatuur in de stad. Er is vrij weinig speelnatuur in Nederland en zeker te weinig in de stad. De studie is verricht om de stap te overbruggen van inspiratie naar echt doen. De studie is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van LNV door: Natuurspeeltuin de Speeldernis: dagelijkse praktijk speelnatuur GGD Rotterdam-Rijnmond: toegepaste kennis en beleid gezondheid en welzijn Wageningen Universiteit en Researchcentrum: wetenschappelijk onderzoek en theorieën rond gezondheid en maatschappij Aldo van Eijck was de eerste ontwerper van speelplekken in Hij was de eerste die doelbewust ruimtes voor kinderen reserveerde in de stad. Groene speelplekken hebben verschillende meerwaarden: Gezond Kindvriendelijke omgeving Waterberging Sociale spin-off Klimaat bufferend effect Uitstraling gemeente En dit alles heeft ook een economische meerwaarde. Groene speelplekken zijn een visitekaartje voor een school of een gemeente. Meer van dat soort plekken zijn gewenst. Uitgangspunten speelnatuur Er moet volop ruimte zijn voor vrij spel. Natuurlijk en avontuurlijk spelen draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen. Uitgangspunt van de studie is dat als meer dan 20% van een terrein uit speeltoestellen bestaat, er géén sprake is van speelnatuur. Er zijn vier categorieën speelnatuur ieder met eigen definitie en afbakening, namelijk natuurspeelplek, -plaats, -tuin en -terrein. Analyse bestaande projecten Er is een analyse gemaakt van natuurspeelplekken in gemeentes in binnen- en buitenland. In Leiden is een gewone speeltuin groener gemaakt. In België bij Gent zijn natuurspeelzones gemaakt in een bestaand park. In Rotterdam is er een schoolplein 5

6 groener gemaakt met groene speelplekjes voor de onderbouw. Het is nu echt een plein van de kinderen en de school geworden. De sfeer en de relatie met de buurt is verbeterd. De kosten voor de transformatie van dit schoolplein waren laag door veel eigen inzet; 12 andere basisscholen in de stad zullen dit voorbeeld volgen met iets meer budget. Participatie en lokaal, vraaggericht werken is belangrijk. Inrichtingsvoorwaarden gezond spelen Ruimtelijke elementen waar rekening mee moet worden gehouden met het vormgeven van speelnatuur zijn: reliëf, zicht, veranderbaarheid en verband tussen speelruimtes (speellandschap) speelruimtes. Voorwaarden voor een gezonde inrichting van speelnatuuur zijn: Diversiteit in speelmogelijkheden: rijk zijn aan bewegingen die kinderen er kunnen doen Grootte van speelruimten afgestemd op behoeften van verschillende leeftijdsgroepen Leren omgaan met risico s: bewegingstekort vormt een groter risico dan het bewegen zelf Speelnatuur moet passen bij de context: de wijk of stad. Er is bijvoorbeeld sprake dat er een tweede Speeldernis in Rotterdam-Zuid komt. Dit moet afgestemd worden op de buurt en de bewoners. Precies hetzelfde concept, maar dan in een andere buurt lukt niet. Belangen van actoren betrokken bij speelnatuur Weinig bedreigingen veel kansen Veel te winnen voor allerlei partijen Iedereen wacht op elkaar, geen probleem/onderwerp eigenaar Geen eigen beleid Inspirerende voorbeelden zijn er genoeg. Er is behoefte aan een praktisch kenniscentrum speelnatuur. Prijsvraag Er is een prijsvraag voor een ontwerp van de groenste speelplek van Nederland. Minister Verburg heeft hier geld voor uitgeloofd. De prijsvraag is gelanceerd door Entente Florale en de winnaar wordt oktober 2009 bekendgemaakt. Samenwerking tussen gezondheidssector en groene sector Florence van den Bosch van Alterra presenteert de conceptversie van het rapport Natuur en gezondheid, samenwerking gezondheidssector en groene sector. Omdat het rapport nog niet uitgebracht is, kan hier geen informatie uit de presentatie worden opgenomen. 6

7 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) Discussie Visie van gezondheidssector op groen Het ministerie van VWS is bijvoorbeeld positief over groen. In verschillende nota s van VWS wordt groen genoemd, alleen in de praktijk werkt het nog niet echt door. Het ministerie van LNV heeft tijdens het ontwikkelen van de visie groen en gezondheid veel gesproken met het ministerie van VWS. Het ministerie van LNV zal dit gesprek blijven aangaan, ook als de visie af is. Daarnaast hebben de ministers Verburg en Klink onderling contact en overleg. Verder hebben alle partijen daar een rol in, niet alleen het ministerie van LNV. Het ruimtelijke ordening aspect is natuurlijk ook van belang als het over groen en gezondheid gaat. Ministeries van LNV en VROM hebben hierover ook contact met elkaar. Zo hebben de ministeries van VROM, VWS en LNV een nationale agenda milieu en gezondheid. GGD s besteden aandacht aan groen en bewegen en proberen groen te promoten bij de ruimtelijke ordening binnen gemeenten. GGD s worden vaak te laat betrokken bij ruimtelijke ordeningsprojecten, waardoor groen minder aandacht krijgt. Dit is herkenbaar voor andere aanwezige partijen. Er is onbekendheid met het onderwerp groen en gezondheid bij gemeenten. Communicatie en rapporten over groen en gezondheid helpen de onbekendheid tegen te gaan. Negatieve relaties tussen groen en gezondheid Vooral de positieve relatie tussen natuur en gezondheid komt terug in de gepresenteerde onderzoeken. Zijn er ook negatieve effecten van groen op de gezondheid? Verschillende studies zijn bijvoorbeeld niet eenduidig over de relatie tussen natuur in de woonomgeving en bewegen bij volwassenen. Bij kinderen is deze relatie wel duidelijk. Meer groen in de woonomgeving zorgt ervoor dat kinderen meer bewegen. Daarnaast is er sprake van een negatieve relatie tussen natuur en gezondheid op het gebied van bijvoorbeeld hooikoorts en insecten, zoals teken die in de natuur te vinden zijn. Hooikoorts en tekenbeten kunnen een negatief effect op de gezondheid hebben. Succesvolle initiatieven en samenwerkingsverbanden Hoe kunnen samenwerkingsverbanden tussen de groene sector en de gezondheidssector stand houden? Het is lastig om daar een algemeen antwoord op te geven, omdat de samenwerkingsvoorbeelden sterk van elkaar verschillen. Zo zijn de hoofddoelen vaak verschillend en is de continuïteit een knelpunt. Gedeelde doelen tussen de verschillende betrokken partijen en de inzet van professionals kunnen de continuïteit waarborgen. Een voorbeeld waar dit voor geldt is de Natuursprong (www.natuursprong.nl), maar ook de Speeldernis (www.speeldernis.nl) is succesvol. Er zijn goede praktijkvoorbeelden uit het buitenland die mogelijk een vervolg krijgen in Nederland, bijvoorbeeld bewegen in de natuur op recept. In Engeland wordt al enige tijd bewegen in de natuur door artsen voorgeschreven. 7

8 De Speeldernis is zo succesvol omdat er continuïteit is. Deze speelnatuurplek blijft zich ontwikkelen door goed tuinbeheer en door sociale partners die zich aandienen of die actief worden gezocht. De gemeente Rotterdam faciliteert inmiddels speelnatuur. Zo is de gemeente aanspreekpunt voor burgers die initiatieven nemen en de gemeentelijke afdelingen weten elkaar te vinden. Opschaling goede voorbeelden Goede voorbeelden en initiatieven zoals de Speeldernis lijken in Nederland vaak incidenteel. Welke voorbeelden blijven incidenteel en welke worden er opgeschaald? Wat zijn de succesfactoren om projecten op te schalen tot landelijke projecten? Een ander aandachtspunt voor de samenwerking tussen groen en gezondheid is dat er vaak geen probleemeigenaar is. De provincie Zeeland heeft deze rol van probleemeigenaar op zich genomen. Zo heeft deze provincie demonstratieprojecten opgezet waar de drie pijlers people, planet, profit centraal staan. Eén gemeente is projecteigenaar geworden, de gemeente Goes. Dit etalageproject is bedoeld om anderen enthousiast te krijgen. De rol van de provincie is die van spin in het web, ondersteunen van initiatieven en bij elkaar brengen van partijen. Aandachtspunten bij initiatieven Initiatieven mislukken als er geen draagkracht is onder bewoners en als er geen budget is voor beheer. Dit was het geval met de trimbanen in de jaren 70. Ondanks dat er lang niet overal behoefte aan was, zijn die wel gerealiseerd. Binnen 10 jaar waren de meeste trimbanen verloederd of opgeheven. Het concept trimbanen in Zwitserland werkt wel. Daar zijn de trimbanen schoon en veilig. In Nederland wordt er minder gesport in de openbare ruimte. Wellicht werkt het wel als er een sociaal programma aan wordt gekoppeld, bijvoorbeeld gesponsord door een zorgverzekeraar. Aansprakelijkheid blijft een belangrijk onderwerp. Ook een speelbos heeft daarmee te maken. De nieuwe publicatie Speelnatuur en veiligheid kan hier misschien meer duidelijkheid in geven (Richtlijnen en aanbevelingen voor terreinbeheerders (2008) van Bas Visser en Gerard de Baaij). Het is belangrijk om te inventariseren aan welke informatie behoefte is en daar dan vervolgens aan te voldoen. Op de website wordt veiligheid opgenomen. Afsluiting Er is vandaag veel kennis en onderzoek aan bod gekomen over groen en gezondheid. Het is van belang om het onderwerp een stap verder te brengen. Zo is de behoefte aan een coördinerende partij regelmatig naar voren gekomen. Een kenniscentrum kan bijvoorbeeld deze rol vervullen, waar informatie over onderzoeken en praktijkvoorbeelden wordt verzameld en overzichtelijk wordt aangeboden. Daarnaast is het van belang dat verschillende partijen met elkaar kennismaken en blijven ontmoeten, zoals op een dag als vandaag. 8

Verkenning groen en gezondheidszorg

Verkenning groen en gezondheidszorg Stichting Kennis- en Innovatiecentrum colofon Stichting Recreatie, juni 2008 Auteur: ir. Martine van Loon Projectleiding: ir. Pauline van Rijckevorsel Eindredactie: Hanneke Gijsbertse In opdracht van:

Nadere informatie

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016 Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020 Workshop 18 februari 2016 Programma 9.30 uur Welkom Toelichting VTV 2014 en Kamerbrief VWS landelijk gezondheidsbeleid Concept Positieve Gezondheid Wat is integraal gezondheidsbeleid?

Nadere informatie

Spelen in het groen. Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena van den Berg

Spelen in het groen. Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena van den Berg Spelen in het groen Effecten van een bezoek aan een natuurspeeltuin op het speelgedrag, de lichamelijke activiteit, de concentratie en de stemming van kinderen Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena

Nadere informatie

GEZOND LEVEN, GOED LEVEN GEZONDHEIDSBELEID BERNHEZE & OSS 1. POSITIEVE GEZONDHEID 2. HET PROCES 3. THEMA S GEZONDHEIDSBELEID 4.

GEZOND LEVEN, GOED LEVEN GEZONDHEIDSBELEID BERNHEZE & OSS 1. POSITIEVE GEZONDHEID 2. HET PROCES 3. THEMA S GEZONDHEIDSBELEID 4. GEZOND LEVEN, GOED LEVEN GEZONDHEIDSBELEID 2018-2021 BERNHEZE & OSS 1. POSITIEVE GEZONDHEID 2. HET PROCES 3. THEMA S GEZONDHEIDSBELEID 4. BORGING 1. POSITIEVE GEZONDHEID Positieve gezondheid is je eigen

Nadere informatie

Organisatie voor certificatie en keuringen van systemen, producten, processen en kwalificaties van personen

Organisatie voor certificatie en keuringen van systemen, producten, processen en kwalificaties van personen TÜV NORD Group Organisatie voor certificatie en keuringen van systemen, producten, processen en kwalificaties van personen Meer dan 130 jaar ervaring op het gebied van kwaliteit en veiligheid Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Eindadvies Natuur op Recept

Eindadvies Natuur op Recept Eindadvies Natuur op Recept Communicatiestrategie Harm Blanken, Ronald van Zon, Jolanda Maas, Robert Verheij 1 september 2009 2812/HB/AvS-RH Colofon Titel : Eindadvies Natuur op Recept Communicatiestrategie

Nadere informatie

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen.

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Amersfoort, Bussum, Den Haag, 5 april 2007 Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Oproep aan de leden van de vaste commissie

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510 Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Policy (To decide: Integrated knowledge) Knowledge (To integrate:

Nadere informatie

Bestuursopdracht Raad

Bestuursopdracht Raad Bestuursopdracht Raad Natuurlijk: gezond! Uitgangspunten notitie lokaal gezondheidsbeleid Naam ambtenaar: P.M. Veldkamp Datum: 18 april 2008 1. Aanleiding. Gemeenten zijn verplicht om iedere vier jaar

Nadere informatie

Convenant Vitaal Vechtdal

Convenant Vitaal Vechtdal Convenant Vitaal Vechtdal Partijen komen door gezamenlijke regionale inspanning tot een verbetering van de vitaliteit van de individuele burger door o.a. individuele gezondheidszorg te koppelen aan een

Nadere informatie

Raadsvoorstel (gewijzigd)

Raadsvoorstel (gewijzigd) Raadsvoorstel (gewijzigd) BARCODE STICKER Nr. 2009-064 Houten, 17 november 2009 Onderwerp: Tweede kadernota Lokaal Gezondheidsbeleid 2010-2013 Beslispunten: 1. In te stemmen met de volgende in de tweede

