R A P P O R T C U L T U U R E D U C A T I E B E R N H E Z E CUBE 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "R A P P O R T C U L T U U R E D U C A T I E B E R N H E Z E CUBE 2010"

Transcriptie

1 R A P P O R T C U L T U U R E D U C A T I E B E R N H E Z E CUBE 2010

2 CONTACT EN COLOFON De Misse BZ Heesch Tel COLOFON Auteurs : Dinie van Rossum, vanrossum Cultuureducatie Dian Langenhuijzen, coördinator Cube, Cultuureducatie Bernheze Lay out : Studio Vliegwerk, Jannemeis Snels

3 RAPPORT CULTUUREDUCATIE BERNHEZE INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 5-6 Leeswijzer 5-6 I. BELEID 7 A. Stand van zaken 7 1. Visie en beleid 7 2. De ICC-ers en verdere scholing Scenario samenwerking Draagvlak 9 5. Tevredenheid en trots 9-10 B. Wensen voor beleid 10 II. ACTIVITEITEN 11 A. Stand van zaken Kunstvakken Methodes Vakleerkrachten Projecten Voorstellingen Tentoonstellingen, gastdocenten en verkenning van de culturele omgeving Kunstmenu van OKVO, Kunstbalie en Raboprojecten 14 B. Wensen voor activiteiten III. CONTACT EN SAMENWERKING A. Stand van zaken B. Wensen voor samenwerking 16 IV. SAMENVATTING EN CONCLUSIES Beleid Activiteiten Samenwerking Tot slot V. AANBEVELINGEN A. Aanbevelingen aan Cube B. Andere aanbevelingen 20 Bijlage 1: Bijlage 2: 22 Bijlage 3:

4

5 RAPPORT CUBE 2010 INLEIDING Aanleiding voor dit rapport was de wens van Cube om drie jaar na de start van haar bestaan de balans op te maken van de ontwikkeling van scholen 1 op het gebied van kunst- en cultuureducatie 2. Er is immers veel gebeurd in de laatste jaren. Cultuureducatie heeft een meer vanzelfsprekende plaats verworven en sinds enkele jaren zijn er gelden beschikbaar uit de Regeling Versterking Cultuureducatie 3, waar alle scholen inmiddels gebruik van maken. Daarnaast wordt vanuit de gemeente Bernheze aan de scholen de mogelijkheid geboden om binnen de Projectsubsidie onderwijs 4 12,15 per leerling geheel of gedeeltelijk te gebruiken voor kunsten cultuureducatie. De bezoeken binnen de Raboscholenprojecten 5 worden kostenloos aangeboden door Rabobank Bernheze Maasland. Hoe is het nu, anno 2010, met cultuureducatie gesteld binnen het primair onderwijs? Cube heeft haar eerste fase van oriëntatie en nieuw leven inblazen van kunst- en cultuureducatie achter de rug. Waar moet Cube zich in de volgende fase op richten? Welke rol kan en wil Cube hierin spelen? Om de koers van Cube te kunnen bepalen is het natuurlijk erg belangrijk om te weten hoe klanten de huidige producten en diensten beoordelen en vooral waar ze behoefte aan hebben, nu en in de nabije toekomst. Om op bovenstaande vragen een antwoord te krijgen heeft Cube opdracht gegeven aan adviesbureau vanrossum Cultuureducatie om op alle scholen van het primair onderwijs persoonlijke vraaggesprekken te voeren. In de periode van maart tot juli 2010 zijn deze gesprekken gevoerd met de directeur en/of de contactpersoon cultuur, in het bijzijn van de coördinator van Cube. Elke school heeft van het betreffende gesprek een uitvoerig verslag ontvangen dat een beeld geeft van de huidige situatie en toekomstplannen van de school. Het totaal van de bevindingen van de gesprekken vindt u terug in dit rapport dat ingaat op beleid, activiteiten en samenwerking met de cultuuraanbieders. Een rapport dat onder meer verbanden duidelijk maakt tussen beleid, Interne Cultuur Coördinator (ICC-er) 6, draagvlak en inzet van activiteiten en voorstellingen. Waar mogelijk vergelijken wij de resultaten met landelijke cijfers. Met de twee scholen voor het voortgezet onderwijs zijn ook gesprekken gevoerd. Conclusies en aanbevelingen zijn eind 2010 beschikbaar. Leeswijzer Het eerste hoofdstuk van dit rapport gaat in op de cultuureducatieve visie en het beleid binnen basisscholen. Ook de positie van de ICC-er, de wijze van samenwerken met cultuuraanbieders, het draagvlak voor cultuureducatie en de tevredenheid en trots van de scholen komen in dit hoofdstuk aan bod. Het tweede hoofdstuk schetst in welke mate kunstvakken structureel zijn ingebed binnen de school, of er methodes en vakleerkrachten zijn en in hoeverre leerlingen structureel projecten en voorstellingen krijgen aangeboden. Het hoofdstuk peilt ook de bezoeken aan structurele dan wel incidentele voorstellingen, het inzetten van gastdocenten en de verkenning van de eigen culturele omgeving. Het hoofdstuk beschrijft tenslotte de beoordeling van de diverse (Kunst)menu s.. Dit rapport is gebaseerd op alle 11 scholen voor het primair onderwijs in Bernheze, contactgegevens van deze scholen zie bijlage 1.. Alle vormen van educatie waarbij cultuur of kunst als doel of middel wordt ingezet. Een verzamelnaam voor kunsteducatie, erfgoededucatie en media-educatie.. Stimuleringsregeling opgesteld door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en gestart in 2004, waarin middelen voor cultuureducatie ter beschikking worden gesteld voor het primair onderwijs. Het gaat om 10,90 per leerling. Over de besteding van deze gelden, moet jaarlijks een verantwoording worden afgelegd; bij onvoldoende besteding aan cultuureducatiezaken moeten de gelden worden geretourneerd. 4. Projectsubsidies onderwijs kunnen ingezet worden voor: Activiteiten van scholen die de gezonde levensstijl van de leerlingen bevorderen; Activiteiten van scholen die de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen bevorderen; Activiteiten van scholen, gericht op (mondeling) taalgebruik en lezen; Activiteiten van scholen, waarbij leerlingen in aanraking worden gebracht met cultuur, het cultureel erfgoed e.d.. Voor de inhoud van de Raboscholenprojecten zie bijlage 3.. Een Interne Cultuur Coördinator (ICC-er) heeft een cursus gevolgd waarbij een beleid voor de eigen school wordt gemaakt en samenwerking met cultuuraanbieders wordt aangegaan. De cursus wordt afgesloten met een landelijk erkend certificaat. Gecertificeerde ICC-ers ontmoeten elkaar regelmatig in netwerkbijeenkomsten waar ze actuele informatie en ervaringen uitwisselen en steun vinden bij elkaar. -5-

6 Het derde hoofdstuk geeft een beeld van de samenwerking tussen basisscholen en cultuuraanbieders en laat zien hoe de kwaliteit van de aangeboden activiteiten wordt beoordeeld. Het vierde hoofdstuk beschrijft de conclusies die wij uit de gesprekken kunnen trekken. Eén opmerking maken we hier alvast: de vraaggesprekken zijn als prettig en verhelderend ervaren! Ook Cube heeft de gesprekken als waardevol ervaren. Zij hebben Cube tot nieuwe inzichten gebracht en hebben oude vermoedens gestaafd. Hierdoor wordt Cube opnieuw in actie gebracht. Wij hopen van harte dat dit rapport bij scholen en cultuuraanbieders hetzelfde teweegbrengt. In het vijfde en laatste hoofdstuk doet bureau vanrossum Cultuureducatie aanbevelingen aan Cube en anderen. Cube komt hier later, in haar nieuwe beleidsplan, op terug. September 2010 Cube -6-

7 I.BELEID Cultuureducatie heeft in Bernheze de laatste jaren echt een flinke stimulans gekregen. In de gesprekken is ingegaan op een aantal beleidsaspecten, zoals het hebben van visie en beleid en de vraag: Wat moet cultuureducatie bij uw leerlingen teweeg brengen?. Verder zijn draagvlak binnen het team, het scenario waar scholen zich in herkennen en de invloed van de ICC-er op korte en langere termijn ter sprake gekomen. A. Stand van zaken 1.Visie en beleid 36% Van de scholen heeft haar beleid schriftelijk vastgelegd: in enkele gevallen is dit beleid weer aan herziening toe. Bij 45% van de scholen is het beleid in ontwikkeling. Scholen dienen in hun schriftelijk beleid onder meer aan te geven hoe ze aan hun kerndoelen werken en welke aandacht de componenten actief, receptief en reflectief krijgen. Van de scholen die nog geen beleid hebben geeft 19% aan hier wel behoefte aan te hebben als houvast en richtlijn bij de keuzes voor cultuureducatie. Ook zijn er scholen die veel aan kunst- en cultuureducatie doen maar geen schriftelijk beleid hebben. Voor scholen die het beleid wel op papier hebben gezet heeft dit bijgedragen aan een grotere bewustwording van het belang van kunst-en cultuureducatie en geeft het houvast bij keuzes. Het aantal vaste contactpersonen cultuur en ICC-ers is de laatste jaren fors gegroeid. Dit legt een stevig fundament onder het bouwwerk van kunst- en cultuureducatie. Kunst- en cultureel erfgoededucatie functioneren in de praktijk redelijk tot goed en men heeft over het algemeen een goed beeld van wat daarin belangrijk is. Hierbij moeten wij wel een onderscheid maken tussen cultureel erfgoed en kunst. Cultureel erfgoed is goed vertegenwoordigd op de scholen vanwege de 100% afname van de Raboscholenprojecten. Het onderdeel kunst is goed ingevuld door de afname van een Kunstmenu. Echter, de eigen vraag en/of keuze van de scholen met betrekking tot kunst en cultureel erfgoed én de afstemming op de rest van het onderwijs komen nog relatief weinig aan bod. Tijdens de vraaggesprekken kwam de vraag aan de orde: Wat moeten kunst en cultuur bij uw leerlingen teweeg brengen?. Een aantal antwoorden hierop zijn: Kennismaken met de brede mogelijkheden van kunst en cultuur, ontwikkelen van de creativiteit, verruimen van de blik en bijdrage aan de sociaal-emotionele ontwikkeling zoals o.a. zich beter leren uiten. Op scholen met een ICC-er wordt verder nog genoemd: talentontwikkeling en zelfvertrouwen vergroten. Op scholen zonder ICC-er wordt genoemd: verwondering oproepen, ervaren dat kunst dichtbij is. Een andere vraag was: Wat verstaat u onder kwaliteit bij kunst- en cultuureducatie? Enkele antwoorden: Als leerlingen geïnspireerd raken, als het plezier en voldoening brengt, als er aandacht is voor proces en product, als activiteiten een beroep doen op het creatief vermogen. Op scholen met een ICC-er wordt genoemd: als kinderen ook reflecteren op kunst en cultuurervaringen. Op scholen zonder ICC-er wordt nog genoemd: als het aansluit bij de kerndoelen. De vraag die vervolgens bij Cube rijst is: weten scholen wat er allemaal mogelijk is en wat er meespeelt in kwaliteit op het gebied van kunst en cultuur? 2. De ICC-ers en verdere scholing Het aantal vaste contactpersonen cultuur 7 en gecertificeerde ICC-ers is in de afgelopen jaren toegenomen. Dit komt vooral omdat Cube deelname aan de ICC-cursus heeft gepromoot en regionaal heeft aangeboden. Op 50% van de scholen zijn ondertussen één of meer gecertificeerde ICC-ers aanwezig. Landelijk is dit 32%. Op veel scholen zijn twee vaste contactpersonen en/of ICC-ers die ieder afkomstig zijn uit een andere bouw. Deze personen vinden vaak veel steun en inspiratie bij elkaar. 7. Deze leerkrachten nemen ICC-taken op zich maar zijn niet gecertificeerd. -7-

8 Er is dus een opmars van de functie van ICC-er. Het aantal uren dat deze coördinator ter beschikking heeft loopt overigens erg uiteen: van 30 tot 150 uur op jaarbasis. Meestal maakt deze taak deel uit van de reguliere normjaartaak. Wij zien een duidelijke samenhang tussen het volgen van een ICC-cursus, het planmatig werken en het beschikken over een beleidsplan. Scholen met een ICC-er werken steeds planmatiger en het ad hoc karakter van de activiteiten is afgenomen. Van deze scholen heeft 72% een beleidsplan, bij de rest is het beleid in ontwikkeling. Bij scholen zonder ICC-er heeft 25% een beleidsplan en de rest niet. De ICC-er en/of vaste contactpersoon is duidelijk een voortrekker binnen de scholen en fungeert als organisator, activiteitenbureau en vraagbaak: hij/zij garandeert de continuïteit en is tevens de aanjager voor de ontwikkeling van beleid. Echter, hier zijn de betrokkenheid van het team en de support van de directeur onontbeerlijk. Wil de school echt verder komen dan moeten kunst en cultuur ook daadwerkelijk op de agenda staan en moet het gesprek aangegaan worden. In hoofdstuk 1 A4 Draagvlak gaan wij hier verder op in. Bij scholen die geen ICC-er hebben en ook geen schriftelijk beleid zien wij na verloop van tijd vaak een terugval. Op 2 scholen heeft kunst- en cultuureducatie geen prioriteit en buiten de Kunstmenu s worden er weinig tot geen kunst- en cultuuractiviteiten ontplooid. Gecertificeerde ICC-ers en vaste contactpersonen ontmoeten elkaar regelmatig in netwerkbijeenkomsten van Stichting Novum (3 x per jaar) of Stichting Primair (3x per jaar). Beide stichtingen staan onder voorzitterschap van een afgevaardigde van de betreffende bovenschoolse directie. Daarnaast organiseert Cube tweemaal per jaar een Bernheze-brede netwerkbijeenkomst die meestal in het teken van deskundigheidsbevordering staat. Deze netwerkbijeenkomsten worden zeer goed bezocht (80%). ICC-ers en/of vaste contactpersonen maken van deze bijeenkomsten gebruik om ervaringen uit te wisselen, men inspireert elkaar en er komen praktische zaken aan de orde. Op één van de culturele instellingen heeft een medewerker de opleiding tot ICC-er gevolgd. Medewerkers en vrijwilligers van Erfgoedinstellingen in Bernheze hebben via Cube en met medewerking van Erfgoedbrabant cursussen gevolgd, t.w.: Erfgoed moet je doen en/of Kiezen voor klassen. Deze medewerkers (8 personen totaal) waren afkomstig van de Museumboerderij, Heemkunde, Gilden en Molens. 3. Scenario samenwerking Voor samenwerking tussen scholen en aanbieders zijn landelijk diverse scenario s gedefinieerd: Scenario 1 : school neemt aanbod af Scenario 2: school stelt vraag aan aanbieder/ kunstenaar Scenario 3 : school ontwikkelt samen met aanbieder In totaal herkent 27% van de scholen zich in scenario 1, 55% in een combinatie van scenario 1+2, 18% in scenario 2, en 0% in scenario 3. Als wij deze gegevens in verband brengen met de aanwezigheid van een ICC-er, blijkt dat scholen zonder ICCer zichzelf allemaal herkennen in scenario 1; scholen met een ICC-er herkennen zich veelal in een combinatie van scenario 1 en 2. Hierbij moet opgemerkt worden dat het wat betreft scenario 2 gaat om énkele projecten en niet over een vraaggerichtheid over de hele linie. Het Kunstmenu wordt als basis gezien waarnaast de school nog met enkele eigen vragen op pad gaat. Geen enkele school herkent zichzelf in scenario

9 Als wij bovengenoemde gegevens in verband brengen met de overkoepelende stichting waartoe scholen behoren, blijkt dat binnen Stichting Novum het merendeel van de scholen zich herkent in scenario 1+2. Bij Stichting Primair herkennen scholen zich veelal in scenario 1 en de scholen van Stichting Oog herkennen zich in scenario In hoeverre is een scenarioverandering gewenst? Met andere woorden: hoe willen scholen graag samenwerken met aanbieders? Van alle scholen is 36 % tevreden met het scenario en 64% zou het anders willen. Opvallend hierbij is dat scholen met een ICC-er van scenario willen veranderen (van 1 naar 2 of zelfs 3); deze scholen zijn dus meer in beweging. Zij kiezen steeds meer voor het formuleren van de eigen vraag en het zelf samenstellen van een programma. Deze ontwikkeling is ook op landelijk niveau 8 waar te nemen. 4.Draagvlak Landelijk wordt het draagvlak binnen het team voor cultuureducatie in het algemeen gezien als een belangrijke factor voor het realiseren van activiteiten op dit gebied. Scholen geven zichzelf voor draagvlak een cijfer tussen 4 en 8. De meerderheid geeft zichzelf rond de 7 en er zijn 2 uitschieters naar beneden. Voor de mate van draagvlak blijkt het niet uit te maken of er op een school al of niet een ICC-er aanwezig is. Hoewel de meeste scholen zichzelf een redelijk cijfer toeschrijven voor mate van draagvlak, geven contactpersonen en/of ICC-ers aan dat kunst en cultuur toch vooral op hùn schouders rust. Het lijkt erop dat scholen met een ICC-er andere criteria voor draagvlakscore hanteren dan scholen zonder ICC-er. Op de eerstgenoemde interpreteert men draagvlak als het team gaat er ook voor en komt met eigen ideeën en vragen terwijl op scholen zonder ICC-er bij draagvlak zaken worden benoemd als het team doet enthousiast mee met de activiteiten en is tevreden over wat geboden wordt. Dit is een essentieel verschil want op scholen met een ICC-er gaat draagvlak ook over initiatief en inbedding. Voor alle scholen is het draagvlak belangrijk. Wat daar dan onder verstaan wordt zou een gespreksonderwerp kunnen zijn tussen scholen waarbij men van elkaar kan leren. 5. Tevredenheid en trots Wij vroegen de scholen hoe tevreden zij waren over cultuureducatie op de eigen school. Een kritische beoordeling dus van de eigen ambities en van wat er gerealiseerd is. Schoolteams zijn redelijk tot goed tevreden over hun eigen programma. Scholen met beleid geven zichzelf qua tevredenheid gemiddeld een 7,4 op een schaal van 10; scholen zonder beleid scoren gemiddeld een 6,4. Bij de opsomming van zaken waar scholen nog niet zo tevreden over zijn noemen zij: gebrek aan implementatie van een methode en te weinig Muziek/ Dans. 8. Monitor: Cultuureducatie in het primair en voortgezet onderwijs, Monitor Obéron, Sardes -9-

10 Scholen met beleid geven verder als punt aan: gebrek aan implementatie van een methode en vakken die achterblijven. Scholen zonder beleid noemen zaken als: teveel losse onderdelen, gebrek aan scholing contactpersoon, te weinig beleid en houvast en te weinig aansluiting op Topondernemers. 9 Meeropbrengsten zijn lastig te meten maar trots is een duidelijk te benoemen effect. Elke school heeft op dit gebied wel iets om trots op te zijn. De genoemde opmerkingen zijn opgenomen in bijlage 2. De opvallendste uitspraak van meerdere scholen is: wij zijn er trots op dat wij als kleine school toch een heleboel bereiken. B.Wensen voor beleid Scholen hebben wensen op diverse gebieden: In de voorwaardelijke sfeer worden geld 10, tijd en in mindere mate ook vervoer genoemd. Inhoudelijk gaat het om: het maken van een beleidsplan, scholing van contactperso(o)n(en), meer draagvlak, meer vaardigheid bij leerkrachten, implementeren van methodes, meer doorlopende leerlijn 11, echte inbedding methode (met name muziek). Scholen zijn redelijk tevreden over cultuureducatie op hun school maar hebben veelal wel de wens om vraaggerichter te gaan werken (naar scenario 2) en te zorgen dat kunst- en cultuur educatie een integraal onderdeel wordt van het schoolprogramma. Scholen met een ICC-er hebben veelal een schriftelijk beleid en zijn in beweging naar het volgende scenario. Scholen zonder ICC-er hebben geen schriftelijk beleid en bevinden zich in scenario 1. Scholen zijn dik tevreden over de ICC-cursus en de vervolgbijeenkomsten over o.a. Draagvlak, Meervoudige intelligentie en Scholing Animatie. De bovenschoolse directies hebben in 2009 afgesproken dat zij ernaar streven dat in de toekomst alle scholen een ICC-er en een schriftelijk beleid hebben. Een fantastische ontwikkeling en een krachtige impuls!! Als alle scholen die nù aangeven dat zij een contactpersoon voor de ICC-cursus willen inschrijven dit ook daadwerkelijk doen, en de cursus gaat door, dan hebben 10 van de 11 scholen in 2011 een ICC-er. Scholen zijn vaak redelijk tot goed op de hoogte van actualiteiten en de mogelijkheden voor activiteiten en ondersteuning; scholen met een ICC-er zijn veelal beter op de hoogte dan scholen zonder ICC-er. Hoewel Cube dit herhaaldelijk onder de aandacht heeft gebracht, lijken nog niet alle scholen te weten dat er subsidiemogelijkheden zijn en dan met name de Kleine Schoolprojecten van Kunstbalie. De nieuwsbrief van Cube wordt goed gelezen en in veel gevallen ook doorgestuurd aan alle collega s. 9. De methode Topondernemers is een methode wereldoriëntatie. 10. ICC-ers vinden geld vaak een probleem. Eén school van Primair vormt hierop een uitzondering: zij heeft geen geldprobleem terwijl er toch veel activiteiten ontplooid worden. 11. Doorlopende leerlijn; opbouw in kennis, vaardigheden en inleving van groep 1 t/m 8-10-

11 II.ACTIVITEITEN In dit hoofdstuk zien wij in welke mate kunstvakken een structurele plek hebben binnen de school, of er methodes en vakleerkrachten aanwezig zijn en in hoeverre projecten en voorstellingen een structureel karakter hebben. Verder komt hier aan de orde of tentoonstellingen, gastdocenten en verkenning van de eigen culturele omgeving structureel dan wel incidenteel voorkomen. Tot slot meten wij de beoordeling van de Raboprojecten, het OKVO-kunstmenu en het kunstmenu van Kunstbalie. A. Stand van zaken 1. Kunstvakken De structurele inzet van kunstvakken cq activiteiten is een graadmeter of de school bewust kiest voor een plek in het schoolprogramma (met structureel wordt hier bedoeld: 1x per jaar of vaker, dus opgenomen in het jaarplan). Landelijk wordt de structurele inzet van professionele activiteiten gezien als een van de bouwstenen voor kwaliteit van cultuureducatie. De andere bouwstenen zijn beleid en draagvlak. Scholen (op een na) nemen een Kunstmenu af. Hiermee zijn alle kunstdisciplines structureel vertegenwoordigd op deze scholen. Daarnaast geeft het schema hierboven de aanwezigheid aan van kunstvakken buiten het Kunstmenu. Buiten het Kunstmenu om staat het vak Beeldend voorop als het gaat om structurele inzet (100%). Direct gevolgd door Muziek en Literatuur, beide 82 % structureel. Dit is niet verwonderlijk daar deze vakken al sinds jaar en dag opgenomen zijn in het curriculum van de school. Drama is op 55% van de scholen structureel aanwezig en dit percentage is vrij hoog. Dans komt meer incidenteel dan structureel voor. Foto-Film komt naar verhouding het minst voor. De oorzaak hiervan kan zijn het ontbreken van apparatuur en technische kennis op de scholen. Cultureel erfgoed is op alle scholen aanwezig mede doordat de Raboprojecten kostenloos worden aangeboden. Op deze manier bereiken de Meierijsche Museumboerderij en Kasteel Heeswijk in principe 100% van leerlingen uit groep 5 en

12 2. Methodes Op alle scholen in Bernheze zijn een of meerdere kunstvakmethodes in huis. Dit percentage is erg hoog. Methodes in huis: totaal Beeldend Moet je doen oud 5 Moet je doen nw 1 6 Dans Moet je doen - oud 6 Dansspetters 1 7 Drama Moet je doen - oud 6 6 Muziek Moet je doen oud 3 Moet je doen nw 7 Liedmachine 1 10 De methode Moet je doen 12 voor het vak muziek is het meest aanwezig op de scholen; 3 scholen gebruiken de oude methode en 7 scholen de nieuwe. Blijkbaar vinden scholen een actuele methode voor muziek erg belangrijk. Methodes voor Beeldend, Drama en Muziek zijn evenredig aanwezig (op 6 van de 11 scholen). Dit is mede te danken aan de stimuleringsgelden die Cube in 2009, o.a. hiervoor, ter beschikking heeft gesteld. Hierbij moet worden opgemerkt dat op een klein percentage van de scholen een methode ook inderdaad wordt gebruikt voor het realiseren van een doorlopende leerlijn, met name bij Muziek en Beeldend. Meestal worden de methodes gebruikt als bronnenboek en is er in de praktijk geen sprake van een echte leerlijn; de uitvoering hangt (te)veel af van de individuele leerkracht. Scholen geven aan hier verandering in te willen en methodes weer nieuw leven in te willen blazen. In het verleden werkten scholen vaak ad hoc aan kunst- en cultuureducatie. De afgelopen jaren wordt op veel scholen beter nagedacht over wat ze willen binnen het curriculum. Dit geldt in het bijzonder voor scholen met een ICC-er. Momenteel geeft 1/3 van de scholen aan dat zij behoefte hebben aan opbouw en een doorlopende lijn binnen de school. Met een lijn wordt dan bedoeld: afstemming van de inspanningen van individuele leerkrachten met als doel dat leerlingen een opbouwend programma krijgen aangeboden zodat vaardigheden en inleving groeien. Deze scholen geven aan hier hulp bij nodig te hebben om zich de aanwezige methode eigen te maken en te implementeren. Met name implementatie van een muziekmethode staat hoog op het verlanglijstje. 3. Vakleerkrachten Kunstvakken worden in het primair onderwijs veelal verzorgd door de eigen groepsleerkrachten. Op 3 (27%) scholen in Bernheze wordt voor een of meer van deze vakken een gespecialiseerde groepsleerkracht of een vakleerkracht 13 ingezet en dan met name voor de vakken Beeldend en Muziek. Dit percentage ligt onder het landelijk percentage. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat het gaat om kleine scholen. Met een handjevol mensen moeten veel zaken gerealiseerd worden en er is dus weinig tot geen ruimte voor specialisten. Een aantal scholen wil graag de expertise van de eigen leerkrachten vergroten, bijvoorbeeld voor het in de breedte realiseren van kunstvakken tijdens de Ateliers. Het team van 2 scholen laat zich op het gebied van Beeldend regelmatig bijscholen in bepaalde technieken. Op één school volgen ook ouders deze bijscholing. Gespecialiseerde leerkrachten/ vakleerkrachten op school aanwezig Aantal scholen Percentage Beeldend 2 18% Dans 0 0% Drama 0 0% Muziek 2 18% Literatuur 0 0% Foto/Film 0 0% 12. De methode Moet je doen is ontwikkeld voor het primair onderwijs voor de groepen 1 t/m 8. Er zijn 3 delen waar alle 6 kunstdisciplines en erfgoed worden behandeld zowel actief, receptief en reflectief. De methode is zo opgebouwd dat het een lessenreeks is in de doorgaande leerlijn. 13. Een vakleerkracht geeft specifiek les in een kunstvak, in diverse klassen. Een gespecialiseerde groepsleerkracht is in eerste instantie groepsleerkracht, die een diploma van een kunstvak heeft behaald. Hij/zij wordt meestal op vraag ingezet in andere klassen. -12-

13 4. Projecten Onderwijs in projectvorm is populair. Scholen willen graag dat leerlingen zelf actief aan de slag gaan met de kunsten; alle scholen werken er op een of andere manier mee. Op veel scholen (90 %) worden projecten structureel ingezet en hebben zij een vaste plek in het schoolprogramma. Daarnaast staan dan nog de projecten die in de diverse (Kunst)menu s opgenomen zijn. Alle scholen besteden aandacht aan de musical van groep 8. Men wil de kwaliteit hiervan graag verbeteren. Ook landelijk 14 is er een tendens om de zaken meer en meer structureel aan te pakken in plaats van ad hoc. De Cultoerbus van Cube is in dit verband een zeer stimulerende ervaring geweest voor zowel leerlingen als leerkrachten. Cube toerde in 2007, 2008 en 2009 met deze bus langs de scholen en bracht zo alle kunstdisciplines onder de aandacht. Ook de inzet van professionele- en amateur kunstenaars en theatergezelschappen was nieuw voor de scholen. Voor de meeste scholen was dit een eye-opener. 5. Voorstellingen Vrijwel alle scholen vinden het belangrijk dat hun leerlingen in aanraking komen met professionele kunstuitingen en bezoeken in het kader van een Kunstmenu een toneel- of dansvoorstelling of een concert. Op bijna alle scholen wordt aan deze receptieve vorm van kunsteducatie gedaan in het kader van een Kunstmenu. Daarnaast bezoeken 7 scholen (64 %) ook nog voorstellingen op eigen initiatief; 2 scholen doen dit structureel, 5 scholen incidenteel. Dit zijn allemaal scholen met een ICC-er. Een enkele school haalt een voorstelling binnen haar muren en maakt bijv. gebruik van een optreden van Pabo-leerlingen of een try-outvoorstelling van een theatergroep. 6. Tentoonstellingen, gastdocenten en verkenning eigen culturele omgeving Bijna alle scholen bezoeken tentoonstellingen binnen het Kunstmenu dat ingekocht is. Scholen geven aan daarnaast ook zelf tentoonstellingsbezoek en/of excursies te organiseren. Verder worden gastdocenten ingezet en leerlingen verkennen de eigen culturele omgeving. Het project dertien hectare en Natuurtheater de Kersouwe worden bij tentoonstellingsbezoek het vaakst genoemd. Hierbij speelt ongetwijfeld ook mee dat deze instellingen zich in de nabije omgeving bevinden. De bezoeken aan kunstlocatie Wúrth worden gezien als een goede ervaring. De laatste tijd is er over het algemeen wat minder contact. Eén school vormt hierop een uitzondering en heeft structureel contact met deze kunstlocatie. Opvallend is dat het bezoek aan tentoonstellingen en/of excursies hoog is; veel scholen hebben een jarenlange traditie om jaarlijks op bezoek te gaan bij een instelling voor cultureel erfgoed of een museum. Dit gebeurt dan in aansluiting op de leerstof van bijv. Aardrijkskunde, Geschiedenis of Wereldoriëntatie. Met name groep 8 doet hieraan mee, onder andere in het kader van Museumschatjes waarbij ze ook musea bezoeken die wat verder weg liggen. Dit gebeurt meestal in het kader van 5 mei, bijvoorbeeld naar Oorlogsmuseum Overloon, Kamp Vught en Bevrijdende Vleugels in Best. Van het Museum voor Religieuze kunst hebben scholen een traditioneel beeld. Hier kan binnenkort verandering in komen omdat nu een educatief project wordt aangeboden en een aantal scholen voor het komend jaar een bezoek op de agenda heeft staan. Scholen maken op diverse manieren regelmatig gebruik van gastdocenten en ondersteuners. Professionele gastdocenten worden op 7 scholen incidenteel ingezet en op 2 scholen gebeurt dit structureel. Er wordt ook dankbaar gebruik gemaakt van ouders met een kunstdeskundigheid; op 4 scholen incidenteel en op 2 structureel. Hier valt nog wel wat te winnen want veel scholen weten niet wat ouders op dit gebied in huis hebben. Verder zijn er in Bernheze heel veel vrijwilligers actief bij diverse culturele activiteiten (o.a. de Cultoerbus). Onder verkenning van de eigen omgeving verstaan wij hier bijv.: het bezoek aan een kunstenaar, een expositie in de eigen kern of een instelling op het gebied van cultureel erfgoed. 14. Monitor: Cultuureducatie in het primair- en voortgezet onderwijs, Monitor Obéron, Sardes. -13-

14 Bij 7 van de 11 scholen vindt verkenning van de eigen culturele omgeving plaats en bij 3 hiervan is dit structureel. Het gaat hierbij voor het merendeel om het bezoeken van instellingen en locaties behorend tot het cultureel erfgoed en deze zijn in de omgeving in ruime mate voorhanden. Bezoek aan een kunstenaar of expositie gebeurt sporadisch en scholen zijn ook niet op de hoogte van mogelijkheden bij hen in de buurt. 7. Kunstmenu van OKVO, Kunstbalie en Raboscholenprojecten In bijlage 3 worden de Kunstmenu s van OKVO, Kunstbalie en de Raboscholenprojecten toegelicht. Raboscholenprojecten Scholen beoordelen de diverse onderdelen allemaal met een goed, waarbij de Meierijsche Museumboerderij en Kasteel Heeswijk soms zelfs een 9 scoren. De beoordeling blijkt mede afhankelijk van de persoon (vrijwilliger) die de rondleiding verzorgt. Het bezoek aan sterrenwacht Halley heeft volgens meerdere scholen te weinig of geen kunst- en cultuurgehalte en dit geldt ook voor de BankBattle. Echter, de leerlingen vinden het bezoek aan Sterrenwacht Halley en de kennisquiz wèl erg leuk. Kunstmenu OKVO Scholen beoordelen dit Kunstmenu gemiddeld met een 7,3, zowel voor de kwaliteit als voor de aansluiting bij de leerlingen. Elke discipline komt goed aan bod en de door professionals geschreven lesbrieven worden over het algemeen goed ontvangen. Het feit dat alle activiteiten op Oss zijn gericht wordt niet altijd even goed ontvangen. Dit is met name het geval bij scholen uit gemeenten die zelf ook iets te bieden hebben op het gebied van bijv. Cultureel erfgoed, Literatuur of Beeldend. Men ziet graag een plek voor lokaal aanbod in het Kunstmenu. De netwerkbijeenkomsten van OKVO worden als belastend ervaren: de inhoudelijke meerwaarde is gering ten opzichte van de tijdsbesteding. Scholen hebben behoefte aan een meer klantgerichte houding. Daarnaast leeft het verzoek om de OKVO-bijeenkomsten en die van Cube op elkaar af te stemmen; te kijken naar wat samen kan en waar het elkaar aanvult. Kunstmenu Kunstbalie Scholen beoordelen het Kunstmenu van Kunstbalie met gemiddeld een 7,6 voor zowel kwaliteit als aansluiting bij de leerlingen. Het hoge, kwalitatieve niveau van de voorstelling en de toepasbaarheid van de lesbrieven worden zeer gewaardeerd. Enkele scholen geven aan de thematiek van de onderbouwvoorstellingen soms wat moeilijk te vinden voor de doelgroep. Voor de toekomst is wellicht de afname van het Basismenu van Kunstbalie een optie. Dit is een menu waar lokale kunstuitingen een plek krijgen in het Kunstmenu. Met name bij Stichting Novum wordt hierover gesproken. B. Wensen voor activiteiten Uit de gesprekken zijn diverse wensen voor activiteiten naar voren gekomen. Scholen willen meer structurele invulling van de kunstvakken met behulp van een methode. Deze is vaak al in huis maar wordt (te) weinig gebruikt. Meestal wordt de methode gebruikt als bronnenboek en is er in de praktijk geen sprake van een echte leerlijn. Hierdoor hangt de uitvoering teveel af van de individuele leerkracht. Er is behoefte aan een doorlopende lijn binnen de school. Scholen vragen hulp bij het zich eigen maken van de aanwezige methode en het implementeren ervan, met name op het gebied van Muziek. Veel scholen halen kunstenaars en kunstvakdocenten in huis. Bij 3 scholen gebeurt dit structureel, bij 6 scholen incidenteel. Men is hier zeer tevreden over. Deze input wordt ervaren als een kwaliteitsimpuls en een krachtig middel om het vuurtje aan te wakkeren en gaande te houden. Scholen hebben de wens dit voort te zetten. Organisatievormen als Ateliers en Expressiemiddagen worden steeds meer gezien als de plaats waar kunstactiviteiten een plek kunnen krijgen. Ondersteuning bij een brede, inhoudelijke invulling is gewenst. -14-

15 Een aantal scholen geeft aan dat zij willen werken aan de vergroting van de expertise van hun eigen team van leerkrachten, zodat deze steeds meer kunstactiviteiten zelf kunnen geven. Deze expertise zou men zich eigen kunnen maken door het inzetten van gastdocenten of door het volgen van scholing. Scholen willen graag activiteiten die aansluiten op het lesprogramma. Scholen die werken met de wereldoriëntatie methode Topondernemers geven expliciet aan met kunst en cultuur hierop aan te willen sluiten. Ze vragen hierbij hulp van Cube. Eén school die werkt met kernconcepten vanuit Ontwikkelingsgericht onderwijs is op zoek naar activiteiten die hierbij aansluiten. III. CONTACT EN SAMENWERKING Het onderdeel contact en samenwerking met culturele instellingen is ook aan de orde geweest in de gesprekken. Met wie hebben scholen contact en hoe wordt de kwaliteit van de activiteiten beoordeeld. A. Stand van zaken Veel scholen vinden het belangrijk om de deur uit te gaan en contact te hebben met allerlei aanbieders op het gebied van kunst en cultuur. Als wij kijken naar de afgelopen drie jaar zien wij, naast de activiteiten die in het schema staan vermeld, het volgende beeld. De Bibliotheek heeft contact met alle scholen door middel van activiteiten, zoals leskisten-per-thema, projecten en bibliotheekbezoek. Ook De Bernhezer Kunst Kring bereikt met haar initiatieven alle scholen. Hoewel het opviel dat de meeste scholen de naam De Bernhezer Kunst Kring niet kenden, maar de activiteiten wel. Daarna volgt dertien hectare : 8 van de 11 scholen brachten aan deze beeldende buitententoonstelling een bezoek. Natuurtheater de Kersouwe wordt door 5 scholen bezocht. De theaterkist van Thézinda wordt door 6 scholen afgenomen. De diverse Gilden bereikten samen 7 van de 11 scholen. De kwaliteit van de activiteiten van diverse cultuuraanbieders wordt beoordeeld van 6 tot 9. De Theaterkist die geleverd wordt door theatergroep Thézinda loopt hierin voorop: de inhoud van deze kist krijgt gemiddeld een 8,5 voor kwaliteit. Deze kist is ontwikkeld met subsidiegeld van Kunstbalie. Cube heeft hierin een stimulerende rol gespeeld. Als wettelijke vertegenwoordiger heeft De Bernhezer Kunst Kring garant gestaan. De Bernhezer Kunst Kring volgt op de voet met een 8,3. Activiteiten als De Poëziebundel en Het Grote gedicht in school, worden door bijna elke school genoemd als absolute toppers. del en Theatergroep De lachende zon. -15-

16 Het contact met de Bibliotheek wordt zeer gewaardeerd (8,2 op een schaal van 10) met name de ondersteuning, laagdrempeligheid en klantvriendelijkheid. Over de flexibiliteit en vernieuwing is men minder tevreden. Openluchttentoonstelling dertien hectare krijgt gemiddeld een 7,2. Hierbij moet worden aangetekend dat de beoordeling van de tentoonstellingen in voorgaande jaren beduidend hoger is dan die van het afgelopen jaar: men vindt de thematiek en vormgeving te abstract voor de leerlingen. De actieve lessen en de verwerkingsactiviteiten werden wel heel goed ontvangen. De beoordeling van de bezoeken van het Gilde is over het algemeen goed. Een enkele school geeft aan de meerwaarde van het Gilde niet te zien. Door enkele scholen wordt nog samengewerkt met andere aanbieders, zoals het Brabants Museum, het Romeins Museum, Bevrijdende Vleugels, Oorlogsmuseum Overloon en Nationaal Kamp Vught, Jan Heestershuis in Schijn Voor een bezoek aan de molen wordt komend jaar ook een project aangeboden. Cube heeft hierin een rol gespeeld door het aanjagen en het draaien van pilots met dit project, Erfgoed Brabant heeft het project ontwikkeld en voor het komende schooljaar hebben diverse scholen zich hiervoor al ingeschreven. De beoordeling van de aansluiting bij de leerlingen vertoont een zelfde beeld als de beoordeling van de kwaliteit. Veel scholen zien kwaliteit niet los van aansluiting bij de leerlingen. De redenering is, dat een activiteit pas kwaliteit heeft als het bij de leerlingen aansluit. Het lijkt erop dat scholen niet echt stilstaan bij wat kwaliteit nog meer zou kunnen zijn. B.Wensen voor samenwerking Hoewel scholen die samenwerken met cultuuraanbieders redelijk tevreden zijn over kwaliteit en aansluiting, worden er nog een aantal punten genoemd die niet altijd voldoende aandacht krijgen. In algemene zin missen de scholen vaak de aansluiting bij thema s en leerstof waar ze op dat moment mee bezig zijn. Een cultuurbeleving staat nu nog vaak los van andere activiteiten op school. De beleving van een rondleiding bij een cultuurinstelling is over het algemeen goed. Daar waar dit verzorgd wordt door vrijwilligers zou het goed zijn (voor zover dat nog niet is aangeboden) dat de betreffende instelling voor begeleiding en scholing zorgt zodat de aanpak en de informatie klopt bij het leerling-niveau. Ook zou, waar dit nog niet gebeurt, een uitgewerkt lespakket aangeboden kunnen worden. Scholen zouden graag meer samenwerken met Cultureel Centrum De Pas. De zalen van De Pas worden nu wel gebruikt als locatie voor de podiumvoorstellingen binnen het Kunstmenu van Kunstbalie, maar er is verder geen contact. Diverse scholen zouden graag gebruik willen maken van de theaterzaal voor een Jubileumpresentatie maar zij geven aan dat zij de huidige kostprijs niet kunnen opbrengen. Ook een kijkje achter-de-schermen zou zeer gewaardeerd worden. In voorgaande jaren is door verschillende scholen samengewerkt met het plaatselijke Gilde. Dit is redelijk tot goed bevallen. Op dit moment geven de meeste Gilden aan de activiteiten niet te kunnen realiseren vanwege een tekort aan vrijwilligers. Een optie zou zijn om juist tijdens een grote festiviteit van het Gilde samen met de school iets te doen, zoals bijvoorbeeld gebeurde tijdens het Europees Schutterstreffen in Op een aantal scholen komt de samenwerking met de plaatselijke Harmonie en Fanfare de laatste tijd op gang. Men zoekt steeds meer naar een mogelijkheid om gezamenlijk de leerlingen op een leuke en laagdrempelige wijze kennis te laten maken met muziek. Scholen vinden het plezierig als hierbij niet te veel nadruk ligt op de ledenwerving. Voor het komende schooljaar staat het project Windkracht 6 op de rol voor de scholen in Heeswijk, Dinther en Loosbroek. Harmonie en Fanfare speelt hierin een centrale rol. -16-

17 IV. SAMENVATTING EN CONCLUSIES De basisscholen in het werkgebied van Cube zijn over het geheel genomen redelijk tot zeer tevreden over de cultuureducatie op hun school. Ieder gesprek leverde inspiratie of informatie op of een inzicht dat er daarvoor niet was. De gesprekken hebben ook weer aangezet tot een volgende stap op het gebied van kunst en cultuur en/of een nieuwe afspraak met Cube. 1.Beleid Iedereen heeft wel een begin gemaakt met beleid of het formuleren van een visie. Veel scholen worstelen in meerdere of mindere mate met het voltooien hiervan of het vormgeven in de praktijk. Iedere school heeft een aantal eigen speerpunten bepaald op grond van de algemene visie en uitgangspunten van de school. Waar scholen vooral nog behoefte aan hebben is hulp bij het schrijven of realiseren van een beleidsplan. Cube kan hierbij een essentiële rol vervullen. Scholen zijn op zoek naar activiteiten bij hun onderwijsthema s. Zij willen kunst- en cultuuractiviteiten en andere onderwijsgebieden meer op elkaar afstemmen. Dit geldt voor alle scholen en met name voor de 2 scholen die werken met het wereldoriëntatieprogramma Topondernemers. Cube wordt gevraagd hierin mee te denken. De helft van de scholen in Bernheze heeft een gecertificeerde ICC-er. Deze scholen hebben veelal een schriftelijk beleid, werken planmatiger en willen vraaggerichter gaan werken. Kortom: scholen met een ICC-er zijn bewuster bezig met kunst en cultuur en zijn meer in beweging. Opvallend is dat veel scholen een 2de contactpersoon cultuur en/of ICC-er hebben. Dit werkt heel goed: contactpersonen hebben steun aan elkaar en kunnen weloverwogen een idee of richting voorleggen aan de directie en het team. Dit werkt met name goed als de contactpersonen afkomstig zijn uit verschillende bouwen. Op een groot aantal scholen wordt erkend dat het creëren van draagvlak erg belangrijk is om kunst en cultuur echt een plek te geven op school. Op enkele scholen is hier met het team expliciet aandacht aan besteed en wordt er ook door het team zelf deelgenomen aan kunstactiviteiten. Scholen kunnen van elkaars succesvolle aanpak ook nog leren! De mate waarin leerkrachten zelf kunst-minded zijn speelt hierbij natuurlijk ook een rol. Op een enkele school functioneert een schoolorkest of schooltoneel (door leerlingen, leerkrachten en ouders) en hier is de kunstzin automatisch hoger. 2. Activiteiten Alle scholen hebben minstens één methode in huis of werken met onderwijsthema s en willen hier meer mee gaan werken. Meerdere scholen geven met name aan met de (nieuwe) muziekmethode van Moet je doen aan de slag te willen en hiermee ook in een doorgaande leerlijn te gaan werken. De inzet van structurele vakleerkrachten lijkt geen haalbare kaart op de veelal kleine scholen. Scholen zetten wel zo nu en dan professionele gastdocenten en kunstenaars in en ervaren dit als zeer stimulerend: hiermee wordt kunst en cultuur levend gehouden. Wij zien dit vooral op scholen waar een ICC-er werkzaam is. Op het gebied van activiteiten zien we dat de inzet, zowel bij projecten als bij voorstellingen, overwegend structureel van aard is. Scholen willen dus graag behouden wat goed bevalt en niet steeds weer opnieuw tijd steken in eenmalige ad hoc activiteiten. Het aantal activiteiten is flink gegroeid en aangejaagd door o.a. de inzet van de Cultoerbus, die de breedte van kunsteducatie en de inzet van professionele kunstenaars indringend onder de aandacht heeft gebracht. Projecten zijn het meest populair. Scholen zien er het belang van in dat leerlingen zelf actief aan de slag gaan en zelf ervaren wat een kunstactiviteit hen kan brengen. Organisatievormen als Ateliers en Expressiemiddagen worden steeds meer gezien als werkvormen waarin cultuureducatie een vaste plek kan krijgen. Er is behoefte aan ondersteuning met name op inhoudelijk gebied en wellicht ook op het terrein van nascholing. Ook wil men graag de musical van groep 8 professionaliseren. -17-

18 Bezoek aan voorstellingen komt daarnaast veelvuldig voor: alle scholen bezoeken jaarlijks een of meermalen een voorstelling, binnen dan wel buiten het Kunstmenu. Opvallend is dat scholen met een ICC-er vaker zelf het initiatief nemen tot voorstellingsbezoek De Raboscholenprojecten worden met een goed beoordeeld. Van de onderdelen Bezoek Sterrenwacht en de BankBattle vindt men het kunst- of erfgoedgehalte te laag. Dit zou bijstelling behoeven bijv. door de koppeling met een kunstzinnige discipline. Kunstmenu van Kunstbalie wordt als kwalitatief hoog beoordeeld; ook de toepasbaarheid (van de bijgeleverde lesbrieven) is hoog. Kunstmenu van OKVO wordt ook positief ontvangen. Nadeel hiervan is de gerichtheid op Oss. Men ziet graag o.a. een kunstroute in de eigen kern als onderdeel van het Kunstmenu. Op één school na nemen alle scholen een Kunstmenu af en dit biedt de school professionele kunstconfrontaties in alle disciplines. Hierdoor zijn scholen verzekerd van een kwalitatief goed aanbod van kunst en cultuur. Het is echter de vraag of de keuze voor een Kunstmenu altijd een bewuste keuze is geweest. Of is het Kunstmenu er omdat het nu eenmaal schooloverstijgend zo geregeld is..? Scholen blijken vaak niet te weten wat de verschillende kunst- en cultuurprogramma s, zoals Raboprojecten, Kunstmenu Kunstbalie en Kunstmenu OKVO, inhouden. 3. Samenwerking Een aantal scholen werkt al veel samen met allerlei cultuuraanbieders en is tevreden over de kwaliteit en de aansluiting bij de leerlingen. Er is veel tevredenheid over het aanbod over de hele linie! Wel zijn er nog enkele verbeterpunten wat betreft de aansluiting bij schoolthema s en de deskundigheid. Het is belangrijk om hier voortdurend aandacht aan te geven. Ongeveer de helft van de scholen geeft aan steeds meer haar eigen vraag te willen gaan formuleren. Dit betekent dat cultuuraanbieders er op bedacht moeten zijn dat er velerlei vragen op hen af kunnen komen en dat alleen het formuleren van aanbod niet meer volstaat. Scholen en aanbieders zullen meer met elkaar in gesprek moeten. Cube kan hierbij helpen. Scholen komen veel in aanraking met instellingen op het gebied van cultureel erfgoed. Deze bevinden zich in de nabijheid van de school en zijn dus gemakkelijk bereikbaar. Een aantal scholen geeft aan meer te willen samenwerken met Cultureel Centrum De Pas en met de plaatselijke Harmonie/Fanfare en de Heemkundekring (Heesch). Verbazingwekkend is dat bij veel scholen niet bekend is wie de aanbieder is van een bepaald project. Vaak is men enthousiast over een bepaald produkt maar weet men niet van welke cultuuraanbieder dit afkomstig is. 4. Tot slot Door de vraaggesprekken op de scholen zijn een groot aantal zaken rondom positie en inhoud van cultuureducatie op school duidelijker geworden. Het leverde nieuwe informatie op en inzichten in de breedte van de mogelijkheden. Scholen zijn tevreden tot zeer tevreden over Cube, met name als aanjager en als meedenker over de gewenste invulling van kunst- en cultuureducatie. Het enthousiasme en de voortvarendheid waarmee Cube ideeën en activiteiten de scholen binnen brengt, wordt gewaardeerd. Cube is een goede bekende op de scholen en met name de contactpersonen cultuur en/of ICC-ers kloppen makkelijk bij Cube aan en voelen zich ook daadwerkelijk gesteund. Daarbij moet worden opgemerkt dat een aantal projecten al werd afgenomen voor het ontstaan van Cube. Een aantal scholen geeft aan zonder Cube niet gekomen te zijn waar ze nu zijn op het gebied van kunst en cultuur! Opmerkelijk is dat scholen zich vaak niet bewust zijn van het feit dat Cube hen van dienst kan zijn bij een uiteenlopend aantal zaken, zoals: hulp bij opstellen beleidsplan, procesbegeleiding op teamniveau of hulp bij aanvragen van subsidies. Het lijkt er op dat Cube bekendheid heeft gekregen door de organisatie van allerlei activiteiten (o.a. de Cultoerbus), waardoor een beeld is ontstaan van Cube als activiteitenbureau. -18-

19 Dit betekent dat Cube nog meer haar best moet doen om als bemiddelaar en adviseur zichtbaar te zijn, zodat duidelijk wordt dat scholen (en aanbieders) bij Cube terecht kunnen voor alle vragen over cultuureducatie. Wat verder vraagtekens oproept is dat zaken als talentontwikkeling, meervoudige intelligentie en leerstofvervangende cultuuractiviteiten in de gesprekken niet worden genoemd door de scholen, terwijl hier door Cube wel aandacht aan is besteed in de afgelopen tijd. Wat opvalt op scholen in Bernheze, in vergelijking met het landelijk beeld, is: Scholen komen veel in aanraking met cultureel erfgoed. Dit komt door het lokaal menu op dit gebied (Raboprojecten) en de nabijheid van allerlei erfgoedinstellingen. De scholen in deze kernen hebben een sterke betrokkenheid bij het lokale aanbod. Erfgoedinitiatieven of een kunstenaar uit de eigen kern kunnen zich verheugen in een hoge belangstelling. Kunst en erfgoed krijgen hier een (menselijk) gezicht. Alle scholen (op één na) nemen een Kunstmenu af; dit is zo geregeld door de overkoepelende onderwijsorganisaties Novum en Primair. Scholen zijn opmerkelijk tevreden over het activiteitenaanbod over de hele linie. Op bijna alle scholen zijn 2 contactpersonen cultuur actief. In alle scholen is kunst in meerdere of mindere mate zichtbaar aanwezig (kunstwerken, foto s, werken van de kinderen). Scholen zijn vaak trots op wat ze als kleine school en met een beperkte formatie voor elkaar krijgen, en terecht. Kunst en cultuur leven echt in Bernheze! In Bernheze werken veel vrijwilligers mee aan het realiseren van kunst en cultuur op de scholen. Het betreft hier een groot aantal personen die een geweldige inzet vertonen! V. AANBEVELINGEN A. Aanbevelingen aan Cube Cube heeft in de eerste 3 jaren kunst- en cultuureducatie prima aangejaagd. Door o.a. de Cultoerbus, scholing en vele andere activiteiten in samenwerking met cultuuraanbieders is kunst- en cultuureducatie onder de aandacht gebracht. Daarnaast heeft Cube gestimuleerd dat de activiteiten vanuit het cultureel erfgoed geprofessionaliseerd werden. Alle kinderen hebben kunnen ervaren wat kunst en cultuur voor hen betekent. Cube heeft tot nu toe de rol van aanjager en projectenbureau vervuld; ze heeft een actieve rol gehad bij het invullen van de vraag vanuit het onderwijs. De scholen van Bernheze hebben ondertussen allemaal kleine of grotere stappen gezet op het gebied van kunst- en cultuureducatie. Iedere school heeft de nodige activiteiten ondernomen en is een stapje verder met het bepalen van keuzes, van visie en beleid. Er zijn, zo bleek uit de gesprekken, eigen aandachtspunten per school en een (begin van een) plan hiervoor. Vaak wordt hierbij ondersteuning van Cube gewenst. Er zijn ook een aantal algemene vragen en ontwikkelingen aan te geven, waarbij ondersteuning van Cube gevraagd wordt. Ten aanzien van beleid, ondersteuning bij: het schrijven en implementeren van een beleidsplan ICC-cursus opnieuw aanbieden, ook voor cultuuraanbieders verdergaande scholing aanbieden aan ICC-ers (mbt. bewustwording, kwaliteit) het formuleren en invullen van de eigen vraag van scholen, aansluitend bij het lesprogramma van de school (vraagontwikkeling) vergroten van het draagvlak het definiëren van het begrip kwaliteit en hoe deze verbeterd kan worden Ten aanzien van activiteiten, ondersteuning bij: invulling van disciplines als Dans en Foto-Film het gebruik/implementatie van aanwezige methodes (met name Muziek) structurele vormgeving en brede invulling van werkvormen als Ateliers en Expressiemiddagen professionaliseren van eindmusical groep 8-19-

20 zoeken naar activiteiten die aansluiten op de rest van het onderwijs o.a. bij wereldoriëntatie methode Topondernemers vergroten van de expertise van de leerkrachten in kaart brengen van kunstactiviteiten in de directe omgeving van de school Ten aanzien van samenwerking cultuuraanbieders, ondersteuning bij: onderzoeken mogelijkheden tot samenwerking met Cultureel Centrum De Pas bespreken inhoud Raboscholenproject inzake cultureel erfgoed afstemmen van de invulling van de ICC-netwerkbijeenkomsten tussen OKVO en Cube onderzoek naar behoefte inzet Basismenu Kunstbalie, waaraan lokale aanbieders hun aanbod kunnen koppelen Kortom: Cube zal haar rol als aanjager en projectenbureau moeten blijven vervullen; de scholen hebben daar behoefte aan. Om verdere professionalisering van het kunst- en cultuuronderwijs mogelijk te maken zal de rol van de contactpersoon cultuur en/of ICC-er moeten worden verstevigd. De inzet en zelfwerkzaamheid van het team zal mede daardoor groeien. De geïnterviewde scholen willen meer nadruk gaan leggen op het maken van keuzes, het vergroten van haar eigen kracht en het consolideren van verworvenheden. De rol van Cube zal daardoor op termijn verschuiven van projectbureau en makelaar naar die van coach en kwaliteitsverbeteraar. Scholen leren hun vraag beter formuleren en Cube ondersteunt hen bij deze vraagontwikkeling. Onder andere door de bemiddeling van Cube kunnen cultuuraanbieders zich beter profileren en aansluiting zoeken bij de vraag vanuit het onderwijs. B. Andere aanbevelingen Aanbevelingen aan directieoverleg Stimuleren beleidsvorming bovenschools Stimuleren nieuwe ICC-cursus en aanstellen 2e ICC-er op iedere school Aanbevelingen aan aanbieders Verdiep je in waar scholen mee bezig zijn en waar zij behoefte aan hebben Volg de ICC-cursus of andere scholingen die door Cube worden aangeboden Ga in op de vraag van de scholen Profileer jezelf, maak duidelijk wat jij nog meer voor scholen kunt betekenen Biedt ook teamactiviteiten aan: dit is een goede stimulans voor het draagvlak!! Aanbevelingen aan gemeente Gemeentegelden voor kunst en cultuur structureel maken. Momenteel kan Bernheze zich laten voorstaan op een levende, bruisende cultuureducatie voor alle kinderen in Bernheze. Scholen kunnen kwalitatief goede en passende kunst en cultuur in huis halen; zowel receptief als actief. Dit is voor een deel te danken aan gemeentelijke middelen in de vorm van de Projectsubsidie onderwijs. De bijdrage van 12,15 per leerling kan geheel of gedeeltelijk besteed worden aan kunst en cultuur. Dit biedt volop meerwaarde. Blijvende ondersteuning van Cube: zij fungeert als grote voortrekker en steun en toeverlaat voor de scholen Kwaliteitsniveau binnen de school blijven stimuleren, o.a. door meer professionals, onder andere combinatiedocenten cultuur in de school mogelijk te maken en de kwaliteit van de Ateliers te verhogen Kunst- en kwaliteitsgehalte verhogen van amateur-instanties in de directe omgeving, zoals: Stichting de Eijnderic en de verschillende Harmonie/ Fanfares en anderen. -20-

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE Keizersgrach T 020-6 info@mocca-amsterdam.nl Factsheet Basispakket, Overgangsregeling Kunstkijkuren en de Cultuurbus Amsterdam Juli 2014 Inhoud Het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie 2 MoccaAcademie

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Bron: De duizendpoot onder de loep / P. van der Zant, 2009 Cultuurnetwerk Nederland voert in opdracht van het ministerie van OCW een vierjarig project (2009-2012) uit met als

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

Het beleidsplan cultuureducatie

Het beleidsplan cultuureducatie Het beleidsplan cultuureducatie Beleidsplannen voor cultuureducatie kunnen variëren van 1 A4 tot een compleet beleidsplan. Belangrijk hierbij is dat het cultuureducatiebeleid onderdeel is van het schoolplan.

Nadere informatie

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs Bijlage 2 Aanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit in het Primair Onderwijs 2013 2016 Opgesteld door Cultura in samenwerking met de en besproken met Fonds Cultuurparticipatie. Lokale Situatie en context

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker 2013-2014 Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs *54. De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging gebruiken om er gevoelens en ervaringen

Nadere informatie

Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael.

Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael. 01-2008 Pagina 1 van 6 Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael. Visie Samen leren - samen groeien, waarin ontmoeting tussen jong en oud,

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Convenant Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Het Basispakket Cultuureducatie: Biedt een kader voor het invullen van de landelijke kerndoelen voor cultuur educatie

Nadere informatie

CKE koers 2014. van care naar share. Eindhoven, september 2011

CKE koers 2014. van care naar share. Eindhoven, september 2011 CKE koers 214 van care naar share Eindhoven, september 211 Doelstellingen CKE heeft in mei deze verkenning gestart naar aanleiding van de druk op het subsidie en de wens adequaat in te kunnen spelen op

Nadere informatie

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Onderzoeksafdeling Cedin Lianne Bleker Bernadet de Jager In opdracht van Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Resultaten 5 2.1

Nadere informatie

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID Aanleiding: Scholen in de regio hebben geen behoefte aan een verruiming van het aanbod, maar aan het inzichtelijk maken van het aanbod en de keuzemogelijkheden,

Nadere informatie

Cultuureducatie, geen vak apart

Cultuureducatie, geen vak apart Cultuureducatie, geen vak apart Uitvoeringsplan Theo Thijssen Inleiding Op Educatief Centrum Theo Thijssen wordt gewerkt aan een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van 0-13 jaar. Het ondernemend leren

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Cultuur op school; een hele kunst

Cultuur op school; een hele kunst G:\Beleid & Regelingen\Beleid\Cultuur op school een hele kunst.doccultuur op school; een hele kunst - 1 - ONDERWIJSPR PR1MAIR Openbaar Primair Onderwijs Krimpenerwaard, Montfoort & Oudewater Cultuur op

Nadere informatie

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format In deze paragraaf wordt een format beschreven dat de Drentse basisscholen kunnen hanteren bij het aanvragen van subsidie Cultuureducatie met kwaliteit 2013-2016

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Cultuureducatie in het PO en SO

Cultuureducatie in het PO en SO Cultuureducatie in het PO en SO 04-10-2015/JD Inhoud Introductie 1. PR8cultuurprogramma 2. Expertisecentrum Kunst en Scholen 3. Cultuureducatie met Kwaliteit 4. Aanvullende educatieve projecten Introductie

Nadere informatie

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016 O ONDERWIJS Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Beste mensen, Ik ben verheugd u de Cultuurlijn 2015-2016 aan te mogen bieden. Cultuureducatie is één van

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2014-2015

Cultuurbeleidsplan 2014-2015 Cultuurbeleidsplan 2014-2015 Basisschool Beppino Sarto St.Petrus Canisiuslaan 47 5645 GC Eindhoven 1 Inhoudsopgave 1 Visie op cultuureducatie in de school 2 Cultuureducatie in de school 3 Samenwerking

Nadere informatie

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Cultuuronderwijs op zijn Haags Met het project Cultuuronderwijs op zijn Haags (COH) zorgen

Nadere informatie

Is dat niet...???? Snel doen!

Is dat niet...???? Snel doen! Is dat niet...???? Of misschien bent u zelf wel degene die te zien is in de fotovoorstelling die Cube gemaakt heeft bij haar jaarverslag. Deze fotovoorstelling laat zien welke kunsten cultuureducatieve

Nadere informatie

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7.

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7. Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool 1. Definitie 2. Visie 3. Doelen 4. Werkvormen 5. Leerlijnen 6. Materialen 7. Rapportage 8. Budget 9. Evaluatie en bijstelling 10. Leerlijn drama Voorwoord

Nadere informatie

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Onderwijs

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Onderwijs Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Onderwijs Inleiding De MoccaAcademie biedt iedereen die werkzaam is in cultuureducatie in Amsterdam de mogelijkheden om zich verder

Nadere informatie

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Dario Fo, ondernemers in de kunst Poeldijk, 13 december 2012 Inleiding Op de vraag van de gezamenlijke basisscholen uit De Lier voor een

Nadere informatie

Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen

Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen 12 november 2014 Speciaal M voor erfgoedinstellingen CCA in Amsterdam organiseerde de MoccaAcademie op 12 november een netwerkbijeenkomst. In een eerder verstuurde

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN CMK SCHIJNDEL Juni 2015

STAND VAN ZAKEN CMK SCHIJNDEL Juni 2015 STAND VAN ZAKEN CMK SCHIJNDEL Juni 2015 De Beemd Done Assement - Done Ambitiegesprek Kaders aanbrengen in bestaande vaardigheden waardoor er meer lijn ontstaat, waar binnen alle aandacht voor bewustzijn

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk?

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? www.kunstedu.nl info@kunstedu.nl 06 11322235 www.kunstedu.nl Cultuureducatie denkkader: VISIE verankering cultuurmenu verankering cultuurmenu

Nadere informatie

kultueredukaasje mei kwaliteit programma 2015-2016 Inspiratieprojecten en deskundigheidsbevordering voor leerkrachten

kultueredukaasje mei kwaliteit programma 2015-2016 Inspiratieprojecten en deskundigheidsbevordering voor leerkrachten kultueredukaasje mei kwaliteit programma 2015-2016 Inspiratieprojecten en deskundigheidsbevordering voor leerkrachten 1 Wy Dûnsje KEK! staat voor Kultueredukaasje mei kwaliteit. Dat is de verzamelnaam

Nadere informatie

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF Uitgewerkt door: Thijs Oud kunst- en cultuurcoördinator Kunst & COO Langezwaag, juni 2011 KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF De opdracht voor Kunst & COO INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Inkoop van buitenschoolse cultuureducatie seizoen 2015/2016 - Rondom de (brede) school - Popmuziek - Dans - Beeldende Kunst Visie, uitgangspunten en

Inkoop van buitenschoolse cultuureducatie seizoen 2015/2016 - Rondom de (brede) school - Popmuziek - Dans - Beeldende Kunst Visie, uitgangspunten en Inkoop van buitenschoolse cultuureducatie seizoen 2015/2016 - Rondom de (brede) school - Popmuziek - Dans - Beeldende Kunst Visie, uitgangspunten en voorwaarden December 2014 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Visie

Nadere informatie

Colofon. Cube Dian Langenhuijzen, coördinator De Misse 2, 5384 BZ in Heesch www.cubebernheze.nl

Colofon. Cube Dian Langenhuijzen, coördinator De Misse 2, 5384 BZ in Heesch www.cubebernheze.nl Colofon Cube Dian Langenhuijzen, coördinator De Misse 2, 5384 BZ in Heesch www.cubebernheze.nl Tekstopmaak Anita van Wanrooij, AVW productie Illustratie en opmaak Jannemeis Snels, Studio Vliegwerk Oplage

Nadere informatie

EtuConsult. cursus Cultuur en Creativiteit. Voor pedagogisch medewerkers

EtuConsult. cursus Cultuur en Creativiteit. Voor pedagogisch medewerkers EtuConsult cursus Cultuur en Creativiteit in de BSO Voor pedagogisch medewerkers Cultuureducatie is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Daarom bieden steeds meer bso s culturele activiteiten

Nadere informatie

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Monitor Cultuureducatie 2010 KPC Groep Ria Timmermans VOORWOORD In deze publicatie worden de resultaten van de derde provinciale

Nadere informatie

Kunstschool Boxtel. Inleiding

Kunstschool Boxtel. Inleiding Kunstschool Boxtel Inleiding In dit beknopte scenario wordt een kleine duurzame organisatie voor cultuureducatie in de gemeente Boxtel omschreven; Kunstschool Boxtel. Kunst- en cultuureducatie stimuleert,

Nadere informatie

BELEIDSPLAN 2011-2012. Stichting De Burght CT&W

BELEIDSPLAN 2011-2012. Stichting De Burght CT&W BELEIDSPLAN 2011-2012 Stichting De Burght CT&W 2 Inhoudsopgave pagina Voorwoord 3 Inleiding 3 Visie en doelstelling 4 Beleid en bestedingen 6 Fondsenwerving en financieel beheer 8 Nawoord 9 3 Voorwoord

Nadere informatie

Gemeente Dalfsen, Cultuureducatie Projectplan Buitenschoolse activiteiten 2010-2013

Gemeente Dalfsen, Cultuureducatie Projectplan Buitenschoolse activiteiten 2010-2013 Gemeente Dalfsen, Cultuureducatie Projectplan Buitenschoolse activiteiten 2010-2013 Inleiding De gemeente Dalfsen wil voor haar jonge inwoners een cultureel en kunstzinnig klimaat scheppen waarin zoveel

Nadere informatie

Interne. Coördinator. Cultuurdeducatie

Interne. Coördinator. Cultuurdeducatie Curriculum voor de cursus Interne Coördinator Cultuurdeducatie Voorwoord 1 Algemeen 2 Praktische gegevens 2.1 het programma 2.2 organisatie van de cursus 3 Beschrijving van de cursus 3.Enkele uitgangspunten

Nadere informatie

Beleidsplan Cultuureducatie Basisonderwijs Gemeente Mill en Sint Hubert Periode 2014-2017

Beleidsplan Cultuureducatie Basisonderwijs Gemeente Mill en Sint Hubert Periode 2014-2017 Beleidsplan Cultuureducatie Basisonderwijs Gemeente Mill en Sint Hubert Periode 2014-2017 Datum rapport: 25 nov 2014 Opgesteld door Yvette van Rijswick, Stichting Doejemee Inleiding De Werkgroep Cultuureducatie

Nadere informatie

Cube: een jaar lang premières Jaarverslag 2007

Cube: een jaar lang premières Jaarverslag 2007 Cube: een jaar lang premières Jaarverslag 2007 Inhoudsopgave: Voorwoord - 1 Korte geschiedenis - 1 Activiteiten Cube in 2007-2 Contact: CUBE Bernheze De Misse 2 5384 BZ HEESCH 06-108 94 663 info@cubebernheze.nl

Nadere informatie

April Plan cultuureducatie schooljaar

April Plan cultuureducatie schooljaar April 2015 Plan cultuureducatie schooljaar 2015-2016 Gemeente Heusden, april 2015 Inleiding Beste schoolleiders en ICC-ers, Naar aanleiding van het Trefpunt Café d.d. 16-04-2015 willen wij graag een aantal

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 12 25 maart 2015

NIEUWSBRIEF 12 25 maart 2015 TRAININGEN (WERK)BIJEENKOMSTEN CONFERENTIES projectplan nieuwe scholen Op 11 maart zijn de icc-ers van de tweede tranche scholen onder leiding van Iris van der Kamp aan de slag gegaan met hun projectplan.

Nadere informatie

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Algemeen De cursus bestaat uit drie maal twee dagdelen en een terugkomdag van één of twee dagdelen. Tussen de cursusdagen zitten gemiddeld vier weken. In deze periode

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool.

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed Het KunstKabinet & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Kunst- en erfgoededucatie Kunstzinnige

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland

Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland November 2014 Bureau ART Peter van der Zant Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland Samenvatting en conclusies FleCk, Expertisecentrum

Nadere informatie

De Bibliotheek Op School. Pilotproject

De Bibliotheek Op School. Pilotproject De Bibliotheek Op School Pilotproject Bibliotheek Hilversum April 2012 Aanbeveling Jacques Vriens (was directeur basisonderwijs, is nu fulltime kinderboekenschrijver) Leeservaring opdoen is een van de

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus!

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Kunst- en erfgoededucatie

Nadere informatie

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek - Staat talentherkenning en ontwikkeling bij u op school de komende jaren op de agenda? - Wilt u een rijke

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017 Beleidsspeerpunt Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen en wie Cultuureducatie Meer kinderen maken kennis met amateurkunst/ kunsteducatie en worden lid van een amateurkunstvereniging Verbetering

Nadere informatie

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars Inleiding De MoccaAcademie biedt iedereen die werkzaam is in de mogelijkheden om zich verder

Nadere informatie

Basisschool De Ontdekkingsreis, Doorn

Basisschool De Ontdekkingsreis, Doorn Basisschool De Ontdekkingsreis, Doorn Beschrijving van het arrangement voor talentontwikkeling Basisschool De Ontdekkingsreis werd tien jaar geleden opgericht als vernieuwingsschool en telt ongeveer 90

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

SAMEN VOOR GEZOND DE KRENTENMIK HET SPECTRUM HET SPECTRUM. Integraal kindcentrum voor onderwijs en opvang. Hofsingel Wilhelminastraat Boslaan

SAMEN VOOR GEZOND DE KRENTENMIK HET SPECTRUM HET SPECTRUM. Integraal kindcentrum voor onderwijs en opvang. Hofsingel Wilhelminastraat Boslaan SAMEN VOOR GEZOND DE KRENTENMIK HET SPECTRUM HET SPECTRUM Hofsingel Wilhelminastraat Boslaan Integraal kindcentrum voor onderwijs en opvang Welkom OP Het Spectrum Elkaar de ruimte geven, SAMEN leren, SAMEN

Nadere informatie

kultueredukaasje mei kwaliteit programma 2016-2017 Inspiratieprojecten en deskundigheidsbevordering voor leerkrachten

kultueredukaasje mei kwaliteit programma 2016-2017 Inspiratieprojecten en deskundigheidsbevordering voor leerkrachten kultueredukaasje mei kwaliteit programma 2016-2017 Inspiratieprojecten en deskundigheidsbevordering voor leerkrachten 1 Wy Dûnsje Inspiratiecursus voor leerkrachten uit het primair onderwijs. Ontdek in

Nadere informatie

Cultuurplan basisschool De Regenboog

Cultuurplan basisschool De Regenboog Cultuurplan basisschool De Regenboog (2015-2016) Dukdalf 28 3961 LA Wijk bij Duurstede 1 Dit beleidsplan omvat de volgende punten: Wat is onze visie op cultuur? Wat willen we dit jaar veranderen? Hoe pakken

Nadere informatie

De lerende Overblijf Medewerker

De lerende Overblijf Medewerker Whitepaper tussenschoolse opvang Overblijf Academie Maart 2014 Inleiding Deze whitepaper is bedoeld voor schoolleiders, directies en besturen in het primair onderwijs in Nederland die willen weten hoe

Nadere informatie

GEMEENTE VA LKEN SWAARD

GEMEENTE VA LKEN SWAARD V GEMEENTE VA LKEN SWAARD de Hofnar 15 Postbus 10100 5550 GA Valkenswaard Telefoon (040) 208 34 44 Telefax (040) 204 58 90 Kenmerk: Onderwerp: 13uit02688 Cultuurcoaches Behandeld door: L.J. Janssen, telefoonnummer:

Nadere informatie

Rekeningnummer: BNG, 285001787 Ten name van: Gemeente Delft / Erfgoed Delft Plaats: Delft

Rekeningnummer: BNG, 285001787 Ten name van: Gemeente Delft / Erfgoed Delft Plaats: Delft Aanvraag ICC-stimuleringsregeling 2012 De school: Naam school: OBS De Eglantier Voorhof Contactpersoon m.b.t dit project: Daniëlle Kunz Adres school: I.B-Bakkerstraat 2, 2624 NX Delft Telefoon: 015-2564208

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten OPEN ACADEMIE LINGEWAARD De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten Kunst en cultuur zijn essentieel om ons staande te houden BEELDENDE KUNST THEATER FOTO/VIDEO D A N S M U Z I E K Lingewaard,

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle groepen 9 3 Kunsteducatieproject voor

Nadere informatie

Nieuwsbrief CultuurlinC

Nieuwsbrief CultuurlinC Juli 2010 Nummer 12 Nieuwsbrief CultuurlinC In deze nieuwsbrief Bijna vakantie! Uitbreiding CultuurlinC Gratis scholingstrajecten Activiteiten Nieuw aanbod Kort nieuws Agenda Bijna vakantie! Op alle scholen

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Voor alle kinderen in Amsterdam Een gemeenschappelijke visie

Nadere informatie

Strategisch beleid 2015-2019 Het proces

Strategisch beleid 2015-2019 Het proces Strategisch beleid 2015-2019 Het proces Beleidsjaar 14-15 we maken de balans op Missie en kernwaarden/uitgangspunten Dit zijn wij, hier staan we voor Nadere analyse Wat gaat goed, wat pakken we aan Wat

Nadere informatie

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013 Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur Gemeente Oss. December 2013 1 INLEIDING Waarom is het burgerpanel gevraagd naar haar mening over Kunst en Cultuur? De gemeente bezuinigt op

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan. RKBS Vredeburg Onderwijs door Vriendelijkheid, Veiligheid en Vertrouwen

Cultuurbeleidsplan. RKBS Vredeburg Onderwijs door Vriendelijkheid, Veiligheid en Vertrouwen Cultuurbeleidsplan RKBS Vredeburg Onderwijs door Vriendelijkheid, Veiligheid en Vertrouwen 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Doel van het beleidsplan... 3 1.2 Inhoud van het beleidsplan... 4 1.3 Onze

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014)

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014) RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4426490 Aan : Gemeenteraad Datum : 5 juli 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg/ C. van Eijk Programma : 9. Cultureel klimaat

Nadere informatie

1 Inleiding... 3. 2 Wat is cultuureducatie?... 3. 3 Doelen cultuureducatie... 3. 4 Visie en uitgangspunten... 4. 5 Inhoud cultuurbeleidsplan...

1 Inleiding... 3. 2 Wat is cultuureducatie?... 3. 3 Doelen cultuureducatie... 3. 4 Visie en uitgangspunten... 4. 5 Inhoud cultuurbeleidsplan... Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Wat is cultuureducatie?... 3 3 Doelen cultuureducatie... 3 4 Visie en uitgangspunten... 4 5 Inhoud cultuurbeleidsplan... 4 5.1. Cultuuraanbod... 4 5.2. Kunstmenu... 4 5.3. Culturele

Nadere informatie

DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG

DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG INLEIDING Aanleiding voor de herijking van de Kunst- en Cultuur koers per 1-8-2014 Aanleiding voor het herschrijven van de visie op kunst- en cultuureducatie

Nadere informatie

1. Visie op cultuureducatie... 1. 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4. 3. Culturele activiteiten buiten de programmering...

1. Visie op cultuureducatie... 1. 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4. 3. Culturele activiteiten buiten de programmering... Inhoud 1. Visie op cultuureducatie... 1 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4 3. Culturele activiteiten buiten de programmering... 5 4. De volgende culturele instellingen leveren een bijdrage

Nadere informatie

Leren van gisteren en vandaag voor de cultuureducatie van morgen

Leren van gisteren en vandaag voor de cultuureducatie van morgen NIEUWSBRIEF nummer 4, 28 januari 2014 Leren van gisteren en vandaag voor de cultuureducatie van morgen Waarom ontvangt u deze nieuwsbrief? Omdat Museumgroep Leiden, BplusC en Kunstgebouw samen met lokale

Nadere informatie

Fotograaf: Maarten van Haaff - Orkestproject Vredenburg. primair onderwijs kunst- en cultuurmenu

Fotograaf: Maarten van Haaff - Orkestproject Vredenburg. primair onderwijs kunst- en cultuurmenu Fotograaf: Maarten van Haaff - Orkestproject Vredenburg primair onderwijs kunst- en cultuurmenu kunst en cultuur beleven Utrecht onderscheidt zich door topaanbod van kennis en cultuur. Goed cultuuronderwijs

Nadere informatie

Nieuwsbrief CultuurlinC. Huisstijl CultuurlinC

Nieuwsbrief CultuurlinC. Huisstijl CultuurlinC Januari 2008 Jaargang 2, nummer 2 Nieuwsbrief CultuurlinC In deze nieuwsbrief Stagière Huisstijl De CultuurlinC 2008 Project Jet en Jan Uit de praktijk: Molenproject Nieuwe ICC-ers Dingen uit de oorlog

Nadere informatie

De Cultuur Loper op basisschool de Springplank in Vught

De Cultuur Loper op basisschool de Springplank in Vught De Cultuur Loper op basisschool de Springplank in Vught Als onderdeel van de monitoring van De Cultuur Loper heeft KPC Groep in 2015 met 4 voorloperscholen gesprekken gevoerd. De 4 gespreksverslagen vertellen

Nadere informatie

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit Reizen in de Tijd is een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. De activiteiten gaan over de leerlingen en de plek

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

Museum De Hermitage in Amsterdam

Museum De Hermitage in Amsterdam Museum De Hermitage in Amsterdam Beschrijving van het arrangement voor talentontwikkeling Onder de naam De Hermitage voor Kinderen besteedt het museum sinds tien jaar veel aandacht aan educatie en talentontwikkeling

Nadere informatie

Impuls brede scholen, sport en cultuur Gemeente Hilvarenbeek

Impuls brede scholen, sport en cultuur Gemeente Hilvarenbeek Impuls brede scholen, sport en cultuur Gemeente Hilvarenbeek December 2011 1 1. Inleiding Op 14 december 2010 heeft het college de intentieverklaring ondertekend waarmee gemeente Hilvarenbeek per 2011

Nadere informatie

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit.

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit. SOPOH Jaarplan 2014-2018 Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit Personeel Onderwijs Organisatie Huisvesting Pr-Marketing Financiën 1 Voorwoord Stichting Openbaar Primair

Nadere informatie

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant Verstand van leren Gevoel voor mensen Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant Monitor Cultuureducatie Ria Timmermans KPC Groep VOORWOORD In deze publicatie

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Van Forum tot Universum. Visie op kunst en cultuur in Leidschendam-Voorburg

Van Forum tot Universum. Visie op kunst en cultuur in Leidschendam-Voorburg Van Forum tot Universum Visie op kunst en cultuur in Leidschendam-Voorburg 3 Leidschendam, de molens in Stompwijk. Even verderop tref je Museum Swaensteyn, theater Ludens, het Veur theater en een eindeloos

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

REGIO S. Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014

REGIO S. Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014 Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014 REGIO S Regio 1 Traject 1 Mijn terugblik Akte2: Ontwikkeling van een persoonlijk Annemarie van der reflexie-instrument van leerlingen Reijden

Nadere informatie

Inspiratie door de brede school. Pilot kunst en cultuur in de brede school van het voortgezet onderwijs 2006-2009

Inspiratie door de brede school. Pilot kunst en cultuur in de brede school van het voortgezet onderwijs 2006-2009 Inspiratie door de brede school Pilot kunst en cultuur in de brede school van het voortgezet onderwijs 2006-2009 Deelnemende scholen: CSG Calvijn Maarten Luther OSG Nieuw Zuid: Putsebocht Nova College

Nadere informatie

CULTUUREDUCATIE VOORTGEZET ONDERWIJS

CULTUUREDUCATIE VOORTGEZET ONDERWIJS CULTUUREDUCATIE VOORTGEZET ONDERWIJS WOORD VOORAF INLEIDING Cultuurstation, dé marktplaats voor cultuureducatie bestaat zes jaar. De afgelopen jaren zijn we vooral actief geweest in het verbinden van het

Nadere informatie

Cultuur-beleidsplan. februari 2012. Christiaan Huygens College. locatie Broodberglaan

Cultuur-beleidsplan. februari 2012. Christiaan Huygens College. locatie Broodberglaan Cultuur-beleidsplan februari 2012 Christiaan Huygens College locatie Broodberglaan 1. Inleiding Op het CHC Broodberglaan worden de kunstvakken Beeldend, Muziek & Drama gegeven. In de brugklassen volgen

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP)

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Met het Budget Educatie en Participatie Projecten willen de provincie Groningen en het Rijk een aantal doelstellingen bereiken. We hanteren daarbij een

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Zicht op... Cultureel erfgoed

Zicht op... Cultureel erfgoed CULTUURNETWERK_ nl Expertisecentrum cultuureducatie Zicht op... Cultureel erfgoed Deze uitgave is een oorspronkelijke uitgave van het voormalige LOKV Nederlands Instituut voor Kunsteducatie. Cultuurnetwerk

Nadere informatie

LEZEN - Kunst van Lezen

LEZEN - Kunst van Lezen LEZEN - Kunst van Lezen Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer bevat

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama -

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama - Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama - In de vaardigheidslijn drama wordt gebruik gemaakt van spelvaardigheden, verbeelden en vormgeven in een opbouwende lijn voor de groepen

Nadere informatie