High Voltage Transport

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "High Voltage Transport"

Transcriptie

1 3728 TUE Eureka covers 09:Opmaak :22 Pagina 2 projectorganisatie Technische Universiteit Eindhoven hoofdsponsor Universiteit Utrecht pilot HAVO-scholen Fontys Hogescholen High Voltage Transport Eureka!Cup Postbus MB Eindhoven telefoon Wat voor een hoogspanningsmast wil jij in je achtertuin hebben? De duurzame stad van de toekomst heeft natuurlijk elektriciteit nodig. Op dit moment wordt energie onder andere via hoogspanningsmasten getransporteerd. TenneT vraagt jullie om een nieuw ontwerp van de hoogspanningsmasten van de toekomst te maken. Hierbij moet je rekening houden met de veiligheid en het gewicht van de kabels. Het oog wil natuurlijk ook wat, dus de vormgeving van de masten moet passen in de duurzame stad van de toekomst. Eureka!Cup is een samenwerkingsproject van de Nederlandse universiteiten en Fontys Hogescholen, de Nederlandse Natuurkundige Vereniging en stichting FOM met het bedrijfsleven. Doel is om leerlingen van HAVO en VWO 1, 2 en 3 kennis te laten maken met techniek en toepassingen van natuurwetenschappen. Een opdracht van Eureka!Cup in samenwerking met #02.

2

3 Eureka!City De duurzame stad van de toekomst De burgemeester van Eureka!City heeft een nobel doel: zijn stad moet voorop gaan lopen in ontwikkelingen in de wereld van energie. Zo wil hij als eerste een duurzame energiecentrale bouwen, de beste hoogspanningsmasten plaatsen, energiezuinige auto s laten rijden, experimenteren met zonlicht om water te verwarmen en een groot windmolenpark in zee bouwen. Allemaal ambities die ervoor moeten zorgen dat het leven in Eureka!City gezonder, veiliger en aangenamer wordt. Eureka!City wil een voorbeeld zijn voor heel veel andere grote en kleine steden en hoopt dan ook dat jullie, als medewerkers van de bedrijven die met deze uitdagingen bezig zijn, een handje daarbij kunnen helpen. De burgemeester nodigt jullie dan ook van harte uit om eens een bezoek te brengen aan zijn stad. Op kun je door Eureka!City wandelen en rondkijken zoveel als je wilt. En dan kun je alvast dromen hoe de duurzame stad van de toekomst met jouw idee een stapje dichterbij komt. Een aantal vergezichten van de digitale stad Eureka!City. Vormgeving en opmaak binnenwerk: Hanneke Geurts van Kessel Studio eau, in opdracht van Eureka!Cup 2

4 High Voltage Transport Ontwerp een hoogspanningsmast voor Eureka!City. Opdrachtgever Project Vooronderzoek Werkwijze De test Dichtbij een energiecentrale zie je veel masten bij elkaar. (Bron: Studio eau) 1

5 Opdrachtgever Elektriciteit is vanzelfsprekend in ons dagelijks leven. Nederland heeft een goed functionerend systeem voor de elektriciteitsvoorziening. Het is de taak van TenneT TSO als Transmission System Operator om de Nederlandse elektriciteitsvoorziening en de leveringszekerheid te bewaken, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. Naast het beheer van het landelijk transportnet en het bewaken van de betrouwbaarheid en de continuïteit van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening houdt TenneT zich ook bezig met diensten en taken die tot doel hebben de elektriciteitsmarkt verder te ontwikkelen. Figuur 1: Mast in de natuur. (Bron: www. flickr.com) 2

6 3 Figuur 2: Deze krantenartikelen zijn ook na te lezen op

7 Project Eureka!City (de duurzame stad van de toekomst) moet van elektriciteit worden voorzien. Deze zal, net zoals dat nu gebeurt, via hoogspanningsmasten getransporteerd gaan worden. TenneT wil hiervoor graag nieuwe hoogspanningsmasten ontwikkelen en bouwen, die beter passen in de stad en in het landschap dan de huidige masten. TenneT vraagt jullie, als ontwerpers, om hiervoor een schaalmodel te maken. Op dit moment is er een nieuw ontwerp gemaakt, namelijk de Wintrack-mast (zie figuur 3), maar TenneT wil graag ook andere ontwerpen zien. TenneT heeft natuurlijk wel een aantal voorwaarden en wensen waaraan het schaalmodel moet voldoen. De verplichte voorwaarden zijn: De mast mag maximaal 50x30x20m (hxbxd) worden, het schaalmodel dient gemaakt te worden in schaal 1:100; Er moeten 2 circuits (een circuit bestaat uit 3 draden, die geleiders worden genoemd) aan de mast gehangen worden, er moet dus in totaal 2 x 3 ophangpunten (haakjes met een minimale diameter van 6mm) komen voor de geleiders. Figuur 3: Wintrack-mast (Bron: 4

8 Daarnaast heeft de opdrachtgever de volgende wensen, die niet verplicht zijn, maar wel meetellen bij de beoordeling: De mast moet de geleiders kunnen dragen; Om de elektro-magnetische velden rond die geleiders te verminderen (dit in verband met mogelijke gezondheidsrisico s voor mensen) moet je proberen de geleiders zo dicht mogelijk bij elkaar te hangen, rekening houdend met de minimale afstanden. Zie figuur 4 voor een schematische weergave; De mast moet een fraaie vormgeving hebben, zodat hij goed past in Eureka!City. Minimum afstand geleiders tot mastdelen: 4,5 m. Minimum afstand geleiders van hetzelfde circuit onderling: 4,5 m. Minimum afstand geleiders van verschillende circuits onderling: 6,5 m. Minimum afstand geleider t.o.v. maaiveld: 23 m. Doorhang van de geleider: 11 m. Afstand mast tot mast: 350 m. Figuur 4: Afmetingen van de mast. (Bron: Studio eau) 5

9 Vooronderzoek Deelonderzoeken Voordat je begint met het bouwen van je product is het verstandig om eerst een goed vooronderzoek te doen. Deelonderzoek 1: Verschillende masten TenneT wil graag en fotoverslag van 4-6 verschillende masten. Van elke mast is een toelichting aanwezig. De toelichting gaat over de volgende onderwerpen: de constructie van de mast; de manier waarop de geleiders hangen; de inpassing van de mast in het landschap. Deelonderzoek 2: Constructie-analyse TenneT wil graag een serie van 4 detailonderzoeken voor elk van de volgende onderwerpen: manieren om de mast sterk te maken; manieren om de geleiders dichter bij elkaar te hangen. Deelonderzoek 3: Onderzoek naar inpassing in Eureka!City TenneT wil graag een viertal ontwerpen hebben van hoogspanningsmasten. Van elke mast is aangegeven waarom deze goed in Eureka!City past. Om een beter beeld te vormen van de omgeving, kun je een plattegrond en een driedimensionale animatie van de stad downloaden. Deze vind 6

10 je op de site van de Eureka!Cup (www.eurekacup.nl). Je kunt door deze 3d-animatie zweven. Om de plaats te vinden waar de mast gebouwd zal worden klik je op de toets L. De locatie van de mast wordt dan rood opgelicht. Nu kun je naar die plek toegaan om de omgeving te verkennen. Uiteindelijk vraagt Tennet je om 1 ontwerp uit te kiezen en deze mast op schaal te bouwen. Figuur 5: Afbeelding en plattegrond van Eureka!City, met in het midden de locatie 7

11 Werkwijze Team Dit project voor TenneT voeren jullie uit in een team van 4 of 5 klasgenoten. Jullie docent is jullie begeleider, bij hem of haar kun je altijd met vragen terecht. Plan van aanpak Voor elk deelonderzoek van het project is het goed om een plan van aanpak te maken. Dit is maximaal een A4 tje waar overzichtelijk de volgende dingen op staan: de naam van het project; voor welk onderdeel dit het plan van aanpak is; welke werkzaamheden jullie uit gaan voeren; hoe jullie de taken verdelen; wanneer de werkzaamheden uitgevoerd gaan worden en hoelang je hierover gaat doen; welke materialen er nodig zijn; wanneer jullie als team overleggen en waarover dat zal gaan. Tijdsplanning De planning van het project over een periode van 5 of 6 weken ziet er als volgt uit: Week 1: Maken van het plan van aanpak voor deelonderzoek 1. Uitvoeren van het plan van aanpak van deelonderzoek 1. 8

12 Figuur 6: Een dubbele mast. (Bron: Studio eau) Week 2: Maken van het plan van aanpak voor deelonderzoek 2. Uitvoeren van het plan van aanpak van deelonderzoek 2. Week 3: Maken van het plan van aanpak voor deelonderzoek 3. Uitvoeren van het plan van aanpak van deelonderzoek 3. 9

13 Week 4: Uitvoeren van het plan van aanpak van deelonderzoek 3. Maken van het plan van aanpak voor het bouwen van het uiteindelijke product. Week 5 en eventueel week 6: Uitvoeren van het plan van aanpak van het maken of bouwen van het uiteindelijke product. Afronden van het project en voltooien van het rapport. Materialen Voor het maken van jullie schaalmodel hebben jullie verschillende materialen nodig. Voor deze materialen zorg je zelf. Alleen als het echt niet lukt, kun je hulp aan je docent vragen. Informatiebronnen Voor delen van het vooronderzoek zullen jullie informatie van andere bronnen nodig hebben. Dit kunnen bijvoorbeeld de bibliotheek en het internet zijn. Op internet is www. eurekacup.nl een goede plek om te beginnen met zoeken. Daar vind je een aantal stukjes theorie en handige links die betrekking hebben op jullie project. Je kunt natuurlijk ook zelf zoeken naar nuttige internetpagina s. Model De opdrachtgever verwacht ook een model van het door jullie ontworpen product, zie daarvoor de projectomschrijving. Dit model wordt getest in jullie klas, en ook op de finaledag. Succes! 10

14 Figuur 7: (Bron: Studio eau) De test Op de finaledag Eureka!Day gaat TenneT jullie schaalmodellen beoordelen. Op deze dag staat een testopstelling zoals in figuur 8 (pagina 12). De middelste gestippelde mast wordt natuurlijk de mast die jullie gebouwd hebben. Deze hoeft totaal niet te lijken op de mast in de tekening. Je mag zelf de mast plaatsen in deze testopstelling. De testopstelling zal 7 meter lang zijn en in het midden daarvan zullen jullie je mast plaatsen. Daarna hang je alle 6 de geleiders in de haakjes van je mast. De mast moet het gewicht van de geleiders kunnen houden. De geleiders zullen gemaakt zijn van een soepele staalkabel met een gewicht van 82 gram per meter, dit komt neer op een totaal gewicht 3,45kg van alle kabels samen. 11

15 Testopstelling Tijdens de finaledag let de jury op de volgende zaken: In hoeverre voldoet het ontwerp aan de voorwaarden die TenneT gesteld heeft; De originaliteit van het ontwerp. Figuur 8: De testopstelling 12

16 Eureka!Cup Watt s Going On? 2009 Toen James Watt in 1769 de stoommachine uitvond, had hij nooit kunnen weten hoe de wereld hierdoor zou gaan veranderen. Al die machines die het leven van de mens makkelijker maken hebben iets gemeen: ze zetten energie om naar een andere vorm. In een auto zet je verbrandingsenergie van benzine om in bewegingsenergie, een zonnecel zet energie uit licht om in elektrische energie en een waterkoker kan die elektrische energie weer gebruiken om er warmte van te maken. Energie kun je niet zien, maar is er in vele vormen. Een wereld zonder energie is onmogelijk: energie is er altijd al geweest, en zal ook nooit verdwijnen. Energie mag er dan wel altijd zijn: het is een grote uitdaging om deze op een goede manier te kunnen gebruiken. Want hoe zet je elektrische energie het beste om in licht? Hoe kun je energie transporteren naar de plek waar je het nodig hebt? En hoe zorg je ervoor dat een vrachtwagen die van een berg afrolt niet tevéél bewegingsenergie krijgt? Bovendien helpt het begrip energie om vanalles te kunnen verklaren. Bijvoorbeeld waarom je op een röntgenfoto je botten ziet, welke snelheid een balletje krijgt dat van een berg afrolt en waarom het toch zo moeilijk is om water te splitsen in waterstof en zuurstof. En dan rest er nog een belangrijke vraag: waar moeten we de warmte, de bewegingsenergie en de elektrische energie die we nodig hebben vandaan halen wanneer we in de toekomst geen fossiele brandstoffen meer hebben? Zonder technische kennis zouden we de wereld zoals die nu is nooit gekend hebben. Op school krijg je vakken als natuurkunde, scheikunde, techniek en biologie. Je ervaart dan hoe belangrijk energie is in ons leven. Maar ook waarom sommige mensen met een bril op beter kunnen zien, waarom een boot niet zinkt of waaruit afwasmiddel bestaat. Wat je nu op school leert, zie je terug in heel veel vakgebieden die technisch zijn, en meestal ook een maatschappelijke kant hebben. Je leert in die vakgebieden op een verantwoorde manier problemen uit de natuur en techniek op te lossen. Vaak zijn deze oplossingen de basis voor nieuwe uitvindingen en ontwikkelingen. Niet alleen op het gebied van energie, maar in bijna alles wat je om je heen ziet. De Eureka!Cup is een project dat je op een andere en leuke manier kennis wil laten maken met techniek en toepassingen van natuurwetenschappen. We willen laten zien hoe belangrijk en hoe leuk het is om met technische uitdagingen bezig te zijn. In de derde klas zul je een profiel gaan kiezen. We hopen dat dit project je helpt met nadenken hierover, zodat jij een goede keuze voor jezelf kunt maken. We wensen je veel succes en een leuke en leerzame Eureka!Cup. 13

17

Blue Energy Plant. www.eurekacup.nl

Blue Energy Plant. www.eurekacup.nl 3728 TUE Eureka covers 09:Opmaak 1 12-01-2009 12:22 Pagina 1 projectorganisatie Technische Universiteit Eindhoven hoofdsponsor Universiteit Utrecht pilot HAVO-scholen Fontys Hogescholen Blue Energy Plant

Nadere informatie

Downhill Vehicle. www.eurekacup.nl

Downhill Vehicle. www.eurekacup.nl 3728 TUE Eureka covers 09:Opmaak 1 12-01-2009 12:24 Pagina 6 projectorganisatie Technische Universiteit Eindhoven hoofdsponsor Universiteit Utrecht pilot HAVO-scholen Fontys Hogescholen Downhill Vehicle

Nadere informatie

Electric Car Safety. www.eurekacup.nl

Electric Car Safety. www.eurekacup.nl 3728 TUE Eureka covers 09:Opmaak 1 12-01-2009 12:23 Pagina 4 projectorganisatie Technische Universiteit Eindhoven hoofdsponsor Universiteit Utrecht pilot HAVO-scholen Fontys Hogescholen Electric Car Safety

Nadere informatie

H 2. We wensen je veel succes en een leuke en leerzame Eureka!Cup.

H 2. We wensen je veel succes en een leuke en leerzame Eureka!Cup. H 2 O, of gewoon: water. We hebben er genoeg van op onze aardbol: men schat zo n 1,4 miljard kubieke kilometer. Helaas is nog geen 3 procent daarvan zoet, en bevindt het zich lang niet altijd op de juiste

Nadere informatie

We wensen jullie veel succes en een leuke en leerzame Eureka Cup!

We wensen jullie veel succes en een leuke en leerzame Eureka Cup! Space exploration gaat over ruimtevaart. Nergens is techniek zo belangrijk als in de ruimtevaart. De allernieuwste technieken worden gebruikt in spaceshuttles en marslandertjes. Nieuwe materialen worden

Nadere informatie

We wensen jullie veel succes en een leuke en leerzame Eureka Cup!

We wensen jullie veel succes en een leuke en leerzame Eureka Cup! Space exploration gaat over ruimtevaart. Nergens is techniek zo belangrijk als in de ruimtevaart. De allernieuwste technieken worden gebruikt in spaceshuttles en marslandertjes. Nieuwe materialen worden

Nadere informatie

Eureka!Cup 2010. We wensen je veel succes en een leuke en leerzame Eureka!Cup.

Eureka!Cup 2010. We wensen je veel succes en een leuke en leerzame Eureka!Cup. Eureka!Cup 2010 Wij verplaatsen ons steeds vaker in een snelle wereld met een groeiende economie, we willen dat ook zo efficiënt en effectief maar vooral ook zo aangenaam mogelijk doen. We zijn op dit

Nadere informatie

# 02 BABY S FIRST. r 1) (leerjaar 1) Philips Research is één van de grootste onderzoeksorganisaties van de wereld. Onderzoekers van Philips

# 02 BABY S FIRST. r 1) (leerjaar 1) Philips Research is één van de grootste onderzoeksorganisaties van de wereld. Onderzoekers van Philips # 02 BABY S FIRST (leerjaar 1) Philips Research is één van de grootste onderzoeksorganisaties van de wereld. Onderzoekers van Philips ontwikkelen nieuwe technologieën die de kwaliteit van leven van mensen

Nadere informatie

Water 4U! Docentenbijlage. Inleiding. Beste docent,

Water 4U! Docentenbijlage. Inleiding. Beste docent, Water 4U! Docentenbijlage Inleiding Beste docent, In dit document vindt u extra informatie met betrekking tot het Eureka!cup-project waar uw leerlingen aan werken. Het betreft informatie over benodigdheden,

Nadere informatie

Docentenbijlage An Eye-Opener Eureka!Cup 2010: Movin On! Beste docent(e),

Docentenbijlage An Eye-Opener Eureka!Cup 2010: Movin On! Beste docent(e), Docentenbijlage An Eye-Opener Eureka!Cup 2010: Movin On! Beste docent(e), Voor u ligt de specifieke docentenbijlage behorende bij de opdracht An Eye- Opener van de Eureka!Cup 2010: Movin On! Voordat u

Nadere informatie

Jet-Net & Universum Career Day 2009 in Rotterdam

Jet-Net & Universum Career Day 2009 in Rotterdam Jet-Net & Universum Career Day 2009 in Rotterdam Career Day 2009 Jet-Net & Universum Career Day in 2009 in Rotterdam. Op 10 en 11 november 2009 vond voor de zevende keer de Jet-Net & Universum Programma

Nadere informatie

Tijdens dit blok richten wij ons op een van de volgende ontwerpdisciplines: Grafisch Ontwerp Product Ontwerp (ook wel Industrieel Ontwerp)

Tijdens dit blok richten wij ons op een van de volgende ontwerpdisciplines: Grafisch Ontwerp Product Ontwerp (ook wel Industrieel Ontwerp) Inleiding Ontwerpen komt in veel verschillende disciplines terug; bijvoorbeeld in mode, grafisch, product en meubel. Wat ontwerpers in elk vakgebied gemeen hebben is dat zij allemaal een kritische blik

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Working with parents. Models for activities in science centres and museums

Working with parents. Models for activities in science centres and museums Working with parents. Models for activities in science centres and museums 1 Indice VOERTUIGEN DIE ROLLEN MECHANICA... 3 1. Kort overzicht van de activiteiten in de workshop... 3 2. Doelstellingen... 3

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

HET ERASMUS HAVO/VWO TECHNASIUM. Het Erasmus. Wanted! Nieuwsgierige types

HET ERASMUS HAVO/VWO TECHNASIUM. Het Erasmus. Wanted! Nieuwsgierige types HET ERASMUS HAVO/VWO TECHNASIUM Het Erasmus Wanted! Nieuwsgierige types HET ERASMUS HAVO/VWO Wie kiest voor het Technasium van Het Erasmus, kiest voor Vijf uur per week het vak Onderzoek en Ontwerpen (O&O)

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

MAAK WERK VAN JOUW TALENT

MAAK WERK VAN JOUW TALENT MAAK WERK VAN JOUW TALENT Schatgraven heeft altijd iets spannends. Zeker als je weet dat je iets gaat vinden. Wat komt er tevoorschijn? De komende jaren ga jij schatgraven. Als het kan op onze school.

Nadere informatie

2016/2017 CALS BUSINESSSCHOOL

2016/2017 CALS BUSINESSSCHOOL 2016/2017 CALS BUSINESSSCHOOL 1 Vandaag begin je je eigen bedrijf: In 19 weken ga je met je eigen groepje (leren) ondernemen! Natuurlijk hoeven jullie dat niet helemaal alleen te doen, de docenten van

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016 Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Opdracht 4 Stappenplan 4 Logboek 8 Overzicht van taken 9 Langetermijnplanning 10 Overzicht informatiebronnen profielkeuze 13 2 INLEIDING

Nadere informatie

Ontwerp je eigen prefabhuis

Ontwerp je eigen prefabhuis Ontwerp je eigen prefabhuis Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Wist jij dat er in Nederland iets meer dan 7 miljoen huizen staan? Tegenwoordig worden de meeste

Nadere informatie

Gumax Terrasverwarmer

Gumax Terrasverwarmer Gumax Terrasverwarmer De energiezuinige terrasverwarmer op infraroodbasis zonder rode gloed Handleiding Model PAH-2011-1 3200 watt Lees alle instructies zorgvuldig door alvorens dit apparaat te installeren

Nadere informatie

Actie is -Reactie. Thema 6 Sport en Spel Hoofdstuk 1 Naam Klas. cijfer. Startdatum / lesnr

Actie is -Reactie. Thema 6 Sport en Spel Hoofdstuk 1 Naam Klas. cijfer. Startdatum / lesnr Actie is -Reactie Thema 6 Sport en Spel Hoofdstuk 1 Naam Klas Startdatum / lesnr cijfer Theorie H1 H1 Hout Snel, sneller snelst Leerdoelen Het gaat hier om... snelheid in de brede zin van het woord: snelheid

Nadere informatie

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Pagina 1 Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Je gaat een profielwerkstuk maken. Dan is euthanasie een goed onderwerp. Het is misschien niet iets waar je dagelijks over praat of aan denkt, maar

Nadere informatie

HET ERASMUS TECHNASIUM VOOR NIEUWSGIERIGE TYPES

HET ERASMUS TECHNASIUM VOOR NIEUWSGIERIGE TYPES NIEUWSGIERIGE TYPES VIND JE OP HET ERASMUS TECHNASIUM HET ERASMUS TECHNASIUM VOOR NIEUWSGIERIGE TYPES DOOR TE KIEZEN VOOR HET TECHNASIUM MAAK JE KENNIS MET HET BEDRIJFSLEVEN Door te kiezen voor het Technasium

Nadere informatie

Profielen. Inhoud. 1. Het profielwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk

Profielen. Inhoud. 1. Het profielwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk Ben je op zoek naar een onderwerp voor je profielwerkstuk? Dan is het Woudagemaal misschien interessant voor je. Profielen Volg je het profiel Natuur & Techniek, dan zit je goed! Want in dit stappenplan

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2016-2017 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Opdracht 4 Stappenplan 4 Logboek 8 Overzicht van taken 9 Planning 10 Informatiebronnen profielkeuze 13 2 INLEIDING In de tweede fase

Nadere informatie

Betreft:vragen naar aanleiding van de (voorgenomen) tracéwijziging 380kV Zuid West

Betreft:vragen naar aanleiding van de (voorgenomen) tracéwijziging 380kV Zuid West Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Directoraat generaal voor Energie, Telecom en Mededinging Directie Energiemarkt t.a.v. de directeur drs. J.C. de Groot Postbus 20401 2500 EK Den

Nadere informatie

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit Uitdaging in bèta en techniek voor vwo ers Zoek je meer uitdaging

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE ZIT EEN ELEKTROSPEL IN ELKAAR? Jullie gaan een elektrospel met quizvragen ontwerpen. Als de bezoekers het goede antwoord op de vraag geven, gaat er een lampje branden. Bedenk originele quizvragen en

Nadere informatie

O&O cyclus. Onderzoeken en ontwerpen

O&O cyclus. Onderzoeken en ontwerpen O&O cyclus Onderzoeken en ontwerpen O&O cyclus Waslijn O&O Deze platen kun je aan de muur hangen bij een onderzoeksopdracht of ontwerpopdracht. Tijdens het onderzoeken of ontwerpen staat het leerproces

Nadere informatie

Het Erasmus HAVO/ VWO

Het Erasmus HAVO/ VWO Het Erasmus HAVO/ VWO Tec hna siu m Het Era sm us Nie Wa n uw sgie ted! rige typ es Technasium Vind jij het leuk om de wereld om je heen te ontdekken? Ben je nieuwsgierig? Wil jij weten hoe het zit en

Nadere informatie

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas:

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas: Namen: Klas: Windmolenpark Houten Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten Ontwikkeld door: Geert Veenstra Gerard Visker Inhoud Probleem en hoofdopdracht Blz 3 Samenwerking

Nadere informatie

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Het kompas 3 2.1 Aanleiding 3 2.2 Betekenis 3 2.3 Doelen 3 2.4 Definitie van sectoronderzoek gereed 4 2.5 Waarde 4 2.6 Kompas 5

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

Thema Ademhaling vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62402

Thema Ademhaling vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62402 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62402 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Energie is overal. Denk aan de zon, aan beweging

Nadere informatie

Haal energie uit veiligheid

Haal energie uit veiligheid Haal energie uit veiligheid Opdrachtomschrijving Hoppenbrouwers is een elektrotechnisch installatiebedrijf. Dit betekent onder andere dat Hoppenbrouwers op allerlei verschillende manieren en plekken elektrische

Nadere informatie

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk Ben je op zoek naar een onderwerp voor je sectorwerkstuk? Dan is het misschien interessant voor je. Sectoren Volg je de sector Techniek, dan zit je goed! Want in dit stappenplan kijken we vooral naar de

Nadere informatie

Inhoud van de les. De powerpoint bij deze handout vindt u in het docetendeel van Score.

Inhoud van de les. De powerpoint bij deze handout vindt u in het docetendeel van Score. De powerpoint bij deze handout vindt u in het docetendeel van Score. { Inhoud van de les Zo ziet het eruit Hoe werkt het programma? Oefenen Nabespreken eerste les - Heet de leerlingen welkom. Leg uit wat

Nadere informatie

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam:

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam: Wereldgodsdiensten Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum Naam: Inhoudsopgave Inleiding Schema Beoordeling Deel 1 Test jezelf! Deel 2 Kies je onderwerp en aan de slag! Deel 3 Het ervaren

Nadere informatie

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl Een goede vangst! Om fijn te leven maak je veel gebruik van energie. Bijvoorbeeld om eten te koken, of om te spelen met een spelcomputer. Maar ook om het huis te verwarmen of jezelf te vervoeren. Voor

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE JEZELF ONEINDIG VAAK KOPIËREN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van spiegels. Met de exhibit kunnen de bezoekers hun gezicht

Nadere informatie

Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo

Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo 1 Arbeid verrichten 1 a) = 0 b) niet 0 en in de richting van de beweging c) =0 d) niet 0 e tegengesteld aan de beweging 2 a) De wrijvingskracht

Nadere informatie

Praktische opdracht. klas 2. Moderne voortplantingstechnieken

Praktische opdracht. klas 2. Moderne voortplantingstechnieken 1 Praktische opdracht Moderne voortplantingstechnieken 2 Inhoud bladzijde Inleiding 3 Doelen 3 Eisen 3 Overzicht onderwerpen 3 Aanwijzingen voor het verwerken van informatie 4 Aanwijzingen poster 4 Opdrachten

Nadere informatie

PALWindmolen. 1.1 Theorie opdracht

PALWindmolen. 1.1 Theorie opdracht PALWindmolen 1.1 Theorie opdracht 1. Windmolens zijn er in vele soorten en maten. Vroeger pompten ze water of maalden ze graan tot meel. Tegenwoordig worden ze voornamelijk ingezet voor elektriciteit.

Nadere informatie

Uitdaging. groep 7 & 8. Wat is de beste aandrijving om een boot zover mogelijk te laten varen. Hoe ver komt jullie boot?

Uitdaging. groep 7 & 8. Wat is de beste aandrijving om een boot zover mogelijk te laten varen. Hoe ver komt jullie boot? boot op dr nederlandse natuurkundige vereniging groep 7 & 8 Wat is de beste aandrijving om een boot zover mogelijk te laten varen. Hoe ver komt jullie boot? Uitdaging Boot op Drift LESBRIEF VOOR LEERKRACHT

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE JEZELF EEN NIEUW GEZICHT GEVEN? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van spiegels. Met de exhibit kunnen de bezoekers een nieuw

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE EEN PINGPONGBALLETJE LATEN ZWEVEN IN DE LUCHT? Jullie gaan een exhibit ontwerpen waarbij jullie de bezoekers kennis laten maken met de eigenschappen van luchtstromen en luchtdruk. Met de exhibit

Nadere informatie

Improving peoples lives!

Improving peoples lives! Improving peoples lives! Opdrachtomschrijving zie ook http://philips.braintrigger.nl Improving peoples lives betekent verbeter het leven van mensen. Daar gaat deze opdracht ook over. Maar meer specifiek:

Nadere informatie

Techniek? Constructies. [Geef tekst op]

Techniek? Constructies. [Geef tekst op] Techniek? Constructies [Geef tekst op] Inhoud van de Doe-les Constructies In deze Doe-les ga je verschillende opdrachten maken die te maken hebben met techniek om je heen. Om die opdrachten te kunnen uitvoeren

Nadere informatie

Werken in de olie- en gasindustrie

Werken in de olie- en gasindustrie Werken in de olie- en gasindustrie Beste gastdocent, Dit lespakket biedt u de handvatten om een leuke en leerzame gastles te kunnen geven in de groepen 6 t/m 8 van het basisonderwijs. Het bestaat uit kant-en-klaar

Nadere informatie

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517 Vaardigheden - Internet HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52517 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 TenneT TSO Elektriciteitstransporteur in Nederland en een deel van Duitsland In Nederland: Alle netten op

Nadere informatie

Pulsar Natuurkunde 3e editie voor leerjaar 3 havo en vwo

Pulsar Natuurkunde 3e editie voor leerjaar 3 havo en vwo Pulsar Natuurkunde 3e editie voor leerjaar 3 havo en vwo Pulsar is in 2013 niet alleen met een compleet nieuwe Tweede Fase editie verschenen maar ook de delen voor leerjaar 3 zijn volledig herzien. Deze

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Mobiliteit & Ruimte. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mobiliteit & Ruimte. In deze les.

Mobiliteit & Ruimte. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mobiliteit & Ruimte. In deze les. Future4U Experimentlessen voor havo en vwo Reflectieformulier In deze les De les sluit aan bij de subdomeinen Meten en regelen (na), Natuurwetenschappelijk instrumentarium (na) en Elektrische en magnetische

Nadere informatie

ENERGIE H5 par. 1 en 2 Diagnostische Toets natuurkunde uitwerkingen

ENERGIE H5 par. 1 en 2 Diagnostische Toets natuurkunde uitwerkingen ENERGIE H5 par. 1 en 2 Diagnostische Toets natuurkunde uitwerkingen OPEN VRAGEN 1. Energieomzetting Enkele jaren geleden stond in de Gelderlander de foto rechts met de volgende tekst: Trots poseren koeien

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUKBOEKJE

PROFIELWERKSTUKBOEKJE PROFIELWERKSTUKBOEKJE HAVO/ATHENEUM 2012/2013 Naam: Klas: HET PROFIELWERKSTUK LEERLINGENBOEKJE HAVO4/ATHENEUM 5 2012-2013 Een van de onderdelen van het examen is het profielwerkstuk (PWS). In dit werkstuk

Nadere informatie

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Energie 5 en 6 2 Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: begrijpen hoe elektriciteit en stroom ontstaan, als een brandstof wordt

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK Hoe kunnen wij je helpen?

PROFIELWERKSTUK Hoe kunnen wij je helpen? PROFIELWERKSTUK Hoe kunnen wij je helpen? Inleiding Voor je eindexamen moet je een profielwerkstuk, een PWS, schrijven. Misschien zijn jullie op jouw school nu al met de voorbereidingen hiervoor bezig,

Nadere informatie

Verbinding naar de toekomst. Visie2030

Verbinding naar de toekomst. Visie2030 Verbinding naar de toekomst Visie2030 Visie2030 Waarom een Visie2030? TenneT werkt continu aan een betrouwbaar en adequaat hoogspanningsnet. Om goed in te spelen op de behoeftes van de Nederlandse maatschappij,

Nadere informatie

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot 2012-2013 Opleiding tot ervaringsdeskundige Mensen met een licht verstandelijk beperking Uit eigen ervaring... Ik wil mijn stem laten horen, in een groot aantal werkvelden wordt er steeds meer gebruik

Nadere informatie

Voorbereidingscursussen

Voorbereidingscursussen Voorbereidingscursussen Biologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde Studeren aan de Open Universiteit voorbereidings cursussen Het systeem van eindexamenprofielen in het voortgezet onderwijs brengt met zich

Nadere informatie

DOMINO DAY 2014 PROJECT. Antoniuscollege Gouda. Informatie voor de leerlingen. Inhoud

DOMINO DAY 2014 PROJECT. Antoniuscollege Gouda. Informatie voor de leerlingen. Inhoud PROJECT DOMINO DAY 2014 Antoniuscollege Gouda Informatie voor de leerlingen Inhoud 1 De opdracht 2 De organisatie 3 Begeleiding 4 Beoordeling en evaluatie A Plan van Aanpak B Persoonlijk verslag C Evaluatielijst

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO 2015-2016

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO 2015-2016 Kies je vakkenpakket 2 en 3 MAVO 2015-2016 1 2 Introductie Beste leerling, ouder of verzorger, Op dit moment zit jij of je kind in het tweede of derde jaar van de mavo. In beide jaren zullen keuzes gemaakt

Nadere informatie

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Samenvatting Toepassing 380 kv

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGEN WERKBLAD LESBRIEF 3: VLIEGEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 3) Vliegen Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Ontwerp een vliegmachine Proefvliegen: drijven op

Nadere informatie

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding Cliptoets Windenergie Docentenhandleiding We hebben iedere dag energie nodig. Die wekken we vooral op met olie, gas en steenkool. Maar die grondstoffen raken op. Bovendien vervuilen ze het milieu. Het

Nadere informatie

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING 2016 OPLEIDING TOT ERVARINGSDESKUNDIGE MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING UIT EIGEN ERVARING Inge Mol Ik wil mijn stem laten horen. In het werkveld wordt er steeds meer gebruik gemaakt van kennis

Nadere informatie

De zeven uitdagingen van 2016

De zeven uitdagingen van 2016 De zeven uitdagingen van Onderzoek! Ontdek! Onderneem! Wat? De Eureka!Cup is een landelijke ontwerpwedstrijd met technologische en (natuur-)wetenschappelijke vraagstukken voor jongeren uit leerjaar 1 t/m

Nadere informatie

Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480

Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480 BIJLAGE Tabel 1: profielen vwo Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480 maatschappijleer 120 lich. opvoeding 1 160 ckv 1 óf kcv 160 anw 120

Nadere informatie

Samen het beste uit jezelf halen

Samen het beste uit jezelf halen Samen het beste uit jezelf halen Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag. 6 Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag.

Nadere informatie

Technasium. Voor havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Op het Hondsrug College

Technasium. Voor havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Op het Hondsrug College Technasium Op het Hondsrug College Voor havo en vwo Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Beter bètaonderwijs Ga je (straks) naar havo of vwo en vind je bèta en techniek leuk? Ben je

Nadere informatie

Compact, licht, duurzaam en veilig. ALU - Montage Liften.

Compact, licht, duurzaam en veilig. ALU - Montage Liften. Compact, licht, duurzaam en veilig ALU - Montage Liften ALU montageliften van Böcker Altijd up to date! Sinds 1958 is het merk Böcker bekend om zijn betrouwbare en efficiënte materiaal- en personenliften.

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken. Datum 1 6 M 2016 Beantwoording vragen over de radio-uitzending 'Hoogspanning in Zeeland'

Ministerie van Economische Zaken. Datum 1 6 M 2016 Beantwoording vragen over de radio-uitzending 'Hoogspanning in Zeeland' Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Datum 1 6 M 2016 Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Rekentoets 6 oktober 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek in samenwerking met LAKS, gehouden van 23 september tot en met 5 oktober 2015, deden 1.411 middelbare scholieren en 701 hbo

Nadere informatie

Lesbrief: Dagje uit Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Dagje uit Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Dagje uit Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Je bent vast wel eens een dagje uit geweest. Met school of met je

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Werkbladen In NEMO. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas

Werkbladen In NEMO. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas Werkbladen In NEMO Energie Naam onderbouw havo/vwo School Klas Energie Energie is overal. Denk aan de zon, aan beweging (bijvoorbeeld de wind en waterstromingen), en aan brandstoffen. Om de energie te

Nadere informatie

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo Betaonderwijs 'Als je doet wat je altijd gedaan hebt, krijg je wat je altijd kreeg' Albert Einstein Wat is betaonderwijs? De bètarichting

Nadere informatie

Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe!

Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe! HAVO/ VWO Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe! VAN ONDER - NAAR BOVENBOUW Wie binnen Openbare Scholengroep Sevenwolden overgaat van het tweede leerjaar basisvorming naar het derde leerjaar havo of vwo,

Nadere informatie

Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I. Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie. Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011.

Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I. Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie. Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011. Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011 Naam leerling: klas:. Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Organisatie 4 2. De

Nadere informatie

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen.

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. 2 Inleiding Aan de leerlingen van de 3 e klas HTL, Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. Om tot een weloverwogen keuze te komen, is het goed

Nadere informatie

Zoek het uit! Studiekeuze123

Zoek het uit! Studiekeuze123 Zoek het uit! Opdrachten Studiekeuze123 Naam: Klas: Wat denk je zelf? Het maken van een studiekeuze is belangrijk, maar kan best lastig zijn. Er zijn ruim 1.700 bacheloropleidingen waaruit je kunt kiezen

Nadere informatie

Position Paper. Ondergrondse kabels en bovengrondse hoogspanningslijnen

Position Paper. Ondergrondse kabels en bovengrondse hoogspanningslijnen Position Paper Ondergrondse kabels en bovengrondse hoogspanningslijnen 2 Position Paper TenneT Position Paper Ondergrondse kabels en bovengrondse hoogspanningslijnen Bij hoogspanningslijnen vanaf 110 kv

Nadere informatie

Zoek het uit! Opdrachten. Studiekeuze123.nl

Zoek het uit! Opdrachten. Studiekeuze123.nl Zoek het uit! Opdrachten Studiekeuze123.nl Wat denk je zelf? Het maken van een studiekeuze is niet gemakkelijk. Er zijn zoveel mogelijkheden, maar welke studie past goed bij jou? Misschien weet je al jaren

Nadere informatie

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano Informatiebrochure Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano 2011-2012 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het profielwerkstuk 4 Beoordelingsmomenten 6 Het schriftelijk verslag 7 Eindbeoordeling profielwerkstuk 8 2

Nadere informatie

Thema: kom er maar eens achter. Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne. Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie

Thema: kom er maar eens achter. Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne. Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie Thema: kom er maar eens achter Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne Doel: Na deze opdracht weet je hoe de ontwikkeling van tele-communicatie

Nadere informatie

euzedossier ouderparticipatie keuzedossier lob-vmbo BB/KB

euzedossier ouderparticipatie keuzedossier lob-vmbo BB/KB euzedossier ouderparticipatie keuzedossier lob-vmbo BB/KB Op tien bladzijden in het werkboek wordt de medewerking van de ouders of verzorgers van de leerlingen gevraagd. Wanneer de werkboeken op school

Nadere informatie

Routeboek Onderleggers voor de ISK

Routeboek Onderleggers voor de ISK Routeboek Onderleggers voor de ISK ISK Utrecht Boom, Amsterdam Deze uitgave is gemaakt in opdracht van ISK Utrecht. Tweede herziene uitgave 2014 2011 ISK Utrecht Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

McCaesar Plusopdracht brugklas

McCaesar Plusopdracht brugklas McCaesar Plusopdracht brugklas Algemene gegevens Titel: McCaesar Thema: Oudheid. Niveau: VWO 1. Aantal lessen: 28 (maximaal). Ontworpen door: H. Koffijberg, 2013 Leerinhoud en hoofdopdracht Je bent één

Nadere informatie

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden.

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Met lampen is het als met schoenen; ze zijn vanzelfsprekend en je ziet ze overal. Pas als de stroom een keer uitvalt, merk

Nadere informatie

Kennisbasis natuurwetenschappelijke vakken en technologie

Kennisbasis natuurwetenschappelijke vakken en technologie Kennisbasis natuurwetenschappelijke vakken en technologie Ontwikkeling en implementatie SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Ecent conferentie 2016: Bèta in samenhang in 2032 Dirk Jan Boerwinkel,

Nadere informatie

30 TIPS VOOR OUDERS EN BEGELEIDERS VAN LEERLINGEN MET LEERPROBLEMEN. Wijs ze op. www.lereniseenmakkie.nl. en de online coach.

30 TIPS VOOR OUDERS EN BEGELEIDERS VAN LEERLINGEN MET LEERPROBLEMEN. Wijs ze op. www.lereniseenmakkie.nl. en de online coach. 30 TIPS VOOR OUDERS EN BEGELEIDERS VAN LEERLINGEN MET LEERPROBLEMEN Wijs ze op en de online coach. Vermijd stressverhoging: dat blokkeert het leren nog meer. Wijs je kind steeds weer op wat het al wel

Nadere informatie

4VMBO H2 warmte samenvatting.notebook September 02, Warmte. Hoofdstuk 2. samenvatting. Vaak zetten we Chemische energie om in Warmte

4VMBO H2 warmte samenvatting.notebook September 02, Warmte. Hoofdstuk 2. samenvatting. Vaak zetten we Chemische energie om in Warmte Warmte Hoofdstuk 2 samenvatting Warmte is Energie Vaak zetten we Chemische energie om in Warmte Brandstoffen verbranden: Brandstof Zuurstof voldoende hoge temperatuur (ontbrandingstemperatuur) Iedere brandstof

Nadere informatie