Nadere informatie

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Raadsvergadering, 31 januari 2012 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Nr.: 483 Agendapunt: 11 Datum: 31 januari 2012 Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Doetinchem, 28 juni 2017

Doetinchem, 28 juni 2017 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7.3 ALDUS VASTGESTELD 6 JULI 2017 Regionale beleidskaders volksgezondheid 2017-2020 Te besluiten om: 1. Kennis te nemen van de nota Beleidskaders volksgezondheid 2017-2020 Regiogemeenten

Nadere informatie

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 1 LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 FRANK VAN DER MEIJDEN (WETHOUDER GEZONDHEIDSBELEID) MARJON JACOBS (BELEIDSMEDEWERKER GEZONDHEIDSBELEID) TINEKE MEELDIJK (GGD) 2 DOEL VAN DEZE AVOND Integraal

Nadere informatie

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s!

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! ACTIEF VOOR Sportorganisaties Maatschappelijke organisaties Onderwijs Overheden Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! De drie D s Drie transities in het sociale domein:

Nadere informatie

Utrecht Gezond! Een succesvolle aanpak tussen gemeente en zorgverzekeraar

Utrecht Gezond! Een succesvolle aanpak tussen gemeente en zorgverzekeraar Utrecht Gezond! Een succesvolle aanpak tussen gemeente en zorgverzekeraar Utrecht gezond! Gemeente Utrecht en Door: Ellen van der Voorst en Victor Everhardt Achmea, divisie Zorg & Gezondheid werken samen

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Lokale paragraaf gezondheidsnota

Lokale paragraaf gezondheidsnota Lokale paragraaf gezondheidsnota Aanleiding: Gemeenten hebben de wettelijke taak om de gezondheid van hun burgers te beschermen en te bevorderen. Deze taak staat beschreven in de Wet Publieke Gezondheid.

Nadere informatie

WELKOM Agenda van de avond

WELKOM Agenda van de avond WELKOM WELKOM Agenda van de avond Welkom Wat is de bedoeling Wat is een Open Club Maatschappelijke opbrengst Gebiedsontwikkeling Toekomst Open Club Klimmen Vragen / discussie DOELSTELLING 8 november 2016

Nadere informatie

FACTSHEET. Gezondheid en natuur

FACTSHEET. Gezondheid en natuur FACTSHEET Gezondheid en natuur M. van Santvoort Oktober 2014 Inleiding Waarom deze factsheet over gezondheid en natuur? Veel mensen geven aan dat zij zich ontspannen voelen in de natuur. Dit is een beleving

Nadere informatie

beursvloer zelf management Bert Mulder Dick Jan Zijda DEHA

beursvloer zelf management Bert Mulder Dick Jan Zijda DEHA beursvloer zelf management Bert Mulder Dick Jan Zijda DEHA programma 13:00 opening en inleiding > presentatie e-health en zelfmanagement (bert mulder) > presentatie voorbeelden(vincent sterk) > dialoog

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Een geslaagde middag over speelnatuur in Utrecht.

Een geslaagde middag over speelnatuur in Utrecht. Een geslaagde middag over speelnatuur in Utrecht. Verslag van de bijeenkomst op 26 mei van Netwerk Speelnatuur Utrecht over veiligheid en participatie. Op avontuur Wat een geluk, deze heerlijke zonnige

Nadere informatie

Duurzame zorgomgevingen

Duurzame zorgomgevingen Duurzame zorgomgevingen Healing Environments in woonzorggebouwen drs. ing. Bert Krikke Een healing environment is een omgeving die het welzijn, welbevinden en ziekteherstel bevordert Traditionele kenmerken:

Nadere informatie

Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist

Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist aanwezig afwezig pagina 1 Inhoudsopgave pagina Verslag Trenddag 2009 3 Programma 4 pagina 2 2 Verslag Op de Trenddag

Nadere informatie

BeweegKuur. Algemene informatie

BeweegKuur. Algemene informatie BeweegKuur Algemene informatie De BeweegKuur is met subsidie van het ministerie van VWS ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen, in samenwerking met veel partners in de gezondheidszorg.

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

KANSEN VOOR NATUURRIJK SPELEN

KANSEN VOOR NATUURRIJK SPELEN KANSEN VOOR NATUURRIJK SPELEN WENSEN, KNELPUNTEN EN OPLOSSINGSRICHTINGEN VOOR NATUURRIJKE SPEELRUIMTE IN DE STAD Florence van den Bosch Onderzoek door Wageningen UR & Hogeschool Rotterdam i.o.v. LNV Alterra:

Nadere informatie

kennissessie beeldbellen Bert Mulder DEHA

kennissessie beeldbellen Bert Mulder DEHA kennissessie beeldbellen Bert Mulder DEHA programma 13:30 opening inleiding de casus: Philadelphia - Mathilde Corsten thema strategie en financiën thema organisatie en management thema dienstverlening

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING

PROGRAMMABEGROTING PROGRAMMABEGROTING 2016-2019 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Factsheet AWBZ, 24 februari 2014 AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Het Rijk draagt op 1 januari 2015 een deel van de zorg voor ouderen, chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK Onderwerpen Niels Hermens en Erik Puyt De Buurtsportvereniging Positief opvoed- en opgroeiklimaat Sport en het sociaal domein: Vier beleidsterreinen met wetenschappelijk effect

Nadere informatie

Meerwaarde & mogelijkheden verbinding 1elijns gezondheidszorg, sociaal werk en wijkteams

Meerwaarde & mogelijkheden verbinding 1elijns gezondheidszorg, sociaal werk en wijkteams Meerwaarde & mogelijkheden verbinding 1elijns gezondheidszorg, sociaal werk en wijkteams 9/14/2016 Inhoud deelsessie De gezondheid van mensen beïnvloedt hun deelname aan het maatschappelijk leven en andersom.

Nadere informatie

Omgevingspsychologie en ontwerpen. Boekpresentatie 8 november 2013

Omgevingspsychologie en ontwerpen. Boekpresentatie 8 november 2013 Omgevingspsychologie en ontwerpen Boekpresentatie 8 november 2013 Welkom NOP Ronald Hamel Susanne Colenberg Programma 1. Inleiding 2. Voorbeelden praktijkprojecten - Pauze - 3. Boekpresentatie 4. Vragen

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 XVI Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2004 Nr. 215 BRIEF

Nadere informatie

Samenvatting. Omschrijving OGGz

Samenvatting. Omschrijving OGGz Samenvatting Naar schatting 150 000 mensen in Nederland hebben de greep op het eigen bestaan verloren, door een combinatie van psychische en andere problemen. Ze verkommeren, verloederen en veroorzaken

Nadere informatie

Verbreding Zwolle Gezonde Stad vanaf 2014

Verbreding Zwolle Gezonde Stad vanaf 2014 1 Visiedocument Verbreding Zwolle Gezonde Stad vanaf 2014 Vooraf: In deze notitie leggen we het idee voor om Zwolle Gezonde Stad (JOGG Zwolle) te verbreden naar andere thema s en doelgroepen, gebruik makend

Nadere informatie

Gezondheid dichtbij. Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011

Gezondheid dichtbij. Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011 Gezondheid dichtbij Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011 Auteur: team Lokaal Gezondheidsbeleid DMS: 92576 Titel: Gezondheid dichtbij Versie: 1 Datum: 26 mei 2011 GGD West-Brabant Inleiding

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

VOORAANKONDIGING. Najaarsconferentie. Europese Eemland Conferentie EUROPESE EEMLAND CONFERENTIE VEELZIJDIG PLATTELAND! Het platteland leeft!

VOORAANKONDIGING. Najaarsconferentie. Europese Eemland Conferentie EUROPESE EEMLAND CONFERENTIE VEELZIJDIG PLATTELAND! Het platteland leeft! VOORAANKONDIGING Het platteland leeft! De Europese Eemland Conferentie en het Netwerk Platteland hebben de handen ineengeslagen om in het najaar een bruisende driedaagse plattelandsconferentie te organiseren.

Nadere informatie

Speelnatuur op school. Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015

Speelnatuur op school. Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015 Speelnatuur op school Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015 Inhoud! Waarom groene schoolspeelplaatsen: visie! Hoe pak je het aan?! Even aanstippen: klimaat en water op school! WORKSHOP:

Nadere informatie

Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september

Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september Workshop Gebiedsgerichte aanpak Context samenwerking wonen welzijn zorg 1. Dubbele vergrijzing: 75-plus verdubbelt, elke week een weekend

Nadere informatie

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Tot stand gekomen in het kader van het project RAAK-MKB Ontwerpen voor zorgverleners Auteurs Dr. F. Verhoeven; onderzoeker lectoraat Co-design (HU) Ing. K. Voortman-Overbeek;

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

2e Themasessie Gezondheid. September 2014

2e Themasessie Gezondheid. September 2014 2e Themasessie Gezondheid September 2014 Welkom bij 2 e themasessie Aanleiding Doelstelling Wie aanwezig? Locatie en coproductie Interactie Aan tafels en Digital Voting System In de browser intikken: www.klm.presenterswall.com

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

_ìáíéå=çé=öéä~~åçé=é~çéåk=^çîáéë=çîéê=áåíéêëéåíçê~~ä=öéòçåçj ÜÉáÇëÄÉäÉáÇ= S=

_ìáíéå=çé=öéä~~åçé=é~çéåk=^çîáéë=çîéê=áåíéêëéåíçê~~ä=öéòçåçj ÜÉáÇëÄÉäÉáÇ= S= p~ãéåî~ííáåö= sééä=â~åëéå=îççê=öéòçåçüéáçëïáåëí=ääáàîéå=çåäéåìí= Wat voor individuen geldt, geldt ook voor de Nederlandse bevolking als geheel: je kunt behoorlijk gezond zijn, en toch weten dat het nog

Nadere informatie

De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet

De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet Roadshow omgevingswet Zeeland, 27-09-2017 Maartje Brouwer Milieugezondheidskundige, GGD Zeeland Maartje.brouwer@ggdzeeland.nl

Nadere informatie

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Inleiding Gezondheid is het belangrijkste dat er is. Ook gemeenten hebben baat bij gezonde en actieve burgers. Ze participeren meer, zijn zelfredzamer,

Nadere informatie

Ouder worden in Maassluis

Ouder worden in Maassluis Ouder worden in Maassluis Samenvatting discussiebijeenkomsten Ouderen ten behoeve van de Heroriëntatie van het ouderenbeleid in de gemeente Maassluis. Sector Welzijn Juli 2003 Voorwoord Nederland vergrijst

Nadere informatie

ADVIESNOTA. Hattem kiest met JOGG voor samenwerking aan een gezonde jeugd. Inleiding. Achtergrond Gezondheidsbevordering.

ADVIESNOTA. Hattem kiest met JOGG voor samenwerking aan een gezonde jeugd. Inleiding. Achtergrond Gezondheidsbevordering. ADVIESNOTA Hattem kiest met JOGG voor samenwerking aan een gezonde jeugd Inleiding Een gezonde jeugd. Dat is wat onze gemeente wil. Overgewicht onder jongeren vormt echter een bedreiging. Daarom is bestrijding

Nadere informatie

Een jaar Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Een jaar Alliantie Gezondheidsvaardigheden Een jaar Alliantie Gezondheidsvaardigheden Het jaar 2011 was het eerste volledige jaar dat de Alliantie Gezondheidsvaardigheden actief was. Enkele wapenfeiten op een rijtje: 60 leden, 5 werkgroepen, stuurgroep

Nadere informatie

Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016

Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016 Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016 Op de conferentie waren vertegenwoordigers aanwezig van verschillende ketenpartners in de zorg: Adelante (revalidatie), Cohesie (huisartsen),

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 19 oktober 2009 Betreft: aanvulling op beleidsplan SEGV van 22 december

Nadere informatie

GGD Hollands Noorden. en wijkverpleegkundigen met S1-taken

GGD Hollands Noorden. en wijkverpleegkundigen met S1-taken GGD Hollands Noorden en wijkverpleegkundigen met S1-taken Waarom een GGD? Wet Publieke Gezondheidszorg (WPG): Gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke

Nadere informatie

Visie op zorg: marktwerking anno nu

Visie op zorg: marktwerking anno nu Visie op zorg: marktwerking anno nu 5 juni 2014 Stelling: Zonder samenwerking geen verandering in de zorg Agenda Visie op ziekenhuiszorg Aanpak transitie Toekomst: innovatie en preventie 2 Visie op ziekenhuiszorg

Nadere informatie

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN 2016D07727 LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over

Nadere informatie

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente In de digitale Handreiking Gezonde Gemeente op Loketgezondleven.nl

Nadere informatie

Leidenincijfers Beleidsonderzoek draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming

Leidenincijfers Beleidsonderzoek draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming incijfers Beleidsonderzoek draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Uitkomsten GGD-gezondheidspeiling 2016 Gezondheid van aren BELEIDSONDERZOEK 071-516 5123 I info@leidenincijfers.nl I

Nadere informatie

Financieringsscenario s. Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB)

Financieringsscenario s. Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB) Financieringsscenario s Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB) 1 Inhoud workshop Aanpak en uitgangspunten Gemeenten en zorgverzekeraars Financiering GLI: 1. Zorgverzekeraars 2. Zorggroepen

Nadere informatie

Ruimte voor bewegen in Nederland

Ruimte voor bewegen in Nederland Ruimte voor bewegen in Nederland Jeroen Hoyng Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen 19-maart 2014 Jabbeke NISB brengt kennis in beweging Verzamelen verrijken valideren verspreiden Bekijk het filmpje

Nadere informatie

Workshop Health Impact Assessment

Workshop Health Impact Assessment Workshop Health Impact Assessment Loes Geelen, Lea den Broeder SCHAKELDAG 2014 ALLES ONDER ÉÉN DAK Wat komt vandaag aan bod? Opwarmer Wat is HIA? Theorie naar praktijk: een voorbeeld Vergeet niet na afloop

Nadere informatie

VTV-2014: Participatie als rode draad

VTV-2014: Participatie als rode draad 1 VTV-2014: Participatie als rode draad Opzet VTV-2014 Basisinformatie op websites Vier themarapporten Gezondheid en maatschappelijke participatie Preventie in de zorg Maatschappelijke kosten en baten

Nadere informatie

Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015

Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015 Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015 GezondNL Anja van der Aa, directeur GezondNL Karolien van den Brekel, huisarts Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra Website: www.gezondnl.nl

Nadere informatie

Reimerswaal VERKIEZINGSPROGRAMMA RAADSPERIODE HET KAN ANDERS! STEM GEWOON CDA!

Reimerswaal VERKIEZINGSPROGRAMMA RAADSPERIODE HET KAN ANDERS! STEM GEWOON CDA! Reimerswaal VERKIEZINGSPROGRAMMA RAADSPERIODE 2014-2018 HET KAN ANDERS! STEM GEWOON CDA! Reimerswaal Het kan anders Ons land verandert snel. Niet alleen kennen we op dit moment in Nederland financieel

Nadere informatie

Focus op gedrag & gezondheid

Focus op gedrag & gezondheid Focus op gedrag & gezondheid Twentse Expertmeeting Gezonde Leefstijl 7 februari 2011 Pascale Voermans, Menzis Inhoud Even voorstellen De meningen in Nederland Menzis & preventie Missie & Strategie Activiteiten

Nadere informatie

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Schagen samen gezond Kaders uit beleidsnota: Definitie gezondheid: het vermogen om lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk optimaal te functioneren in

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Beweegrichtlijnen Nr. 2017/08. Samenvatting

Beweegrichtlijnen Nr. 2017/08. Samenvatting Beweegrichtlijnen 2017 Nr. 2017/08 Samenvatting Beweegrichtlijnen 2017 pagina 2 van 6 Achtergrond In Nederland bestaan drie normen voor bewegen: de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, die adviseert op minstens

Nadere informatie

Beweegrichtlijnen Nr. 2017/08. Samenvatting

Beweegrichtlijnen Nr. 2017/08. Samenvatting Beweegrichtlijnen 2017 Nr. 2017/08 Samenvatting Beweegrichtlijnen 2017 pagina 2 van 6 Achtergrond In Nederland bestaan drie normen voor bewegen: de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, die adviseert op minstens

Nadere informatie

Samen geven we richting aan de koers van de NKC

Samen geven we richting aan de koers van de NKC Samen geven we richting aan de koers van de NKC ₀ ₀ ₀ In de aanloop naar de klimaattop in Parijs is eind 2014 de Nederlandse Klimaatcoalitie van start gegaan om CO2 reductie bij bedrijven en andere organisaties

Nadere informatie

Rabo Versterkt. HV Bleiswijk

Rabo Versterkt. HV Bleiswijk Rabo Versterkt HV Bleiswijk Voorstel ondersteuningstraject 2017-2018 Inleiding Rabo Versterkt In samenwerking met sportkoepel NOC*NSF is Rabobank een pilot gestart om sportverenigingen in Nederland naast

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Gezonde groei en ontwikkeling voor ieder kind in Nederland

Gezonde groei en ontwikkeling voor ieder kind in Nederland Gezonde groei en ontwikkeling voor ieder kind in Nederland Februari 2017 Gezonde groei en ontwikkeling voor ieder kind in Nederland Ongezonde eet-, beweeg- en slaapgewoonten vormen een grote bedreiging

Nadere informatie

Jan Houkes: Branche-vervaging wellness/care/cure. Ontwikkelingen in de zorg. Jan Houkes CEO - Omale. Het zorgproces van de toekomst; een verkenning

Jan Houkes: Branche-vervaging wellness/care/cure. Ontwikkelingen in de zorg. Jan Houkes CEO - Omale. Het zorgproces van de toekomst; een verkenning Het zorgproces van de toekomst; een verkenning Belanghebbenden in het huidige zorgproces zijn: Jan Houkes CEO - Omale De overheid; De zorgverzekeraars; Zie FD: Traditionele zorgmarkt zit dicht. Hoe kan

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

van staatssecretaris Van Rijn bij de Stichting transmurale zorg (t.g.v. 15-jarig bestaan) Den Haag/Remisemuseum, 12 juni 2014

van staatssecretaris Van Rijn bij de Stichting transmurale zorg (t.g.v. 15-jarig bestaan) Den Haag/Remisemuseum, 12 juni 2014 / plv. Inlichtingen bij H. Halfweeg - Vos Speechschrijver T 070-3406985 M +31(0)6-15035012 h.halfweeg@minvws.nl 15 jaar Stichting Transmurale Zorg 2013/0322 van staatssecretaris Van Rijn bij de Stichting

Nadere informatie

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Verbinden preventie-curatie Presentatie wijkteam 6 februari 2014 Marije Scholtens (GGD Hart voor Brabant), Nicole de Baat (Robuust) Programma 16.00 16.05 welkom en voorstelrondje

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD 10 april 2014 Nationaal Congres Volksgezondheid Aris van Veldhuisen Partner AEF Drie stellingen vooraf GGD s hebben de decentralisatieboot gemist. (Maar: het

Nadere informatie

Leefbaarheid en openbare ruimte

Leefbaarheid en openbare ruimte Leefbaarheid en openbare ruimte Elma Schoenmaker, Marjan Ketner, Williëtte Arendonk Ingrid Meeuwsen Ger Vergeer, Xiaolu Hu Annette van Brenk e.a. Peter Schmitz directeur BELW stedenbouw sen. bouwtechniek

Nadere informatie

Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn

Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn Verleiden Verbinden Netwerkbijeenkomst platform personalized prevention dr. Karolien van den Brekel-Dijkstra huisarts, intern consulent preventie Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra,

Nadere informatie

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz)

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) & De Friesland Zorgverzekeraar Toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Niet-toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Inhoud Presentatie Hervormingen Langdurige

Nadere informatie

Meer woonkansen voor ouderen

Meer woonkansen voor ouderen Meer woonkansen voor ouderen Ouderen willen zo lang mogelijk in hun vertrouwde leefomgeving blijven wonen. Met een slimme combinatie van maatregelen maakt u als gemeente dat mogelijk. Uw resultaten: Efficiënte

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 14 september 2010 Betreft Stand van zaken Q-koorts

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 14 september 2010 Betreft Stand van zaken Q-koorts > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus 20401 2500 EK Den Haag www.minlnv.nl

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Veel mensen kennen de natuur als een plek om tot rust te komen en te herstellen van dagelijkse stress. In de huidige hectische samenleving neemt de behoefte aan natuur voor ontspanning

Nadere informatie

Scoren voor een gezonde jeugd!

Scoren voor een gezonde jeugd! Scoren voor een gezonde jeugd! In de gemeente Heerenveen willen we dat kinderen gezond opgroeien. De omgeving waarin kinderen opgroeien is de laatste decennia ongemerkt een omgeving geworden waarin verleidelijke

Nadere informatie

WELKOM. Symposium Weert in Beweging maandag 24 februari 2014

WELKOM. Symposium Weert in Beweging maandag 24 februari 2014 WELKOM Symposium Weert in Beweging maandag 24 februari 2014 Agenda Bedrijven in Beweging Fact-sheet Medewerkers in Beweging Platform Weert in Beweging Werkgroep Bedrijven in Beweging Rol werkgever, ondernemer!

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Lokale oplegnota. Vitale coalities 2013-2016

Lokale oplegnota. Vitale coalities 2013-2016 Lokale oplegnota Vitale coalities 2013-2016 Lokaal gezondheidsbeleid Gemeente Enschede 2013-2016 1 1 Aanleiding Een goede gezondheid is waardevol voor het individu en voor de samenleving. Mensen met een

Nadere informatie

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012 De brug tussen zorg, sport en bewegen Hans Arends Donderdag 21 september 2012 Samenwerking tussen sport en zorg in de Sportimpuls Big Move, Start2run, Bewegen op Recept en BeweegKuur zijn goede voorbeelden

Nadere informatie

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Verslag van het seminar Depressiepreventie en lage SES: hoe verhogen we het bereik? 16 november 2010 bij Trimbos Inleiding & aanleiding Jaarlijks worden

Nadere informatie

Mentaal vermogen in Overijssel. Presentatie masterclass Overijssel brengt geluk 16 december, 2009 Jan A. Walburg

Mentaal vermogen in Overijssel. Presentatie masterclass Overijssel brengt geluk 16 december, 2009 Jan A. Walburg Mentaal vermogen in Overijssel Presentatie masterclass Overijssel brengt geluk 16 december, 2009 Jan A. Walburg 1 Sociaal maatschappelijke en economische aspecten Verhogen participatie en betrokkenheid

Nadere informatie