Onderzoek 1 Water in het dagelijks leven

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek 1 Water in het dagelijks leven"

Transcriptie

1 WATER Onderzoek 1 Water in het dagelijks leven Een educatief programma ontwikkeld door: Zuiderzeemuseum, Enkhuizen Jan van Egmond College, Purmerend In opdracht van: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 1

2 Water Inhoud 1. Opdrachten in het Zuiderzeemuseum Opdrachten op school en in de directe omgeving Onderzoeksvragen handige internetsites voor je onderzoek...19 Bijlage: plattegrond Zuiderzeemuseum 2

3 1. Opdrachten in het Zuiderzeemuseum Deelthema 1: water in het dagelijks leven Welkom in het Zuiderzeemuseum! Je gaat hier een aantal opdrachten maken over het thema water in het dagelijks leven. Op de plattegrond kun je vinden waar je in het museum moet zijn voor het maken van de opdrachten. De locaties kun je verder herkennen aan de foto s in deze tocht en de codes die op de panden staan (zie informatiebordjes). Veel succes en veel plezier! Loop naar nr.1 op je plattegrond. Dit zijn allemaal vissershuisjes uit het plaatsje Zoutkamp in Groningen. Zo zag Zoutkamp er uit in de eerste helft van de twintigste eeuw. In het eerste steegje rechts van de hoofdstraat zie je drie putten. Twee zitten vast aan een huisje en één staat er los. Kijk naar een put die vast zit aan een huisje. Hier haalden de bewoners vroeger hun drinkwater uit. Vraag 1: hoe kwam het water in de put terecht? Teken dit na. Maak ook een foto van zo n put. Vraag 2: wat voor water dronken de mensen dus? 3

4 Vraag 3: was het water in deze putten erg schoon denk je? Waarom wel/ niet? Kijk eens goed naar de daken van de huisjes om je heen. Kijk ook achter je. Eén van de huisjes heeft zwarte dakpannen. Dit zijn geglazuurde dakpannen. Vraag 4: op welke dakpannen zit minder vuil en mos? Omcirkel het juiste antwoord. rode dakpannen zwarte dakpannen Vraag 5: wat zou het voordeel van deze geglazuurde dakpannen kunnen zijn voor het drinkwater? Maak een foto van beide soorten dakpannen. Wist je dat geglazuurde dakpannen een statussymbool waren? Ze waren duurder en je kon dus op die manier aan je omgeving laten zien dat je niet onbemiddeld was. De losstaande put is een zogenaamde rolput. Bekijk hem goed. Vraag 6: waarom wordt deze put een rolput genoemd? Vraag 7: welke onderdelen missen er aan de put? Maak er een foto van voor je presentatie. Uit deze put werd grondwater gehaald. Vraag 8: waarom dronken de mensen die aan de rand van de Zuiderzee woonden geen water uit de grond denk je? Wist je dat vroeger de oudste zoon wel eens door moeder het dak werd opgestuurd om het schoon te maken? Dan was het drinkwater een tijdje iets schoner. Naast deze rolput, tegen het huis aan, staat een klein grijs huisje. Kijk er maar eens in. Vraag 9: wat gebeurde hier? 4

5 Vraag 10: wat is dit dus voor huisje? Maak er ook een foto van. Vraag 11: wat werd er met de poep en plas gedaan, denk je? Tegenover de rolput staat een huisje waarop met grote cijfers het jaartal 1774 staat. Loop naar de voorkant van dit huis (zie foto, code ZK 17) en ga eens zitten op het bankje. Vraag 12: bedenk welke voorzieningen bij jou thuis worden gebruikt voor de activiteiten die je links in de tabel hieronder ziet staan. Praat er met elkaar over. Schrijf ze op onder het kopje nu. nu vroeger water drinken wassen afwassen jezelf wassen poepen en plassen Vraag 13: Dit huisje is een oude visserswoning. Hier doet een huisvrouw het huishouden zoals dat werd gedaan rond Ga maar eens naar binnen, kijk goed rond en vind uit welke voorzieningen ze voor deze activiteiten hadden in die tijd. Schrijf ze weer in het bovenstaande schema op, maar nu onder het kopje vroeger. Vraag 14: kwam er hier vroeger uit de pomp regenwater of grondwater? 5

6 Vraag 15: hoe werd er hier vroeger gekookt? Vergelijk dit ook weer met de situatie zoals die nu bij jou thuis is en vul je antwoorden in het onderstaande schema in. nu vroeger Koken Vraag 16: hoe kom je nu aan warm water en hoe ging dat in dit huisje vroeger? nu vroeger Warm water Vraag 17: waarom moesten de mensen zuinig zijn met water denk je? Interview! Ben je niet zeker van je antwoord op een van de bovenstaande vragen, neem ze dan nog even door met de huisvrouw. Stel haar in ieder geval nog de volgende vragen. Vraag 18: je hebt net al proberen te bedenken waarom de mensen aan de Zuiderzee geen grondwater dronken. Je kunt nu je antwoord controleren door dit nog eens aan de huisvrouw te vragen. Waarom gebruikte men vroeger het grondwater niet als drinkwater? En waarvoor werd het wel gebruikt? Vraag 19: waar haalde je water vandaan als er niet genoeg water meer in de regenbak zat? Vraag 20: wat deden de mensen vroeger om zuinig met water om te gaan? Vraag 21: wat deed de huisvrouw met het afvalwater, d.w.z. het vuile water van de was, de afwas etc. En wat gebeurde er met de inhoud van de wc? 6

7 Vraag 22: het regenwater kon je niet direct uit de put drinken want dan werd je ziek. Net zoals nu moest het water eerst gezuiverd worden. Hoe gebeurde dit vroeger? Wist je dat mensen vroeger wel een zeelt (vis) in het drinkwater lieten zwemmen? Op deze manier kon de waterkwaliteit gecontroleerd worden. Bleef de vis leven, dan was het water goed genoeg om te gebruiken. Vraag 23: vraag voor je vertrekt aan de huisvrouw of je een keer water mag pompen. Wat vind je, was het huishouden doen vroeger zwaarder werk dan nu? Licht je antwoord toe. Wist je dat in 1901 pas voor het eerst een landelijke wet kwam waarin mensen werden verplicht het regenwater te koken voor ze het gingen drinken? Loop naar het pleintje (nr. 2 op je plattegrond) en ga bij het informatiecentrum naar binnen. De medewerker zal je helpen bij de volgende opdracht. Vraag 24: hier ga je een juk met 10 liter water dragen. Loop er omstebeurt even mee rond op het pleintje. Schrijf hieronder op wat je ervan vond. Licht je antwoord toe. Maak een foto van iemand van jou groepje die het juk draagt. Wist je dat vroeger mensen vaak kilometers met het juk op hun schouders moesten lopen? Ze haalden water uit een put ver van hun huis vandaan. Of ze liepen met producten als melk en vis naar het dichtstbijzijnde dorp om ze daar te verkopen op de markt. Loop nu naar nr. 3 op de plattegrond. Dit huis stond vroeger in Koehool, Friesland (code: BAR 2). Kijk eens aan de zijkant van het huis. Hier staat weer een regenton om het water op te vangen. De goot boven deze regenton noemen we een klapgoot. Probeer uit hoe dit klapgoot-systeem werkt. Je mag eraan zitten. Kijk ook eens aan de binnenkant van het huis. Vraag 25: hoe werkt volgens jou dit klapgoot-systeem? 7

8 Vraag 26: waarom hadden mensen die heel dichtbij de Zuiderzee woonden zo n klapgoot denk je? Vraag 27: vraag nu aan de museummedewerker hoe de klapgoot werkt en waarvoor hij werd gebruikt. Klopte je antwoord? Zo nee, schrijf hieronder het goede antwoord op. Maak een foto van de klapgoot. Loop naar nr. 4 op de plattegrond. Hier staat een huisje uit Hoorn (code HN1). Neem het paadje aan de linkerkant van het huis en loop helemaal door naar achter. Vraag 28: als je hier naar de wc ging, waar kwamen dan de uitwerpselen terecht? Maak er hieronder een mooie sfeertekening van en/ of maak er een mooie foto van. 8

9 Tekenruimte 9

10 Wist je dat in 1870 werd bepaald dat dit soort wc s niet meer mochten? Toen moest iedereen overstappen op een huisje met een emmer of ton. Die werden dan een paar keer per week officieel opgehaald en geleegd. De inhoud werd tot mest verwerkt. Dit werd het tonnenstelsel genoemd. In sommige plaatsen heeft dit systeem lang bestaan. Pas in de jaren zeventig van de twintigste eeuw werd de laatste ton opgehaald! Loop nu naar nr. 5 op de plattegrond. Tot nu toe heb je huizen gezien van arme vissersfamilies. In dit huis (code: ZD 1) woonde rond 1900 een rijke Zaanse familie. Ga maar naar binnen en kijk eens in de kamer links. Beantwoord de volgende vraag. Vraag 29: waar werd het kastje rechts naast het bed voor gebruikt denk je? Let ook goed op wat er bovenop staat. Vraag 30: waar werd de kan voor gebruikt? En hoe heette die kan? Loop nu de gang door en ga aan het eind naar rechts. Neem een kijkje in de keuken. Vraag 31: hoe kwamen ze in dit huis aan water denk je? Neem nu een kijkje bij de wc rechts naast de keuken. Maak hier een foto van. Vraag 32: beschrijf alle objecten die je in de wc ziet en waarvoor ze werden gebruikt. Vraag 33: thuis heb je natuurlijk ook een wc. Hoe wordt die wc doorgespoeld en hoe ging dat bij de wc in dit huis? nu vroeger WC doorspoelen Vraag 34: waarvoor werd het waterreservoirtje gebruikt dat naast de wc-deur hangt? 10

11 Bespreek nu met de medewerker je antwoorden. Hij/zij kan je nog veel meer vertellen over de familie die 100 jaar geleden in dit huis woonde. Onlangs stond het volgende berichtje in de krant: Scholieren in Bangladesh kampen met een schreeuwend gebrek aan toiletten in de schoolgebouwen. Ongeveer 6 procent van de scholen heeft volgens Unicef zelfs helemaal geen toilet voor de leerlingen. Loop ten slotte naar het schooltje hier in het museum (nr. 6 op de plattegrond, code: KO 1). Dit is een kopie van een schooltje dat in 1828 in Kollum werd gebouwd. Vraag 35: hoe was het hier geregeld met de toiletten? Vraag 36: hoe ziet het er bij jouw op school uit? Je bent nu klaar met de opdrachten. Als je tijd over hebt, kun je nog even verder rondkijken in het buitenmuseum. Je kunt ook het binnenmuseum bezoeken. Daar is nog veel meer te zien over de geschiedenis van de Zuiderzee. Tot ziens in het Zuiderzeemuseum! 11

12 2. Opdrachten op school en in de directe omgeving Deelthema 1: water in het dagelijks leven Je groep onderzoekt allerlei aspecten van water in het dagelijks leven. In het Zuiderzeemuseum heb je al onderzoek gedaan naar watergebruik in het verleden. Nu ga je met je groepje op onderzoek uit naar het gebruik van water in het heden. Dit doe je op school en in de directe omgeving daarvan, dus in de plaats waar je school staat. Bronnen Je informatie haal je uit verschillende bronnen. Bronnen zijn bijvoorbeeld boeken en artikelen uit kranten en bladen. In de bibliotheek op school of in de openbare bibliotheek kun je vast wel iets vinden dat handig is voor je onderzoek. Een interview dat je zelf afneemt is ook een bron. Net als in het Zuiderzeemuseum zul je tijdens dit onderzoek een paar keer iemand interviewen. Daarnaast kun je natuurlijk heel veel informatie vinden op internet. Achterin dit onderzoeksboek vind je een lijst van internetsites die betrekking hebben op jouw onderzoek. Neem nadat je de onderzoeksvragen hebt gelezen deze lijst gelijk even door met je groepje. Tijdens dit onderzoek moet je, net als in het Zuiderzeemuseum, af en toe tekeningen en/of foto s maken van wat je ziet. Die kunnen later ook weer dienen als bron bij het maken van je presentatie of verslag. 2.1 Onderzoeksvragen: water in het dagelijks leven Vraag 1: als je dorst hebt hoef je maar de kraan open te draaien en je hebt vers drinkwater. Maar wat voor soort water is dat eigenlijk dat uit de kraan komt? Waar komt het water dat je drinkt vandaan? Vraag 2: wie levert het drinkwater in de plaats waar je school staat? Interview Vraag 3: door welk bedrijf of door welke organisatie wordt het drinkwater gezuiverd en hoe? Regel een interview met iemand die daar werkt en die hier meer uitleg over kan geven. Overleg van tevoren goed wat voor vragen je gaat stellen. Ruimte voor het opschrijven van je vragen heb je op de volgende bladzijde. Beschrijf schematisch hoe drinkwaterzuivering werkt. Misschien mag je zelfs wel even kijken bij een waterzuiveringsinstallatie. Vraag dan of je foto s mag maken van wat je ziet. 12

13 Schrijfruimte interview 13

14 Vraag 4: hoeveel water wordt er gemiddeld gebruikt in de plaats waar je school staat? Vraag 5: en hoeveel water gebruikt de gemiddelde Nederlander? Maak een indeling voor een wasmachine, vaatwasmachine, douche, toilet, koken etc. wasmachine vaatwasmachine douche toilet koken Liter per persoon/ huishouden Vraag 6: waarvoor gebruik jij zelf water en hoeveel? Maak een kort verslag van een dag waaruit blijkt hoe je met water omgaat en hoeveel je (ongeveer) gebruikt. Doe dit van het moment dat je opstaat tot het moment dat je slapen gaat. Maak er foto s en/of tekeningen bij. Vergelijk de resultaten onderling. Schrijfruimte verslag 14

15 Schrijfruimte verslag 15

16 Vraag 7: je hebt nu een verslag gemaakt en weet ongeveer hoeveel water je gebruikt. Wat kun je doen om zuiniger te zijn met water? Vraag 8: wat kost ons water en hoe wordt dat berekend? Interview! Vraag 9: hoe probeert de overheid zuinig watergebruik te stimuleren? Ga naar een zaak waar wasmachines, vaatwasmachines, badkamerbenodigdheden (douche, toilet) e.d. worden verkocht en interview iemand die daar werkt. Maak een overzicht van de apparaten die zuinig zijn met water. Vraag aan de verkoper in ieder geval het volgende: Welke criteria en aanduidingen bestaan er voor zuinig watergebruik door een apparaat? Waarom is een bepaald apparaat zuinig met water? Hoe werkt dat? Is het zuinigste apparaat ook het duurste? Maak foto s van de verschillende apparaten. Schrijfruimte interview 16

17 Schrijfruimte interview 17

18 Vraag 10: is er een watertekort in Nederland? Zo ja, hoe komt dat en wat kunnen we daar aan doen? Vraag 11: als je de wc doorspoelt, de afwas of de was hebt gedaan, dan wordt er allemaal vuil water afgevoerd. Dit heet afvalwater. a. Wat gebeurt er met dit afvalwater nadat het is afgevoerd? Waar komt het terecht? b. Hoe wordt het gezuiverd en door wie? c. Waarom is het zo belangrijk dat afvalwater gezuiverd wordt? Einde 18

19 2.2 Handige internetsites voor je onderzoek Op internet is heel veel te vinden over water, soms zoveel dat het je kan gaan duizelen. Hieronder geven we een aantal tips voor internetsites die interessant zijn voor je onderzoek. Houd er wel rekening mee dat websites soms gewijzigd worden. In dat geval moet je zelf even verder zoeken om de juiste informatie te vinden. Dit is de website van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier waarop van alles te vinden is over water in Noord-Holland (boven het Noordzeekanaal). Op de startpagina staat het kopje achtergrondinformatie Klik hierop en klik vervolgens op afvalwater en je vindt van alles over waterzuivering en het riool. Onder waterketen staat informatie over wie verantwoordelijk is voor het drinkwater en wie voor het afvalwater. Klik op kennisdossier water en je kunt informatie lezen over watertekort. Op de startpagina staat ook het onderwerp jongeren. Klik hierop en je kunt meer lezen over afvalwater en wat er mee gebeurt. Ook word je verwezen naar handige links. op deze site kun je onder mijn waterschap het waterschap vinden van het gebied waar jij woont of waar jouw school staat. Ook kun je hier doorklikken naar de websites van alle waterschappen in Nederland. klik op sitemap en je krijgt een alfabetisch overzicht van alle onderwerpen waarover je op deze site meer te weten kunt komen. Bij het onderwerp allemaal namen voor waterschappen kun je lezen wat een waterschap precies is. Een ander onderwerp is schoon water om te drinken. Klik hierop en je krijgt meer informatie over drinkwater, waar het vandaan komt en wie ervoor zorgt dat het schoon is en bij ons thuis uit de kraan komt. Kies je voor het onderwerp verschillende soorten water, dan kun je meer lezen over afvalwater, waar het naartoe gaat en door wie het wordt schoon gemaakt. Ook kun je op de sitemap meer vinden over de werking van een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Kijk bij wat is oppervlaktewater en grondwater en lees meer over waarom schoon water belangrijk is. klik op Nederland waterland, vervolgens links op water algemeen en daarna op watergebruik. Hier kun je kiezen voor meer informatie over kraanwater en huishoudelijk watergebruik. Ook kun je klikken op drinkwater en daarna duurzaam watergebruik. Hieronder vind je informatie over watergebruik en waterbesparing. Verder kun je kiezen voor de onderwerpen afvalwater, water en overheid (wie doet wat als het gaat om water) en water en problemen (te weinig water). Op de startpagina van deze site kun je ook kiezen voor waterklas. Hier staat informatie speciaal voor scholieren. Bij basisonderwijs vind je onder water uit de kraan meer over de prijs van water, watergebruik en -besparing. En onder afvalwater vind je meer over waar afvalwater naar toe gaat. Op de startpagina staat ook het kopje waternieuws. Hier kun het laatste nieuws op het gebied van water lezen. website van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Klik in de lijst van onderwerpen op milieu, ruimte en water. Hier vind je heel veel informatie over waar ons drinkwater vandaan komt en wie de kwaliteit controleert, over waterverbruik, waterbesparing en de kosten van drinkwater. Ook kun je meer lezen over hoe ons afvalwater wordt gezuiverd en door wie. website van de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland. Hier kun je alles lezen over drinkwater. Rechts op het scherm staat een link naar kraanwater. Links op het scherm, onder drinkwater, vind je allerlei andere interessante onderwerpen. Bij feiten en cijfers kun je lezen 19

20 over de prijs van water en over watergebruik thuis. Onder het kopje waterproductie (rechts op het scherm) staat informatie over waar drinkwater vandaan komt en hoe het wordt gezuiverd. En bij waterbedrijven kun je lezen over wie voor het drinkwater verantwoordelijk is. Hier en op de homepage kun je ook uitvinden wie bij jou school in de buurt het drinkwater verzorgt. Het bedrijf dat dit doet heeft vaak ook weer een eigen website waarop je meer kunt vinden over waar drinkwater vandaan komt en hoe het wordt gezuiverd. website over van alles wat met water te maken heeft; de toekomst, wie doet wat, waterprojecten en dagelijks watergebruik. website over van alles wat met water te maken heeft; de toekomst, wie doet wat, waterprojecten en dagelijks watergebruik. Andere interessante sites: klik op water voor meer informatie over het onderwerp van je onderzoek. website van deze rijksdienst die verantwoordelijk is voor het nationaal waterbeleid. website Unie van Waterschappen. De website van de gemeente en de provincie waar je school staat is ook altijd interessant om te bekijken. En door het thema van je onderzoek of trefwoorden die met het thema te maken hebben (b.v. drinkwaterzuivering, waterbesparing) te googleen kom je achter nog meer informatieve links. 20

21

Onderzoek 2 Wonen en werken op en aan het water

Onderzoek 2 Wonen en werken op en aan het water WATER Onderzoek 2 Wonen en werken op en aan het water Een educatief programma ontwikkeld door: Zuiderzeemuseum, Enkhuizen Jan van Egmond College, Purmerend In opdracht van: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Nadere informatie

Onderzoek 5 Visserij

Onderzoek 5 Visserij WATER Onderzoek 5 Visserij Een educatief programma ontwikkeld door: Zuiderzeemuseum, Enkhuizen Jan van Egmond College, Purmerend In opdracht van: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 1 Water Inhoud

Nadere informatie

GEEN water bij de wijn!

GEEN water bij de wijn! GEEN water bij de wijn! Water! Je gebruikt het dagelijks. Het begint al meteen s ochtends bij het wassen en het toilet doorspoelen. Daarna drink je water (puur water of in je kopje thee, ranja of in elke

Nadere informatie

Wandelen voor Water 2013

Wandelen voor Water 2013 Wandelen voor Water 2013 Eerst maar even voorstellen Frank van Batenburg Ondernemer: Bedrijfskundig Bureau Gastles over WATER Powerpoint, filmpjes, interactief met opdrachten Vragen mag je direct stellen

Nadere informatie

5 manieren om Samsam te gebruiken

5 manieren om Samsam te gebruiken Vraag de leerlingen waarom dit zeepje de vorm van een waterdruppel heeft.* Vertel dat handen wassen de makkelijkste manier is om te voorkomen dat bacteriën en ziektes zich verspreiden. Kinderen die regelmatig

Nadere informatie

Wat weet je van water?

Wat weet je van water? Vragenset Wat weet je van water? Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Wat weet jij van (schoon) water? Het waterschap zorgt voor

Nadere informatie

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld Retourtje Water Uitgave: Amsterdams NME Centrum Retourtje Water Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum Auteur Mirella Vierveijzer Lay-out Agnes

Nadere informatie

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk 1. Aanzetten Waterrijk 1.a Waterrijk Jij gaat aan de slag met het dossier Waterrijk. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL TIJD BESCHRIJVING 2

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 Wat moet je doen? 1. Maak een presentatie over hoe jouw buurt er omstreeks 1935 uitzag of over de mensen die in die tijd in jouw buurt leefden. Wat kun je te weten komen

Nadere informatie

WATER. Antwoordmodel opdrachten Zuiderzeemuseum. Een educatief programma ontwikkeld door: Zuiderzeemuseum, Enkhuizen Jan van Egmond College, Purmerend

WATER. Antwoordmodel opdrachten Zuiderzeemuseum. Een educatief programma ontwikkeld door: Zuiderzeemuseum, Enkhuizen Jan van Egmond College, Purmerend WATER Antwoordmodel opdrachten Zuiderzeemuseum Een educatief programma ontwikkeld door: Zuiderzeemuseum, Enkhuizen Jan van Egmond College, Purmerend In opdracht van: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Nadere informatie

Onderzoek 3 Vervoer over water

Onderzoek 3 Vervoer over water WATER Onderzoek 3 Vervoer over water Een educatief programma ontwikkeld door: Zuiderzeemuseum, Enkhuizen Jan van Egmond College, Purmerend In opdracht van: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 1

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

Aftekenlijst

Aftekenlijst Aftekenlijst 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Werkblad 1 Ik en water

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 7/8. Algemeen. Titel. Waterverbruik. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 7/8. Algemeen. Titel. Waterverbruik. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Uitdager van de maand Waterverbruik Natuur & Techniek, Groep 7/8 Algemeen Titel Waterverbruik Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Een onderzoek opzetten naar het waterverbruik

Nadere informatie

Kraanwater, je hebt het elke dag nodig. Om te drinken bijvoorbeeld, maar

Kraanwater, je hebt het elke dag nodig. Om te drinken bijvoorbeeld, maar TIPS EN IDEEËN VOOR JE WERKSTUK OF SPREEKBEURT Kraanwater, je hebt het elke dag nodig. Om te drinken bijvoorbeeld, maar ook om je tanden mee te poetsen of om mee te koken. Kraanwater is gezond, duurzaam

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig.

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig. Les 1: Een Wikitekst schrijven Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Bekijk met de klas het Jeugdjournaalfilmpje over koningin Beatrix op www.nieuwsbegrip.nl 1. Schrijf tijdens het

Nadere informatie

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Informatie voor de leerkracht Het

Nadere informatie

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids?

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? WERKBOEK WIKIKIDS Welkom bij het werkboek van WikiKids. In dit werkboek staan opdrachten waarmee je stap voor stap leert werken met WikiKids. Er staan 15 opdrachten

Nadere informatie

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl Een goede vangst! Om fijn te leven maak je veel gebruik van energie. Bijvoorbeeld om eten te koken, of om te spelen met een spelcomputer. Maar ook om het huis te verwarmen of jezelf te vervoeren. Voor

Nadere informatie

Beste bewoner, Vriendelijke groeten, Het drinkwaterbedrijf

Beste bewoner, Vriendelijke groeten, Het drinkwaterbedrijf Beste bewoner, Op. vinden in uw straat werkzaamheden plaats aan de leidingen. Van. tot.. wordt het water afgesloten. Wij adviseren u om vooraf enkele emmers met water klaar te zetten, voor bijvoorbeeld

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin.

Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin. Opdracht 1 Deze opdracht maak je in een groepje van vier. Nodig: 1 vel A3-papier, zwarte en een rode stift Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin. Je doet het zo:

Nadere informatie

GLOBAL: workshop webdesign

GLOBAL: workshop webdesign Dit werkblad is van: klas: GLOBAL: workshop webdesign Ontwerp en maak je eigen website met zelfgemaakte foto s, teksten, links en buttons! Geen onderwerp zo gek, of er is wel een website over gemaakt:

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip leer je hoe je informatieve teksten kunt lezen. Je leert welke strategieën handig zijn en dat je sleutelschema s kunt maken. Waarom

Nadere informatie

Mijn huis, mijn thuis

Mijn huis, mijn thuis Les 5: Mijn huis, mijn thuis (A-klas) Mijn huis, mijn thuis 1. Mijn huis Mijn naam is Ik ben jaar oud. Ik woon in Ik woon samen met... mensen. Heb je een broer? JA / NEE Heb je een zus? JA / NEE Mijn huis

Nadere informatie

10+ verbindt jongeren. Dit Kompas is van: OKTOBER 2017 NUMMER 3B

10+ verbindt jongeren. Dit Kompas is van: OKTOBER 2017 NUMMER 3B 10+ Dit Kompas is van: OKTOBER 2017 NUMMER 3B verbindt jongeren Stefan Stefan zit op een christelijke school. Hij hoort elke dag vertellen uit de Bijbel. Zijn meester is een christen. Dat kan Stefan merken.

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk Ben je op zoek naar een onderwerp voor je sectorwerkstuk? Dan is het misschien interessant voor je. Sectoren Volg je de sector Techniek, dan zit je goed! Want in dit stappenplan kijken we vooral naar de

Nadere informatie

voor leerlingen Pesten op het werk VRAGEN EN OPDRACHTEN

voor leerlingen Pesten op het werk VRAGEN EN OPDRACHTEN voor leerlingen Pesten op het werk VRAGEN EN OPDRACHTEN Bladzijde 5 Waarom dit boekje? Lees de tekst goed. Beantwoord dan de onderstaande vragen. 1 Waar gaat het boekje over?... 2 Door wie kun je op het

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 4: DE WOESTIJN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 4) De Woestijn Opdrachten: Opdracht 1: Opdracht 2: Water in de woestijn Maak een water-bespaar

Nadere informatie

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor?

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Het maken van een spreekbeurt is eigenlijk niets anders dan het schrijven van een informatieve tekst (weettekst). Het is daarom handig om net zo te werk te gaan als

Nadere informatie

Bijlage W2 groep 7 1

Bijlage W2 groep 7 1 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding: Waarom ik een werkstuk maak 2 Zo begin ik met mijn werkstuk 3 De onderdelen van het werkstuk 4 Waaraan moet mijn werkstuk voldoen? 4 Beoordelingsschema voor je werkstuk 5 Hoe

Nadere informatie

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Ruilen groep 5-6. Ruilen

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Ruilen groep 5-6. Ruilen UNICEF Handleiding lessuggestie Ruilen groep 5-6 Handleiding Ruilen Alle kinderen in de wereld hebben rechten. In het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties zijn deze opgenomen. Rechten over school,

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Colofon: Inge Bramsen, Kees Willemse, Chris Kuiper & Mieke Cardol, Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool Rotterdam, 2015.

Colofon: Inge Bramsen, Kees Willemse, Chris Kuiper & Mieke Cardol, Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool Rotterdam, 2015. Colofon: Mijn Pad is gemaakt door Inge Bramsen, Kees Willemse, Chris Kuiper & Mieke Cardol (2015), Lectoraat Disability Studies; Diversiteit in Participatie, Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009. ten behoeve van:

Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009. ten behoeve van: Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009 ten behoeve van: Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1 Inleiding...3 2 Conclusie...4 3 Achtergrond onderzoek...5 3.1 Doelstelling van het onderzoek...

Nadere informatie

Schoon water voor iedereen?

Schoon water voor iedereen? Doelen Kerndoel 43: De leerlingen leren hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind. Kerndoel 47: De leerlingen leren de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving

Nadere informatie

HALLO WERELD WERKSTUK

HALLO WERELD WERKSTUK HALLO WERELD WERKSTUK Opdracht Maak een werkstuk over China, het onderwerp van het boek De Parel en De Draak. Beschrijf verschillende aspecten van het land en maak je werkstuk zo afwisselend mogelijk.

Nadere informatie

Wonenen Werken rondde Zuiderzee

Wonenen Werken rondde Zuiderzee Wonenen Werken rondde Zuiderzee Omgevingsonderwijs voor aardrijkskunde, geschiedenis, economie in het Zuiderzeemuseum voor de basisvorming en leerjaar 3 + 4 VMBO Onderzoeksboek 3 Jeugd 1 Wonen en Werken

Nadere informatie

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water or o v d a l b Werk eerling de l werken aan zuiver water 1. Verbind wat bij elkaar past RWZI Naam van de Vlaamse waterzuiveringsmaatschappij Drinkwater Oppervlaktewater Grondwater Leidingwater uit de kraan

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam:

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam: Wereldgodsdiensten Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum Naam: Inhoudsopgave Inleiding Schema Beoordeling Deel 1 Test jezelf! Deel 2 Kies je onderwerp en aan de slag! Deel 3 Het ervaren

Nadere informatie

Lespakket Water. Instructieblad groep 5-8. Inhoud pakket: Lessuggesties: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8

Lespakket Water. Instructieblad groep 5-8. Inhoud pakket: Lessuggesties: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8 Lespakket Water Instructieblad groep 5-8 Inhoud pakket: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8 Materialen van het pakket: * 2 plastic potten * 1 potje melk * 1 potje met thee * 1 potje met broodkorstjes/

Nadere informatie

Wandelen voor Water. 6 Kilometer lopen met 6 liter water op je rug. Net als kinderen in derde wereld landen. Wandelen voor Water

Wandelen voor Water. 6 Kilometer lopen met 6 liter water op je rug. Net als kinderen in derde wereld landen. Wandelen voor Water 6 Kilometer lopen met 6 liter water op je rug. Net als kinderen in derde wereld landen Wandelen voor water 21 Maart 2014 gingen groep 8 en groep 7 van onze school wandelen voor water. Dat hield in dat

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

Spreekbeurt over Simavi

Spreekbeurt over Simavi Spreekbeurt over Simavi Wat leuk dat je een spreekbeurt wilt houden over het werk van Simavi. Via onze website kun je een aantal handige items downloaden voor je spreekbeurt, namelijk: deze geschreven

Nadere informatie

Iets onduidelijk? Vragen? Opmerkingen? Mail naar mark.montvai@student.hu.nl of bel met 0617701238!

Iets onduidelijk? Vragen? Opmerkingen? Mail naar mark.montvai@student.hu.nl of bel met 0617701238! DUURZAAM ZEIST NAAM Iets onduidelijk? Vragen? Opmerkingen? Mail naar mark.montvai@student.hu.nl of bel met 0617701238! DAG 1 Heel erg leuk dat je mee wil doen aan het onderzoek! In plaats van de saaie

Nadere informatie

Onze cliënten aan het woord

Onze cliënten aan het woord Onze cliënten aan het woord Instrument om ervaringen van cliënten in kaart te brengen Naam cliënt : Naam invuller vragenlijst : Woning cliënt : Datum : 1 Toelichting Inleiding Naam instelling wil graag

Nadere informatie

Hoeveel water verbruik ik?

Hoeveel water verbruik ik? Eventuele vervolgles: Zuinig met water! Doelen Kerndoel 39: De leerlingen leren met zorg om te gaan met het milieu Materialen Varieert naar aanleiding van de vragen van de kinderen. In ieder geval: Waterdagboeken

Nadere informatie

Handleiding voor het maken van je eigen webpagina op de schoolsite

Handleiding voor het maken van je eigen webpagina op de schoolsite Waar gaat dit over? Handleiding voor het maken van je eigen webpagina op de schoolsite Hier leer je hoe je een eigen webpagina kunt maken op de site van de school. Op deze webpagina kun je vertellen wie

Nadere informatie

Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat?

Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat? Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? a) 50 % b) 70% c) 90% antwoord c is juist d) 99% Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat? a) 30% b) 60% antwoord b is

Nadere informatie

Het maken van een werkstuk

Het maken van een werkstuk Het maken van een werkstuk Deze papieren geven informatie over: A. De verzorging : Hoe hoort een werkstuk er uit te zien? B. De indeling : Hoe wordt een werkstuk ingedeeld? C. Het onderwerp : Waarover

Nadere informatie

1. Streep de foute antwoorden door. Vroeger kwam het voedsel vooral uit de buurt / Nederland / de rest van de wereld.

1. Streep de foute antwoorden door. Vroeger kwam het voedsel vooral uit de buurt / Nederland / de rest van de wereld. Opdracht 1 Deze week ga je drie dagen bijhouden wat je allemaal eet en drinkt op een dag. Dat schrijf je op het menu, dat je van je juf of meester krijgt. Opdracht 2 Je krijgt een menu van ongeveer 100

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Provinciale Statenverkiezingen Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Stem ook! Op woensdag 18 maart zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten en Waterschappen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen.

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

Wat doet een haar met een glas water?

Wat doet een haar met een glas water? Simavi werkt in kwetsbare gemeenschappen aan schoon drinkwater, wc s en hygiëne en aan geplande, gezonde zwangerschappen. Gezondheid is namelijk een voorwaarde om uit armoede te komen. Dit doen wij niet

Nadere informatie

De Gloob-Fanfare. tweede leerjaar CORRECTIESLEUTEL - WATER

De Gloob-Fanfare. tweede leerjaar CORRECTIESLEUTEL - WATER De Gloob-Fanfare tweede leerjaar CORRECTIESLEUTEL - WATER De Gloob-Fanfare! Onze uitdagingen: 1. Wat verspillen wij dat blauw en vloeibaar is en veel meer waard dan goud? 2. Zet een groot emmer spektakel

Nadere informatie

De leerlingen: leren en ervaren dat mensen niet zonder water kunnen leven. zien waar water voor wordt gebruikt.

De leerlingen: leren en ervaren dat mensen niet zonder water kunnen leven. zien waar water voor wordt gebruikt. Water 2 Speuren naar water Doelen Begrippen De leerlingen: leren en ervaren dat mensen niet zonder water kunnen leven. zien waar water voor wordt gebruikt. de druppel, stromend water Materialen Tip Lamineer

Nadere informatie

Leskaart 1. Een andere wereld. Opdracht: De poster moet minimaal de volgende informatie bevatten:

Leskaart 1. Een andere wereld. Opdracht: De poster moet minimaal de volgende informatie bevatten: Leskaart 1 Een andere wereld We bekijken een filmpje waarin Yolanthe bordelen in India bezoekt. Beantwoord voor jezelf de volgende vragen: Wat is je het meeste bijgebleven? Wat vond je het ergste om te

Nadere informatie

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden gemeente Ede Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden U woont in een gebied waar het huishoudelijk afvalwater via een pompput op de drukriolering wordt geloosd. Omdat de werking van drukriolering

Nadere informatie

Chique woorden Weet jij wat deze woorden betekenen? Vraag om de beurt de betekenis van een chique woord aan elkaar.

Chique woorden Weet jij wat deze woorden betekenen? Vraag om de beurt de betekenis van een chique woord aan elkaar. LES 8: Spijsvertering (2) Chique woorden Weet jij wat deze woorden betekenen? Vraag om de beurt de betekenis van een chique woord aan elkaar. Defecatie - Poepen Borborygmus - Knorrende maag Monosodiumglutamaat

Nadere informatie

Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler

Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler Zonnepanelen op school Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler Jullie gaan onderzoeken hoe een zonnepaneel en de zonneboiler werken 1. SAMENWERKEN IN EEN

Nadere informatie

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 +

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 + LESBRIEF NR 1 VOOR GROEP 7 + 8 + DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over wereldburgerschap en kinderrechten. Het doel van Samsam is leerlingen te

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Klimaat is (g)een spel. De opdracht

Klimaat is (g)een spel. De opdracht Klimaat is (g)een spel Onze school is één van de zeventien scholen in de provincie Utrecht die meedoet aan Klimaat is (g)een spel. Dit is een scholencompetitie over klimaat en energie. Het is de bedoeling

Nadere informatie

Synopsis Watergebruik Thuis 2013

Synopsis Watergebruik Thuis 2013 Vereniging van waterbedrijven in Nederland Synopsis Watergebruik Thuis 2013 In opdracht van Vewin heeft TNS Nipo onderzoek gedaan naar het watergebruik thuis onder 1.349 respondenten en de resultaten weergegeven

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 4 vers Zit je in de put? Praat es met Jezus!

Bijbellezing: Johannes 4 vers Zit je in de put? Praat es met Jezus! Bijbellezing: Johannes 4 vers 7-27 Zit je in de put? Praat es met Jezus! Wij hadden vroeger een waterput Vroeger is meer dan 55 jaar geleden Naast ons huis aan de Kerkstraat in Harkema Ik weet nog hij

Nadere informatie

1. Ga naar buiten bij de parkeerplaats en verzamel bij de afvalcontainers. Opdracht: Teken de afvalbakken na en schrijf erbij welk afval erin

1. Ga naar buiten bij de parkeerplaats en verzamel bij de afvalcontainers. Opdracht: Teken de afvalbakken na en schrijf erbij welk afval erin 1. Ga naar buiten bij de parkeerplaats en verzamel bij de afvalcontainers. Opdracht: Teken de afvalbakken na en schrijf erbij welk afval erin verzameld wordt. 2. Maak het puzzelblad over afvalscheiding

Nadere informatie

VERVANGTAAK LICHAMELIJKE OPVOEDING VOOR LANGDURIG GEBLESSEERDEN

VERVANGTAAK LICHAMELIJKE OPVOEDING VOOR LANGDURIG GEBLESSEERDEN VERVANGTAAK LICHAMELIJKE OPVOEDING VOOR LANGDURIG GEBLESSEERDEN Je maakt een werkstuk over een (voor jou) niet zo bekende sport. Je maakt het werkstuk op aan de hand van onderstaande handleiding. Veel

Nadere informatie

1 Lezen. 1.1 Lezen wat er staat. Lees eerst de tekst goed door en probeer dan de vragen hieronder te beantwoorden.

1 Lezen. 1.1 Lezen wat er staat. Lees eerst de tekst goed door en probeer dan de vragen hieronder te beantwoorden. 1 Lezen 1.1 Lezen wat er staat Lees eerst de tekst goed door en probeer dan de vragen hieronder te beantwoorden. Leren kun je op allerlei manieren doen. Je kunt een opleiding of cursus volgen, maar je

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Vollenhove Wonen op een havezate

Vollenhove Wonen op een havezate D S T R K C N T Opdracht 1 Nodig: foto van jezelf als klein kind, fotoblad opdracht 1 In Vollenhove staat de havezate Oldruitenborgh. De havezate is al heel oud. Bijna 250 jaar geleden, rond 1770, woonden

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Welkom bij Fenomena! Deze hele

Nadere informatie

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water or o v d a l b Werk eerling de l werken aan zuiver water. erbind wat bij elkaar past RWZI Leidingwater uit de kraan Naam van de laamse waterzuiveringsmaatschappij fkorting van rioolwaterzuiveringsinstallatie

Nadere informatie

Wat kan ik voor u doen?

Wat kan ik voor u doen? 139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

Werkblad voor de leerling

Werkblad voor de leerling Werkblad voor de leerling werken aan zuiver water. Kies het juiste antwoord Water uit een gemengd rioolstelsel dat op de WZ wordt verwerkt is:. regenwater. huishoudelijk afvalwater. een mengsel van huishoudelijk

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen?

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? In groep 5-6 nemen kinderen steeds vaker werk mee naar huis. Vaak vinden kinderen het leuk om thuis aan schooldingen

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 VIDEO/FILM Maak een video over jouw buren of buurt over de tijd van ongeveer 1930-1935. Enkele ideeën: Interview met buurtbewoner Misschien wonen er nog wel mensen in jouw buurt die je kunt interviewen

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Werkblad voor de leerling

Werkblad voor de leerling Werkblad voor de leerling werken aan zuiver water 1. Kies het juiste antwoord Water uit een gemengd rioolstelsel dat op de RWZI wordt verwerkt is: 1. regenwater 2. huishoudelijk afvalwater 3. een mengsel

Nadere informatie

Brabantwater en uw kraanwater

Brabantwater en uw kraanwater Brabantwater en uw kraanwater Uw kraanwater wordt geleverd door Brabant Water. Wij winnen en zuiveren grondwater, wat u later als drinkwater van hoge kwaliteit uit de kraan haalt. In totaal maken 2,4 miljoen

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

X Dit klopt niet met wat ik al wist/dacht. * Dit is belangrijk.? Hier heb ik een vraag bij.

X Dit klopt niet met wat ik al wist/dacht. * Dit is belangrijk.? Hier heb ik een vraag bij. Voorspellen en tekst lezen 1. Kijk naar de tekst. Voorspel waar de tekst over gaat. Let op de titel, de kopjes en de plaatjes. 2. Lees de tekst actief. Gebruik de volgende tekens bij de tekst om te laten

Nadere informatie

VERLENGEN KOPEN RUILEN BETALEN

VERLENGEN KOPEN RUILEN BETALEN http://www.edusom.nl Thema In en om het huis VERLENGEN KOPEN RUILEN BETALEN Lesbrief 26. Herhaling thema Wat leert u in deze les? De woorden uit les 22, 23, 24 en 25. Veel succes! Deze les is ontwikkeld

Nadere informatie

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6 Lesbrief nr 1 voor Groep 5 + 6 1 / 2016 + Download deze lesbrief ook op samsam.net Wat is Samsam Junior? Samsam Junior is een cross-mediale methode over mondiaal burgerschap, kinder rechten en duurzaamheid.

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Het milieu

Antwoorden Thema 5 Het milieu Antwoorden Thema 5 Het milieu 2 Lezen 1 Mensen drinken ongezuiverd rivierwater. 2 c 3 a f 4 b c d e 5 besparing op dure drinkwaterzuivering + besparing op schaars grondwater 6 c 7 c 8 Er is geen milieuvoordeel

Nadere informatie

Klas 4 mavo. Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1

Klas 4 mavo. Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1 Klas 4 mavo Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1 Praktische opdracht economie klas 4 Ontwikkelingslanden Dit PO is een vervolg op hoofdstuk 7. We hebben het in hoofdstuk 7 gehad over het geld

Nadere informatie