Verslag CCOR Themamiddag gezondheid, recreatie en natuur

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslag CCOR Themamiddag gezondheid, recreatie en natuur"

Transcriptie

1 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) Verslag CCOR Themamiddag gezondheid, recreatie en natuur 3 juni 2009 in Zoetermeer Opening Na een inspirerende rondleiding in het Speelbos de Balij, heet CCOR voorzitter Emile Bruls van het Kenniscentrum Recreatie iedereen van harte welkom. Gezondheid en natuur staan volop in de belangstelling. Vandaag is dan ook een breed gezelschap aanwezig om kennis uit te wisselen en te discussiëren over dit thema. Zowel het beleid, onderzoek als de praktijk komen aan bod. Verkenning groen en gezondheidszorg Pauline van Rijckevorsel vertelt over de verkenning groen en gezondheidszorg die het Kenniscentrum Recreatie uitvoerde in opdracht van het programma Groen en de Stad van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). De relatie tussen groen, gezondheid en de zorgsector is onderzocht. Zo is gekeken naar gezamenlijke initiatieven tussen de groene sector en de gezondheidsector en waar kansen liggen. Gezondheidswinst Het model van Lalonde laat zien dat verschillende factoren van invloed zijn op de gezondheid, waaronder de fysieke leefomgeving. Het blijkt dat juist de meeste gezondheidswinst buiten de gezondheidszorg behaald kan worden. Groen kan bij deze factoren een rol spelen, zoals een groene leefomgeving (omgeving), bewegen in het groen (leefstijl) en groene preventieprogramma s (zorgvoorzieningen). De gezondheidswinsten van een groen liggen volgens de Raad voor Ruimtelijk, Milieu- en Natuuronderzoek (RMNO) bij vijf mechanismen: Herstel van stress en aandachtsmoeheid Stimuleren tot bewegen Sociale integratie/vergemakkelijken van sociale contacten Bevorderen van de ontwikkeling van kinderen Bevorderen van de persoonlijke ontwikkeling en zingeving bij volwassenen 1

2 Gezondheidszorg en groen De gezondheidszorg is onder te verdelen in preventie, cure (herstel van ziekte) en care (verpleging en verzorging). Daar is ook de relatie met groen te leggen, bijvoorbeeld: Preventie: natuurspeeltuinen nodigen uit tot bewegen wat overgewicht op jonge leeftijd kan voorkomen. Cure: healing environment in een ziekenhuis. Verpleging in een ziekenhuis met uitzicht op het groen kan het herstel van de patiënt versnellen. Care: een verblijf op een zorgboerderij in het landelijk gebied kan verlichtend werken voor chronisch zieken zoals geestelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten. De verkenning is gericht op preventie, omdat blijkt dat daar de grootste gezondheidswinst met groen te behalen valt. Actoren gezondheidszorg De Rijksoverheid stelt iedere vier jaar een preventienota op. Gemeenten en GGD s werken dit rijksbeleid uit in lokale gezondheidsnota s. Zorgverzekeraars zetten steeds meer in op preventie om mensen gezond te houden en zo de ziektekosten te reduceren. Voorbeelden hiervan zijn preventieprogramma s als Big!Move en Bewegen op Recept. Werkgevers richten zich op preventie van ziekteverzuim en kunnen aan de gezondheid van hun medewerkers bijdragen door lunchwandelen en/of fietsen in de groene omgeving van het bedrijf te stimuleren. Zorgaanbieders werken aan het herstel van de patiënt. Huisartsen verwijzen naar beweegprogramma s, maar deze programma s vinden vaak nog binnen plaats en niet buiten in het groen. Conclusies Groen levert gezondheidswinst op Omslag naar gezondheidsdenken biedt kansen Groen speelt nog een beperkte rol in gezondheidszorg, maar aandacht neemt toe. Maatschappelijke verantwoordelijkheid en onderscheidend vermogen zijn de belangrijkste redenen om in te zetten op groen. Zorgverzekeraar zet bijvoorbeeld in op groen om extra klanten te werven. Eerste samenwerkingsvormen ontstaan, zoals de coalitie tussen Natuurmonumenten en Menzis. Er is behoefte aan meer wetenschappelijk bewijs en kennis over de relatie tussen groen en gezondheid. Partijen willen vaak eerst bewijs zien, voordat ze actie ondernemen. Onderzoek en praktijkvoorbeelden natuur en gezondheid Ronald van Zon presenteert het kennis en communicatieproject Natuur en gezondheid dat in 2008 in opdracht van het ministerie van LNV is gestart. Het project wordt uitgevoerd door Novioconsult, VIVEL, Movisie en Van Zon Advies en het bestaat uit 6 onderdelen: 2

3 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) Actorenanalyse De actorenanalyse heeft geleid tot een overzicht van personen en organisaties die zich met het thema natuur en gezondheid bezighouden of in de toekomst bezig zouden kunnen houden. De missies, strategieën en doelstellingen van deze actoren zijn vergeleken. State-of-the-art Literatuur Natuur en Gezondheid Als vervolg op het deeladvies 1 van de gezondheidsraad en de RMNO is er een literatuuroverzicht gemaakt van wetenschappelijke artikelen, boeken, verslagen en rapporten die na 2004 zijn verschenen. Voorbeelden van belangrijke onderzoeken zijn: Gezondheidsraad en RMNO, Deeladvies 1 (2004): directe en indirecte invloed van natuur op gezondheid RMNO, Raad voor Gezondheidsonderzoek, en Raad voor het Landelijk Gebied Deeladvies 2 (2007): focus op gebruikersgroepen, omgeving en bestuurlijke organisatie Europese kennisproject Cost E-39: is nu in afrondingsfase Het merendeel van de studies tussen 2005 en 2008 vindt een positieve relatie tussen natuur en gezondheid, vooral op het gebied van obesitas, ADHD bij kinderen, welzijn bij ouderen en mortaliteit. Daarnaast komen de vijf mechanismen (eerder aangehaald in de vorige presentatie) terug in deze onderzoeken en laten de indirecte effecten van natuur op de gezondheid zien. Praktijkvoorbeelden Als onderdeel van het project is er overzicht gemaakt van goede praktijkvoorbeelden: Groene beweegprogramma s en projecten in Nederland: Beweegkuur, Natuursprong, Speelbossen, Prachtprojecten Amsterdam Groene beweegprogramma s en projecten in het buitenland: Walking the Way to Health (Groot-Brittannië), Green Gym (Groot-Brittannië), Parcours Vita (Zwitserland) Workshops Er zijn drie workshops uitgevoerd met partijen die naar voren kwamen uit de actorenanalyse. De thema s van de workshops waren: bewegen in het groen; invloed van de GGD op een gezonde groene leefomgeving in de stad; en de groene inrichting van zorgomgevingen zoals bij zorginstellingen en ziekenhuizen. Beleidssignalering Het project zorgt voor input voor de nieuwe visie groen en gezondheid van het ministerie van LNV. Kennismanagement en infrastructuur Er is een proactief kenniscentrum nodig dat naast het verzamelen en structureren van kennis ook bezoeken organiseert aan praktijkvoorbeelden, kennis actief aanbiedt en publicaties verzorgt. 3

4 Visie groen en gezondheid Lorens Habing van het ministerie van LNV licht de visie groen en gezondheid toe. Waarom een visie? Gezondheid is een nieuw onderwerp voor het ministerie van LNV. Om een kader te stellen en af te bakenen waar het ministerie van LNV op het gebied van groen en gezondheid voor staat en wat het wil gaan doen, wordt er op dit moment een visie ontwikkeld. Deze is voor de zomer af, waarna de visie uitgewerkt zal worden naar concrete activiteiten. Gezondheid is belangrijk Gezondheid is voor mensen het belangrijkste aspect in hun leven. De gezondheid van Nederlanders bevindt zich in de middenmoot van Europa. De vijf speerpunten van het kabinet zijn: roken, diabetes, overgewicht, depressie en alcoholgebruik. Preventie en leefstijl spelen hierbij een grote rol. Groen heeft positieve invloed op gezondheid Groen heeft een positieve invloed op de gezondheid van mensen. Dat gevoel leeft al lang in de publieke opinie. Daarnaast is er bewijs voor deze positieve relatie. Het geldt bijvoorbeeld voor: aandachtsmoeheid, overgewicht, ontwikkeling van kinderen en volwassenen, hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Negatieve aspecten van groen zijn er ook. Zo kunnen hooikoorts en tekenbeten een negatief effect op de gezondheid hebben en mensen kunnen zich onveilig voelen in een groene omgeving. Doel ministerie van LNV De kern van de visie wordt het optimaal benutten van de positieve effecten van groen voor de gezondheid, zowel bij preventie, care als cure. Uitgangspunten Groen heeft meerdere waarden en niet alleen voor de gezondheid. Het ministerie van LNV wil deze waarden beter benutten. Uitgangspunt van het ministerie is het gebruik van de leefomgeving door burgers centraal te stellen; de vraag. De groepen allochtonen en ouderen worden steeds groter en hebben een andere beleving en hechten een andere waarde aan groen. Het ministerie wil aansluiten op wat er leeft in de samenleving en meer samenwerken met andere partners en departementen. Wat wil het ministerie van LNV doen? 1 Kennisontwikkeling en praktijkervaring inzetten ten behoeve van samenwerking tussen de gezondheidsector en de groene en ruimtelijke ordeningssector. Initiatief moet hierbij ook vanuit deze sectoren komen. Het ministerie van LNV wil bijvoorbeeld het ministerie van VWS verleiden meer aandacht aan groen te besteden. Gedacht kan worden aan een gezamenlijke onderzoeksprogrammering vanuit de rijksoverheid (LNV, VWS, VROM). 2 Stimuleren dat er meer beschikbaar, bereikbaar, toegankelijk én bruikbaar (gezondheids) groen in de leefomgeving komt. 3 Groen aanbod stimuleren dat aanzet tot bewegen, bijvoorbeeld doe-groen en wandelnetwerken. 4

5 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) 4 Een gezond groen aanbod stimuleren voor de jeugd, zoals veilige groene speelplekken in de buurt. 5 Ondersteunen burgerinitiatieven 6 Aandacht voor het verbeteren van aanbod groene middelen in gezondheidssector, zoals groene pakketten bij zorgverzekeraars of groenkamers in verzorgingstehuizen. LNV heeft hier echter een bescheiden rol. Hoe verder? De visie is nog in ontwikkeling en nog niet vastgesteld. Het ministerie van LNV is interactief aan de slag met de visie. Het concept is voor geïnteresseerden in te lezen en opmerkingen zijn welkom. Speelnatuur in de stad, hoe maak je dat? Josine van den Bogaard van de GGD Rotterdam-Rijnmond vertelt over de recente studie speelnatuur in de stad. Er is vrij weinig speelnatuur in Nederland en zeker te weinig in de stad. De studie is verricht om de stap te overbruggen van inspiratie naar echt doen. De studie is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van LNV door: Natuurspeeltuin de Speeldernis: dagelijkse praktijk speelnatuur GGD Rotterdam-Rijnmond: toegepaste kennis en beleid gezondheid en welzijn Wageningen Universiteit en Researchcentrum: wetenschappelijk onderzoek en theorieën rond gezondheid en maatschappij Aldo van Eijck was de eerste ontwerper van speelplekken in Hij was de eerste die doelbewust ruimtes voor kinderen reserveerde in de stad. Groene speelplekken hebben verschillende meerwaarden: Gezond Kindvriendelijke omgeving Waterberging Sociale spin-off Klimaat bufferend effect Uitstraling gemeente En dit alles heeft ook een economische meerwaarde. Groene speelplekken zijn een visitekaartje voor een school of een gemeente. Meer van dat soort plekken zijn gewenst. Uitgangspunten speelnatuur Er moet volop ruimte zijn voor vrij spel. Natuurlijk en avontuurlijk spelen draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen. Uitgangspunt van de studie is dat als meer dan 20% van een terrein uit speeltoestellen bestaat, er géén sprake is van speelnatuur. Er zijn vier categorieën speelnatuur ieder met eigen definitie en afbakening, namelijk natuurspeelplek, -plaats, -tuin en -terrein. Analyse bestaande projecten Er is een analyse gemaakt van natuurspeelplekken in gemeentes in binnen- en buitenland. In Leiden is een gewone speeltuin groener gemaakt. In België bij Gent zijn natuurspeelzones gemaakt in een bestaand park. In Rotterdam is er een schoolplein 5

6 groener gemaakt met groene speelplekjes voor de onderbouw. Het is nu echt een plein van de kinderen en de school geworden. De sfeer en de relatie met de buurt is verbeterd. De kosten voor de transformatie van dit schoolplein waren laag door veel eigen inzet; 12 andere basisscholen in de stad zullen dit voorbeeld volgen met iets meer budget. Participatie en lokaal, vraaggericht werken is belangrijk. Inrichtingsvoorwaarden gezond spelen Ruimtelijke elementen waar rekening mee moet worden gehouden met het vormgeven van speelnatuur zijn: reliëf, zicht, veranderbaarheid en verband tussen speelruimtes (speellandschap) speelruimtes. Voorwaarden voor een gezonde inrichting van speelnatuuur zijn: Diversiteit in speelmogelijkheden: rijk zijn aan bewegingen die kinderen er kunnen doen Grootte van speelruimten afgestemd op behoeften van verschillende leeftijdsgroepen Leren omgaan met risico s: bewegingstekort vormt een groter risico dan het bewegen zelf Speelnatuur moet passen bij de context: de wijk of stad. Er is bijvoorbeeld sprake dat er een tweede Speeldernis in Rotterdam-Zuid komt. Dit moet afgestemd worden op de buurt en de bewoners. Precies hetzelfde concept, maar dan in een andere buurt lukt niet. Belangen van actoren betrokken bij speelnatuur Weinig bedreigingen veel kansen Veel te winnen voor allerlei partijen Iedereen wacht op elkaar, geen probleem/onderwerp eigenaar Geen eigen beleid Inspirerende voorbeelden zijn er genoeg. Er is behoefte aan een praktisch kenniscentrum speelnatuur. Prijsvraag Er is een prijsvraag voor een ontwerp van de groenste speelplek van Nederland. Minister Verburg heeft hier geld voor uitgeloofd. De prijsvraag is gelanceerd door Entente Florale en de winnaar wordt oktober 2009 bekendgemaakt. Samenwerking tussen gezondheidssector en groene sector Florence van den Bosch van Alterra presenteert de conceptversie van het rapport Natuur en gezondheid, samenwerking gezondheidssector en groene sector. Omdat het rapport nog niet uitgebracht is, kan hier geen informatie uit de presentatie worden opgenomen. 6

7 Contact Commissie Onderzoekers Recreatie (CCOR) Discussie Visie van gezondheidssector op groen Het ministerie van VWS is bijvoorbeeld positief over groen. In verschillende nota s van VWS wordt groen genoemd, alleen in de praktijk werkt het nog niet echt door. Het ministerie van LNV heeft tijdens het ontwikkelen van de visie groen en gezondheid veel gesproken met het ministerie van VWS. Het ministerie van LNV zal dit gesprek blijven aangaan, ook als de visie af is. Daarnaast hebben de ministers Verburg en Klink onderling contact en overleg. Verder hebben alle partijen daar een rol in, niet alleen het ministerie van LNV. Het ruimtelijke ordening aspect is natuurlijk ook van belang als het over groen en gezondheid gaat. Ministeries van LNV en VROM hebben hierover ook contact met elkaar. Zo hebben de ministeries van VROM, VWS en LNV een nationale agenda milieu en gezondheid. GGD s besteden aandacht aan groen en bewegen en proberen groen te promoten bij de ruimtelijke ordening binnen gemeenten. GGD s worden vaak te laat betrokken bij ruimtelijke ordeningsprojecten, waardoor groen minder aandacht krijgt. Dit is herkenbaar voor andere aanwezige partijen. Er is onbekendheid met het onderwerp groen en gezondheid bij gemeenten. Communicatie en rapporten over groen en gezondheid helpen de onbekendheid tegen te gaan. Negatieve relaties tussen groen en gezondheid Vooral de positieve relatie tussen natuur en gezondheid komt terug in de gepresenteerde onderzoeken. Zijn er ook negatieve effecten van groen op de gezondheid? Verschillende studies zijn bijvoorbeeld niet eenduidig over de relatie tussen natuur in de woonomgeving en bewegen bij volwassenen. Bij kinderen is deze relatie wel duidelijk. Meer groen in de woonomgeving zorgt ervoor dat kinderen meer bewegen. Daarnaast is er sprake van een negatieve relatie tussen natuur en gezondheid op het gebied van bijvoorbeeld hooikoorts en insecten, zoals teken die in de natuur te vinden zijn. Hooikoorts en tekenbeten kunnen een negatief effect op de gezondheid hebben. Succesvolle initiatieven en samenwerkingsverbanden Hoe kunnen samenwerkingsverbanden tussen de groene sector en de gezondheidssector stand houden? Het is lastig om daar een algemeen antwoord op te geven, omdat de samenwerkingsvoorbeelden sterk van elkaar verschillen. Zo zijn de hoofddoelen vaak verschillend en is de continuïteit een knelpunt. Gedeelde doelen tussen de verschillende betrokken partijen en de inzet van professionals kunnen de continuïteit waarborgen. Een voorbeeld waar dit voor geldt is de Natuursprong (www.natuursprong.nl), maar ook de Speeldernis (www.speeldernis.nl) is succesvol. Er zijn goede praktijkvoorbeelden uit het buitenland die mogelijk een vervolg krijgen in Nederland, bijvoorbeeld bewegen in de natuur op recept. In Engeland wordt al enige tijd bewegen in de natuur door artsen voorgeschreven. 7

8 De Speeldernis is zo succesvol omdat er continuïteit is. Deze speelnatuurplek blijft zich ontwikkelen door goed tuinbeheer en door sociale partners die zich aandienen of die actief worden gezocht. De gemeente Rotterdam faciliteert inmiddels speelnatuur. Zo is de gemeente aanspreekpunt voor burgers die initiatieven nemen en de gemeentelijke afdelingen weten elkaar te vinden. Opschaling goede voorbeelden Goede voorbeelden en initiatieven zoals de Speeldernis lijken in Nederland vaak incidenteel. Welke voorbeelden blijven incidenteel en welke worden er opgeschaald? Wat zijn de succesfactoren om projecten op te schalen tot landelijke projecten? Een ander aandachtspunt voor de samenwerking tussen groen en gezondheid is dat er vaak geen probleemeigenaar is. De provincie Zeeland heeft deze rol van probleemeigenaar op zich genomen. Zo heeft deze provincie demonstratieprojecten opgezet waar de drie pijlers people, planet, profit centraal staan. Eén gemeente is projecteigenaar geworden, de gemeente Goes. Dit etalageproject is bedoeld om anderen enthousiast te krijgen. De rol van de provincie is die van spin in het web, ondersteunen van initiatieven en bij elkaar brengen van partijen. Aandachtspunten bij initiatieven Initiatieven mislukken als er geen draagkracht is onder bewoners en als er geen budget is voor beheer. Dit was het geval met de trimbanen in de jaren 70. Ondanks dat er lang niet overal behoefte aan was, zijn die wel gerealiseerd. Binnen 10 jaar waren de meeste trimbanen verloederd of opgeheven. Het concept trimbanen in Zwitserland werkt wel. Daar zijn de trimbanen schoon en veilig. In Nederland wordt er minder gesport in de openbare ruimte. Wellicht werkt het wel als er een sociaal programma aan wordt gekoppeld, bijvoorbeeld gesponsord door een zorgverzekeraar. Aansprakelijkheid blijft een belangrijk onderwerp. Ook een speelbos heeft daarmee te maken. De nieuwe publicatie Speelnatuur en veiligheid kan hier misschien meer duidelijkheid in geven (Richtlijnen en aanbevelingen voor terreinbeheerders (2008) van Bas Visser en Gerard de Baaij). Het is belangrijk om te inventariseren aan welke informatie behoefte is en daar dan vervolgens aan te voldoen. Op de website wordt veiligheid opgenomen. Afsluiting Er is vandaag veel kennis en onderzoek aan bod gekomen over groen en gezondheid. Het is van belang om het onderwerp een stap verder te brengen. Zo is de behoefte aan een coördinerende partij regelmatig naar voren gekomen. Een kenniscentrum kan bijvoorbeeld deze rol vervullen, waar informatie over onderzoeken en praktijkvoorbeelden wordt verzameld en overzichtelijk wordt aangeboden. Daarnaast is het van belang dat verschillende partijen met elkaar kennismaken en blijven ontmoeten, zoals op een dag als vandaag. 8

Verkenning groen en gezondheidszorg

Verkenning groen en gezondheidszorg Stichting Kennis- en Innovatiecentrum colofon Stichting Recreatie, juni 2008 Auteur: ir. Martine van Loon Projectleiding: ir. Pauline van Rijckevorsel Eindredactie: Hanneke Gijsbertse In opdracht van:

Nadere informatie

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016 Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020 Workshop 18 februari 2016 Programma 9.30 uur Welkom Toelichting VTV 2014 en Kamerbrief VWS landelijk gezondheidsbeleid Concept Positieve Gezondheid Wat is integraal gezondheidsbeleid?

Nadere informatie

Spelen in het groen. Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena van den Berg

Spelen in het groen. Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena van den Berg Spelen in het groen Effecten van een bezoek aan een natuurspeeltuin op het speelgedrag, de lichamelijke activiteit, de concentratie en de stemming van kinderen Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Eindadvies Natuur op Recept

Eindadvies Natuur op Recept Eindadvies Natuur op Recept Communicatiestrategie Harm Blanken, Ronald van Zon, Jolanda Maas, Robert Verheij 1 september 2009 2812/HB/AvS-RH Colofon Titel : Eindadvies Natuur op Recept Communicatiestrategie

Nadere informatie

Organisatie voor certificatie en keuringen van systemen, producten, processen en kwalificaties van personen

Organisatie voor certificatie en keuringen van systemen, producten, processen en kwalificaties van personen TÜV NORD Group Organisatie voor certificatie en keuringen van systemen, producten, processen en kwalificaties van personen Meer dan 130 jaar ervaring op het gebied van kwaliteit en veiligheid Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen.

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Amersfoort, Bussum, Den Haag, 5 april 2007 Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Oproep aan de leden van de vaste commissie

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510 Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Policy (To decide: Integrated knowledge) Knowledge (To integrate:

Nadere informatie

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Raadsvergadering, 31 januari 2012 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Nr.: 483 Agendapunt: 11 Datum: 31 januari 2012 Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 1 LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 FRANK VAN DER MEIJDEN (WETHOUDER GEZONDHEIDSBELEID) MARJON JACOBS (BELEIDSMEDEWERKER GEZONDHEIDSBELEID) TINEKE MEELDIJK (GGD) 2 DOEL VAN DEZE AVOND Integraal

Nadere informatie

Convenant Vitaal Vechtdal

Convenant Vitaal Vechtdal Convenant Vitaal Vechtdal Partijen komen door gezamenlijke regionale inspanning tot een verbetering van de vitaliteit van de individuele burger door o.a. individuele gezondheidszorg te koppelen aan een

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s!

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! ACTIEF VOOR Sportorganisaties Maatschappelijke organisaties Onderwijs Overheden Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! De drie D s Drie transities in het sociale domein:

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Inleiding Gezondheid is het belangrijkste dat er is. Ook gemeenten hebben baat bij gezonde en actieve burgers. Ze participeren meer, zijn zelfredzamer,

Nadere informatie

Bestuursopdracht Raad

Bestuursopdracht Raad Bestuursopdracht Raad Natuurlijk: gezond! Uitgangspunten notitie lokaal gezondheidsbeleid Naam ambtenaar: P.M. Veldkamp Datum: 18 april 2008 1. Aanleiding. Gemeenten zijn verplicht om iedere vier jaar

Nadere informatie

Duurzame zorgomgevingen

Duurzame zorgomgevingen Duurzame zorgomgevingen Healing Environments in woonzorggebouwen drs. ing. Bert Krikke Een healing environment is een omgeving die het welzijn, welbevinden en ziekteherstel bevordert Traditionele kenmerken:

Nadere informatie

Gezondheid dichtbij. Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011

Gezondheid dichtbij. Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011 Gezondheid dichtbij Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011 Auteur: team Lokaal Gezondheidsbeleid DMS: 92576 Titel: Gezondheid dichtbij Versie: 1 Datum: 26 mei 2011 GGD West-Brabant Inleiding

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK Onderwerpen Niels Hermens en Erik Puyt De Buurtsportvereniging Positief opvoed- en opgroeiklimaat Sport en het sociaal domein: Vier beleidsterreinen met wetenschappelijk effect

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 XVI Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2004 Nr. 215 BRIEF

Nadere informatie

Omgevingspsychologie en ontwerpen. Boekpresentatie 8 november 2013

Omgevingspsychologie en ontwerpen. Boekpresentatie 8 november 2013 Omgevingspsychologie en ontwerpen Boekpresentatie 8 november 2013 Welkom NOP Ronald Hamel Susanne Colenberg Programma 1. Inleiding 2. Voorbeelden praktijkprojecten - Pauze - 3. Boekpresentatie 4. Vragen

Nadere informatie

FACTSHEET. Gezondheid en natuur

FACTSHEET. Gezondheid en natuur FACTSHEET Gezondheid en natuur M. van Santvoort Oktober 2014 Inleiding Waarom deze factsheet over gezondheid en natuur? Veel mensen geven aan dat zij zich ontspannen voelen in de natuur. Dit is een beleving

Nadere informatie

Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist

Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist aanwezig afwezig pagina 1 Inhoudsopgave pagina Verslag Trenddag 2009 3 Programma 4 pagina 2 2 Verslag Op de Trenddag

Nadere informatie

Speelnatuur op school. Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015

Speelnatuur op school. Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015 Speelnatuur op school Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015 Inhoud! Waarom groene schoolspeelplaatsen: visie! Hoe pak je het aan?! Even aanstippen: klimaat en water op school! WORKSHOP:

Nadere informatie

Leefbaarheid en openbare ruimte

Leefbaarheid en openbare ruimte Leefbaarheid en openbare ruimte Elma Schoenmaker, Marjan Ketner, Williëtte Arendonk Ingrid Meeuwsen Ger Vergeer, Xiaolu Hu Annette van Brenk e.a. Peter Schmitz directeur BELW stedenbouw sen. bouwtechniek

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Focus op gedrag & gezondheid

Focus op gedrag & gezondheid Focus op gedrag & gezondheid Twentse Expertmeeting Gezonde Leefstijl 7 februari 2011 Pascale Voermans, Menzis Inhoud Even voorstellen De meningen in Nederland Menzis & preventie Missie & Strategie Activiteiten

Nadere informatie

Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015

Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015 Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015 GezondNL Anja van der Aa, directeur GezondNL Karolien van den Brekel, huisarts Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra Website: www.gezondnl.nl

Nadere informatie

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Verslag van het seminar Depressiepreventie en lage SES: hoe verhogen we het bereik? 16 november 2010 bij Trimbos Inleiding & aanleiding Jaarlijks worden

Nadere informatie

Jan Houkes: Branche-vervaging wellness/care/cure. Ontwikkelingen in de zorg. Jan Houkes CEO - Omale. Het zorgproces van de toekomst; een verkenning

Jan Houkes: Branche-vervaging wellness/care/cure. Ontwikkelingen in de zorg. Jan Houkes CEO - Omale. Het zorgproces van de toekomst; een verkenning Het zorgproces van de toekomst; een verkenning Belanghebbenden in het huidige zorgproces zijn: Jan Houkes CEO - Omale De overheid; De zorgverzekeraars; Zie FD: Traditionele zorgmarkt zit dicht. Hoe kan

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Tot stand gekomen in het kader van het project RAAK-MKB Ontwerpen voor zorgverleners Auteurs Dr. F. Verhoeven; onderzoeker lectoraat Co-design (HU) Ing. K. Voortman-Overbeek;

Nadere informatie

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012 De brug tussen zorg, sport en bewegen Hans Arends Donderdag 21 september 2012 Samenwerking tussen sport en zorg in de Sportimpuls Big Move, Start2run, Bewegen op Recept en BeweegKuur zijn goede voorbeelden

Nadere informatie

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Schagen samen gezond Kaders uit beleidsnota: Definitie gezondheid: het vermogen om lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk optimaal te functioneren in

Nadere informatie

Mobiliseren van mensen met levenservaring

Mobiliseren van mensen met levenservaring Mobiliseren van mensen met levenservaring Zo lang mogelijk je kennis, kunde en levenservaring inzetten. Dat is de beste manier om gezond en plezierig ouder te worden. Ook de samenleving vaart er wel bij

Nadere informatie

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Factsheet AWBZ, 24 februari 2014 AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Het Rijk draagt op 1 januari 2015 een deel van de zorg voor ouderen, chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september

Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september Workshop Gebiedsgerichte aanpak Context samenwerking wonen welzijn zorg 1. Dubbele vergrijzing: 75-plus verdubbelt, elke week een weekend

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

SAMEN KIEZEN VOOR EEN WIJKGERICHTE AANPAK

SAMEN KIEZEN VOOR EEN WIJKGERICHTE AANPAK SAMEN KIEZEN VOOR EEN WIJKGERICHTE AANPAK SAMEN KIEZEN VOOR EEN WIJKGERICHTE AANPAK Gezonde mensen zijn gelukkiger en productiever, presteren beter en hebben minder zorg nodig. Investeren in gezondheid,

Nadere informatie

Gezonde wijk Overvecht (GWO)

Gezonde wijk Overvecht (GWO) Gezonde wijk Overvecht (GWO) 3 juni 2010, VWS Inspiratiedag Sabine Quak, Gemeente Utrecht, GG&GD Judith vd Mast, Agis Zorgverzekeringen Petra van Wezel, Overvecht Gezond! Opbouw presentatie Gezonde wijk

Nadere informatie

Lokale oplegnota. Vitale coalities 2013-2016

Lokale oplegnota. Vitale coalities 2013-2016 Lokale oplegnota Vitale coalities 2013-2016 Lokaal gezondheidsbeleid Gemeente Enschede 2013-2016 1 1 Aanleiding Een goede gezondheid is waardevol voor het individu en voor de samenleving. Mensen met een

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz)

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) & De Friesland Zorgverzekeraar Toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Niet-toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Inhoud Presentatie Hervormingen Langdurige

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Preventie in de ketenzorg voor ouderen en chronisch zieken

Preventie in de ketenzorg voor ouderen en chronisch zieken Preventie in de ketenzorg voor ouderen en chronisch zieken Voorbeelden van de GGD Fryslân laten zien hoe preventie als onderdeel van ketenzorg gezondheidswinst voor ouderen en chronisch zieken kan betekenen.

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Op de fiets naar school

Op de fiets naar school In beweging Voorlichting over calorieën of aansporingen tot meer beweging zijn niet genoeg in de strijd tegen overgewicht. Wat beter helpt is een wijkgerichte aanpak om het bewoners zo gemakkelijk mogelijk

Nadere informatie

Leren en werken voor álle kinderen en jongeren

Leren en werken voor álle kinderen en jongeren ONDERWIJS ARBEID SOCIAAL FINANCIËN ONDERSTEUNING SECTOR Hoe kunnen wij organiseren dat álle kinderen en jongeren kunnen leren en werken? ONDERWIJS ARBEID SOCIAAL FINANCIËN ONDERSTEUNING SECTOR Hoe kunnen

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn

Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn Zorg op 1 lijn in Leidsche Rijn Verleiden Verbinden Netwerkbijeenkomst platform personalized prevention dr. Karolien van den Brekel-Dijkstra huisarts, intern consulent preventie Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra,

Nadere informatie

Beweegvriendelijke gemeenten

Beweegvriendelijke gemeenten Body @ work, 24 mei 2011 Beweegvriendelijke gemeenten Dayenne L abée, projectleider BVO Jan Willem Meerwaldt, senior adviseur Invloed van ruimte op bewegen foto Context Ruimte heeft invloed op bewegen

Nadere informatie

Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016

Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016 Verslag en conclusie conferentie positieve gezondheid 4 april 2016 Op de conferentie waren vertegenwoordigers aanwezig van verschillende ketenpartners in de zorg: Adelante (revalidatie), Cohesie (huisartsen),

Nadere informatie

VTV-2014: Participatie als rode draad

VTV-2014: Participatie als rode draad 1 VTV-2014: Participatie als rode draad Opzet VTV-2014 Basisinformatie op websites Vier themarapporten Gezondheid en maatschappelijke participatie Preventie in de zorg Maatschappelijke kosten en baten

Nadere informatie

Voel je thuis op straat!

Voel je thuis op straat! Voel je thuis op straat! 0-meting onder kinderen, jongeren en volwassenen in Bergen op Zoom Centrum Ron van Wonderen Nanne Boonstra Utrecht, september 2007 Verwey- Jonker Instituut 1 Samenvatting en conclusies

Nadere informatie

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent Van een stempel een sterk punt maken Postbus 95359 2509 CJ Den Haag info@werkscholen.nl De Werkschool Worden wie je bent De Werkschool Worden wie je bent jongeren in een uitkeringssituatie terug te dringen.

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN 2016D07727 LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. WPG / Ouderen. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport WPG / Ouderen

Regionale VTV 2011. WPG / Ouderen. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport WPG / Ouderen Regionale VTV 2011 WPG / Ouderen Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport WPG / Ouderen Auteurs: Drs. L. de Geus, GGD West-Brabant M. Spermon, GGD Brabant-Zuidoost

Nadere informatie

PROGRAMMA. Symposium. We nemen de ruimte

PROGRAMMA. Symposium. We nemen de ruimte PROGRAMMA Symposium We nemen de ruimte Nieuwe initiatieven in het veranderende zorglandschap en veranderingen in het landschap voor vernieuwende zorg Abe Lenstra Stadion, Heerenveen 9 oktober 2014, 09.30

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Visie op zorg: marktwerking anno nu

Visie op zorg: marktwerking anno nu Visie op zorg: marktwerking anno nu 5 juni 2014 Stelling: Zonder samenwerking geen verandering in de zorg Agenda Visie op ziekenhuiszorg Aanpak transitie Toekomst: innovatie en preventie 2 Visie op ziekenhuiszorg

Nadere informatie

Groene schoolpleinen, gezonde schoolpleinen? Waarom dan wel? Sjerp de Vries

Groene schoolpleinen, gezonde schoolpleinen? Waarom dan wel? Sjerp de Vries Groene schoolpleinen, gezonde schoolpleinen? Waarom dan wel? Sjerp de Vries Overzicht Natuur in de leefomgeving Gezondheid en welzijn Mogelijke mechanismen achter de relatie Onderzoek specifiek gericht

Nadere informatie

Waarop gemeenten en zorgverzekeraar elkaar moeten vinden

Waarop gemeenten en zorgverzekeraar elkaar moeten vinden Waarop gemeenten en zorgverzekeraar elkaar moeten vinden Voordracht van prof. Guus Schrijvers bij de aftrapbijeenkomst over convenanten tussen Gemeente Den Haag en Zorgverzekeraars op donderdag 30 april

Nadere informatie

Meer woonkansen voor ouderen

Meer woonkansen voor ouderen Meer woonkansen voor ouderen Ouderen willen zo lang mogelijk in hun vertrouwde leefomgeving blijven wonen. Met een slimme combinatie van maatregelen maakt u als gemeente dat mogelijk. Uw resultaten: Efficiënte

Nadere informatie

Kansen voor gezondheid

Kansen voor gezondheid 10-6-2015 1 g Kansen voor gezondheid L a n g e r Jan Auke Walburg Vraagstelling Hoe kan je de gezondheid en het welbevinden van een populatie bevorderen zodanig dat: mentale en somatische ziektes afnemen

Nadere informatie

Ouderenbeleid met specifieke aandacht voor volksgezondheid. Raadsrotonde 22 september 2011

Ouderenbeleid met specifieke aandacht voor volksgezondheid. Raadsrotonde 22 september 2011 Ouderenbeleid met specifieke aandacht voor volksgezondheid Raadsrotonde 22 september 2011 Doelstelling Gedachtenwisseling over het ouderenbeleid en de uitvoering daarvan met specifieke aandacht voor volksgezondheid

Nadere informatie

Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd

Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd Een geslaagde transformatie & transitie? Vanaf januari 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor het preventieve en curatieve jeugdbeleid. Hieronder

Nadere informatie

Niek Jaspers. Arts maatschappij en. gezondheid. Sociaal geriater

Niek Jaspers. Arts maatschappij en. gezondheid. Sociaal geriater Gezekerd klimmen met de jaren Niek Jaspers Arts maatschappij en gezondheid Sociaal geriater Themamiddag Public Health en senioren Inleiding Tendensen Demografie Huidige preventie en zorg Geriatrisch paradigma

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken.

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken. Raad VOORBLAD Onderwerp Speelruimtebeleid Agendering Commissie Bestuurlijk Domein x Gemeenteraad Commissie Ruimtelijk Domein Lijst ingekomen stukken x Commissie Sociaal en Economisch Domein Informerende

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda AVI-activiteiten 2015 Transformatieagenda Januari 2015 Inhoudsopgave Transformatieagenda... 3 Agendapunten transformatie 2015... 5 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor iedereen heeft als

Nadere informatie

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Vervolg 2016 2017 Platform31 In samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Den Haag, 21 maart 2016 Inhoudsopgave Langer Thuis in eigen buurt: activiteiten

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente In de digitale Handreiking Gezonde Gemeente op Loketgezondleven.nl

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy

Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy Auteurs : Marcel Stevens Status : Definitief Datum : 30-12-2014 1 Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy - 30-12-2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Eén loket voor leefstijl op maat

Eén loket voor leefstijl op maat Eén loket voor leefstijl op maat Daan Kerklaan Directeur Zorroo 28 maart 2014 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

* Medegefinancierd door het Ministerie van OCW 5

* Medegefinancierd door het Ministerie van OCW 5 Inleiding 3 Buurtsportcoaches 4 Procedure 4 Stimulerende rol 5 Effectief accommodatiegebruik 5 De Sportimpuls 6 Lokale sport- en beweegaanbieders 6 Lokale aanpak en samenwerking 7 Omvang van de subsidie

Nadere informatie

EUROPEAN DISABILITY FORUM...

EUROPEAN DISABILITY FORUM... Deïnstitutionalisering en de rechten van personen met een handicap perspectief van Europese Unie... An-Sofie Leenknecht, EDF Human Rights Officer, Brussel, 26 november 2014 EUROPEAN DISABILITY FORUM Vertegenwoordigen

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

Wensen en ideeën over Wonen met Welzijn en Zorg vanuit cliëntenperspectief in de regio Eemland: een Quick Scan

Wensen en ideeën over Wonen met Welzijn en Zorg vanuit cliëntenperspectief in de regio Eemland: een Quick Scan Wensen en ideeën over Wonen met Welzijn en Zorg vanuit cliëntenperspectief in de regio Eemland: een Quick Scan Een wensen- en ideeënlijst vanuit cliëntenperspectief als leidraad voor de samenwerkende gemeenten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD 10 april 2014 Nationaal Congres Volksgezondheid Aris van Veldhuisen Partner AEF Drie stellingen vooraf GGD s hebben de decentralisatieboot gemist. (Maar: het

Nadere informatie

Workshop. De buurtsportcoach in een glansrol op het sociale domein: werk, zorg, jeugd.

Workshop. De buurtsportcoach in een glansrol op het sociale domein: werk, zorg, jeugd. Workshop De buurtsportcoach in een glansrol op het sociale domein: werk, zorg, jeugd. Buurtsportcoach/combinatiefunctionaris: Een glansrol op het sociaal domein: werk, zorg en jeugd. Bewegen werkt Jan

Nadere informatie

Wmo 2015 Samen met de gemeente aan de slag. Kansen voor de ondernemende fysiotherapeut

Wmo 2015 Samen met de gemeente aan de slag. Kansen voor de ondernemende fysiotherapeut Wmo 2015 Samen met de gemeente aan de slag Kansen voor de ondernemende fysiotherapeut De gemeente krijgt er vanaf 2015 veel taken bij Wmo 2015 - drie essentiële transities Vanaf 2015 wordt de nieuwe Wet

Nadere informatie

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans!

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Eric Koster Clustercoördinator chronische ziekten en screeningen, directie Publieke Gezondheid Lid kernteam Inhoud 1. Aanleiding 2. Aanpak

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Verbinden preventie-curatie Presentatie wijkteam 6 februari 2014 Marije Scholtens (GGD Hart voor Brabant), Nicole de Baat (Robuust) Programma 16.00 16.05 welkom en voorstelrondje

Nadere informatie

Onbekend maakt onbemind

Onbekend maakt onbemind Onbekend maakt onbemind Huisarts en preventie Pim Assendelft, hoogleraar Huisartsgeneeskunde Hoofd afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboudumc, Nijmegen 9 april 2015 Generalisme is ons specialisme NHG

Nadere informatie