Het levend maken en houden van het WBP binnen de waterschappen in acht stappen!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het levend maken en houden van het WBP binnen de waterschappen in acht stappen!"

Transcriptie

1 Gevoelde noodzaak Het levend maken en houden van het WBP binnen de waterschappen in acht stappen! Klik op de links voor de theorie en klik op de buttons bij de icoontjes voor Maar de interne communicatie kan beter [Vullen met best practices (literatuur), waterschappen en bedrijven] praktijkvoorbeelden! Successen vieren Heldere visie Lees meer Marloes van der Kamp Eva Damen Fiona Segers Jasper van Gestel José Kooi 1 Blokkades opheffen

2 Verwonder je Begin 2014 is het Waterschapstalentprogramma van start gegaan. Vanuit dit programma werken zestien trainees bij vijf deelnemende waterschappen: Schieland en de Krimpenerwaard, Hollandse Delta, Rivierenland, Rijnland en Hollands Noorderkwartier. Als nieuwkomers hebben wij ons in de eerste maanden over verschillende aspecten binnen de waterschappen kunnen verwonderen. Wat valt op? Wat is positief? Maar ook, wat is minder handig? Het voorliggende kennisdocument komt voort uit onze verwonderingen over de interne communicatie. Interne communicatie Om te beginnen zijn waterschappers hulpvaardige en betrokken mensen met hart voor de zaak. Dit bevordert de werksfeer. Echter, de interne communicatie kan beter. Niet alleen intern tussen afdelingen, maar ook van binnen naar buiten en andersom. Zo is het niet altijd duidelijk wie waar mee bezig is en waar bepaalde informatie vandaan komt. Dit kan beter. Waarom? Goede interne communicatie zorgt voor een betere werksfeer en vertrouwen, openheid en transparantie en betere resultaten. Wij vinden het dan ook belangrijk om te kijken hoe en met welke middelen de interne communicatie binnen de waterschappen kan worden verbeterd. Daarbij hebben wij het Waterbeheerprogramma (WBP), voorheen Waterbeheerplan genoemd, als casus genomen om de interne communicatie aan te pakken. Waterbeheerprogramma Het WBP is hét basis beleidsdocument voor ieder waterschap, met daarin alle plannen en maatregelen voor een termijn van zes jaar (voor meer informatie, zie de handreiking Waterbeheerplannen Unie van Waterschappen, 2014). Onze zorg is dat het WBP te weinig leeft binnen de waterschappen. Deze constatering komt voort uit onze gesprekken met verschillende WBP-planprocestrekkers, de Unie van 2

3 waterschappen, communicatiemedewerkers en andere betrokkenen. Wat valt op? Vaak is het slechts een kleine groep mensen die zich tijdelijk intensief bezighoudt met de maak van het WBP. Er zijn slechts enkele momenten waarop de hele organisatie betrokken wordt, zoals tijdens de planvorming en het officiële oplevermoment. Dit is echter niet voldoende voor het levendig houden van het WBP gedurende de hele planperiode. Het merendeel van de medewerkers is nauwelijks bekend met de inhoud en de relatie tussen het WBP en het dagelijkse werk wordt weinig gevoeld. Daarnaast raken de concreet geformuleerde doelstellingen in het WBP snel achterhaald. Over het algemeen staat het WBP dan ook te boek als een statisch document dat binnen de kortste keren op de archiefplank beland. Wij betreuren dit, omdat het WBP een totaalplan is voor iedereen. Het levendig maken en houden van het WBP binnen de waterschappen Doelstelling Het is onze doelstelling om het WBP levendig te maken en te houden binnen de waterschappen. Het WBP kan beschouwd worden als plan, maar ook als gedachtegoed. Wij richten ons vooral op het laatste. Wij streven er dus niet naar dat het WBP, zoals wij die nu kennen, na een aantal jaar nog regelmatig wordt ingezien. Het gaat om het gedachtegoed achter het WBP dat moet gaan leven en onderdeel moet worden van het doen en laten van de waterschappen. Dit kan op verschillende manieren. Het voorliggende document informeert hierover en biedt tevens inspiratiemiddelen voor eenieder die betrokken is bij het nieuwe WBP proces ( ). Leeswijzer Voor het levendig maken en houden van het WBP als gedachtegoed, hebben wij allereerst kennis geput uit de theorieën van John Kotter, Sergio Fernandez en Hal Rainey over organisatieverandering. Van hieruit zijn wij in de praktijk op zoek gegaan naar de best practices onder de waterschappen en het bedrijfsleven. Waarom bedrijven? Dit zijn organisaties die drijven op verandering. Wil je gelijk kijken welke stappen u kunt nemen? Bekijk dan de infographic op de titelpagina en klik op de icoontjes. 3

4 Informeer je De wetenschappelijke literatuur kan een bron van inspiratie zijn voor het beantwoorden van de vraag: Hoe laat ik het WBP leven binnen mijn organisatie gedurende de planperiode? Binnen de bestuurskunde hebben menig auteurs hun carrière gewaagd aan soortgelijke vragen, zo ook Kotter (1995). In het artikel Leading Change; Why transformation efforts fail, gaat Kotter dieper in op de vraag hoe een organisatieverandering tot stand komt en hoe deze verandering goed kan worden uitgevoerd. Hierin onderscheidt hij verschillende stappen, die volgens hem nodig zijn voor het doen slagen van een verandering of het tot leven laten komen van een gedachtegoed. Fernandez en Rainey (2006) voegen hier nog drie factoren aan toe, in het artikel Managing succesful organizational change in the public sector. In de onderstaande paragrafen hebben de waterschapstalenten de wetenschappelijke literatuur samengebracht tot acht overzichtelijke stappen. Deze stappen zullen worden toegelicht en zijn tevens beeldend weergegeven als iconen. Samen vormen de iconen een theoretisch model (zie de titelpagina), welke gebruikt kan bij het levendig maken en houden van het WBP. Gevoelde urgentie Stap 1: Zorg voor een gevoel van urgentie Voor het slagen van een verandering moet men zich ervan bewust zijn dat het ook echt noodzakelijk is om te veranderen, liever nu dan later. De status quo is in deze zin risicovoller dan een stap in het onbekende. Een veel gemaakte fout is het onderschatten van de moeilijkheidsgraad om mensen uit hun comfortzone te halen en mee te laten doen met de verandering. Een verandering slaagt als circa 75% van het management de noodzaak van de verandering erkent (Kotter, 1995). Ook de steun van externe partijen kan doorslaggevend zijn. Vooral wanneer je te maken hebt met tegenstrijdige belangen (Fernandez & Rainey, 2006). 4

5 Sterke coalitie Heldere visie Communicatie Stap 2: Vorm een krachtige en leidende coalitie Een verandering moet worden gedragen door een groeiende en invloedrijke groep mensen. Daarom is het belangrijk om een coalitie te vormen met een kritieke hoeveelheid mensen vanuit de gehele organisatie. De coalitie moet sterk zijn in termen van mensen met status, contacten, kennis en expertise. Gezien de coalitie ook mensen buiten het management bevat, functioneert de coalitie buiten de normale hiërarchie van de organisatie. Dit kan moeilijk zijn vanwege het ontbreken van ervaring met werken in teamverband en het ontbreken van een leider vanuit de normale lijnstructuur (Kotter, 1995). Fernandez en Rainey (2006) voegen hier aan toe dat steun en verbinding vanuit het topmanagement cruciaal zijn voor het doorvoeren van een verandering. Stap 3: Creëer een visie Een verandering moet helder kunnen worden samengevat in een visie die goed is uit te leggen plus begrijpelijk en aantrekkelijk is voor alle lagen van de organisatie. Een visie gaat verder dan een plan alleen. Het beantwoord de 'waarom'-vraag. Het draait hierbij om wat bedrijven geloven en wat hen drijft. Een veelgemaakte fout is het ontbreken van een heldere visie of een te ingewikkelde visie die niet in vijf minuten uit te leggen is (Kotter, 1995). Stap 4: Communiceer de visie Het is essentieel dat de visie via alle mogelijke kanalen en op alle mogelijke manieren telkens weer onder de aandacht wordt gebracht. Alleen op deze manier zal het gedachtegoed gaan leven en zullen mensen hun houding en gedrag veranderen. Hierbij draait het niet alleen om verbale communicatie. Ook het handelen van sleutelfiguren is op dit punt belangrijk. Wordt er echter gecommuniceerd op manier X en gehandeld op manier Y, dan kan de sfeer omslaan en loopt het veranderingsproces gevaar (Kotter, 1995). 5

6 Blokkades opheffen Tussentijdse doelen Successen vieren Verankering patronen Stap 5: Machtig anderen zodat ze kunnen handelen naar de visie Blokkades voor het uitvoeren van een verandering dienen te worden opgeheven, zodat men wordt gestimuleerd om in lijn met het gedachtegoed te werken. Zo moet er ruimte zijn voor onconventionele ideeën en het nemen van risico's (Kotter, 1995). Ook moeten hulpbronnen beschikbaar worden gesteld, zoals tijd en geld, voor educatie en communicatie, innovatie enzovoort (Fernandez & Rainey, 2006). Het ontbreken van deze aspecten kan leiden tot blokkades die het veranderproces kunnen schaden. Stap 6: Zorg voor korte termijn doelen Volgens Kotter (1995) is het belangrijk om haalbare en zichtbare tussentijdse doelen te creëren voor een verandertraject, zodat mensen minder snel gedemotiveerd raken en minder weerstand bieden. Daarnaast is het ook van belang om mensen te belonen voor het behalen van de tussentijdse doelen. Stap 7: Consolideer verbeteringen en produceer meer verandering Door de behaalde resultaten te etaleren creëer je draagvlak. Gebruik de successen om de verandering verder vorm te geven en het verandertraject te versnellen. Een veelgemaakte fout is dat er te snel wordt gepredikt dat een verandering succesvol is afgerond. Als dit in de praktijk niet het geval is, kunnen invloedrijke krachten van de 'oude garde' het roer weer overnemen en de verandering alsnog hinderen (Kotter, 1995). Stap 8: Institutionaliseer de nieuwe benaderingen De laatste stap is het samenbrengen en verankeren van de bovenstaande stappen binnen de organisatie. Door nieuwe patronen in de dagelijkse werkzaamheden te incorporeren kan de verandering beter gronden en is de kans kleiner dat de verandering wordt teruggedraaid (Kotter, 1995). 6

7 Het Waterbeheerprogramma herbekeken De bovenstaande stappen bieden handvatten om het gedachtegoed van het WBP levendig te maken en te houden. Daarnaast kunnen de stappen worden gebruikt om de knelpunten uit het vorige en huidige WBP proces te analyseren. Zo zou bijvoorbeeld geconcludeerd kunnen worden dat er tijdens de planvormingsfase vooral wordt ingezet op de eerste drie stappen (gevoelde urgentie, sterke coalitie en heldere visie), maar dat er vervolgens niet altijd wordt doorgepakt als het gaat om communicatie, blokkades opheffen, tussentijdse doelen, successen vieren en de verankering van deze patronen. Ook bij de eerste drie stappen zijn verbeteringen mogelijk, alles begint immers met het creëren van een gevoelde urgentie. Vaak is er wel sprake van een heldere visie, maar vervolgens ontbreekt een sterke coalitie binnen alle lagen van de organisatie om voor verbinding te zorgen. In het volgende hoofdstuk worden inspiratiemiddelen geboden die kunnen helpen bij het maken van een verdiepingsslag. 7

8 Inspireer je Met de theorie uit het vorige hoofdstuk op zak, zijn wij in de praktijk op zoek gegaan naar de best practices onder de waterschappen en het bedrijfsleven. Deze best practices bieden inspiratie en dienen tevens als praktijkvoorbeelden voor het uitvoeren van de acht stappen die nodig zijn voor het slagen van een verandering. Waarom de waterschappen? Ons is duidelijk geworden dat de waterschappen voor de volgende planperiode ( ) veelal op zoek naar een vernieuwde aanpak. Zo is men meer en meer gaan denken in de richting van een dynamisch en interactief WBP. Op dit punt wordt het klassieke beeld van het WBP aan de kaak gesteld en wordt van binnenuit inspiratie geboden voor het levendig maken en houden van het WBP gedachtegoed. Toch willen wij ook verder kijken dan de ambtelijke wereld en inspiratie halen uit (commerciële) organisaties die juist drijven op verandering. Vanuit deze achtergrond hebben wij ook naar inspiratie gezocht bij bedrijven als Shell, General Electrics en Triodos. In dit hoofdstuk zijn de acht stappen opgesomd en verbeeld, met daaronder de best practices. Let wel: in de praktijk kunnen de best practices onder meerdere stappen vallen. Stap 1: Gevoelde urgentie Bij een geslaagde verandering is men bewust van de noodzaak om te veranderen, liever nu dan later. Ook de steun van externe partijen kan hierbij doorslaggevend zijn. Bouwen met de omgeving Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Het WBP wordt bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) het 'Waterprogramma' genoemd en is gekoppeld aan de Deltavisie, de regionale uitwerking van het Deltaprogramma. Met deze term wordt afstand genomen van de meer beleidsmatige, traditionele notie van het 'waterbeheerplan' en wordt de suggestie gewekt dat er meer beweging in het programma zit. Behalve de naam, is het WBP van HHNK ook opvallend te noemen, omdat ze hier hard trekken aan samenwerkingsmogelijkheden. Via 8

9 zogenaamde bouwstenen hebben alle mogelijke partijen in de omgeving (in totaal 70) onderwerpen kunnen aandragen die zij belangrijk vinden. Op deze manier wordt er gewerkt aan een integraal en thema-overstijgend programma met draagvlak en eigenaarschap. Dit brengt tegelijkertijd interne veranderingen met zich mee. Zo zal het lastiger zijn voor het bestuur om de inhoud van de bouwstenen te tarten, wanneer de omgeving reeds tot een consensus is gekomen. Ook de manier waarop de bouwstenen verder worden uitgewerkt, staat nog niet helemaal vast. Het draait hier om een leerproces waarvan de uitkomsten nog niet zijn vastgelegd, maar men staat in ieder geval wel open voor nieuwe kansen en mogelijkheden. Effectgericht denken Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Bij HHNK wordt de noodzaak van dit WBP proces gevoeld door de invoering van het effectgericht denken. Prestaties worden gekoppeld aan het maatschappelijk effect waar HHNK aan bijdraagt. Daarnaast zijn zogenaamde effect- en prestatiehouders benoemd. Door de verantwoordelijkheid van een bepaalde taak of opgave bij één persoon neer te leggen, wordt de noodzaak bij die persoon gevoeld en krijgt de persoon ook erkenning als de taak/opgave succesvol is uitgevoerd. Dit principe kan ook bijdragen aan een sterke coalitie. Ook klimaatverandering is een belangrijk onderwerp dat bijdraagt aan een groeiend gevoel van urgentie. Daarbij beseft men zich dat dit een onderwerp is dat de waterschappen niet alleen kunnen aanpakken. Dit probleem vraagt om samenwerking en een externe coalitie. Maatschappelijke belangen als uitgangspunt General Electrics De gevoelde noodzaak tot verandering ligt bij General Electrics (GE) diep verankerd in de visie van het bedrijf, waarbij men sterk gelooft in de kracht van vooruitgang en innovatie. Vooruitgang is hier een doel op zich, een noodzakelijk goed, niet alleen voor het verbeteren van de onderneming, maar ook voor de bouw van een betere wereld (GE, n.d.): 9

10 People love our Company because they are committed to the interesting and impactful work they do. They stay because they work with other great people. And this team is committed to solving the challenges of today s complex global business environment (Annual Report, 2013). Producten en diensten worden gekoppeld aan maatschappelijke problemen en uitdagingen, waardoor de noodzaak beter wordt gevoeld en leidt tot verandering. Burgerpanel Gemeente Almelo, Enschede en Hengelo De gemeenten Almelo, Enschede en Hengelo maken gebruik van een burgerpanel. Een burgerpanel kan omschreven worden als een min of meer vaste groep inwoners die op regelmatige basis worden uitgenodigd om een vragenlijst in te vullen over verschillende (actuele) onderwerpen. Vaak kan een burgerpanel digitaal reageren op gemeentelijke voorstellen, ideeën, dromen enzovoort. Via een burgerpanel worden bewoners betrokken bij de vorming van gemeentelijk beleid. Tevens test een gemeente of er draagvlak is voor een verandering. Een burgerpanel kan op een snelle en efficiënte manier worden ingezet. Denk mee met Rijnland Hoogheemraadschap van Rijnland Het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft een online campagne ( Denk mee met Rijnland ) georganiseerd. Middels deze campagne heeft het hoogheemraadschap de bewoners opgeroepen om mee te denken en mee te discussiëren op een online platform (klik hier voor meer informatie). De onderwerpen die hier zijn besproken, betreffen bijvoorbeeld nieuwe soorten oplossingen en een andere aanpak van waterbeheer in Nederland. De verschillende ideeën van het platform zijn samengevat en dienen als input voor het WBP. Tevens is naar aanleiding van de campagne een conferentie gehouden (zie Stap 7: Successen vieren) (Rijnland, januari 2014). 10

11 Integraal WBP Waterschap Scheldestromen Het Waterschap Scheldestromen gebruikt het WBP proces om bepaalde opgaven integraal te bekijken. Het waterschap heeft in de afgelopen jaren verschillende strategieën en programma s ontwikkeld die in het WBP samenkomen. De meerwaarde van het WBP en daarmee de noodzaak, worden door de integrale benadering beter ingezien en gevoeld. Stap 2: Sterke coalitie Een verandering moet worden gedragen door een groeiende en invloedrijke groep mensen. Ook steun vanuit het management is daarbij cruciaal. CEO als boegbeeld van het gedachtegoed Triodos De Triodosbank heeft een afwijkende visie/missie, namelijk het realiseren van een maximale duurzaamheid in plaats van een maximale winst. Deze visie wordt intrinsiek door het personeel gedeeld en via meerdere kanalen naar buiten (de buitenwereld) en binnen (de organisatie) gecommuniceerd. CEO Peter Blom staat achter de visie en vervult tevens een trekkersrol om de visie uit te dragen. Zijn standpunten zijn helder beschreven in het boek het nieuwe bankieren van Tobias Reijngoud. Hij vertoont goed leiderschap in relatie tot de visie. Vaststellen WBP door oud/nieuw bestuur Verschilt per waterschap In maart 2015 worden de waterschapsverkiezingen gehouden. Het WBP kan dus door het nieuwe of het oude bestuur worden vastgesteld. Waterschappen maken op basis van ervaringen uit het verleden verschillende keuzes. Beide keuzes hebben risico's en mogelijke voor- en nadelen. Als je het WBP door het nieuwe bestuur laat vaststellen loop je als ambtelijke organisatie het risico dat je op het laatste moment onderdelen van het WBP moet aanpassen. Als je dit daarentegen door het oude bestuur laat doen, heb je minder kans op achterstand. Wel loop je het risico dat het nieuwe bestuur zich 11

12 niet verbonden voelt met het WBP. Het laten vaststellen van het WBP door het nieuwe bestuur kan dus voor meer draagvlak zorgen. WBP ambassadeurs Waterschap de Stichtse Rijnlanden Bij het waterschap de Stichtse Rijnlanden zijn ambassadeurs aangesteld die de doelstellingen van het WBP uitdragen, waardoor er een sterkere coalitie binnen het waterschap ontstaat. Stap 3: Heldere visie Een verandering moet helder samengevat kunnen worden in een visie, die begrijpelijk, uitlegbaar en aantrekkelijk is voor alle lagen van de organisatie. Doelenboom Hoogheemraadschap van Rijnland Veel waterschappen werken in hun WBP proces met een doelenboom om op een korte en krachtige manier de verbinding te leggen tussen de doelen en maatregelen uit het WBP en de dagelijkse werkzaamheden. In het geval van het Hoogheemraadschap van Rijnland worden de gewenste maatschappelijke effecten gekoppeld aan strategische doelen (thema s), tactische doelen (instrumenten) en activiteiten (actief beheer, passief beheer, verbeterprogramma s). De doelenboom maakt een vertaalslag tussen beleid en praktijk en maakt de bewegingsruimte van een waterschap in een aantal stappen inzichtelijk. De doelenboom draagt bij aan een gezamenlijke taal, die eenduidigheid te weeg brengt naar binnen en naar buiten. Dit is belangrijk, want in de praktijk worden er niet altijd eenduidige definities gehanteerd. Ook opvallend is dat, hoewel alle waterschappen min of meer dezelfde maatschappelijke effecten nastreven, de onderverdeling in taakvelden behoorlijk kan verschillen. Door het opstellen van de zogenaamde beleidshuizen wordt dit goed inzichtelijk gemaakt. In een beleidshuis wordt al het beleid van een waterschap onderverdeeld naar een bepaald abstractieniveau en thema. De Unie van Waterschappen stimuleert een discussie rondom beleidsafstemming, zodat er een betere verbinding tussen de waterschappen ontstaat. 12

13 Deltavisie Hollands Noorderkwartier Hollands Noorderkwartier heeft samen met andere partijen in 2009 de Deltavisie opgesteld. Aanleiding voor de Deltavisie is onder andere het besef dat HHNK de problemen rondom klimaatverandering niet alleen kan oplossen maar het samen met de omgeving moet aanpakken. Er is daarom vanaf het begin samengewerkt aan het opstellen van de visie. Het is een echte lange-termijn visie; er is ver in de toekomst gekeken en nagedacht over dilemma's die komen. De Deltavisie vormt het kader voor alle werkzaamheden binnen HHNK. Het Waterplan (WBP5) is opnieuw met de omgeving en in lijn met de Deltavisie opgesteld. Ook Delfland heeft nu een vergezichtenvisie, geïnspireerd op de Deltavisie. Filmpje missie, visie en strategie WonenCentraal Alphen aan den Rijn Wooncorporatie WonenCentraal in Alphen aan den Rijn ondersteunt mensen bij het vinden van een woonplek. In februari 2012 heeft WonenCentraal haar missie, visie en strategie helder samengevat in een Youtube filmpje. Het filmpje is aantrekkelijk en laagdrempelig. Klik hier om het filmpje te zien. Visie en toekomstscenario s Shell Voor Shell gaat een visie verder dan een korte-termijn plan. Voormalig president-directeur Rein Willems onderstreept het belang van een duidelijke visie en een duidelijke strategie: Alleen met een duidelijke visie kun je de juiste accenten leggen, krijg je richting en kun je komen tot selectieve investeringen (Sloetjes & Kamsteeg,n.d.). Dit hangt samen met de scenariovorming, waarmee Shell nadenkt over mogelijke veranderingen in de toekomst: inspirerende scenario's en worst-case scenario's. Door na te denken over situaties waar Shell mogelijk mee te maken krijgt, bereid Shell zich voor op de toekomst en op onverwachte gebeurtenissen. 13

14 Kernwaarden en stelregels Shell Naast een duidelijke visie heeft Shell 8 regels die voor alle activiteiten gelden en toepasbaar zijn op de gehele organisatie. De regels hebben de tand des tijd tot nu toe goed doorstaan: het document bestaat sinds 1976 en is sinds die tijd nauwelijks gewijzigd. De Stelregels zijn gebaseerd op onze kernwaarden van oprechtheid, integriteit en respect voor mensen. Ook geven de regels aan hoe wij werken aan vertrouwen en openheid, teamwerk en professionalisme en trots kunnen zijn op onze prestaties (Shell, n.d.). Het koesteren van bedrijfswaarden en het trots kunnen zijn op prestaties hangt ook samen met Stap 7: Successen vieren. Stap 4: Communicatie Het is essentieel dat de visie via alle mogelijke kanalen en op alle mogelijke manieren telkens weer onder de aandacht wordt gebracht. Nieuwe digitale media General Electrics Om de interne communicatie te bevorderen maakt GE gebruik van verschillende nieuwe digitale media, zoals interne portals, blogs, sociale netwerken en apps (Facebook, Instagram, Tumblr, Pinterest, Twitter, Youtube, Google, Linkedin). Daarbij hanteren ze social media guidelines die bijdragen aan de veiligheid en effectiviteit van deze snelle vorm van communicatie. Ook wordt veel gebruik gemaakt van visualiseringen, in de vorm van infographics. GE adviseert een communicatiestijl te kiezen die past bij de organisatiestructuur en cultuur. Het gebruik van social media is bijvoorbeeld minder toepasselijk voor een top-down communicatiestijl. De communicatiestijl moet tevens aansluiten bij de manier van werken van de medewerkers. Het is hoe dan ook belangrijk om berichten af te stemmen op het type werknemer en om een zender te kiezen die past bij het gewicht van een bericht (GE, 2012). 14

15 Kleurrijke symbolen en herkenbare gezichten Waterleiding Maatschappij Limburg Een aantrekkelijke en interactieve vormgeving kan bijdragen aan een goede communicatie en kan er tevens voor zorgen dat een WBP gaat leven. Zo kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van terugkerende vormen, kleuren en symbolen. Het Limburgse waterleidingsbedrijf (WML) maakt hier al succesvol gebruik van. Zij benadrukken hun speerpunten met het gebruik van bijbehorende symbolen. WML heeft foto s van eigen medewerkers opgenomen in de beleidsdocumenten en dit bleek voor een groter gevoel van betrokkenheid onder de medewerkers te zorgen (klik hier voor meer informatie). Ook Waterschap Rivierenland heeft herkenbare symbolen ontworpen voor het WBP (zie afbeelding). iwbp Rijn-Oost De waterschappen in het deelstroomgebied Rijn-Oost hebben voor de planperiode een gezamenlijk webbased WBP opgesteld. Deze ontwikkeling is een vervolg op een eerdere samenwerking, tijdens de invoering van de Kaderrichtlijn Water. Destijds heeft dit geleid tot een bijna identiek WBP ( ) voor alle Rijn-Oost waterschappen. Met dit gegeven is de keuze voor een gezamenlijk WBP niet verassend. Dit betekent overigens niet dat er geen ruimte is voor individuele verschillen en eigenheden. Wellicht verrassender is de keuze voor een webbased WBP. Het iwbp is niet alleen interactief (inclusief reactiemodule), maar ook aantrekkelijk en toegankelijk. Daarbij sluit het iwbp aan op de digitale samenleving. Nieuwe technieken worden gebruikt om beleidsteksten af te wisselen met toelichtende filmpjes, interactieve dashboards, simulaties en interactieve kaarten. Hierdoor is de visie van het WBP toegankelijker voor de gehele organisatie en voor externe partijen. Het WBP hoeft daarentegen niet meer te kosten dan een klassieke, gedrukte versie. Bedenk wel, innovatieve en experimentele producten 15

16 brengen vaak onverwachte mogelijkheden én beperkingen met zich mee. De tijd zal leren wat dit betekent voor het gebruik van het iwbp. Voor meer informatie klik hier. Online jaarverslag Evides Het waterbedrijf Evides heeft net als de waterschappen in het deelstroomgebied Rijn-Oost een digitaal jaarverslag gemaakt. In het jaarverslag presenteert het waterbedrijf de behaalde resultaten van het jaar In het kader van duurzaamheid, is het jaarverslag alleen digitaal verkrijgbaar. Via de website zijn de resultaten gemakkelijker en overzichtelijker weergegeven dan in een traditioneel analoog jaarverslag. De resultaten van 2013 kunnen bijvoorbeeld met behulp van grafieken vergeleken worden met die van Ook is het mogelijk om je eigen Evides jaarverslag samen te stellen, waardoor je het verslag gemakkelijker voor persoonlijke doeleinden kunt gebruiken. Infographic Nederlandse Aardolie Maatschappij De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) legt met behulp van infographics uit wat het bedrijf is en doet. Werknemers en andere partijen krijgen op een snelle en aantrekkelijke manier inzicht in het soort werkzaamheden en de bedrijfsdoelen van NAM. Er zijn afbeeldingen, kerngetallen, tijdlijnen en grafieken gebruikt om zo effectief mogelijk te communiceren. Klik hier voor de infographic van de NAM (NAM 2012). Interactieve app Waterschap Zuiderzeeland Het Waterschap Zuiderzeeland heeft een WBP app ontwikkeld. Daarmee is het originele document van 150 pagina's omgevormd tot een toegankelijke, interactieve omgeving voor op je IPad en andere tablets en computers. Op deze manier kunnen gebruikers van de app op een aantrekkelijke en snelle wijze kennis nemen van de hoofdpunten van het ontwerp WBP Via de app kunnen de inwoners van Flevoland tevens reageren op de doelen en maatregelen die het waterschap nastreeft om te zorgen voor 16

17 droge voeten, voldoende en schoon water. De app is gratis te downloaden en er is een webversie beschikbaar (Waterschap Zuiderzeeland, 2014). Samenvatting op 2-A4'tjes Hoogheemraadschap van Rijnland Het hoogheemraadschap van Rijnland heeft met behulp van een tekstschrijver het WBP samengevat op slechts 2 A4'tjes. De samenvatting is een soort factsheet, welke in één oogopslag inzicht biedt in de kernpunten van het WBP. Dit biedt niet alleen een overzicht, het is ook een handig communicatiemiddel om het WBP kort maar krachtig binnen en buiten de organisatie onder de aandacht te brengen. Niet alleen het Hoogheemraadschap van Rijnland maakt een korte samenvatting van het WBP, ook andere waterschappen werken dit idee uit voor hun WBP. Stap 5: Blokkades opheffen Blokkades voor het uitvoeren van een verandering dienen te worden opgeheven, zodat anderen gestimuleerd worden om in lijn met het gedachtegoed te werken. Vertrouwen in de creativiteit van het management Shell Shell hecht waarde aan goede leiders. De leiders van een organisatie zijn een grote invloed op de interne communicatie. Tips van Rein Willems, voormalig president-directeur bij Shell-Nederland: Ik heb mijzelf altijd voor ogen gehouden dat het essentieel is om goed met mensen om te gaan. Uiteindelijk zijn zij ook een belangrijker instrument, dan de investeringen die je in je bedrijf hebt zitten. En een belangrijke les die ik heb geleerd, is dat mensen veel creatiever zijn dan wij en zijzelf vaak denken. Je moet ze dus uitdagen deze creativiteit te gebruiken. (Sloetjes & Kamsteeg, n.d.) 17

18 Open innovatie General Electrics GE zet zich in voor open innovatie. Openheid en transparantie zijn daarbij belangrijke kernwoorden. GE is namelijk van mening dat één partij onmogelijk alle beste ideeën in pacht kan hebben. Vanuit deze achtergrond werkt GE aan een open arena voor innovatie die ruimte biedt aan creatieve geesten met lef. Het idee hierachter is om nooit te stoppen met experimenten, samenwerken en leren. Goede ideeën moeten altijd worden onderzocht en winnende ideeën moeten openlijk worden gevierd. Dit stimuleert mensen om mee te denken over de toekomst van de organisatie (GE, n.d.). Innovatie om financiële blokkade op te heffen Waterschap Noorderzijlvest De ambitie (met de huidige technieken en bestaande maatregelen) van het WBP van het Waterschap Noorderzijlvest is bewust hoger dan de gewenste tarievenstijging. In eerste instantie lijkt het waterschap hierdoor een probleem te creëren, maar indirect zorgt deze financiële blokkade voor innovatie. Een innovatieve maatregel kan de ambitie mogelijk op een meer kosteneffectieve manier realiseren. Tevens biedt de te hoge ambitie keuze ruimte op de lange termijn. Bestuur keuzes laten maken Waterschap Scheldestromen Bij het Waterschap Scheldestromen (dit gebeurt eveneens bij andere waterschappen) betrekken ze het bestuur bij de ontwikkeling en de inhoudelijke keuzes van het WBP. Doordat het bestuur zich committeert aan keuzes worden financiële blokkades waar mogelijk opgeheven. Door scenario s en de financiële consequenties van bepaalde keuzes inzichtelijk te maken, kan het bestuur afwegingen maken. Mogelijkerwijs kan het bestuur ervoor kiezen om meer geld te reserveren voor een maatregel, of hun ambitie bij te stellen. 18

19 Stap 6: Tussentijdse doelen Voor het slagen van een verandering is het belangrijk om haalbare en tevens zichtbare tussentijdse doelen te creëren. Planning en control cyclus Schieland en Krimpenerwaard Steeds meer waterschappen, waaronder het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard, kiezen ervoor om het uitvoeringsprogramma van het WBP te koppelen aan de jaarlijkse planning en control cyclus. Zo krijgt het WBP enerzijds een statisch deel met strategische en tactische doelen voor de lange termijn, en anderzijds een dynamisch deel met operationele doelen en maatregelen die periodiek worden gemonitord via rapportages, begrotingen en meerjarenplannen (stoplichtmethode). Hoe staan we ervoor en waar moeten we of kunnen we bijsturen? Een dergelijke aanpak biedt overzicht en grip en zorgt er tevens voor dat het WBP beter in de organisatie wordt ingebed. Dit kan helpen bij het verantwoorden van keuzes naar de directie, het bestuur en niet te vergeten naar de omgeving (Lemkes, 2014). Het abstractieniveau van het WBP staat vaak ter discussie. Abstract geformuleerde WBP doelen zijn minder snel achterhaald en dus geschikter voor de langere termijn. De details van het WBP kunnen eventueel elders worden uitgewerkt. Daarentegen is er ook vraag naar een sturend en gemakkelijk te evalueren WPB. Op dit punt zijn er verschillende tussenvormen mogelijk. Terwijl de discussie over het abstractieniveau doorgaat, is het de waterschapstalenten in ieder geval duidelijk geworden dat de WBP's van de nieuwe generatie meer en meer aandacht besteden aan evaluatie en monitoring. Een instrument dat hierbij goed van pas komt is de doelenboom. 19

20 Stap 7: Successen vieren Door behaalde resultaten in het zonnetje te zetten zullen meer mensen ook daadwerkelijk gaan geloven in de verandering. Slogan General Electrics GE vindt het belangrijk dat de medewerkers van het bedrijf begrijpen hoe hun werkzaamheden bijdragen aan het succes van het bedrijf. Dit zorgt voor meer betrokkenheid en het biedt voldoending onder de medewerkers. GE heeft een slogan waarbij de complexe bedrijfsprocessen en -onderdelen worden gereduceerd tot eenvoudige werkwoorden: Building, powering, moving and curing the world. Not just imagining. Doing. GE works. Op deze manier worden mensen eraan herinnerd waarom ze elke dag naar hun werk gaan. Het bedrijf investeert ook in het samenbrengen van mensen, door het organiseren van leuke activiteiten met een achterliggend doel. Zo is er voor de Eco-imagination campagne een danswedstrijd georganiseerd (GE, 2012). Tijdlijn jaarverslag NAM De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) viert in haar jaarverslagen behaalde successen. Belangrijke mijlpalen worden weergegeven in een tijdlijn. Op deze manier is zichtbaar welke successen door het jaar heen door het gehele bedrijf zijn behaald. De tijdlijn is afgebeeld met behulp van een blauwe gasleiding, wat de identiteit van het bedrijf versterkt (NAM 2011). Intern tv-journaal Shell Shell produceert interne tv-journaals waarin nieuws met de medewerkers over de hele wereld wordt gedeeld (Groothengel, n.d.). Successen worden op deze manier intern gevierd. 20

Denk mee met Rijnland

Denk mee met Rijnland Denk mee met Rijnland weergave conferentie 2 juni ten behoeve van waterbeheerplan 5 IJMUIDEN AMSTERDAM WEST WASSENAAR GOUDA Droge voeten, schoon water Inhoudsopgave: Inleiding 3 Een nieuw waterbeheerplan

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013 VERGADERDATUM 23 april 2013 SSO SECTOR/AFDELING STUKDATUM NAAM STELLER 3 april 2013 R.J.E. Peeters ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT 12 Voorstel Kennisnemen van het projectplan voor Waterbeheerplan 3 waarin

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6 Index 1. Waar komen we vandaan? 1 2. Waar gaan we naartoe? 2 2.1 Missie 2 2.2 Visie 2 2.3 Doelstellingen 3 2.4 Strategie 4 2.4.1 Organisatie 4 2.4.2 Aanbod 4 2.4.3 Maatschappelijk rolmodel 4 2.4.4. Marketing

Nadere informatie

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden.

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Testplan prototype Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Hierbij wordt een happy flow scenario aan de respondenten voorgelegd met daarin taken die

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Hoe bedrijven social media gebruiken

Hoe bedrijven social media gebruiken Hoe bedrijven social media gebruiken SMO_214 Powered by Pondres Onderzoek Rob van Bakel Auteurs Milou Vanmulken Sjors Jonkers Beste lezer, Ook in 214 publiceren Pondres en MWM2 het Social Media Onderzoek.

Nadere informatie

Social Employee Platform

Social Employee Platform SUCCESVOL GEREALISEERD VOOR Social Employee Platform Een nieuw platform voor interne communicatie en kennisdeling 1 Social media in een corporate context Het internet is niet langer een plek waar we alleen

Nadere informatie

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015 Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot Januari 2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Resultaten... 4 2.1 Onderzoeksverantwoording... 4 2.2 Hoe tevreden

Nadere informatie

Wat is cultuur? Uit de honderden definities die er van cultuur bestaan kun je de volgende gemeenschappelijke kenmerken halen:

Wat is cultuur? Uit de honderden definities die er van cultuur bestaan kun je de volgende gemeenschappelijke kenmerken halen: Sturen op houding en gedrag Organisatieveranderingen vragen om een omslag in houding en gedrag. Medewerkers én managers zullen anders moeten gaan denken, voelen en doen. De cultuur binnen de organisatie

Nadere informatie

Missionstatement en core values

Missionstatement en core values Missionstatement en core values Inhoud 1 Het formuleren van missionstatement en core values... 1 2 Het maken en uitdragen van missie en kernwaarden... 5 1 Het formuleren van missionstatement en core values

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling Koersen op Succes Of het nu gaat om het verwezenlijken van plannen, het behalen van gestelde doelen, het leuker maken van een organisatie of het

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie.

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie. Inleiding Inleiding Veel bedrijven hebben wel eens een Visie, Missie en Strategie uitgewerkt. Maar slechts weinig bedrijven hebben er ook daadwerkelijk voordeel van. Bij veel bedrijven is het niet meer

Nadere informatie

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Dat men zich bewust is van een probleem en een mogelijke oplossing (een verbetertraject) leidt niet automatisch

Nadere informatie

Social media monitoring & webcare

Social media monitoring & webcare Social media monitoring & webcare Over mij Anne-Frank Dekker Sinds 2001 actief in online Online marketeer / Social media adviseur Webrichtlijnen 2 gecertificeerd Google Analytics Professional Even voorstellen

Nadere informatie

Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010

Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010 Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Thema Profilering gemeente(-bestuur) 3. Thema Communicatie en samenwerking met inwoners 4. Thema Communicatief bewustzijn

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

Onze Trainingen en Diensten

Onze Trainingen en Diensten KED-Quest Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen zich

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Aan de slag met het Business Model Canvas

Aan de slag met het Business Model Canvas 1 Aan de slag met het Business Model Canvas De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink November 2014 2 Inhoud Deel 1: Het Business Model Canvas Het Business Model Canvas Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

Dashboard module Klachtenmanagement 2012

Dashboard module Klachtenmanagement 2012 Dashboard module Klachtenmanagement 0 Onderstaande beschrijving omvat een toelichting en de kenmerken die tot een hoge score leiden in de module Klachtenmanagement van het Klantbelang Dashboard. Dit is

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Leiderschap bij verandering

Leiderschap bij verandering Leiderschap bij verandering Boek: John P. Kotter, 1998 ISBN-13: 9789052612317 ISBN-10: 9052612315 Samenvatting: Involve Inhoudsopgave Algemeen...2 De drijvende kracht achter geslaagde verandering...2 Stap

Nadere informatie

Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde middelen corporate story en woordmerk.

Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde middelen corporate story en woordmerk. Aan het dagelijks bestuur Datum: 11-02-2014 Onderwerp: Landelijke communicatiestrategie waterschappen Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde

Nadere informatie

Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS. Schoolmanagement

Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS. Schoolmanagement Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS Schoolmanagement Ontwikkelt een gezamenlijke visie op onderwijs en opvoeding en houdt deze levend. Schept optimale randvoorwaarden voor goed onderwijs.

Nadere informatie

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5 Verslag Datum verslag Project 1220039-005 Opgemaakt door Eric Huijskes Datum bespreking 16 juni 2015 Aantal pagina's 5 Vergadering Bijeenkomst "Noodmaatregelen bij hoogwater" - 16 juni 2015 Aanwezig Zie

Nadere informatie

Stappenplan crowdfunding

Stappenplan crowdfunding Stappenplan crowdfunding Voordat je het crowdfundingsproject online zet, is het handig om over bepaalde aspecten na te denken. Denk bijvoorbeeld aan de presentatie van het project, het doelbedrag en de

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen;

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; Conform 3.C.2 2012 Juli 2013 BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; de Waard Grondverzet b.v. de Waard Transport & Overslag b.v. Baardmeesweg 20 Professor Zernikestraat 18 3899 XS ZEEWOLDE 8606

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Communicatieplan op weg naar Samenleving Voorop

Communicatieplan op weg naar Samenleving Voorop Communicatieplan op weg naar Samenleving Voorop Afdeling communicatie Juni 2012 Communicatieplan op weg naar Samenleving voorop De gemeente Leusden oriënteert zich op een andere rol in relatie tot de samenleving.

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Integratie. 60 procent managers onderschat IT-integratie. Giezeman

Integratie. 60 procent managers onderschat IT-integratie. Giezeman Integratie 60 procent managers onderschat IT-integratie Giezeman Eerste 100 dagen cruciaal 60 procent managers onderschat it-integratie Vijftig tot tachtig procent van de fusies en overnames creëert geen

Nadere informatie

PROFIELSCHETS BURGEMEESTER ROTTERDAM concept juni 2008

PROFIELSCHETS BURGEMEESTER ROTTERDAM concept juni 2008 PROFIELSCHETS BURGEMEESTER ROTTERDAM concept juni 2008 Deze profielschets is tot stand gekomen nadat de gemeenteraad uitgebreid heeft ingezet op het horen van meningen over het gewenste profiel van de

Nadere informatie

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID agendapunt B.04 851617 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 28-10-2010 In te stemmen met de beleidsuitgangspunten, genoemd in hoofdstuk 5 van het Beleidskader

Nadere informatie

De Business Case voor sociale media bij gemeenten

De Business Case voor sociale media bij gemeenten De Business Case voor sociale media bij gemeenten Boyd Hendriks Wie de business case zoekt voor het gebruik van sociale media bij gemeenten, vindt meestal een plaatje dat is opgebouwd uit verschillende

Nadere informatie

Cruquius Manifest. Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland. Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014

Cruquius Manifest. Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland. Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014 Cruquius Manifest Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014 Waterbeheer in Nederland staat voor een groot uitdaging: Waterbeheerders

Nadere informatie

Social media checklist

Social media checklist Social media checklist In 15 minuten klaar om klanten te benaderen Sociale media audit? Elk bedrijf weet wel dat ze iets met sociale media moeten doen en hebben daarom ook (toen ze wat tijd over hadden)

Nadere informatie

CHANGE READINESS INVENTORY

CHANGE READINESS INVENTORY CHANGE READINESS INVENTORY INHOUDSOPGAVE Achtergrond en inhoud Kottermodel Inleiding Inzet en toepassing Leeswijzer Score en kleuraanduiding Interpretatie van de score Gemiddelde Terugkoppeling Interventies

Nadere informatie

SIKA S NORMEN EN WAARDEN

SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA EEN WERElDlEIDER MEt NORMEN EN tradities Sinds de oprichting ruim 100 jaar geleden in zwitserland door de vooruitstrevende uitvinder Kaspar Winkler heeft Sika zich ontwikkeld

Nadere informatie

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR ACHTERGROND De instroom in de watersector moet worden vergroot. Maar jongeren denken niet snel aan een carrière in deze sector. Daarom is het nodig om jongeren op een

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Rapportage. De Kracht van Communicatie. DirectResearch in samenwerking met Logeion Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon

Rapportage. De Kracht van Communicatie. DirectResearch in samenwerking met Logeion Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Rapportage De Kracht van Communicatie DirectResearch in samenwerking met Logeion Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies Resultaten van het onderzoek 5 De

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Inspiration, Business & Innovation. Each of us can change your world

Inspiration, Business & Innovation. Each of us can change your world Inspiration, Business & Innovation Each of us can change your world Optimism Welkom, leuk dat je de tijd neemt om dit even te lezen. Wij zijn Gotogrow en succesvol in commerciële dienstverlening. Wat wij

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Verandermanagement & Leadership De Post HBO opleiding Verandermanagement & leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Hoe verandering managen? 1

Hoe verandering managen? 1 Hoe verandering managen? 1 Veranderingsprocessen zijn cruciaal voor het voorbestaan van elke organisatie maar zijn tegelijk zeer moeilijk te organiseren gezien de mens van nature uit geneigd is zich tegen

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt. #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland

Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt. #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland Room8 Transmissie Gorinchem, 12 februari 2014 Voorzichtige

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verandering. De transitie waarin de bouw terecht is gekomen is een zeer actueel onderwerp. De laatste 15 tot 20 jaar heeft er een grote verandering plaatsgevonden

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Visie GroenLinks Leiden in 2018

Visie GroenLinks Leiden in 2018 Visie GroenLinks Leiden in 2018 Inleiding GroenLinks afdeling Leiden staat stevig in haar schoenen. Afgelopen jaar is opnieuw bewezen dat wij, ondanks politieke tegenwind, als afdeling een goede verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Product- en dienstontwikkeling 6 februari 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00

Nadere informatie

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. :

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : INTERN MEMO Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : Aanleiding Duurzaamheid is een speerpunt in het coalitieakkoord en het

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken www.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! MANAGEMENT GAME HET NIEUWE WERKEN Inleiding Think too Organisatieadviseurs

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Pedl. Campagne Plan. Arnoud Ching Wai Hirad Luc

Pedl. Campagne Plan. Arnoud Ching Wai Hirad Luc Pedl Campagne Plan Arnoud Ching Wai Hirad Luc Ivo INHOUDSOPGAVE inleiding 1 2 ons concept wie we zijn 3 4 kanalen analyse 5 6 strategieën doelstellingen 7 1 INLEIDING Onvoldoende beweging Onvoldoende lichamelijke

Nadere informatie

Compentieprofiel Adjunct-directeur AB

Compentieprofiel Adjunct-directeur AB 1. Onderwijskundig leiderschap Gericht op het primaire proces Kwaliteitszorg 2. Visiegericht leiderschap Organisatieontwikkeling 3. Aansturen van professionals Aansturen van professionals Interpersoonlijk

Nadere informatie

Leiderschap bij verandering

Leiderschap bij verandering Leiderschap bij verandering De essenties uit het gelijknamige boek van John P. Kotter Acht fases in het proces van veranderen 1. Urgentiebesef vestigen. 2. Leidende coalitie vormen. 3. Visie en strategie

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling wat werkt wel, wat werkt niet

Leiderschapsontwikkeling wat werkt wel, wat werkt niet Leiderschapsontwikkeling wat werkt wel, wat werkt niet Programma Opening Presentatie & Interactieve oefening Pauze Worldcafé, in gesprek over leiderschap Terugkoppeling Samenvatting: Wat werkt wel en Wat

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015 A&O Inspiratiesessie Henk Wesseling 26-11-2015 1 Uitgangspunten 1. Datagedreven sturing gaat om het slimmer verzamelen en analyseren van data en verwerken hiervan tot kennis, op basis waarvan we handelen.

Nadere informatie

De impact van HR op de business. Jaap Paauwe, Job Hoogendoorn en HR compliance

De impact van HR op de business. Jaap Paauwe, Job Hoogendoorn en HR compliance De impact van HR op de business Jaap Paauwe, Job Hoogendoorn en HR compliance Inhoudsopgave Heeft HR impact op de business? (interview met Jaap Paauwe) Certificering HR is must (interview met Job Hoogendoorn)

Nadere informatie

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen School en computers School en computers Computers zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Kinderen van nu spelen vaak al computerspelletjes voor ze naar groep 1 gaan. Op school nemen computers een

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

Naar een vernieuwde en betekenisvolle medezeggenschap voor de Universiteit Utrecht: Hoe doen wij dat?

Naar een vernieuwde en betekenisvolle medezeggenschap voor de Universiteit Utrecht: Hoe doen wij dat? Naar een vernieuwde en betekenisvolle medezeggenschap voor de Universiteit Utrecht: Hoe doen wij dat? Pilot project SoFoKles Marion Schobre/Fred Toppen Doelen en fasering project Beter zicht krijgen op:

Nadere informatie

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES HR en decentralisaties: Help ons te leren Door: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten / Fotografie: Kees Winkelman Op 10 oktober 2014 vond de

Nadere informatie

Concept Communicatieplan

Concept Communicatieplan Concept Communicatieplan DATUM AUTEUR VERSIE Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Randvoorwaarden... 3 2 Communicatiestrategie... 4 2.1 Doelgroepen...

Nadere informatie

Veranderkracht. Doelen / werkwijze. Een genuanceerd beeld van de veranderkracht van jouw team.

Veranderkracht. Doelen / werkwijze. Een genuanceerd beeld van de veranderkracht van jouw team. Test naam Readiness scan Veranderen Datum 10-4-2013 Ingevuld door Peter Jansen Ingevuld voor Peter Jansen Team Testteam Context Studie: werk- of projectgroepen (PGO) Veranderkracht Een genuanceerd beeld

Nadere informatie

Benchmark Waterschapsverkiezingen

Benchmark Waterschapsverkiezingen BENCHMARK ONDERZOEK Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Op 18 maart vinden de Waterschapsverkiezingen plaats. Met uitgebreide websites die veel

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015 Conform 3.C.2 05 Mei 2015 Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie... 4 2 DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM OPGAVE Tijdens het werken aan binnenstedelijke opgaven merken wij een grote betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Zij spreken vaak vol passie over hun stad en komen met

Nadere informatie

Leiderschap in planning & control

Leiderschap in planning & control Leiderschap in planning & control A3 netwerkbijeenkomst, 20 januari 2015 Henk Doeleman Leiderschap in planning & control? Minder papier Meer participatief en versterkte betrokkenheid Versterking van de

Nadere informatie

A picture paints a 1.000 words

A picture paints a 1.000 words Online Content Publiceren Kennismarketing naar de next level Omdat publiceren steeds belangrijker wordt, is de gedachte ontstaan om het zelf kunnen publiceren zeer laagdrempelig te maken en daarbij geheel

Nadere informatie

Intern tevredenheidsonderzoek Facilitair Bedrijf. Improve through Reflection

Intern tevredenheidsonderzoek Facilitair Bedrijf. Improve through Reflection Improve through Reflection Intern tevredenheidsonderzoek Facilitair Bedrijf Tevredenheidsonderzoek onder klanten, medewerkers en interne klanten. Advies en verbetermanagement. eindgebruikers. de beleving

Nadere informatie

Post- HBO-opleiding. voor farmaceutisch consulenten, managers en farmakundigen

Post- HBO-opleiding. voor farmaceutisch consulenten, managers en farmakundigen Post- HBO-opleiding voor farmaceutisch consulenten, managers en farmakundigen Inleiding Vele HBO-ers in de apotheek werken regelmatig als assistente, met daarnaast wat extra taken. Dat is een onderwaardering

Nadere informatie

10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL

10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL 10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA Zo overtuigt u uw doelgroep wél van de toegevoegde waarde Auteur: Wendy Appel Datum: 7 juli 2009 OnlineResults Databankweg 12p 3821 AL Amersfoort T 035

Nadere informatie

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING ONLINE MARKETING ANGELCOACHING MARCA VAN DEN BROEK Met mijn bedrijf AngelCoaching zet ik me in voor succesvol ondernemen als kunstenaar//creatief. WAAR GAAT HET OM? Zichtbaarheid Onderscheidend (en authentiek)

Nadere informatie

MOBILE STRATEGY Mobile strategy, hoe pak je dat aan?

MOBILE STRATEGY Mobile strategy, hoe pak je dat aan? MOBILE STRATEGY Mobile strategy, hoe pak je dat aan? Hoe u bereikt dat mobile een strategisch onderdeel van uw bedrijfsvoering wordt INHOUD Wat is een mobile strategy? 3 Aanpak van een mobile strategy

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie