Koninklijke BAM Groep

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Koninklijke BAM Groep"

Transcriptie

1 E I N D R A P P O R T S TA K E h O l D E R D I A l O O G Koninklijke BAM Groep

2 E I N D R A P P O R T V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p BAM wil worden herkend als een leidende duurzame bouwonderneming. Verdere inbedding van verantwoord ondernemen staat hoog op de strategische agenda. BAM is zich ervan bewust dat werkelijke duurzaamheidswinst alleen kan worden gerealiseerd door de betrokkenheid van haar stakeholders. om haar duurzaamheidsbeleid verder af te stemmen op de behoeften van de stakeholders vond daarom op 1 juli 2014 de vijfde stakeholderdialoog van de Koninklijke BAM groep plaats in de Tuin van noord, de voormalige gevangenis aan de Noordsingel in Rotterdam. Doel van de stakeholderdialoog was om met stakeholders in gesprek te gaan over de vraag hoe BAM waarde kan toevoegen aan het milieu en de maatschappij. Het gaat daarbij over wat BAM minder slecht kan doen in haar processen en meer goed kan doen met haar projecten, binnen de thema s veiligheid, energieverbruik & CO2-emissies en proces- en productkwaliteit. Met de resultaten van de stakeholderdialoog wil BAM het duurzaamheidsbeleid en de verslaglegging hierover verder verbeteren. Dit eindrapport dient als naslagwerk voor de organisatie van de BAM stakeholderdialoog Het rapport bestaat uit de volgende delen: Deel 1 - Verslag van stakeholderdialoog Deel 2 - Achtergrondinformatie organisatie stakeholderdialoog 2

3 E I N D R A P P O R T V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p Eindrapport Stakeholderdialoog inhoudsopgave Deel 1 Verslag van stakeholderdialoog Samenvatting 4 introductie 5 Dialoogronde 1: minder slecht (proces) Veiligheid energiegebruik en Co2-emissie perfecte kwaliteit 7 Dialoogronde 2: meer goed (product/levenscyclus) Veiligheid energiegebruik & Co2-emissie perfecte kwaliteit 9 Deel 2 Achtergrondinformatie organisatie stakeholderdialoog Selectie van stakeholders 10 evaluatie stakeholderdialoog 10 Bijlage A: Uitnodiging 12 Bijlage B: Deelnemerslijst 13 Bijlage C: Genodigdenlijst 14 Bijlage D: programma 18 Bijlage e : overzicht breakoutsessies 19 Bijlage F : Voorbereidende enquête 20 F1: enquêteformulier 20 F2: enquêterespons 23 Bijlage G: evaluatieenquête 26 G1: enquêteformulier 26 G2: enquêterespons 27 3

4 E I N D R A P P O R T V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p Samenvatting op 1 juli 2014 ging BAM met een groep van interne en externe stakeholders voor de vijfde keer in dialoog. Tijdens deze dialoog werden uitdagingen van BAM rond de thema s veiligheid & gezondheid, energiegebruik en Co2- emissies en proces- en productkwaliteit besproken. De belangrijkste boodschappen van de stakeholders staan hieronder uiteengezet. Veiligheid en gezondheid om gedragsverandering te stimuleren zou BAM: o Zowel sanctie- als beloningsbeleid kunnen invoeren; o peer-pressure krachtiger kunnen maken dan order van de baas om machocultuur te doorbreken. Voor het wegnemen van potentieel gevaarlijke situaties zou BAM: o lean & BiM meer kunnen toepassen; o Kosten van veiligheidsmaatregelen en ongevallen tegenover elkaar kunnen zetten. BAM zou zelf kunnen komen met de definitie van een gezond bouwwerk, dat bijdraagt aan het welzijn van de mens. BAM zou de mogelijkheid kunnen bieden voor klanten om een gebouw samen te stellen: o Met opties m.b.t. gezondheid, welzijn en zelfvoorzienendheid; o Door samen te werken met (keten)partners om deze opties aan te bieden. Energieverbruik en CO2-emissies BAM zou de inzet van personeel en transport beter kunnen plannen voor het behalen van een hogere efficiëntie, gebruik makend van de expertise van toeleveranciers; BAM zou energie- en Co2-zuinigere grondstoffen kunnen gebruiken en alternatieve producten kunnen overwegen; BAM zou meer werk kunnen maken van het zichtbaar maken van de voordelen voor klant en eindgebruiker van energie- en Co2-zuinige gebouwen door: o producten en promotie te richten op zowel donker- als lichtgroene consumenten; o labelling; o energie- en Co2-zuiniger maar niet duurdere concepten aan te bieden voor lichtgroene consumenten; o inzicht te bieden in total cost of ownership ; o een merk te worden in energiezuinige gebouwen; BAM zou kunnen samenwerken met financiële instellingen voor nieuwe financierings-modellen die energiezuinige oplossingen aantrekkelijker en toegankelijker maken; BAM zou kunnen samenwerken met ketenpartners: o om kennis en expertise te delen over mogelijkheden voor vermindering van energieverbruik en Co2-emissies; o om sneller te ontwikkelen en experimenteren. Perfecte kwaliteit BAM zou bij projecten een nog betere en selectievere intake mogen doen richting klant én omgeving om succesvoller in te schrijven en herkend te worden als leidende partij; BAM wordt gezien als de verbindende partij in de sector en zou daar nog meer naar mogen handelen, niet alleen centraal maar ook decentraal ; BAM zou intensiever kunnen samenwerken met ketenpartners en hen meer moeten uitdagen om elkaars kwaliteiten, kennis & kunde te benutten; BAM zou meer mogen doen aan branding en framing van haar (duurzame) prestaties en producten om meer herkend te worden en een leidende rol te spelen in de keten; BAM en ketenpartners zouden transparant mogen zijn over garanties aan ketenpartners en klanten, naar de levensduur van producten en met realistische onderhoudsnormen. 4

5 D E E l 1 : V E R S l A G V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p Introductie Dit jaar heette Rob van Wingerden, lid raad van bestuur, de stakeholders welkom. Van Wingerden gaf een toelichting op de visie van BAM en benadrukte zijn waardering voor de inbreng en openheid van de aanwezigen. Giuseppe van der Helm (Executive Director, VBDO) leidde de aanwezigen in over de doelen van de stakeholderdialoog: bepalen hoe BAM de positieve impact op milieu en maatschappij kan vergroten en welke thema s de grootste impact hebben op externe stakeholders en op BAM zelf, om hiermee het duurzaamheidsbeleid en de verslaglegging hierover verder te verbeteren. Hierna volgde een introductie van de deelnemers, waarbij iedereen vertelde over de rol van duurzaamheid in hun leven, respectievelijk professioneel en privé. De groep externe stakeholders bestond uit zestien personen die werkzaam zijn bij voor BAM relevante financiële instellingen, overheden, leveranciers, maatschappelijke organisaties en service providers. Daarnaast waren er interne stakeholders van verschillende werkmaatschappijen aanwezig. Vervolgens gaf William van Niekerk (directeur CSR, BAM) een presentatie over de (voortgang van) het duurzaamheidsbeleid van BAM. Hij stelde dat aangezien BAM een duurzame bouwonderneming wil zijn, zij iets moet en wil doen met actuele thema s als klimaatverandering. BAM doet dit vanuit haar missie van creatie van waarde voor stakeholders door het samenbrengen van mensen, kennis en kapitaal. Op de centrale KPI s die BAM heeft vastgesteld zijn de afgelopen jaren wisselende ontwikkelingen te herkennen: wat betreft ongevallen bestaan grote regionale verschillen, CO2-emissies zijn toegenomen door sterke uitbreiding van bedrijfsactiviteiten buiten Europa en de doelstellingen voor vermindering en scheiding van afval zijn ruim gehaald. Ten slotte lichtte William van Niekerk een aantal interessante projecten uit, waaronder groen gecertificeerde gebouwen in het Verenigd Koninkrijk, renovaties tot energieneutrale woningen in Nederland en het gemeentehuis van Brummen, gebouwd volgens het principe van de circulaire economie. Hij sloot zijn presentatie af met de trotse mededeling dat BAM als enige Nederlandse bouwer het duurzaamheidsverslag over 2013 volgens de GRI G4 comprehensive richtlijn heeft opgesteld, en in 2013 in verschillende benchmarks (Transparantiebenchmark, Carbon Disclosure Leadership Index en de VBDO Responsible Supply Chain Benchmark) een koploperspositie inneemt. Hierna presenteerde Saskia Verbunt (Projectmanager Duurzaam Ondernemen, VBDO) de resultaten van de voorbereidende enquête (gericht op de materialiteit van thema s voor BAM). Hierin viel op dat enkele voor BAM traditionele duurzaamheidsthema s als energieverbruik en luchtemissies hoog scoorden op maatschappelijke impact, maar lager op de impact op de stakeholder zelf. Verder was noemenswaardig dat stakeholders de impact van corruptie/ integriteit net als vorig jaar op zowel de maatschappij als henzelf hoog inschatten, terwijl de meer politieke thema s als diversiteit van medewerkers juist lager scoorden. Na dit plenaire deel ging de groep uiteen in drie subgroepen voor de eerste dialoogronde. 5

6 D E E l 1 : V E R S l A G V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p Dialoogronde 1: minder slecht (proces) Tijdens de eerste dialoogronde werden de drie hoofdthema s benaderd vanuit de vraag hoe BAM haar negatieve impact op het milieu en de maatschappij kan verminderen door procesverbetering. 1.1 Veiligheid Tijdens deze sessie bogen de stakeholders zich over de vraag hoe BAM onveiligheid nog meer terug kan dringen in de bouw. BAM heeft het aantal ongevallen aanzienlijk verminderd met procedures, regels en beschermingsmiddelen ter bevordering van de veiligheid. Gedragsverandering van werknemers is een eerste oplossingsrichting om de veiligheid verder te verbeteren. Hierin kunnen zowel sanctiebeleid als beloningsbeleid (bijvoorbeeld een bonusregeling voor leveranciers met een zeer lage incident Frequency) een rol spelen. naast deze maatregelen van bovenaf is een persoonlijke benadering (bijvoorbeeld presentaties van bij ongevallen betrokken werknemers) een zeer krachtig instrument: peer pressure onder collega s is naar verwachting essentieel om de machocultuur in de bouwsector te doorbreken. Ten slotte werd publicatie van foto s van onveilige situaties genoemd als veelbelovende strategie om gedragsverandering te realiseren. naast gedragsverandering kan vermijding van potentieel gevaarlijke omstandigheden de veiligheid verbeteren. Hiervoor kunnen lean en BiM (Building Information Modeling) worden toegepast. Voordeel van BiM is dat dit systeem rust creëert op de bouwplaats door vroegtijdige identificatie van potentiële gevaren. (Andere best practices op veiligheidsgebied in de bouwsector werden aangehaald.) De kloof tussen kantoor en bouwplaats kan bovendien nog verder gedicht worden door uitvoeringservaring naar voren te halen in de organisatie. Vaak zorgen veiligheidsmaatregelen voor kostenbesparing doordat deze met hogere efficiëntie en lagere faalkosten gepaard gaan. Door kosten van ongelukken, efficiëntieniveaus en veiligheidsmaatregelen te kwantificeren en tegenover elkaar te zetten kan deze impact zichtbaar gemaakt worden (bijv. d.m.v. True price methode), iets dat ook de kans om tenders te winnen kan verhogen. BAM kan ook zelf haar leveranciers beoordelen op veiligheid, bijvoorbeeld naar voorbeeld van de veiligheidsladder van prorail. om leveranciers die niet blijken te leren van gemaakte fouten te vermijden, moet BAM haar criteria voor veiligheid in aanbestedingen zeer duidelijk maken. omgekeerd kan BAM er soms ook zelf voor kiezen om niet in te schrijven op aanbestedingen waarin niet het veiligheidsniveau gegarandeerd kan worden, waar BAM voor wil staan. 1.2 Energiegebruik en CO2-emissie Tijdens deze sessie zochten de stakeholders naar manieren voor BAM om energieverbruik en Co2-emissies in de keten verder te verminderen. om dit te bereiken kan BAM energie- en Co2-zuinige grondstoffen gebruiken en alternatieve producten bekijken. Daarnaast kan BAM energieverbruik en Co2-uitstoot verminderen door efficiëntie te verhogen. Dit kan bereikt worden door gebruik te maken van expertise van toeleveranciers, door projecten en roosters van werknemers beter te plannen (in slots, zorgt tevens voor lagere faalkosten), door het aantal vervoersbewegingen op de bouwplaats te verminderen, door te werken met lokale werknemers, en door leveranciers te combineren. om dit te realiseren mag BAM invloed uitoefenen op haar leveranciers. Dit gebeurt op dit moment al wel in het algemeen, maar mag volgens stakeholders ook meer projectspecifiek. ook kan BAM bij selectie van leveranciers bijvoorbeeld de carbon footprint laten meewegen. Aangezien veel van de genoemde doelen tevens de efficiëntie verhogen, kunnen deze ook kostenbesparingen opleveren. Bij meting en doelstellingen van energieverbruik en Co2-uitstoot is het belangrijk dat bedrijven dit in ieder geval relatief doen, bijvoorbeeld aan hun omzet, om vergelijking tussen verschillende bedrijven en jaren mogelijk te maken. Voor energie- en Co2-besparing is inzicht nodig in de processen die voor gebruik en uitstoot zorgen. Life cycle analysis 6

7 D E E l 1 : V E R S l A G V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p Dialoogronde 1 kan voor dit inzicht zorgen. Wanneer deze informatie beschikbaar is in de keten, is het belangrijk dat bedrijven hier transparant over zijn, zodat dit onderling als criterium voor samenwerking kan dienen. ook is het belangrijk dat ketenpartners hun kennis en expertise met betrekking tot energie en Co2 met elkaar delen - BAM mag aandringen met de eigen kennis en expertise bij ketenpartners, en hen ook vragen om hun kennis en expertise te delen. BAM kan ketenpartners stimuleren door een voortrekkersrol in te nemen en best practices te laten zien. BAM kan bewustwording van de mogelijkheden van haar projecten bevorderen door energie- en Co2-besparing van gebouwen zichtbaar te maken voor eindgebruikers (bijvoorbeeld met een BreeAM label). Bewustere consumenten eisen meer van bouwbedrijven en stimuleren zo verdere verbetering in de sector. 1.3 Perfecte kwaliteit Tijdens deze sessie zochten de stakeholders naar manieren om het perfecte proces te realiseren. Het eerste dat bij de stakeholders opkwam, is due dilligence: zo kan worden verzekerd, dat eerst de omvang van problemen in de volledige breedte wordt beschouwd, en van daaruit oplossingen worden gezocht. op die manier kan impact worden gerealiseerd op zowel de het bedrijf zelf, als op belanghebbenden (waaronder omwonenden van projecten, opdrachtgevers, financiers en overheid). Het is belangrijk voor een perfect proces, dat deze belanghebbenden in dialoog bij elkaar worden gebracht. een belangrijke uitdaging voor BAM is nog om de kloof tussen de op het kantoor gemaakte plannen en de daadwerkelijke aanpak op de bouwplaats te dichten. Wanneer besluitvorming op de juiste momenten respectievelijk centraal en decentraal plaatsvindt, kan optimaal worden samengewerkt met ketenpartners om zo elkaars expertise te benutten. Door elkaar als ketenpartners uit te dagen om de beste oplossingen te vinden, wordt doorontwikkeling gerealiseerd die aan de basis staat van duurzame relaties waarmee gezamenlijk verschil gemaakt kan worden in aanbestedingen. BAM kan hierin een voortrekkersrol vervullen door prijs te laten varen als belangrijkste criterium. Door selectief in te schrijven op aanbestedingen met voldoende budget, kunnen BAM en ketenpartners zich specialiseren en profileren in kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid. BAM mag zich ook zo naar de eindgebruiker presenteren, bijvoorbeeld door een plakkaat met duurzaamheidslabel in een gebouw. 7

8 D E E l 1 : V E R S l A G V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p Dialoogronde 2: meer goed (product/levenscyclus) Tijdens de tweede dialoogronde werden de drie hoofdthema s benaderd vanuit de vraag hoe BAM waarde kan toevoegen aan het milieu en de maatschappij met haar producten. 2.1 Veiligheid De stakeholders in deze groep bogen zich over de definiëring van een gezond gebouw. Dit heeft geresulteerd in de volgende centrale criteria: Geen giftige stoffen/materialen; Beter binnenklimaat, licht, lucht; Veilig; Welzijn, geluk en comfort; Aanpassing aan evt. beperking; Assimileert in de omgeving geen negatieve impact; Houd sociale aspecten zowel binnen als buiten het gebouw in het oog; Zelfvoorzienend in energie, water, voeding (circulaire economie); Flexibel voor behoeften van de gebruiker it-systemen; Geconcludeerd werd dat, door de mate van persoonlijkheid van welzijn, consumenten de service geboden moet worden om naar eigen wens, net zoals bij auto s al de norm is, zelf de woning samen te stellen aan de hand van een scala aan opties op de genoemde aspecten. om alle door gebruikers gewenste producten en diensten te kunnen leveren kan BAM samenwerken met partijen als zorgverzekeraars, it-, internet- & telecombedrijven, energiemaatschappijen, ngos, jongeren-organisaties, werkgevers- en werknemersorganisaties en Vereniging eigen Huis. 2.2 Energiegebruik en CO2-emissie Tijdens deze sessie zochten de stakeholders naar manieren voor BAM om de markt voor energieneutrale- en positieve producten te vergroten. BAM houdt zich hier al mee bezig op de woningmarkt door enerzijds woningen via deelname aan de Stroomversnelling te renoveren tot energieneutrale woningen en anderzijds door nieuwe energie neutrale en/of -positieve woningen te bouwen. BAM mag zulke woningen meer promoten richting consumenten door deze als zodanig te labellen. Wel kan BAM de producten die zij aanbiedt en de promotie hiervan aanpassen aan de markt: hoewel er een niche bestaat van fanatieke donkergroene consumenten is de meerderheid van de consumenten nog steeds in grote mate gefocust op kosten. Voor deze markt kan BAM zich inzetten om lichtgroene producten aan te bieden: producten die wel energie- en Co2-zuiniger zijn, maar niet zozeer duurder. Hierbij is het belangrijk dat BAM inzicht biedt in de total cost of ownership, inclusief opties, afwegingen, startprijzen en levensduurkosten. Deze informatie kan worden vergaard door middel van life cycle analysis en financieel adviseurs kunnen helpen het verdienmodel duidelijk uit te leggen. Stakeholders stelden dat BAM niet alleen staat in reductie van energiegebruik en Co2-emissies: ook leveranciers en opdrachtgevers en politiek en overheid moeten hierin meedoen. BAM kan vooruitgang bij ketenpartners te stimuleren door samen te werken met financiële instellingen om financieringsmodellen slimmer te maken. BAM mag een voortrekkersrol innemen in transparantie over kennis en risico s onder ketenpartners. een nieuw samenwerkings- model met bereidheid tot het doen van concessies, het nemen van risico s en het bieden van garanties kan ketenpartners stimuleren om sneller te ontwikkelen, experimenteren en testen. 8

9 D E E l 1 : V E R S l A G V A N S T A K E h O l D E R D I A l O O G K o n i n K l i j K e B A M G r o e p Dialoogronde Perfecte kwaliteit Tijdens deze sessie bogen de stakeholders zich over de definiëring van het perfecte product. Volgens stakeholders is goede communicatie met stakeholders, met een focus op de beleving van eindgebruikers, belangrijk om toegevoegde waarde te kunnen leveren. Verwachtingsmanagement is jarenlang ondergeschoven kindje geweest in de bouwsector en iedereen in de sector moet eigenlijk een keer meemaken om een huis te laten bouwen, door een aannemer. in gevallen waarbij de klant niet direct overeenkomt met de eindgebruiker (bijv. een weg) moet een balans worden gezocht tussen de belangen van betrokken stakeholders. Verder zouden klachtenprocedures positiever en actiever ingezet kunnen worden: een klacht is een kans en dat moet je internaliseren. Vaste procedures, eventueel met behulp van een ombudsman, kunnen hierbij helpen. op dit moment schuiven leveranciers in de bouwsector verantwoordelijkheden op elkaar af met garanties onder dusdanig veeleisende, specifieke en bovendien onduidelijke onderhouds-voorwaarden, dat het voor de klant haast onmogelijk wordt om hierop aanspraak te maken. om klanten gepaste garanties te bieden naar de levensduur van het product, moeten leveranciers eerlijk zijn naar ketenpartners over realistische onderhoudsnormen. Vanuit deze bespreking van garanties kwamen de stakeholders terecht bij het feit dat eigenlijk niet het product zelf, maar de diensten die het product levert belangrijk zijn voor gebruikers. Bouwbedrijven zouden zich meer kunnen richten op het leveren van deze diensten. Door leveranciers een aandeel/licentie te geven in projecten, worden zij meer gestimuleerd om levenslange levensduur van hun producten na te streven. (in de huidige situatie geven leveranciers vaak geen openheid omdat zij gebaat zijn bij het vaak en veel verkopen van componenten.) Zo kunnen op deze manier bijvoorbeeld projecten worden opgeleverd met de best beschikbare leverancier, die er gedurende levensduur voor zorgt dat de klant over de best beschikbare technologie beschikt. op deze manier kan restwaarde zeker gesteld worden en komt de klant niet met stranded assets te zitten. Stakeholders denken echter dat BAM waarde kan vinden in een reputatie van selectiviteit: hard weglopen van opdrachten met te eenzijdige focus op kosten. op dit moment heeft de bouwsector nog moeite met het uitleggen van het belang van andere criteria dan kosten. publiek-private Samenwerking (pps) is een toegepaste manier van samenwerking die de nadelen van aanbesteding probeert te vermijden, maar dit verloopt nog moeizaam en behoeft dus nog doorontwikkeling. BAM mag zich van stakeholders uitgesprokener profileren en zich zo onderscheiden van goedkopere aannemers door producten te leveren die worden herkend als BAM producten. BAM heeft al belangrijke projecten gerealiseerd waarmee zij haar merk kan laden (bijv. de A12 lunetten - Veenendaal), en er volgen nog meer projecten waar dit mee kan (bijv. het Feyenoord Stadion). Afsluiting na afloop van de twee dialoogrondes vatte Giuseppe van der Helm de dialoog samen in opvallende en terugkerende bevindingen. William van niekerk bedankte de stakeholders voor hun waardevolle input en kondigde hierbij aan na een half jaar met hen terug te koppelen wat BAM doet om deze input te implementeren. 9

10 Selectie van stakeholders Voor de stakeholderdialoog van BAM werd een breed scala aan stakeholdergroepen uitgenodigd. De groep externe stakeholders die deelnam aan de stakeholderdialoog bestond uit zestien personen die werkzaam zijn bij voor BAM relevante financiële instellingen, overheden, leveranciers, maatschappelijke organisaties en service providers. Daarnaast waren er acht interne stakeholders van verschillende werkmaatschappijen van BAM aanwezig. ook was een aantal stakeholders van voor BAM relevante opdrachtgevers en kennisinstellingen uitgenodigd, maar van hen was helaas niemand in de gelegenheid de stakeholderdialoog bij te wonen. BAM en VBDo hebben samen per stakeholdergroep besproken welke stakeholders er uitgenodigd kunnen worden. omdat gewenst is dat elke groep vertegenwoordigd is tijdens de dialoog, gaan er per groep meerdere uitnodigingen uit. BAM besloot dit jaar om stakeholders uit te nodigen op Ceo-niveau. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het netwerk van de VBDo en BAM. in de bijlage is te vinden welke stakeholders, per groep, een uitnodiging hebben ontvangen voor deze dag en wie van hen daadwerkelijk aanwezig waren op de dag zelf. Evaluatie Algemeen Hoewel BAM dit jaar een grotere organisatorische rol op zich nam voor de stakeholderdialoog in vergelijking met voorgaande jaren, heeft de VBDo nog steeds relatief veel gedaan. ruim van tevoren is een goede planning gemaakt. De stakeholderdialoog vond dit jaar op 1 juli plaats, net voor de zomervakanties. Dit is goed bevallen, aangezien de resultaten zo nog kunnen worden meegenomen in de jaarrapportage. Uitnodiging en deelnemers Dit jaar is besloten om stakeholders op Ceo-niveau uit te nodigen. Het nadenken over wie precies uitgenodigd moesten worden duurde relatief lang. Door de raad van Bestuur zelf telefonisch te laten uitnodigen hoopte BAM de kans op aanwezigheid van Ceo s te maximaliseren. na enkele weken wachten werd geconcludeerd dat de rvb hier moeilijk tijd voor kon vinden en werd besloten alsnog vanuit de VBDo uit te nodigen. Hiermee is tijd verloren. Dit heeft voor een aantal genodigden voor agendaproblemen en daarmee uiteindelijk een lagere opkomst gezorgd en de stakeholdergroepen van opdrachtgevers en kennisinstellingen waren bij de dialoog niet vertegenwoordigd. Wel werden uitnodigingen vaak op verzoek doorgeschoven naar nog steeds relatief hoog organisatorisch niveau. iets dat hierbij goed bevallen is, is om van tevoren duidelijk te hebben welke genodigden respectievelijk 1e en 2e prioriteit voor uitnodiging verdienden en welke uitnodigingsrondes op welke data bij welke aantallen aanmeldingen verstuurd zouden worden. Uiteindelijk waren in totaal 26 stakeholders aanwezig, waarvan achttien externe en acht interne. Dit zorgde bij de break-out sessies voor drie subgroepen van gemiddeld acht personen. een iets hogere opkomst van externe stakeholders, met een totaal van rond de dertig personen zou optimaal zijn bij een verdeling in drie subgroepen. Geconcludeerd wordt dat het voor een optimale kwaliteit en kwantiteit van deelnemers het beste is wanneer de genodigden minimaal drie maanden van tevoren persoonlijk worden uitgenodigd door iemand die de desbetreffende persoon kent. Door voor het uitnodigen ook uit te zoomen op de genodigdenlijst, kan ervoor worden gezorgd dat er op een volgende stakeholderdialoog meer jonge en vrouwelijke deelnemers aanwezig zijn. De diversiteit in leeftijd en geslacht was dit jaar beperkt. Enquête De enquête was ook dit jaar wederom gericht op een materialiteitsanalyse van duurzaamheidsaspecten, met Gri G4- rapportage in het achterhoofd. Dit beviel goed en leverde de resultaten waar BAM naar zocht. Wel was de enquête wellicht 10

11 dusdanig beknopt dat veel genoemde aspecten open stonden voor meerdere interpretaties. om meer richting te geven aan respondenten bij het invullen van de enquête zouden aspecten daarom specifieker kunnen worden gemaakt en indien nodig worden toegelicht met definities. De analyse en verwerking van de enquête tot een korte en duidelijke presentatie met materialiteitsmatrix is goed bevallen. locatie Het is belangrijk voor een BAM stakeholderdialoog dat deze wordt georganiseerd op een inspirerende BAM-locatie. Daarom vond de stakeholderdialoog dit jaar plaats in de Tuin van noord, de voormalige gevangenis aan de noordsingel in rotterdam die door BAM wordt getransformeerd naar woningbouw met nieuwe functies in een groene stadstuin. Dit was een goede locatie die bij veel deelnemers interesse wekte. De rondleiding na afloop van de dialoog viel dan ook goed in de smaak. in het vervolg zou een dergelijke rondleiding vroeger ingepland en gepromoot kunnen worden bij het uitnodigen van stakeholders. Wel zorgde de oude kapel voor galm, wat de verstaanbaarheid enigszins in de weg stond. Dit is moeilijk te voorkomen, maar indien dit in het vervolg zou voorkomen, zou hier wel op kunnen worden geanticipeerd tijdens plenaire- en breakoutsessies door presentatoren en moderators. Ten slotte wordt het van tevoren bezoeken van de locatie en aanwezigheid op de dag zelf, twee uur voor aanvang van het programma, aangeraden voor volgende stakeholderdialogen. Dit voorkomt onaangename verrassingen omdat er dan voldoende tijd is om praktische zaken als het verloop van de middag, locaties van breakoutsessies en it-faciliteiten voor te bereiden. Onderwerpen om de input van stakeholders optimaal te benutten, moet duidelijk zijn tijdens dialoogsessies wat BAM precies van hen wil weten. De keuze van de te bespreken onderwerpen werd dit jaar vrij laat gemaakt. BAM mag een duidelijke eigen visie hebben over wat zij precies op haar stakeholderdialoog wil bespreken. Zo hoeft er niet gewacht te worden met onderwerpkeuze tot resultaten van de voorbereidende enquête bekend zijn die kunnen ook later nog worden meegenomen in de definitieve vaststelling van de indeling van onderwerpen. om meer richting te geven aan deelnemers van de dialoog, zou het ook goed zijn om tijdens de dialoogsessies aan stakeholders voor te leggen tegen welke dilemma s en andere moeilijke keuzes BAM aanloopt. een idee voor een volgende stakeholderdialoog is om vanuit de toekomst terug te redeneren naar vandaag. in een eerste ronde kan dan besproken waar BAM over respectievelijk tien, drie en één jaar wil staan, en in een tweede ronde hoe de gaten tussen deze verschillende toekomstvisies gedicht kunnen worden. Inhoud Aan het begin van de dialoog stelden de deelnemers zich voor door te vertellen over de rol van duurzaamheid in hun persoonlijke en professionele leven. Het is waardevol voor het vervolg van de middag om de stakeholders elkaar te laten leren kennen. Wel zou deze introductieronde bij een volgende dialoog korter kunnen, om zo meer tijd over te laten voor de dialoogrondes zelf. Terugkoppeling na de dialoogrondes is belangrijk om de gehele groep een overzicht te bieden van wat er in de subgroepen is besproken. Wel is het belangrijk om deze terugkoppeling te laten verzorgen door externe stakeholders. een idee voor een breder gedragen terugkoppeling, is om ieder deelnemer in het plenaire deel na afloop van de rondes te laten vertellen wat zijn of haar twee belangrijkste 'take-aways zijn van de sessie. Ten slotte is het goed om een evenwichtige verdeling van zowel externe als interne stakeholders over de verschillende subgroepen in het oog te houden, met minstens één persoon van BAM bij iedere sessie. Afhandeling na afloop van de stakeholderdialoog is de evaluatie enquête snel verstuurd naar de deelnemers en door vijf van hen ingevuld en positief beoordeeld. De resultaten hiervan zijn in de bijlage te vinden. Het verslag is opgesteld en met de deelnemers en formeel afgemelde genodigden gedeeld. 11

12 Bijlage A: Uitnodiging 12

13 Bijlage B: Deelnemerslijst Externe Stakeholders Naam: rob Boerée Mark Brand Kees van es Gerard Geurtjens jan ludolf Heeres petra van Hoeken Anton Huizing rien Bakker Herman Mulder peter nieuwenhuizen roel nozeman eric polman erwin prins Wim van rixtel Anne Schouten lennart Sigterman jan-willem Viets Wim van Wanrooij Organisatie: RvO IIRC Beelen Schiphol Group PwC NIBC TKh Group RoyalhaskoningDhV NCP-Nl/True Price AkzoNobel fsc Nederland SWK Rockwool Benelux Technische Unie Pontmeyer Philips lighting Wavin Randstad Koninklijke BAM Groep Céline Bent Mario Broos rutger Burger William van niekerk Barry oesman Marinus Schimmel rob van Wingerden Theo Winter VBDO Fanny Claassen Giuseppe van der Helm rik van Huik Saskia Verbunt Projectleider Corporate Social Responsibility Directeur AM Directeur Inkoop Director Corporate Social Responsibility Controller Directeur BAM Infratechniek lid Raad van Bestuur Directeur BAM Wegen lid Sectorcommissie Bouw & Vastgoed Executive Director Projectassistent Stakeholderdialogen Projectleider Duurzaam Ondernemen 13

14 Bijlage C: Volledige genodigdenlijst Definitief aanwezig Aanwezig, onder voorbehoud Verhinderd, collega gevraagd Uitgenodigd, geen reactie Definitief verhinderd Afgemeld Wel geselecteerd maar niet uitgenodigd 1e uitnodigingsronde: ma 26 mei 1e herinnering: di 10 juni Start 2e uitnodigingsronde: di 3 juni 2e herinnering: wo 18 juni Ronde Organisatie Naam functie BrAnCHe organisatie 1 Bouwend Nederland Maxime Verhagen Voorzitter FinAnCierS 1 NIBC paulus de Wilt Ceo p. (petra) C. van Hoeken Chief risk officer Contact: 3 APG Dick Sluimers voorzitter van de raad van Bestuur 1 PGGM else Bos Ceo eloy lindeijer CiM & lid executive Committee 1 Rabobank robbert Klaasman Ceo Frederik elzinga executive Director Corporate lending 1 Triodos Matthijs Bierman Directeur 1 Mn Services ruud Hagendijk Voorzitter Hoofddirectie 2 ING Gerald naber Vicepresident Sustainable lending 2 SNS Asset Management rebecca Sampson Active ownership Specialist opdrachtgevers 1 Rijkswaterstaat jan Hendrik Dronkers Directeur-generaal 1 Portaal Bert Keijts Ceo 1 DSM Feike Sijbesma Ceo 1 Schiphol Group jos nijhuis Ceo Gerard Geurtjens Directeur plus Schiphol Group 1 Tata Steel Dook van den Boer Directeur 2 havenbedrijf Rotterdam Allard Castelein president-directeur 14

15 2 OVG Coen van oostrom Ceo 2 Rijksgebouwendienst eva Klein Schiphorst Algemeen Directeur 2 Vitens lieve Declercq Directievoorzitter 1 Enexis jolanda van Zanen Directeur infra Services Henri lemmens manager productie Zuid 2 Amvest Wim Wensing Director investment Management 1 Gemeente Rotterdam ron Voskuilen Algemeen Directeur Stadsontwikkeling rotterdam 1 Gemeente hoorn onno van Veldhuizen Burgemeester leveranciers 1 AkzoNobel Ton Büchner Ceo peter nieuwenhuizen Director innovation& partnerships Supply Chain &r&d 2 Vodafone rob Shuter Ceo 1 Eneco jeroen de Haas Voorzitter raad van Bestuur 1 RoyalhaskoningDhV erik oostwegel Voorzitter raad van Bestuur (dhr.) rien Bakker Business Development Manager, accountmanager 3 Siemens Ab van der Touw Voorzitter raad van Bestuur 2 Athlon Armand van Veen Algemeen Directeur 2 Delta Arnoud Kamerbeek Ceo 1 Mammoet just in 't Velt lid van de raad van bestuur 1 Beelen Wim Beelen Ceo / Kees van es Directeur Sloopwerken 2 Arcadis Nederland rob Mooren Algemeen directeur 2 Randstad Chris Heutink Algemeen Directeur Wim van Wanrooij Directeur specialties (bouw, engineering, installatie, telecom) 2 Technische Unie Wim van rixtel Directeur national Accounts & commercial projects 2 TKh Group Alexander van der lof Ceo Anton Huizing commercieel directeur TKF 1 Wavin jan-willem Viets Country Director 2 Rockwool Benelux erwin prins Managing Director 2 Pontmeyer (dhr.) Anne Schouten Ceo 15

16 Kennisinstellingen 1 TU Delft Dirk jan van den Berg president 2 Universiteit Twente André Dorée professor 2 Rotterdam School of rob van Tulder professor of international Management business-society management 1 Rijksuniversiteit Sibrand poppema Voorzitter College Groningen van Bestuur 1 VU Bart Bossink endowed professor 1 TU Delft Michiel Haas Chair Materials & Sustainability van de TU Delft 2 Utrecht Sustainability jacqueline Cramer Directeur Institute overig 1 Philips lighting Harry Verhaar project Manager Sustainability lennart Sigterman Key Account Manager 1 TNT janet Kroes Director Strategy 1 SWK eric polman Algemeen directeur ngo s 1 NWP lennart Silvis Managing Director 1 World Resource Institute renée jones-bos Secretaris-generaal van Buitenlandse Zaken 1 CNV vakmensen Bert van der Spek Secretary international affaires 2 fsc Nederland liesbeth Gort Directeur roel nozeman Manager FSC netwerk 1 Stichting Natuur & Milieu Tjerk Wagenaar Directeur 1 NCP-Nl/True Price Herman Mulder Board member Service providers 1 Sustainalytics esther Hougee Board member 1 IIRC Mark Brand Head of relationships 1 PwC robert van der laan partner Sustainability & integrated reporting jan ludolf Heeres Senior Manager Sustainability & responsible Governance 16

17 overheid 1 RvO rob Boerée Director energy & Climate Change 1 Sociale Zaken en BZK Mark Frequin Minister voor Wonen en rijksdienst eindgebruikers 3 Vereniging Eigen huis Marlies pernot Algemeen directeur BAM 1 Koninklijke BAM Groep Céline Bent projectleider Corporate Social responsibility 1 Koninklijke BAM Groep William van niekerk Director Corporate Social responsibility 1 Koninklijke BAM Groep nico de Vries Ceo 1 Koninklijke BAM Groep rob van Wingerden lid van de raad van Bestuur 2 BAM Woningbouw joost nelis Directeur 2 BAM Techniek jan Al Directeur 1 BAM International Wouter remmelts Directeur 1 Koninklijke BAM Groep Wendy Broekhoff Directeur Hr 1 Koninklijke BAM Groep peter van den Broek Voorzitter Cor 2 Koninklijke BAM Groep rutger Burger Directeur inkoop 2 CEI-De Meyer Marc peeters Directeur 2 BAM Contractors Mike jones Group Business Development Director 1 BAM Wegen Theo Winter Directeur 1 BAM PPP Michiel van rij Directeur 1 BAM Infratechniek Marinus Schimmel Directeur 2 Koninklijke BAM Groep Barry oesman Controller Koninklijke BAM Groepp Mario Broos Directeur AM Externe deelnemers: 16 Interne deelnemers BAM: 8 VBDo Giuseppe v. d. Helm executive Director Saskia Verbunt projectmanager Duurzaam ondernemen Fanny Claassen lid sectorcommissie Bouw & Vastgoed rik van Huik projectassistent Stakeholderdialogen 17

18 Bijlage D: Programma Tijd Activiteit Personen 13:00 Opening rob van Wingerden, lid raad van Bestuur, BAM Giuseppe van der Helm, executive Director, VBDo 13:30 Presentatie BAM: voortgang duurzaamheid William van niekerk, directeur CSr, BAM 13:45 Presentatie enquêteresultaten Saskia Verbunt, projectmanager Duurzaam ondernemen, VBDo 14:00 Dialoogronde 1 14:45 Terugkoppeling dialoogronde 1 15:00 Pauze 15:30 Dialoogronde 2 16:15 Terugkoppeling dialoogronde 2 16:30 Bevindingen door VBDO en deelnemers 16:45 Conclusie William van niekerk, directeur CSr, BAM 17:00 Borrel 18

19 Bijlage e: Overzicht break-outsessies Tijd Giuseppe van der helm Saskia Verbunt Céline Bent 14: :30-16:15 Dialoogronde 1: minder slecht (proces) 1. Veiligheid - Hoe kan BAM onveiligheid nog meer terugdringen in de bouw? - Hoe kan het belang van veiligheid nog zichtbaarder worden? - Hoe kan veiligheid in de keten nog meer beloond worden? - Hoe kan BAM de onveiligheid verminderen bij de echte uitdagingen, de gebieden waar de minste vooruitgang wordt geboekt? - Wat kan BAM in de keten/of bij opdrachtgevers doen? Hoe kan BAM zijn stakeholders betrekken in het verbeteren van de veiligheid? - Welke best practices in de industrie zijn goede voorbeelden? - Wanneer zou veiligheid een knock-out criterium moeten zijn voor BAM richting haar leveranciers? 2. Energiegebruik & CO2-emissie - Wat kan BAM doen om energieverbruik en CO2-uitstoot in de keten verder te reduceren? - Hoe kunnen we onze CO2-emissiereductie meer gewaardeerd krijgen bij onze stakeholders? Plenaire terugkoppeling door één stakeholder per sessie Dialoogronde 2: meer goed (product/levenscyclus) 1. Veiligheid - Wat kan BAM doen om de gezondheid van de mens te verbeteren met zijn producten? - Hoe kan BAM via producten en diensten ervoor zorgen dat het een positieve impact op de veiligheid heeft (zijn er nog andere relevante taken dan het verbeteren van de gezondheid van de mens) - Wat is een gezond gebouw? Waarom zou BAM dit onder de aandacht brengen bij haar klanten? - Hoe kan BAM zorgen dat de bekendheid van de betekenis en de voordelen van een gezond gebouw toeneemt? - In hoeverre is men/de klant bereid hierin te investeren? Hoe kan BAM er voor zorgen dat haar klanten meer bereid zijn om hierin te investeren? 2. Energiegebruik & CO2-emissie - Wat kan BAM doen om de markt voor energie-neutrale / positieve producten te vergroten? - Hoe kan BAM ervoor zorgen dat het als koploper genoeg voordelen ervaart? 3. Productkwaliteit - Hoe ziet een perfect proces eruit (denk aan service, lokale gemeenschappen, snelheid, samenwerking met ketenpartners)? - Hoe kan BAM zich onderscheiden met perfecte (proces)kwaliteit? - Wat moet BAM veranderen om dit perfecte proces te realiseren? Waar mee te beginnen en wat volgt later? - Wie zou moeten bepalen of processen perfect zijn? 3. Productkwaliteit - Hoe ziet een perfect product eruit? - Hoe kan BAM zich onderscheiden met productkwaliteit? - Wat moet BAM veranderen om dit perfecte product te realiseren? Waarmee te beginnen en wat volgt later? 19

20 Bijlage F: Voorbereidende enquête f1. Enquêteformulier Koninklijke BAM groep - enquête stakeholderdialoog 2014 op 1 juli 2014 vindt de vijfde stakeholderdialoog van Koninklijke BAM Groep plaats. Tijdens deze dialoog gaat BAM graag in gesprek met haar stakeholders om te kijken hoe BAM een grotere positieve impact kan hebben op stakeholders en de maatschappij. Deze enquête dient ter voorbereiding van de dialoog. BAM s Duurzaamheidsverslag over 2013 voldoet aan de nieuwe G4-richtlijnen van het Global reporting initiative (Gri). Binnen deze richtlijnen ligt de focus op materialiteit: bedrijven en organisaties richten zich op thema s die voor hen het meest relevant zijn. relevant wil zeggen: de mate waarin het impact heeft op de stakeholders en de maatschappij. Materialiteit is de maatstaf voor het vaststellen of een thema de economische, milieu- en sociale impact van een organisatie, of het beïnvloeden van de beslissingen van stakeholders, voldoende weergeeft. op basis van deze materialiteitsanalyse wordt het duurzaamheidsbeleid verder verbeterd. Bovendien verbetert dit de verslaggeving van het beleid van BAM. in het verslag van 2012 heeft BAM, vooruitlopend op de Gri richtlijnen een eerste matrix daarvan gepresenteerd en in 2013 is er, mede op basis van de resultaten van de stakeholderdialoog een uitgebreidere versie gemaakt. Deze kunt u terugvinden op pagina 17 van het laatste Duurzaamheidsverslag en is hieronder weergegeven. Met uw inzichten verkrijgen wij graag nog meer inzicht in de mate van relevantie van deze onderwerpen voor onze stakeholders. Wat voor type stakeholder vertegenwoordigt u voor BAM? o Brancheorganisatie o Financier o opdrachtgever o leverancier o Kennisinstelling o ngo o Service provider o overheid o eindgebruiker o BAM (interne stakeholder) Door middel van deze enquête wil BAM in eerste instantie samen met u bepalen welke thema s relevant zijn. Geeft u voor de onderstaande door BAM geselecteerde thema s alstublieft aan in welke mate u inschat dat dit thema impact heeft, respectievelijk op u als stakeholder en op de maatschappij als geheel. Graag willen wij u vragen om bij de beoordeling van de vragen een middellange horizon in gedachten te nemen, bijvoorbeeld de periode

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Stakeholderdialoog VNCI Pieterstraat 11 3512 JT Utrecht T +31 (0) 30 234 00 31 info@vbdo.nl www.vbdo.nl Samenvatting Op 14 oktober 2013 heeft de Vereniging van de Nederlandse

Nadere informatie

Verslag stakeholderdialoog 2013 I 8 november. Koninklijke BAM Groep

Verslag stakeholderdialoog 2013 I 8 november. Koninklijke BAM Groep Verslag stakeholderdialoog 2013 I 8 november Koninklijke BAM Groep Verslag Stakeholderdialoog VBDO December 2013 2 Pieterstraat 11 3512 Jt Utrecht t +31 (0) 30 234 00 31 info@vbdo.nl www.vbdo.nl Verslag

Nadere informatie

Contouren van morgen. Proces van materialiteitsanalyse

Contouren van morgen. Proces van materialiteitsanalyse Contouren van morgen Proces van materialiteitsanalyse Definitie en context Definitie Wat is echt materieel voor een goed begrip van de waardecreatie door een onderneming? Te onderzoeken aan de hand van:

Nadere informatie

maatschappelijk verantwoord inkopen André Speksnijder, vakgroephoofd constructies STRUKTON engineering

maatschappelijk verantwoord inkopen André Speksnijder, vakgroephoofd constructies STRUKTON engineering maatschappelijk verantwoord inkopen André Speksnijder, vakgroephoofd constructies STRUKTON engineering Duurzaam inkopen inhoud presentatie inleiding; Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) binnen

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

HoE kwam dit duurzaamheids- verslag tot StAnd?

HoE kwam dit duurzaamheids- verslag tot StAnd? hoofdstuk 2 Hoe kwam dit duurzaamheidsverslag tot stand? Voor de opmaak van dit duurzaamheidsverslag heeft AWDC beroep gedaan op de richtlijnen voor duurzaamheidsrapportering van Global Reporting Initiative

Nadere informatie

Partners voor Water subsidieregeling 2 * circa 40 pax. Aantal deelnemers (inschatting) http://nwp.nl/_docs/nieuwsbrief_bijlagen/geldalswater_pvw.

Partners voor Water subsidieregeling 2 * circa 40 pax. Aantal deelnemers (inschatting) http://nwp.nl/_docs/nieuwsbrief_bijlagen/geldalswater_pvw. Conveners Rapporteur/aanspreekpunt Workshop titel Aantal deelnemers (inschatting) Presentaties Dennis van Peppen (RVO.nl; dennis.vanpeppen@rvo.nl) Erwin Dirkse (Dirkse Milieu Technologie; edirkse@dmt-et.nl)

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4.1 Inleiding Waar staat het bedrijfsleven momenteel als het gaat om rapportage over internationaal mvo en ketenbeheer in het bijzonder? Dit

Nadere informatie

GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015

GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015 GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015 BMA Ergonomics b.v. rapporteert volgens de core variant van versie G4 van de richtlijnen van het Global Reporting Initiative. Op de indicatoren en de informatie in het

Nadere informatie

Milieu jaarplan. Plan van Aanpak 2013. BAM Utiliteitsbouw bv. Afdeling KAM

Milieu jaarplan. Plan van Aanpak 2013. BAM Utiliteitsbouw bv. Afdeling KAM Milieu jaarplan Plan van Aanpak 2013 BAM Utiliteitsbouw bv Afdeling KAM Datum: 19-12-2012 1. Inleiding Duurzaamheid is een onlosmakelijk aspect van de bedrijfsvoering van BAM. Mens en milieu staan hierbij

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Realiseer uw inkoopambities met behulp van Data Workshop Dun & Bradstreet

Realiseer uw inkoopambities met behulp van Data Workshop Dun & Bradstreet Workshop Dun & Bradstreet NEVI INKOOPDAG 2015 BJÖRN VAN RAAK MIKE VAN KESSEL ROSANNA VAN DER WOUDE Agenda Introductie Dun & Bradstreet Welke trends & uitdagingen zien wij in de markt? Interactieve break-out

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder plan CO 2 -prestatieladder T.b.v. certificering CO 2 -prestatieladder (nr 3.C.1) U vindt in dit document de communicatiedoelstellingen, de interne en externe doelgroepen, de interne en externe communicatiemiddelen

Nadere informatie

Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie

Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie FPH Ploegmakers BV - Communicatieplan 1 Verantwoording Titel Communicatieplan Invalshoek C: Transparantie Revisie 1.0 (definitief)

Nadere informatie

FREQUENTLY ASKED QUESTIONS MVO & DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING

FREQUENTLY ASKED QUESTIONS MVO & DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING FREQUENTLY ASKED QUESTIONS MVO & DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING Dit FAQ document is gebaseerd op de GRI (Global Reporting Initiative) richtlijnen volgens versie GRI G3.1 en certificering en tracht antwoord

Nadere informatie

Communicatieplan m.b.t. CO2

Communicatieplan m.b.t. CO2 m.b.t. CO2 Opgesteld door: Janneke Out en Bernard Rodenburg Opgesteld d.d. 16 december 2013 Inhoudsopgave 1. Interne communicatie... 4 1.1 Doelstellingen en doelgroepen... 4 1.2 Plan van Aanpak... 4 1.3

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde

Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde Duurzaam ondernemen 1 Even voorstellen Gijs Duivenvoorde ir, Delft Berenschot Maakindustrie Duurzaamheid Innovatie Normcommissie ISO26000

Nadere informatie

Welkom. Investeren in talent loont

Welkom. Investeren in talent loont Welkom Investeren in talent loont Symposium Investeren in talent loont Uw gastheer: Chris van Bokkum TechniekTalent.nu Investeren in talent Hans van der Spek Manager Kenniscentrum HRM / Berenschot Actuele

Nadere informatie

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheidsdialoog Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheid U kunt waarschijnlijk bijna alle woorden relateren aan uw organisatie. Maar welke zijn echt relevant en significant?

Nadere informatie

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015 plan 2014-2015 Inzake 20 Tinten Groen CO2-prestatieladder Certificering Continuering 2013-2014 Datum : September 2015 plan Cor Millenaar B.V. / G-center B.V. 2014 2015 September 2015 pag. 1 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Vóór dat u beleid ontwikkelt is het van belang om de vraag: Waaròm zou ik MVO beleid ontwikkelen? te beantwoorden. Het antwoord op deze vraag bepaalt hóe u het MVO

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Communicatie CO2 footprint. versie mei 2015

Communicatie CO2 footprint. versie mei 2015 Communicatie CO2 footprint versie mei 2015 Steller: CO2 manager Naam Paraaf Datum A. Kneepkens, April 2015 TPA Nederland Controle: Directeur K. Brouns Coldmix BV Mei 2015 AGK Pagina 1 van 5 pagina s 2015

Nadere informatie

VERSLAG KPN STAKEHOLDERDIALOOG. Datum: 28 oktober 2010 Plaats: KPN Network Operations Center, Hilversum

VERSLAG KPN STAKEHOLDERDIALOOG. Datum: 28 oktober 2010 Plaats: KPN Network Operations Center, Hilversum VERSLAG KPN STAKEHOLDERDIALOOG Datum: 28 oktober 2010 Plaats: KPN Network Operations Center, Hilversum Op 28 oktober 2010 ging KPN voor de derde keer in gesprek met verschillende stakeholders. De belangrijkste

Nadere informatie

Duurzaamheidbarometer Mei 2009 - meting 4

Duurzaamheidbarometer Mei 2009 - meting 4 Duurzaamheidbarometer Mei 2009 - meting 4 Inhoud Achtergrond Duurzaamheid en de kredietcrisis Duurzaam ondernemen en de interne organisatie Duurzaam ondernemen in de maatschappij Bijlagen Achtergrond Periodiek

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid DUURZAAM ONDERNEMEN bij NS Strategie Mobiliteit per trein heeft een duurzaam karakter en daarmee NS ook. Door het reizen van deur tot deur voor onze klanten zo aantrekkelijk mogelijk te maken draagt NS

Nadere informatie

MVO stakeholder enquête 2014

MVO stakeholder enquête 2014 MVO stakeholder enquête 2014 Datum : 1 mei 2014 1 Voorwoord In de afgelopen jaren is Heerkens van Bavel Bouw zich steeds meer bewust geworden, van de rol die zij spelen in de maatschappij en de effecten

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

Supply Value Survey. Resultaten verslag VOORBEELD. Supply Value Versie 1.0 Maart 2010 Supply Value 2010 Alle rechten voorbehouden

Supply Value Survey. Resultaten verslag VOORBEELD. Supply Value Versie 1.0 Maart 2010 Supply Value 2010 Alle rechten voorbehouden Supply Value Survey Resultaten verslag VOORBEELD Resultaten verslag leveranciersonderzoek Versie 1.0 Pagina 2 van 11 Titel: Resultaten verslag leveranciersonderzoek Organisatie: Supply Value www.supplyvalue.nl

Nadere informatie

BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie

BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie mvoconsultants.nl BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie Waarom MVO? Dat is een vraag die wij altijd stellen voordat bedrijven een begin maken met hun beleid op het gebied van maatschappelijk

Nadere informatie

Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers'

Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers' Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers' 22 januari 2011 zaterdag Arjan de Draaijer en Marleen Janssen Groesbeek Afgelopen week is voor het eerst de

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

Vodafone. Nederland 2014. circulaire economie. Dinsdag 26 augustus 2014. Plaats: Vodafone, Amsterdam

Vodafone. Nederland 2014. circulaire economie. Dinsdag 26 augustus 2014. Plaats: Vodafone, Amsterdam V E R S L A G S ta k E h o L d E R d i A L o o G 2 0 1 4 Vodafone Nederland 2014 circulaire economie Dinsdag 26 augustus 2014. Plaats: Vodafone, Amsterdam Managementsamenvatting Op 26 augustus 2014 ging

Nadere informatie

Duurzaamheidsverklaring

Duurzaamheidsverklaring DUURZAAMHEIDSVERKLARING Ondergetekende: [Naam Leverancier en rechtsvorm [ ], statutair gevestigd te [plaats], aan de [straat, nummer en postcode] (KvK ), hierna te noemen Leverancier, hierbij rechtsgeldig

Nadere informatie

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Eric Polman HIMSS 2010, Atlanta 1 4 maart 2010 Agenda en doelstelling 1. Introductie 2. ICT in de zorg: kenmerken huidige

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

DSM case: Geef handen en voeten aan DI in 3 stappen. Elise Goosens, Go Sens! Voormalig project director DI DSM. Partners: WWW.OVERDI.

DSM case: Geef handen en voeten aan DI in 3 stappen. Elise Goosens, Go Sens! Voormalig project director DI DSM. Partners: WWW.OVERDI. DSM case: Geef handen en voeten aan DI in 3 stappen Elise Goosens, Go Sens! Voormalig project director DI DSM Partners: Mijn drive: Mensen in organisaties in hun kracht zetten Mijn missie: Het verbinden

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring 1 Waarom MVO? Moeten: Horen: Lonen: gedrag af MVO handelen wordt afgedwongen MVO handelen o.b.v. vrijwilligheid (morele motivatie) De markt beloont MVO en straft

Nadere informatie

Samenvatting visie en beleid MVO Strukton

Samenvatting visie en beleid MVO Strukton Samenvatting visie en beleid MVO Strukton Denken in levensduur Strukton biedt totaalconcepten op het gebied van infrastructuur en accommodatie. Het zwaartepunt ligt op mobiliteit, knooppunten en doorgaande

Nadere informatie

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Datum Auteur(s) Versie Classificatie Status 9 augustus 2013 Hke08033/Apo20090 1.1 Definitief Ordina Nederland B.V. ING Bank 069.68.64.649 KvK 30086514 BTW

Nadere informatie

MVO principes Enexis. Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

MVO principes Enexis. Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen MVO principes Enexis Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Een betrouwbare, veilige energievoorziening is een van de hoekstenen van een moderne samenleving en vertegenwoordigt dan ook een

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Met de gebruiker aan tafel

Met de gebruiker aan tafel Met de gebruiker aan tafel Brainstormen over niet-financiële informatie (NFI) Met de gebruiker aan tafel 1 Dagprogramma 12 mei 2009 10.00 12.00 : De bestuurlijke agenda 12.00 13.00 : Pauze met lunch 13.00

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Marktontmoeting Circulair Inkopen van Kantoorinrichting. 11 december 2014

Hartelijk welkom. Marktontmoeting Circulair Inkopen van Kantoorinrichting. 11 december 2014 Hartelijk welkom Marktontmoeting Circulair Inkopen van Kantoorinrichting 11 december 2014 Take Padding, Sr Adviseur inkopen en aanbesteden, PIANOo take.padding@pianoo.nl Godard Croon, Projectmanager circulaire

Nadere informatie

Transformatie van Commercieel Vastgoed vanuit een bancair perspectief

Transformatie van Commercieel Vastgoed vanuit een bancair perspectief Transformatie van Commercieel Vastgoed vanuit een bancair perspectief Pieter Zwart, Adjunct Directeur Structured Real Estate Finance Bodegraven, 19 juni 2014 Welke Duurzaamheidslabels worden er gehanteerd

Nadere informatie

Copyright Stork N.V. 1

Copyright Stork N.V. 1 Management, een praktisch framework Taking up the challenge of optimizing your asset performance Stork Management Solutions Global Expertise Partner Complete, end-to-end solution Dedicated professionals

Nadere informatie

Strong Controllership

Strong Controllership Strong Controllership Als ik gemekker wil, koop ik wel een geit Hoe verandert onze functie? Welke competenties zijn er nodig op ons vakgebied gezien de veranderende context? Wat betekent dit voor de inrichting

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Introductie. Waarom deze guide? Hoe is deze tot stand gekomen? Inhoud van de guide: Self-assessment tool. Lancering

Inhoudsopgave. Introductie. Waarom deze guide? Hoe is deze tot stand gekomen? Inhoud van de guide: Self-assessment tool. Lancering Inhoudsopgave Introductie Waarom deze guide? Hoe is deze tot stand gekomen? Inhoud van de guide: Policy Investment Management Transparantie Self-assessment tool Lancering www.vbdo.nl 2 VBDO Vereniging

Nadere informatie

24-uurs inspirerend leiderschap

24-uurs inspirerend leiderschap 10 juni 2015 Amsterdam 24-uurs inspirerend leiderschap Copyright 2014 De Transformatie Groep Het programma van een 24-uurs leidt tot een diepere verbinding met jezelf en je omgeving PROGRAMMA Avond Ochtend

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Even voorstellen. Clemens Huis in t veld Directeur. Niels Huismans Business Development

Even voorstellen. Clemens Huis in t veld Directeur. Niels Huismans Business Development Prepare to Connect Even voorstellen Clemens Huis in t veld Directeur Niels Huismans Business Development Hoeveel verschillende arbeidsrelaties voor externe professionals zijn er momenteel in Nederland

Nadere informatie

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid Waar start je als ondernemer met duurzaamheid www.will2sustain.com SPELREGELS PARTICIPATIEF INTERACTIEF MOBIELTJES GEBRUIK MAKEN VAN KENNIS IN DE GROEP CONCREET TOEPASSEN GEBRUIK MAKEND VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra 2 DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer 15 februari 2011 Sietse Vlietstra Adviseur duurzaam ondernemen en innovatie Syntens 3 4 Wat is duurzaam? Het voorzien in de behoeften

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- GEBRUIK. LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS KANAAL UNIT UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIËNT

OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- GEBRUIK. LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS KANAAL UNIT UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIËNT LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- KANAAL UNIT GEBRUIK. UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIËNT LAAG GELUIDSNIVEAU GEZOND KLIMAAT LIFE S GOOD WHEN IT S GREEN Greenovation

Nadere informatie

Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000

Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000 Prioriteringsmatrix Zelfverklaring NEN-ISO 26000 Bijlage C Vaststellen van relevantie, significantie en prioriteit van MVO-onderwerpen NPR 9026 Versie: 2015 Auteurs Rob Boers Erwin Vos CSU CSU 1 Prioriteringsrapport

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid maatschapelijke meerwaarde leveren PPP samenhang (met alle maatschappelijke doelen)

Nadere informatie

Communicatieplan. Prop Beplantingswerken v.o.f.

Communicatieplan. Prop Beplantingswerken v.o.f. Communicatieplan Prop Beplantingswerken v.o.f. Autorisatie Nummer/ versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 02 22 januari 2016 Naam: A. Prop, F. van Doorn Naam: A. Prop Datum: 22 januari 2016 Datum:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing

B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Minister van Binnenlandse

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011 Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder 14 december 2011 Overzicht presentatie Intro VGG Communicatie en organisatie GRI en Jaarbeeld CO2 en Prestatieladder Transparantiebenchmark Aanbestedingen Slide

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Duurzame Dialogen. over people, planet, profit

Duurzame Dialogen. over people, planet, profit Duurzame Dialogen over people, planet, profit Sinds 2013 organiseert Delta Lloyd een serie dialogen over duurzaamheid. We willen daarmee inzicht krijgen in actuele ontwikkelingen en trends en tegelijkertijd

Nadere informatie

Vlaams Instituut voor de Logistiek. Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL

Vlaams Instituut voor de Logistiek. Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL Vlaams Instituut voor de Logistiek Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL VIL missie Van Vlaanderen een duurzame en innovatieve logistieke topregio in Europa maken 1 VIL Structuur VIL Innovatieplatform

Nadere informatie

PRESTATIE-INKOOP in de praktijk

PRESTATIE-INKOOP in de praktijk Inleiding Programma Aanmelden Route Uitnodiging workshop Donderdag 13 september 2012 fhi - leusden PRESTATIE-INKOOP in de praktijk Welke aanbieder steekt boven het maaiveld uit? Prestatie-inkoop in de

Nadere informatie

Duurzaamheidbarometer oktober 2008- meting 2

Duurzaamheidbarometer oktober 2008- meting 2 Duurzaamheidbarometer - meting 2 Inhoud Achtergrond Duurzaam ondernemen en de interne organisatie Duurzaam ondernemen in de maatschappij Duurzaam ondernemen en ketenverantwoordelijkheid Bijlagen Achtergrond

Nadere informatie

Communicatieplan m.b.t. CO2

Communicatieplan m.b.t. CO2 Communicatieplan m.b.t. CO2 Opgesteld door : H. van Roode en Y. van der Vlies Datum : 20 februari 2014 Goedgekeurd door : H. van Roode Datum: 20 februari 2014 Blad 2 van 11 Inhoudsopgave Inleiding... 3

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan 2015 CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk bestrating

Nadere informatie

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle 03 november 2011 Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle Voor meer informatie: b.brink@royalhaskoning.com of 06-55885393 Duurzaam ontwerpen Geïnspireerd door Cradle

Nadere informatie

ippq Organisatierapport voor Octopus BV 2012-12-06

ippq Organisatierapport voor Octopus BV 2012-12-06 ippq Organisatierapport voor Octopus BV 2012-12-06 Rapport - Overzicht 1. Doelstelling 2. Het Performance-Happiness Model 3. Belangrijkste uitkomsten 4. De 5Cs 5. Vertrouwen, trots en erkenning 6. Vergelijking

Nadere informatie

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep Van Gelder Groep B.V. Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Van Gelder Groep 1 2015, Van Gelder Groep B.V. Alle rechten voorbehouden. Geen enkel deel van dit document mag worden gereproduceerd in welke

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -reductie Legrand Nederland B.V.

Communicatieplan CO 2 -reductie Legrand Nederland B.V. Communicatieplan CO 2 -reductie Legrand Nederland B.V. Versie 1.0 November 2012 1 1 Inleiding 1.1 Over dit communicatieplan Dit communicatieplan in het kader van de CO 2 prestatieladder is gericht op alle

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

3.C.1. en 3.C.2 Communicatieplan

3.C.1. en 3.C.2 Communicatieplan 3.C.1. en 3.C.2 Communicatieplan Struijk Groep Autorisatie Nummer/versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 8 februari 2016 Naam: E. Struijk, F. van Doorn Naam: A. Struijk Datum: 8 februari 2016 Datum:

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009 VISIEdocument April 2009 Innovatie in de bouw Innovatie in de bouw steeds belangrijker Innovatie is voor bouwbedrijven van steeds groter belang om zich in een snel veranderende samenleving te profileren

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Inkoopmanagement & Procurement De Post HBO opleiding Inkoopmanagement & Procurement duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

bedrijfsfunctie Harm Cammel

bedrijfsfunctie Harm Cammel Legal als geïntegreerde bedrijfsfunctie Harm Cammel Legal als Business functie Observatie 1. Door veranderende klantbehoefte verandert (een deel van) de Legal functie van ad hoc en vak gedreven naar continu

Nadere informatie

Ketensamenwerking en Elektronisch zakendoen: Een ideale combinatie

Ketensamenwerking en Elektronisch zakendoen: Een ideale combinatie S@les in de Bouw en Installatiedag Ketensamenwerking en Elektronisch zakendoen: Een ideale combinatie Prof.dr. Jack AA van der Veen EVO Leerstoel Supply Chain Management Nyenrode Business Universiteit

Nadere informatie

VERSLAG MVO koplopers programma sessie II 03.04.2014

VERSLAG MVO koplopers programma sessie II 03.04.2014 VERSLAG MVO koplopers programma sessie II 03.04.2014 April 2014 Verslag eerste bijeenkomst MVOkoplopers 03.04.2014 1 Hoe ziet je ideale huisvestingvraagstuk eruit? (terugkoppelingen per deelnemer op individuele

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie