Hoofdstuk 1: Algemene inleiding op het Oude Testament

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 1: Algemene inleiding op het Oude Testament"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 1: Algemene inleiding op het Oude Testament 1. Tijdlijn 2. Canon 3. Ontstaan van het Oude Testament 4. Apocriefen 5. Indeling van de Bijbel 6. Verbonden

2 1. Tijdlijn 1 zie bijlage 1 Bijlage 1 geeft een globaal overzicht van het Oude Testament dit is een nuttig hulpmiddel tijdens het lezen van het Oude Testament. De tijdlijn is niet volledig. De eerste periode waarover de Bijbel spreekt, van Adam tot Abraham, staat er niet op. Er zijn veel verschillende ideeën over wanneer God alles maakte en over wanneer de zondvloed was. Schepping : 3760 (Joodse jaartelling) v.chr. Zondvloed : v.chr. Het enige dat zeker is, is dat het geen miljarden jaren geleden is dat er iets ontplofte en miljoenen jaren geleden dat een aap op het idee kwam om mens te worden. Niemand die gelooft in een Bijbelse schepping, spreekt over 'miljoenen jaren geleden'. Het Oude Testament kan in een paar belangrijke periodes verdeeld worden: 1) Adam tot Abraham: God maakt een perfecte wereld die in zonde valt; de mens dwaalt steeds meer van God af aan de zondvloed is Noach de enige die God nog volgt. Ook in de tijd van Abraham lijkt de kennis van God heel ver weg. 2) Abraham tot Mozes: God kiest een volk, met als stamvaders Abraham, Isaak en Jakob zij hebben de taak om God aan alle volken te verkondigen. 3) Mozes tot Jezus: Het Joodse volk gaat verder; zij krijgen nu een eigen land en een eigen wet zij hebben nog steeds de taak om God aan alle volken te verkondigen schepping Abraham Mozes Jezus 2. Canon Alle boeken van het Oude Testament worden samen de 'canon van het Oude Testament' genoemd. Dit is een belangrijk woord. Canon betekent riet of richtsnoer. Dat betekent dat het Oude Testament, al die boeken van God, een richtsnoer is voor wat we geloven, denken en doen. Of alles wat je in het Oude Testament leest, is waar. 2 Timoteüs 3:16-17 NBG 2 : Elk van God ingegeven schriftwoord is ook nuttig om te onderrichten, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de gerechtigheid, opdat de mens Gods volkomen zij, tot alle goed werk volkomen toegerust. NBV 3 : Elke schrifttekst is door God geïnspireerd en kan gebruikt worden om onderricht te geven, om dwalingen en fouten te weerleggen, en om op te voeden tot een deugdzaam leven, zodat een dienaar van God voor zijn taak berekend is en voor elk goed doel volledig toegerust Toen Paulus deze brief aan Timoteüs schreef, waren er al boeken van het Nieuwe Testament geschreven, maar het Nieuwe Testament als groep boeken, bestond nog niet. Als Paulus het 1 Geldend voor heel dit hoofdstuk: KOOREVAAR, H.J. Inleiding Oude Testament. BIB, Heverlee/Leuven. 2000, p , Uit: NBG51-vertaling. Haarlem, Alle verdere aangehaalde bijbelteksten komen uit deze vertaling, tenzij anders vermeld. 3 Uit: De Nieuwe Bijbelvertaling. Heerenveen, 2004.

3 hier heeft over schriftwoord en schrifttekst en bedoelt hij daarmee niet het Nieuwe Testament, maar wel het Oude Testament dat was voor de Joden en ook voor de eerste christenen heel belangrijk! Het is zo dat het Nieuwe Testament ook door God ingegeven is, maar Paulus spreekt niet over het Nieuwe Testament, omdat dat nog niet bestond. Uit deze tekst wordt dus duidelijk dat Paulus het Oude Testament heel belangrijk vond om iemand te leren over God en over hoe iemand moest leven. Het is voor Paulus een canon, een richtsnoer voor het leven. Zoals we al in de tekst van Paulus kunnen zien, gebruikt het Nieuwe Testament nooit het woord 'canon'. Dat is een woord dat pas later in gebruik is geraakt. Het Nieuwe Testament gebruikt het woord 'de Schrift' of 'de Schriften'. Matteüs 22:29, 26:54, 26:56 (Schriften) Lucas 24:37, 24:32, 24:45 (Schriften) Johannes 2:22, 5:39, 7:38, 7:42, 10:35, 17:12, 20:9 (Schrift, afgezien van 5:39) Handelingen 17:2, 17:11, 18:24, 18:28 (Schriften) Romeinen 1:2, 15:4, 16:26 (Schriften) 1Korintiës 15:3 (Schriften) Galaten 3:8 (Schrift) 2Timoteüs 3:15 (Schriften) 2Petrus 1:20, 3:16 (Schriften) In deze teksten wordt naar de Schrift(en) verwezen om te laten zien dat hetgeen Jezus zei en deed niet uit de lucht kwam vallen. Het Oude Testament schrijft al over Jezus. Bij de verwijzingen naar 'Schrift(en)' zijn ook een paar citaten van Jezus. De volgende tekst toont aan dat Jezus zelf het Oude Testament ook heel hoog acht. Johannes 5:45-47 U moet niet denken dat Ik u bij de Vader zal aanklagen; Mozes, op wie u uw hoop hebt gevestigd, klaagt u aan. Als u Mozes zou geloven, zou u ook Mij geloven, hij heeft immers over Mij geschreven. Maar als u niet gelooft wat hij geschreven heeft, hoe zou u dan geloven wat Ik zeg? 4 De wet van Mozes, de eerste vijf boeken van onze Bijbel, zijn nodig voor een correct geloof in Jezus. Het Oude Testament wordt in het Nieuwe Testament niet onderuit gehaald. Wel worden een heleboel teksten uit het Oude Testament duidelijker gemaakt in het Nieuwe Testament. Dat is belangrijk om te beseffen als je het Oude Testament leest: het vormt een geheel met het Nieuwe Testament. Als je één van de twee laat vallen, begrijp je het andere niet meer. 3. Ontstaan van het Oude Testament In dit gedeelte houden we ons aan de boeken die de Hebreeuwse Bijbel heeft. Dat zijn dezelfde als die in onze Bijbel. In punt vier gaan we in op andere boeken. Een heel belangrijke vraag is hoe het Oude Testament als groep boeken ontstaan is. Lag het op een mooie zomerochtend op het nachtkastje van koning David, samen met een briefje: 'Beste David, dit is het Oude Testament'? Of ging het toch anders 4 Uit: De Nieuwe Bijbelvertaling. Heerenveen, 2004.

4 Bij de vraag hoe het Oude Testament ontstaan is, moeten we ons een paar deelvragen stellen. Wanneer zijn de verschillende boeken geschreven? Wie heeft uiteindelijk beslist uit welke boeken het Oude Testament mocht bestaan? Dit zijn vragen waar al twee eeuwen over gediscussieerd wordt. a) Wanneer zijn de verschillende boeken geschreven De tijdlijn is een poging om deze vraag al min of meer te beantwoorden. Elk boek staat daar met een datum. Een aantal boeken verdient wat meer uitleg. Pentateuch (Genesis tot Deuteronomium) Er is zeer veel discussie over wanneer deze boeken zijn geschreven. Er zijn twee belangrijke kanten in het onderzoek van de Bijbelboeken. Ik wil deze in de uitleg over de Pentateuch verduidelijken. Deze twee kanten zullen bij veel bijbelboeken terug komen. a) Historisch-canonieke wetenschappers: Zij houden vast aan het Oude Testament als het Woord van God. Zij zien in heel het Oude (en Nieuwe) Testament één God aan het werk. De God van Adam is de God van Abraham, van Mozes en van Paulus. Deze God laat zich zien in de geschiedenis door wonderen, De bijbelboeken zijn daar een weerslag van. Mensen hebben opgeschreven wat deze God allemaal gedaan heeft tijdens hun leven of wat God aan hen verteld heeft over de dingen die nog moeten komen (bv.: Daniël). De Pentateuch is geschreven door Mozes; op Deuteronomium 34 komen we later nog terug (Deuteronomium, punt e). b) Historisch-kritische wetenschappers: Zij geloven misschien wel in een God, maar niet dat de boeken van het Oude Testament laten zien wie deze God werkelijk is. Voor hen zijn bijbelboeken het resultaat van eeuwenlange bijwerkingen van verhalen. Daniël is pas laat geschreven en de voorspellingen die erin staan, zijn dus helemaal geen voorspellingen. Vergelijking: Ik schrijf nu een verhaal over het WK 2006, maar ik schrijf het niet als een verslag van wat er gebeurd is. Ik schrijf het alsof het nog moet gebeuren. Ik doe alsof ik het al geschreven heb in mei en voorspel dat Italië in de finale gaat winnen tegen Frankrijk. Dat is je reinste oplichterij Zo ziet men het boek Daniël. Als een boek dat later is geschreven, maar dat men voordoet als eerder geschreven. Met deze stelling maak je de Bijbel tot een leugenachtig boek. Een man die je bij de historisch-kritische wetenschappers moet onthouden, is Julius Wellhausen. Hij kwam in 1878 met de theorie van de bronnensplitsing. Hij paste deze toe op de Pentateuch. Wellhausen was sterk beïnvloed door de evolutiegedachte en vooral door Edward Tylor 5. Hun idee was dat een godsdienst altijd begint bij animisme (alle dingen hebben een ziel) men dacht dat alle primitieve volkeren animistisch waren. Daarna wordt een godsdienst polytheïstisch (geloof in meerdere goden) en als laatste monotheïstisch (geloof in één God). Men gaat er ook vanuit dat de godsdienst van het volk Israël zo geëvolueerd is. Eerst hadden ze alleen verhalen, die werden doorverteld. Er is een evolutie geweest van animisme naar polytheïsme, maar daar vinden we niets van terug in het Oude Testament. Wellhausen stelde dat er van polytheïsme nog wel sporen terug te vinden zijn, maar dat de meeste sporen eruit gehaald zijn door monotheïstische priesters. 5 Lees hierbij: RICHARDSON, D. De eeuwigheid in hun hart. Novapres, Hoenderloo. 2002, p

5 Zijn bronnensplitsing kwam hierop neer. Eerst werden een aantal verhalen (bv. het scheppingsverhaal) opgeschreven door iemand hij gaf er de naam 'Jahwist' aan, omdat deze altijd 'Jahwe' als naam voor God gebruikte. Deze schreef in de tijd van David. Daarna kwam de Elohist, die gebruikte altijd de naam 'Elohim' voor God, zo'n 100 jaar later. Die schreef op zijn beurt weer verhalen (bv.: ook een stuk scheppingsverhaal). Iemand anders maakte van de verhalen van Jahwist en Elohist één verhaal. Wellhausen noemde dit JE R. De 'R' staat voor 'redactie', dus degene die de verhalen samenvoegde. Daarna kwamen ook nog Deuteronomist, die Deuteronomium schreef en P (van priester) die de grootste delen van Leviticus, Numeri en Genesis schreef. Deze laatste was degene die, volgens Wellhausen, probeerde alle polytheïstische stukken uit de Pentateuch te halen. Hierna kwam ook weer een redacteur. Zo krijg je dus 'JEDP R ' als 'schrijver' van de Pentateuch. Zo is het scheppingsverhaal dus een mythisch verhaal dat ooit verzonnen is door een primitief volk dat geloofde dat een boom een ziel heeft. Dit verhaal is veranderd en opgeschreven door iemand uit datzelfde volk (Jawhist), dat nu in verschillende goden geloofde. Aan dat opgeschreven verhaal voegde later iemand een stuk toe (Elohist) en dat werd door iemand anders samengevoegd tot één verhaal (redactie). Hierna kwam iemand die geloofde in één God en alle verwijzingen naar meerdere goden uit dat scheppingsverhaal weghaalde (Priester). En als laatste heeft nog iemand dat verhaal wat bijgewerkt tot het scheppingsverhaal dat we nu kennen (redactie). Dit allemaal over een periode van 450 jaar tussen ongeveer 850 en 400 v.chr. Deze theorie is heel vaak bijgewerkt, maar de kern ervan is tot op vandaag heel normaal kijk maar eens naar de inleiding op Genesis in de NBV (langdurig proces van overleveren en redigeren; ofwel redactieproces en afsluiting). Het is echter al lang duidelijk geworden dat heel veel primitieve volkeren helemaal geen animisme of zelfs polytheïsme hebben of ooit gehad hebben 6. Het vertrekpunt van Wellhausen klopt helemaal niet! Vergelijking: Een dokter heeft een paar patiënten onderzocht die ziek zijn geworden nadat ze een andere zieke begroet hadden met een kus (normale kus op de wang). Hij concludeert hieruit dat je een zieke dus nooit mag begroeten met een kus, maar altijd een hand moet geven. Later blijkt dat juist door het geven van handen meer microben overgaan dan door het geven van een kus. De dokter heeft dus een verkeerde conclusie getrokken. Hoe gek zou het zijn als men die ene dokter zou blijven geloven en op scholen leren dat je zieken nooit met een kus mag begroeten! Hetzelfde gebeurt nu met die theorie van Wellhausen hij baseerde zijn theorie op iets waar men al lang van heeft bewezen dat het fout is. Toch houdt men zijn theorie vast. In 1947 werden de Dode-Zeerollen gevonden. De Dode-Zeerollen zijn een collectie handschriften van circa 850 documenten, inclusief verschillende handschriften van de Tenach (het Joodse Oude Testament zie later). Deze handschriften zijn ontdekt tussen 1947 en 1956 in een elftal grotten in de buurt van Qumran, een plaats ten noorden van de Dode Zee en ongeveer 12 kilometer ten zuid-westen van Jericho. Ze dateren uit de periode van 200 voor Christus tot ongeveer 100 na Christus. De handschriften zijn erg belangrijk, omdat het ongeveer de enige geschreven bronnen zijn over de joodse wereld uit die tijd. De handschriften zijn vooral van groot belang voor het onderzoek naar de oorspronkelijke tekst van het Oude Testament. De handschriften uit de 9e eeuw (de massoretische teksten) sluiten vrij nauwkeurig aan bij de handschriften die in Qumran zijn gevonden. 6 Lees hierbij: RICHARDSON, D. De eeuwigheid in hun hart. Novapres, Hoenderloo. 2002, p

6 Wellhausen stelt dat op 450 jaar tijd de tekst zo'n vijf keer veranderd en bijgewerkt is. De Dode-Zeerollen en de masoretische teksten zijn ongeveer hetzelfde er zit zo n 800 jaar tussen deze handschriften. In 800 jaar was er niets veranderd aan de tekst. Het laat op zijn minst zien dat zoveel veranderingen op zo'n korte termijn heel vreemd is Job Het is behoorlijk onduidelijk wanneer Job geschreven is. Er worden dieren in Job 40:10-41:25 beschreven die, als we ze zouden tekenen, behoorlijk veel lijken op sommige dinosaurussen. Dit doet denken aan een oude schrijfdatum. Men schat dat Job ergens in de tijd van Abraham leefde of zelfs nog ervoor. Ik kom daar in Job nog op terug. Psalmen 7 Dit is het enige boek dat duidelijk over een hele periode geschreven is. Er is zeker één Psalm van Mozes (Ps.90) en misschien de daaropvolgende ook. Er zijn veel Psalmen van David (Ps.3, 145 en nog veel ertussen; de kans is groot dat ook Ps.1 en 2 van David zijn, maar daar staat het niet bij). Er zijn twee Psalmen van Salomo (Ps.72, 127). Er zijn ook Psalmen van Asaf, Heman, Ethan en de Korachieten. De laatst geschreven Psalmen zijn waarschijnlijk Ps.137 in de tijd van de Babylonische ballingschap en Ps.126 na de ballingschap. Als Ps.126 inderdaad kort na de ballingschap geschreven is, betekent het dat de Psalmen zijn geschreven tussen ongeveer 1400 (Mozes) en ongeveer 500 (tijd na ballingschap) v.chr. Iemand, we weten niet wie, heeft de Psalmen bij elkaar gehaald en ze in een bepaalde volgorde gezet. Kronieken Kronieken (dat bij ons na Koningen komt) komt in de Hebreeuwse canon als laatste. Het begint bij Adam (schepping) en eindigt met het einde van de ballingschap (ongeveer 500v.Chr.). Het is het enige boek dat zoveel van de geschiedenis beschrijft. Een aantal wetenschappers (historisch-canonieke) zien dit boek als de afsluiting van het Oude Testament. Het is eigenlijk zo'n beetje een samenvatting van alle boeken. Dit boek is geschreven in de periode dat het volk terug in Israël was, dat er een nieuwe tempel stond en dat Jeruzalem herbouwd werd. Dit is de periode van Ezra en Nehemia; ongeveer 420v.Chr. Het zou dan het laatst geschreven boek van het Oude Testament zijn. Dit is wat de Joden geloven en wat ook de protestanten na de Reformatie (Luther en zijn vrienden) geloofden. Vooral de laatste 200 jaar werd dit sterk aangevallen. De historisch-kritische wetenschappers zijn het er niet mee eens. Zij vinden dat Kronieken veel later is geschreven namelijk in de 1 e eeuw v.chr. Het is wetenschappelijk onderuit gehaald dat dit zo is, omdat bepaalde woorden en uitdrukkingen heel duidelijk uit de Perzische tijd (6 e -4 e eeuw v.chr.) komen. Je merk aan de taal van een verhaal of het in deze tijd geschreven is of 400 jaar geleden. Zelfs als men het oude verhaal in onze taal zou omzetten, zou je nog steeds merken in hoe mensen, huizen, kledij, voorwerpen, sociale gebruiken, beschreven worden dat het van vroeger is. b) Beslissing welk boek tot het OT behoort. Nu we een aantal bijbelboeken en hun waarschijnlijke schrijfdatum hebben bekeken, kunnen we de vraag stellen wie er beslist heeft over welk boek in het Oude Testament mocht. 7 KOOREVAAR, H.J. Wijsheidscanon 2: Psalmen, Job, Spreuken, Prediker, Hooglied. BIB, Heverlee/Leuven. 2000, p.119.

7 Er zijn vier ideeën over wanneer de boeken bijeengebracht zijn: 420v.Chr.; 160v.Chr.; 90n.Chr.; 200n.Chr. Het meest logische en bijbelgetrouwe is het eerste idee; het is ook wat de Joden geloven. De tijd van Ezra en Nehemia, de tijd waarin de Kronieken werden geschreven en alle boeken af waren. Eigenlijk hebben we in 2 Makkabeeën (Makkabeeën wordt in punt vier nog verder besproken) hier een aanwijzing voor. 2 Makkabeeën 2:13 8 Deze gebeurtenissen zijn ook opgetekend in de kronieken en annalen over Nehemia. Daarin staat ook te lezen hoe Nehemia een bibliotheek aanlegde waarin hij boeken over de koningen verzamelde en geschriften van de profeten en van David, alsmede brieven van koningen over wijgeschenken. 2 Makkabeeën 2:14 9 Judas heeft die boeken, die door de oorlog waarin wij waren verwikkeld verspreid waren geraakt, weer bijeengebracht, en ze zijn nu in ons bezit. Hier wordt verteld hoe Nehemia een bibliotheek aanlegde met boeken over koningen, geschriften van profeten en van David en nog brieven van koningen. Het lijkt erop dat Nehemia de boeken bij elkaar gebracht heeft. Het tweede vers gaat over een Judas die diezelfde boeken na de oorlog weer bij elkaar gebracht heeft. Deze Judas is een Makkabeeër; de oorlog is een vrijheidsstrijd die deze Makkabeeën uitvochten tegen de Syriërs. Dat was rond 160v.Chr. (de tweede datum). Judas beslist niet welke boeken er goed zijn, maar verzamelt ze gewoon. Hij herstelt het werk dat Nehemia gedaan heeft. Deze datum hadden de historisch-kritische mensen graag, omdat ze dan konden zeggen dat boeken als Daniël en Kronieken veel jonger waren dan er altijd gedacht werd. In 90n.Chr. was er een bijeenkomst van belangrijke joodse leraren in Joppe (nu Jaffa, een Israëlische havenstad). Zij hebben over het behoud van een paar boeken gediscussieerd over Prediker, Hooglied, Ester, Ezechiël en Spreuken. Het was zo dat deze boeken door sommigen niet helemaal aanvaard werden. Ook in 200 n.chr., toen de Misna werd afgesloten, is er nog over gediscussieerd. Toen ging het dus niet over het bijeenbrengen van boeken. 4. Apocriefen Apocriefe (verborgen) of Deuterocanonieke ('tweederangs' canonieke) boeken zijn een aantal boeken die niet te vinden zijn in de Hebreeuwse en Protestantse Bijbels, maar wel in die van de Rooms-katholieke kerk. Het gaat om de volgende boeken: Tobit, Judit, Ester (Grieks), 1 Makkabeeën, 2 Makkabeeën, Wijsheid (van Salomo), Wijsheid van Jezus Sirach, Baruch, Daniël (Grieks), Gebed van Manasse. De Oosters-orthodoxe kerk heeft zelfs nog meer boeken, waaronder 3 en 4 Makkabeeën, Psalmen van Salomo, Bel en de Draak, Het is niet duidelijk hoe deze boeken in de christelijke bundels terecht gekomen zijn. Pas in de derde eeuw n.chr. was een 'boek' zoals wij dat kennen technisch mogelijk. Ervoor gebruikte men aparte rollen en was de scheiding tussen canoniek en niet-canoniek (apocrief) niet zo duidelijk. Toen men uiteindelijk alle boeken ging bundelen in iets wat wij kennen als 8 Uit: De Nieuwe Bijbelvertaling. Heerenveen, Uit: De Nieuwe Bijbelvertaling. Heerenveen, 2004.

8 de Bijbel, zijn sommige mensen hier misschien licht overgegaan. Er zijn namelijk wel een reeks bezwaren tegen de apocriefe boeken, bezwaren die de Protestanten in de 16 e eeuw ertoe aangezet hebben om de de apocriefen uit de Bijbel te halen. a) Zedelijke bezwaren: - Judit zij gebruikt lichamelijke verleiding om haar doel te bereiken (10:4, 12:10-20). Dit is niet echt een correct bijbelse houding. Zij bedient zich ook van leugens om haar doel te bereiken. b) Leerstellige bezwaren: - Aanvullingen op Ester zij doet aan zelfpijniging (aanvulling D, vers 10). Dit gaat in tegen 1Kon.18:28-29 (Baälpriesters) en Col.2:23 (zelfbedachte godsdienst). - Makkabeeën er wordt gebeden voor de doden (2Mak.12:42,44-45). Dit gaat in tegen Luc.16 en Hebr.9:27. Zelfs tegen een ander apocrief boek Wijsheid van Jezus Sirach 38:21. - Wijsheid van Jezus Sirach goede werken hebben een verzoeningseffect (J.S.3:3). Dit gaat in tegen Spr.10:12, Jac.5:20 en 1Pet.4:8. c) Geschiedkundige bezwaren: - Judit Nebukadnessar regeert in Ninevé als koning van Assur (1:1). Hij regeerde over Babel, een tijd nadat Ninevé verwoest was. - Judit de Israëlieten keren terug naar Jeruzalem in de tijd van Nebukadnessar (4:1-10). Zij keerden zo'n 60 jaar na zijn regering pas terug. d) Bedrieglijke titels - Wijsheid (van Salomo) er wordt in dit boek (vooral in Wijsheid 7-9) gedaan alsof Salomo het schreef. Dit boek werd in 100v.Chr. geschreven. Salomo leefde in de 10 e eeuw v.chr. e) Melding van canonieke boeken - 2 Makkabeeën Nehemia heeft een bibliotheek aangelegd in zijn tijd en diezelfde boeken werden in de tijd van de schrijver weer bijeen gebracht (2 Makk.2:13-14). De schrijver laat daarmee zelf zien dat zijn boek niet behoort tot de boeken die Nehemia bijeenbracht. Als we ervanuit gaan dat Nehemia het Oude Testament afsloot, hoort 2 Makkabeeën (en ook de andere apocriefen) er niet bij! 5. Indeling van de Bijbel De boeken van ons Oude Testament zijn dezelfde als die van de Hebreeuwse 'Tenach'. Het woord Tenach is een verwijzing naar de indeling van de boeken. Eerst komt de wet of Tora (T), dan de profeten of Nebiim (N) en als laatste de geschriften of Chetoebim (CH). Zoals uit het schema duidelijk wordt, verschilt de indeling voor een redelijk groot gedeelte. Het is een vreemde erfenis uit de geschiedenis. De protestantse bijbelmakers hebben de boeken van de Tenach genomen, maar de indeling van de Septuaginta (de Griekse vertaling van het Oude Testament). Er is geen echt goede verklaring voor deze combinatie.

9 Tenach (Tora, Nebiim, Chetoebim) Tora - Wet 1. Genesis 2. Exodus 3. Leviticus 4. Numeri 5. Deuteronomium Nebiim - Profeten a) Voorste profeten 6. Jozua 7. Rechters 8. Samuël 9. Koningen b) Achterste profeten 10. Jesaja 11. Jeremia 12. Ezechiel 13. Twaalfprofetenboek Chetoebim - Geschriften a) Dichterlijke boeken 14. Psalmen 15. Job 16. Spreuken b) Rollen 17. Rut 18. Hooglied 19. Prediker 20. Klaagliederen 21. Ester c) Geschiedkundige boeken 22. Daniel 23. Ezra - Nehemia 24. Kronieken Oude Testament Wet 1. Genesis 2. Exodus 3. Leviticus 4. Numeri 5. Deuteronomium Historische boeken 6. Jozua 7. Richteren (Rechters) 8. Rut 9. 1 Samuël Samuël Koningen Koningen Kronieken Kronieken 15. Ezra 16. Nehemia 17. Ester Poëtische boeken 18. Job 19. Psalmen 20. Spreuken 21. Prediker 22. Hooglied Profeten 23. Jesaja 24. Jeremia 25. Klaagliederen 26. Ezechiël 27. Daniël kleine profeten (Hosea, Joël, Amos, Obadja, Jona, Micha, Nahum, Habakuk, Zefanja, Haggaï, Zacharia, Maleachi) Het is goed te weten dat de 'Rollen' op feestdagen helemaal voorgelezen werden. Ruth: pinksterfeest (wekenfeest) Hooglied: paasfeest (Pesach) Prediker: ondergang Jeruzalem Klaagliederen: Loofhuttenfeest (Soekotfeest) Ester: Poerimfeest

10 6. Verbonden De hele Bijbel is eigenlijk het verhaal van hoe God probeert om samen te leven met de mens. Dit is zeer moeilijk, omdat die mens (wij dus) steeds in de fout gaan tegenover God. Doorheen de Bijbel vinden we diverse verbonden tussen God en mens. Een verbond is het samengaan van twee partijen, onder bepaalde voorwaarden. Het is een afspraak die de twee partijen aan elkaar bindt (zoals een huwelijk de Bijbel toont ons het huwelijk als iets dat blijvend is). Als jij dit doet, dan doe ik dat. In de Bijbel zie je dat God dit ook probeert met de mens. Eigenlijk zou een betere naam voor Oude en Nieuwe Testament, het Oude en Nieuwe Verbond zijn. Zo moet je de Bijbel zien het verslag van God die op weg probeert te gaan met de mens, die Zijn liefde voor de mens wil duidelijk maken. Hieronder volgt een opsomming van de verbonden die tussen God en mensen gesloten werden: 1) Adam Gen.2:16-17, Gen.3:22 2) Noach Gen.9:8-17 3a) Abraham Gen.15:13 3b) " Gen.17:8,10,11; Gen.18:19 4a) Sinaï Ex.19:5-6; Ex.24:6-8 4b) Levieten Num.25: ) David 2 Sam.7: ) Nieuw verbond Jer.31:31-34 Het belangrijkste verbond is het nieuw verbond. In Jeremia aangekondigd en gesloten door Jezus' sterven aan het kruis.

Van september 2015 t/m september 2017 willen we aan de slag gaan met het bijbelleesproject Bijbel in de Gewone Taal. De bijbel lezen is één, de bijbel verstaan, begrijpen en duiden is twee. De dubbele

Nadere informatie

Inleiding op de boeken van de Bijbel

Inleiding op de boeken van de Bijbel Inleiding op de boeken van de Bijbel Deel 1 Inleiding op de boeken van het Oude Testament Inleiding op de boeken van het Oude Testament Maarten Hertoghs Alle schriftaanhalingen komen uit de HSV, tenzij

Nadere informatie

GENESIS

GENESIS 1 Bijbellezen SCHEMA AANWIJZINGEN. Vul de datums in waarop u van plan bent de betreffende hoofdstukken te lezen. Vink ze af bij voltooiing van elk gedeelte. U kunt de Bijbelboeken in volgorde lezen of

Nadere informatie

Werkvorm: Vertel dat de Bijbel bestaat uit 66 Bijbelboeken en dat die ook verschillende genres hebben. Start het spel:

Werkvorm: Vertel dat de Bijbel bestaat uit 66 Bijbelboeken en dat die ook verschillende genres hebben. Start het spel: Bijbelse genres Leeftijd: 9-12, 13-16, 16+ Thema: bijbel Tijdsduur: 0-20 min. Jongeren leren de verschillende soorten Bijbelboeken kennen. Doel: - De jongeren begrijpen dat de Bijbelboeken met verschillende

Nadere informatie

Chronologisch Bijbelleesrooster in 3⅓ jaar de Bijbel door - 3 dagen Oude en 1 dag Nieuwe Testament v 1.0 www.kaleo.nl blz. 1

Chronologisch Bijbelleesrooster in 3⅓ jaar de Bijbel door - 3 dagen Oude en 1 dag Nieuwe Testament v 1.0 www.kaleo.nl blz. 1 Chronologisch Bijbelleesrooster in 3⅓ jaar de Bijbel door - 3 dagen Oude en 1 dag Nieuwe Testament v 1.0 www.kaleo.nl blz. 1 1 Genesis 1 2 Genesis 2 3 Genesis 3 4 Lukas 1:1-40 5 Genesis 4 6 Genesis 5 7

Nadere informatie

HEBREEUWS BETEKENIS GRIEKS (LXX) BETEKENIS

HEBREEUWS BETEKENIS GRIEKS (LXX) BETEKENIS De Tora - Indeling De indeling van de Tora De Tora bestaat uit vijf delen of boeken. De namen van de boeken zijn in het Hebreeuws ontleend aan de eerste woorden waarmee de boeken beginnen. Later is er

Nadere informatie

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad (Psalm 119:105) Een uitgave van Met Open Bijbel Adres Postbus 520, 3800 AM Amersfoort Internet:

Nadere informatie

OP VASTE GROND. over authentiek bijbels geloof

OP VASTE GROND. over authentiek bijbels geloof OP VASTE GROND over authentiek bijbels geloof Register van bijbelverwijzingen Aad van den Bos Het nummer van de pagina (bijv. p81) of van het hoofdstuk en van de noot daarin (bijv. 2.6) Genesis 1 p81 Genesis

Nadere informatie

Leesplan 1 De hele bijbel in één jaar

Leesplan 1 De hele bijbel in één jaar Leesplan 1 De hele bijbel in één jaar Dag 1...Genesis 1,2 Dag 2...Genesis 3-5 Dag 3...Genesis 6-9 Dag 4...Genesis 10,11 Dag 5...Genesis 12-15 Dag 6...Genesis 16-19 Dag 7...Genesis 20-22 Dag 8...Genesis

Nadere informatie

Interpretatie - Register van thema s en bijbelteksten (bijgewerkt t/m jaargang 20, 2012) Thema's

Interpretatie - Register van thema s en bijbelteksten (bijgewerkt t/m jaargang 20, 2012) Thema's Interpretatie - Register van thema s en bijbelteksten (bijgewerkt t/m jaargang 20, 2012) Thema's 2012 20,6 (2012): Verbinding 20,5 (2012): Kleur 20,4 (2012): Jij bent m 20,3 (2012): In de zon 20,2 (2012):

Nadere informatie

Kennismaking met de bijbel

Kennismaking met de bijbel Kennismaking met de bijbel 1. De Bijbel, wat is dat voor boek? 2. Wat heb ik met God te maken? 3. Wie is Jezus Christus? 4. Hoe kom ik in de hemel? 5. Wat is de christelijke doop? 4 De bijbel, wat is dat

Nadere informatie

Register van themanummers en bijbelteksten (jaargang 1,1-22,4) Thema's

Register van themanummers en bijbelteksten (jaargang 1,1-22,4) Thema's Register van themanummers en bijbelteksten (jaargang 1,1-22,4) Thema's 2014 22,4 (2014): De geheime dienst 22,3 (2014): Op het altaar 22,2 (2014): Worstelen met 22,1 (2014): Nieuwe Testament 2013 21,6

Nadere informatie

De openbaring van God

De openbaring van God DE OPENBARING VAN GOD 1 De openbaring van God BINNENKOMER Een moeder had in de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) een zoon verloren. Hij was in fort De Bilt gefusilleerd door de Duitsers. Vlak voor zijn dood

Nadere informatie

Oude Testament: samenstelling en indeling

Oude Testament: samenstelling en indeling Oude Testament: samenstelling en indeling Wat betreft de samenstelling en indeling van de Tenach ofwel het Oude Testament is er een hellenistisch-joodse en een Palestijns-joodse traditie. 1 De hellenistisch-joodse

Nadere informatie

Bijbelproject Delfzijl 2017

Bijbelproject Delfzijl 2017 Christelijke Gereformeerde Kerk Gereformeerde Kerk vrijgemaakt Delfzijl 2 Voorwoord Voor je ligt het boekje dat hoort bij het Bijbelproject 2017. Al enkele jaren hebben we de gewoonte om als CGK en GKv

Nadere informatie

Het Oude Testament in vogelvlucht

Het Oude Testament in vogelvlucht Het Oude Testament in vogelvlucht Vooraf: Houd de bijbel nog even dicht. Weet jij nog hoe de lijn van het hele Oude Testament loopt? Maak allemaal individueel een overzicht van de geschiedenis vanaf de

Nadere informatie

Dirk de Bree & Jan Joost Snoek

Dirk de Bree & Jan Joost Snoek Bijbelklas 2013-2016 Als je op reis gaat of op vakantie, neem je vaak een reisgids mee. Neem bijvoorbeeld De Lonely Planet. De Lonely Planet geeft je informatie over het land, de streek en de cultuur.

Nadere informatie

Bijbelboek Hoofdstuk Vers Bijbelstudie: nummer en bladzijde

Bijbelboek Hoofdstuk Vers Bijbelstudie: nummer en bladzijde Bijbelboek Hoofdstuk Vers Bijbelstudie: nummer en bladzijde 1 Johannes 001 005-007 75/6 1 Johannes 001 007-90/7, 100/6 1 Johannes 001 008-100/1, 100/2, 103/2 1 Johannes 001 008-010 44/6, 45/2, 70/2, 103/2,

Nadere informatie

Ontstaan en gezag van de bijbel

Ontstaan en gezag van de bijbel Ontstaan en gezag van de bijbel Gezag van de bijbel: Christus is de sleutel Wanneer we het hebben over het ontstaan van de bijbel en de manier waarop het gezag van de bijbel zich aan ons opdringt moeten

Nadere informatie

Inhoudsopgave 05/08/ De Israëlieten zijn slaven in Egypte Mozes moet het volk Israël leiden

Inhoudsopgave 05/08/ De Israëlieten zijn slaven in Egypte Mozes moet het volk Israël leiden GT_NBG-versie_040815.indd 10 Inhoudsopgave Genesis 1:1-2:4 Genesis 2:4-3:24 Genesis 6:5-22 Genesis 11:1-9 Genesis 11:27-12:9 Genesis 22:1-19 Genesis 25:19-34 Genesis 28:10-22 Genesis 29:1-30 Genesis 37:1-36

Nadere informatie

Je beste Vriend voor altijd

Je beste Vriend voor altijd Je beste Vriend voor altijd Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint van van Uitgeverij Jes! Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij

Nadere informatie

De evangeliën en hun betrouwbaarheid

De evangeliën en hun betrouwbaarheid De evangeliën en hun betrouwbaarheid blok F - nivo 3 - avond 3 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugblik en intro 19.20 Discussie: het evangelie van Judas 19.30 Historisch betrouwbaar?

Nadere informatie

Bijbelboekenkast OUDE TESTAMENT EZECHIËL JOB PSALMEN DANIËL SPREUKEN PREDIKER HOOGLIED Z ACHARIA HOSEA HABAKUK NAHUM MALEACHI OBADJA JOËL AMOS MICHA

Bijbelboekenkast OUDE TESTAMENT EZECHIËL JOB PSALMEN DANIËL SPREUKEN PREDIKER HOOGLIED Z ACHARIA HOSEA HABAKUK NAHUM MALEACHI OBADJA JOËL AMOS MICHA Inhoud 1 De Bijbel in het kort 8 2 Van het Oude naar het Nieuwe Testament 12 3 De evangelieboeken 16 4 Matteüs 20 5 Marcus 24 6 Lucas 28 7 Johannes 32 8 Handelingen 38 9 Het evangelie de wereld in 42 10

Nadere informatie

OUDE TESTAMENT CURSUS 1

OUDE TESTAMENT CURSUS 1 OUDE TESTAMENT CURSUS 1 1. Inleiding tot de Bijbel Doelen Aan het eind van dit hoofdstuk kun je: Het sleutelvers uit je hoofd opschrijven Een definitie geven voor Bijbel Een definitie geven voor Schriften

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

De bijbel is een verzameling van groot aantal boeken uit de het oude Israël, het antieke

De bijbel is een verzameling van groot aantal boeken uit de het oude Israël, het antieke De bijbel is een verzameling van groot aantal boeken uit de het oude Israël, het antieke jodendom en het vroege christendom. Het woord bijbel komt van het Griekse woord biblia, en dat betekent boeken of

Nadere informatie

Het goede nieuws van het Oude Testament Jasper Klapwijk

Het goede nieuws van het Oude Testament Jasper Klapwijk Het goede nieuws van het Oude Testament Jasper Klapwijk Buijten & Schipperheijn Motief Amsterdam 1e druk: 2008 2e herziene druk: 2009 3e druk: 2013 Omslagontwerp en illustraties schema s: Theresia Koelewijn

Nadere informatie

NASLAGCOLLECTIE UITLEENBARE COLLECTIE IN OPEN OPSTELLING. Rubrieksindeling op onderwerp, algemeen

NASLAGCOLLECTIE UITLEENBARE COLLECTIE IN OPEN OPSTELLING. Rubrieksindeling op onderwerp, algemeen 1!"# $%& '()* +,' - *./*.00!00,%%($*.+ 1% *./.222342222 NASLAGCOLLECTIE TFL 0. TFL 9 (=TFL + UDC code) UDC-codering globaal Wijsbegeerte TFL 1 Theologie algemeen TFL 2 Exegese TFL 22 Dogmatische theologie

Nadere informatie

3. De Evangelisten, apostelen, brieven en de openbaring van Johannes

3. De Evangelisten, apostelen, brieven en de openbaring van Johannes Bijbelquiz I. Uit hoeveel boeken bestaat de bijbel ongeveer? 1. De bijbel bestaat volgens mij uit verschillende boeken. Uit deze verschillende boeken zijn verhalen gehaald en deze samen vormen de bijbel.

Nadere informatie

Bijbelverhalen.nl. Blz. werkstuk trefwoorden

Bijbelverhalen.nl. Blz. werkstuk trefwoorden OUDE TESTAMENT Bijbelverhalen.nl Blz. werkstuk trefwoorden 2 Verhaalkubus voor het verhaal van Achan Achan 3 Een opvouwboekje maken 2 Adam en Eva 5 Een wandpaneel van de ark maken ark 6 Volgorde Bijbelboeken

Nadere informatie

Hoe de Bijbel tot ons kwam

Hoe de Bijbel tot ons kwam 1 IN EN OM DE BIJBEL Hoe de Bijbel tot ons kwam De Bijbel Christendom en islam lijken met elkaar gemeen te hebben, dat beide gebaseerd zijn op een boek. Er wordt dan ook wel gezegd, dat beide godsdiensten

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Gemeenschappelijk leesrooster

Gemeenschappelijk leesrooster Gemeenschappelijk leesrooster Psalmen cursief: de antwoordpsalmen Jaar A 1998/99 2019/20 2001/02 2022/23 2004/05 2025/26 2007/08 2028/29 2010/11 2031/32 2013/14 2034/35 2016/17 Jaar B 1999/00 2020/21 2002/03

Nadere informatie

De bijbel voor Dummies

De bijbel voor Dummies De bijbel voor Dummies Een beknopte tijdbalk van belangrijke bijbelse gebeurtenissen In het begin : de schepping (Genesis 1). Heel vroeg: Adam en Eva (Genesis 2-3). Nog behoorlijk vroeg: Noachs zondvloed

Nadere informatie

De Christus in elk bijbelboek

De Christus in elk bijbelboek Kris Tavernier De Christus in elk bijbelboek Christus in al de Schriften Lucas 24:27 De Bijbel is door en door christocentrisch, dit wil zeggen dat de Bijbel in hoofdzaak spreekt over 'Jezus, de Christus,

Nadere informatie

EEN KENNISMAKING MET DE BIJBEL -

EEN KENNISMAKING MET DE BIJBEL - EEN KENNISMAKING MET DE BIJBEL - De Bijbel is voor veel mensen het belangrijkste boek in hun leven. Daarom wordt de Bijbel al eeuwenlang in veel talen vertaald en door veel mensen gelezen. Misschien vraag

Nadere informatie

Wat de Bijbel leert. Emmaus Correspondence School te Dubuque, U.S.A. (Dutch What the Bible teaches )

Wat de Bijbel leert. Emmaus Correspondence School te Dubuque, U.S.A. (Dutch What the Bible teaches ) Wat de Bijbel leert Alle rechten voorbehouden, niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Info/Contact Postbus

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Gemeente. Zijspoortje. De Bijbelse Encyclopedie leert ons dat het woord kerk afgeleid is van het Griekse woord [kuriakè], dat des Heren betekent.

Gemeente. Zijspoortje. De Bijbelse Encyclopedie leert ons dat het woord kerk afgeleid is van het Griekse woord [kuriakè], dat des Heren betekent. Gemeente Wanneer je aan iemand vraagt Weet jij wat een kerk is?, zal het antwoord niet zo lang op zich laten wachten. Dat is een gebouw waar gelovige mensen samenkomen! Het kan ook voorkomen, dat men aan

Nadere informatie

1 Niet schuin en vetgedrukte boeken zijn wel gekoppeld aan de volgende les, maar zit geen opdracht of verwerking aan vast 2 Schuingedrukte boeken zijn qua thema wel verbonden aan de periode waarin ze gepland

Nadere informatie

2 Korintiers 3:6b. want de letter doodt, maar de Geest maakt levend

2 Korintiers 3:6b. want de letter doodt, maar de Geest maakt levend 2 Korintiers 3:6b want de letter doodt, maar de Geest maakt levend 1 De Bijbel is het geschreven woord van God. Het is alleen geschreven omdat het eerst het gesproken woord van God was. Johannes 1:1-5

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

De inhoud in vogelvlucht

De inhoud in vogelvlucht De inhoud in vogelvlucht Over de auteurs... xxi Dankwoord... xxiii Inleiding... 1 Deel I: Waarover de bijbel gaat... 7 Hoofdstuk 1: Van Mozes tot moderne tijden: een inleiding in het Heilige Boek.. 9 Hoofdstuk

Nadere informatie

In het voetspoor van...

In het voetspoor van... In het voetspoor van... Bijbelse figuren en hun levensgeheim voor jongeren van 2 en 3 jaar drs. M. van Campen Zevende druk Zoetermeer Inhoud. Timotheüs - op school bij God 7 2. Adam - een gevallen mens

Nadere informatie

Het belang van het profetisch woord. De Bijbel open 16-09-15

Het belang van het profetisch woord. De Bijbel open 16-09-15 De Bijbel open 16-09-15 2 Petr.3: 3 Dit vooral moet u weten, dat er in de laatste dagen spotters met spotternij zullen komen, die naar hun eigen begeerten wandelen, 4 en zeggen: Waar blijft de belofte

Nadere informatie

I DE BIJBEL HET MERKWAARDIGSTE BOEK ALLER TIJDEN. 1. Hoe is de Bijbel ontstaan?

I DE BIJBEL HET MERKWAARDIGSTE BOEK ALLER TIJDEN. 1. Hoe is de Bijbel ontstaan? 1 I DE BIJBEL HET MERKWAARDIGSTE BOEK ALLER TIJDEN. 1. Hoe is de Bijbel ontstaan? * Het Woord Bijbel is afkomstig van het Griekse woord Biblia = de boeken. Het is niet één boek, maar een kleine bibliotheek

Nadere informatie

BIJBEL DICHTBIJ BIJBEL DICHTBIJ NBG. Bijbel in Gewone Taal met uitleg en toepassingen. Bijbel in Gewone Taal met uitleg en toepassingen

BIJBEL DICHTBIJ BIJBEL DICHTBIJ NBG. Bijbel in Gewone Taal met uitleg en toepassingen. Bijbel in Gewone Taal met uitleg en toepassingen Oude Testament Genesis 13 Exodus 101 Leviticus 177 Numeri 237 Deuteronomium 309 Jozua 383 Rechters 429 Ruth 479 1 Samuel 489 2 Samuel 551 1 Koningen 597 2 Koningen 661 1 Kronieken 721 2 Kronieken 775 Ezra

Nadere informatie

Waar staat dat? [de Bijbel begrijpen, deel 1]

Waar staat dat? [de Bijbel begrijpen, deel 1] Waar staat dat? [de Bijbel begrijpen, deel 1] Een aantal jaren geleden had ik een verzoek aan een broeder. Deze broeder is een ervaren spreker. Voor hem is spreken over de Bijbel hetzelfde als ademhalen.

Nadere informatie

Avondbijeenkomst De Fontein 19 juni Thema: Jona

Avondbijeenkomst De Fontein 19 juni Thema: Jona Avondbijeenkomst De Fontein 19 juni 2016 Thema: Jona Ds. M. (Marrit) Bassa Voorbereiding: Nico den Braber Jona De profeet. Een bijzondere profeet Jona - bijbelstudie avondbijeenkomst 19 06 2016 Inleiding

Nadere informatie

Psalm 119:123 Mijn ogen smachten naar uw heil, en naar het woord uwer gerechtigheid.

Psalm 119:123 Mijn ogen smachten naar uw heil, en naar het woord uwer gerechtigheid. Zijn Gerechtigheid Les 3 Zijn Gerechtigheid Psalm 119:123 Mijn ogen smachten naar uw heil, en naar het woord uwer gerechtigheid. Jes.42:21 De HERE had er behagen in ter wille van zijn gerechtigheid een

Nadere informatie

(groep. De juiste. andere taal. spreken. zodat de. zodat ze kon maken, aan bouwen. gedronken? b. water. d. wijn. Israëlische volk. d.

(groep. De juiste. andere taal. spreken. zodat de. zodat ze kon maken, aan bouwen. gedronken? b. water. d. wijn. Israëlische volk. d. Bijbelquiz Jeugdclub Burgum (groep 5 6) Deze Bijbelquiz is bedoeld voor kinderen uit de bovenbouw (groep 5 6) van de basisschool. Op het bijgevoegde antwoordenblad kunnen de juiste antwoorden worden ingevuld.

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER

OECUMENISCH LEESROOSTER OECUMENISCH LEESROOSTER 2013-2014 datum zondag Gemeenschappelijk 1 december 2013 1 e van de Advent Jesaja 2,1-5 Psalm 122 Romeinen 13,8-14 Matteüs 24,32-44 8 december 2013 2 e van de Advent Jesaja 11,1-10

Nadere informatie

INHOUD - 1. Wat voor boek is de Bijbel? Hoe kun je de Bijbel lezen? Tips bij het gebruik van de Bijbel in Gewone Taal 17

INHOUD - 1. Wat voor boek is de Bijbel? Hoe kun je de Bijbel lezen? Tips bij het gebruik van de Bijbel in Gewone Taal 17 INHOUD - 1. Wat voor boek is de Bijbel? 9 2. Hoe kun je de Bijbel lezen? 13 3. Tips bij het gebruik van de Bijbel in Gewone Taal 17 4. 21 dagen bijbellezen 21 5. Belangrijke mensen in de Bijbel 47 6. Waar

Nadere informatie

Israël STILLE TIJD STUDIE

Israël STILLE TIJD STUDIE Israël Een discipelschapstraining om christenen toe te rusten voor het werk in zijn dienst, tot opbouw van het Lichaam van Christus (Efeziërs 4:11-16) 14 STILLE TIJD Thema: Israël volgens de Bijbel Probeer

Nadere informatie

Inleiding Oude Testament

Inleiding Oude Testament Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze handleiding.................................. 4 Suggesties voor Groepsstudie..................................... 4 Inleiding.....................................................

Nadere informatie

Het belang van het profetisch woord. De Bijbel open 14-10-15

Het belang van het profetisch woord. De Bijbel open 14-10-15 De Bijbel open 14-10-15 Mijn hoop is op U Heer, G mijn kracht is in U Heer, mijn hart is van U Heer, van U. Ik prijs U met heel mijn hart, ik prijs U met al mijn kracht. Met heel mijn hart, met al mijn

Nadere informatie

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4 HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN DE BIJBEL Schatgraven Matteüs 13 : 44 46 Van kleitablet tot CD-Rom Lesboek p. 4 & 5 De vaststelling van de canon Lesboek p. 6 Het ontstaan van de Bijbel Lesboek p. 7 Werkboek

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER

OECUMENISCH LEESROOSTER OECUMENISCH LEESROOSTER 2017-2018 datum zondag Gemeenschappelijk 3 december 2017 1 e van de Advent Jesaja 63,19b- 64,8 22 Psalm 85 1 Korintiërs 1,1-9 Marcus 13,24-37 10 december 2017 2 e van de Advent

Nadere informatie

Oude Testament: taal. Hebreeuwse inscriptie, zevende eeuw voor Christus, gevonden tijdens opgravingen bij Hasha yadu.

Oude Testament: taal. Hebreeuwse inscriptie, zevende eeuw voor Christus, gevonden tijdens opgravingen bij Hasha yadu. Oude Testament: taal 1 De taal van de Tenach ofwel het Oude Testament is het Hebreeuws (op Daniël 2:4 7:28 en Ezra 4:8 6:18 na, die geschreven zijn in de Syrische volkstaal: het Aramees). Het Hebreeuws

Nadere informatie

Inhoudsopgave op thema HGJB Kinderwerkmethode Clik Jaargang 1-7

Inhoudsopgave op thema HGJB Kinderwerkmethode Clik Jaargang 1-7 Inhoudsopgave op thema HGJB Kinderwerkmethode Clik Jaargang 1-7 Clik-programma s in de map op volgorde van thema (in setjes van 4 bij elkaar passende programma s) Categorie in de map Titel Bijbelgedeelte

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Jongeren leren de indeling van het Oude Testament en kennen de verschillende Bijbelboeken.

Jongeren leren de indeling van het Oude Testament en kennen de verschillende Bijbelboeken. Een kast vol boeken THEMA Het Oude Testament (1) LEERDOEL Jongeren leren de indeling van het Oude Testament en kennen de verschillende Bijbelboeken. GROEPSDOEL Jongeren ontdekken dat het Oude Testament

Nadere informatie

Een Persoonlijke Bijbelstudie

Een Persoonlijke Bijbelstudie Een Persoonlijke Bijbelstudie The Middletown Bible Church, http://www.middletownbiblechurch.org/ Original English Version Here Alle Schriftaanhalingen komen uit de Statenvertaling (1977 of HSV) Vertaling,

Nadere informatie

Over Bijbel Dichtbij. We hopen dat Bijbel Dichtbij je zal helpen om (opnieuw) te ontdekken wat de Bijbel vandaag voor jou betekent.

Over Bijbel Dichtbij. We hopen dat Bijbel Dichtbij je zal helpen om (opnieuw) te ontdekken wat de Bijbel vandaag voor jou betekent. Over Bijbel Dichtbij Je hebt een uniek boek in handen: Bijbel Dichtbij. Een complete Bijbel in Gewone Taal, met allerlei extra informatie en vragen om over na te denken. De Bijbel is het meest verkochte

Nadere informatie

Eén eeuwig verbond. Verbond. Verbond. Discussie. Twee manieren van bijbellezen. blok F - nivo 3 - avond 7

Eén eeuwig verbond. Verbond. Verbond. Discussie. Twee manieren van bijbellezen. blok F - nivo 3 - avond 7 Eén eeuwig verbond blok F - nivo 3 - avond 7 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugblik, herhaling 19.20 Discussie over de positie van Israël 19.30 Twee manieren van bijbellezen 19.35

Nadere informatie

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en 1 De Bijbel open 2013 5 (02-02) Vandaag bespreken we een vraag over de betekenis van de Wet die God aan Israel gaf voor de christelijke gemeente van het Nieuwe Testament en dus voor ons. Is het zo dat

Nadere informatie

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4).

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4). BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 4 Les 4 - Redding: Waarom is het voor ieder mens nodig om gered te worden? In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 1) De ongelovige

Nadere informatie

INHOUD. Citaten : Statenvertaling 1977 Aanbevolen websites: www:mybrethren.org/index.html

INHOUD. Citaten : Statenvertaling 1977 Aanbevolen websites:  www:mybrethren.org/index.html INHOUD 1: Jezus Christus de Verlosser 2: Het koninkrijk der hemelen 3: Het huis van God 4: Het lichaam van Christus 5: De bruid van het Lam 6: Het betoverde christendom 7: De terugkeer van Jezus Christus

Nadere informatie

Geachte lezer, Met hartelijke Zegenwensen namens het Bijbelstudie Centrum Rob Schutte. 2 Petrus 1:19

Geachte lezer, Met hartelijke Zegenwensen namens het Bijbelstudie Centrum Rob Schutte. 2 Petrus 1:19 Geachte lezer, Het verheugd ons, u dit overzicht te mogen aanbieden. Het is onze hartenwens, dat u door dit overzicht wordt gezegend. Wanneer de Zoon Gods zegt: Ik ben de deur; als iemand door Mij binnenkomt,

Nadere informatie

Voorwoord 3. Bijbelboeken in alfabetische volgorde 6 Over deze bijbel 8 Bladzijde met uitleg 10

Voorwoord 3. Bijbelboeken in alfabetische volgorde 6 Over deze bijbel 8 Bladzijde met uitleg 10 4 Inhoud Voorwoord 3 Inhoud 4 Bijbelboeken in alfabetische volgorde 6 Over deze bijbel 8 Bladzijde met uitleg 10 Oude Testament 11 Genesis 13 Exodus 79 Leviticus 135 Numeri 180 Deuteronomium 235 Jozua

Nadere informatie

HC zd. 6 nr. 32. dia 1

HC zd. 6 nr. 32. dia 1 HC zd. 6 nr. 32 wie Jezus wil kennen moet de verhalen over hem lezen beschreven door Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes terecht worden ze evangelisten genoemd ze beschrijven het evangelie ze vertellen

Nadere informatie

De bijbel, geen fratsen

De bijbel, geen fratsen De bijbel, geen fratsen U ziet het om u heen, het is echt bijbelzondag vandaag. Overal liggen bijbels en bijbelstudieboeken. Ik besef dat het een grote luxe is dat wij in vrijheid bijbels kunnen kopen

Nadere informatie

God de Vader maakte voorbereidingen

God de Vader maakte voorbereidingen L e s 1 God de Vader maakte voorbereidingen Thema: Redder Bijbelgedeelte: Genesis 3:15, 12:1-3; 2 Samuël 7:8-16; Lucas 1:26-38; Jesaja 7:14; Matteüs 1:18-25 Bijbeltekst: Matteüs 1:21 Herhalingsspel In

Nadere informatie

Het evangelie volgens Johannes

Het evangelie volgens Johannes Het evangelie volgens Johannes Gods Zoon komt naar de wereld Gods Zoon was er al in het begin 1 In het begin was Gods Zoon er al. Hij was bij God, en hij was zelf God. 2 In het begin was hij al bij God.

Nadere informatie

Dode Zeerollen Qum-ran (vondsten in 11 grotten van Qumran)

Dode Zeerollen Qum-ran (vondsten in 11 grotten van Qumran) Dode Zeerollen Qum-ran (vondsten in 11 grotten van Qumran) Grot 1 Het duurde tot in 1949, bijna twee jaar na de ontdekking, voor de eerst ontdekte grot werd geëxploiteerd. In februari van dat jaar werden

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 3. Les 3 - Redding: Waarom is het voor ieder mens nodig om gered te worden?

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 3. Les 3 - Redding: Waarom is het voor ieder mens nodig om gered te worden? Les 3 - Redding: Waarom is het voor ieder mens nodig om gered te worden? In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze studie zul je mogelijk niet zo gemakkelijk vinden. Dat komt

Nadere informatie

De bijbel als geheel

De bijbel als geheel De bijbel als geheel R.K. Campbell LESSEN OVER DE SAMENSTELLING VAN DE BIJBEL Uit: De Morgenster, 34 ste jaargang, Uit het Woord der Waarheid, Aalten http://www.uithetwoordderwaarheid.nl/ INLEIDING Twee

Nadere informatie

Inleiding Oude Testament Cursus 2

Inleiding Oude Testament Cursus 2 Inleiding Oude Testament Cursus 2 Exodus: Details over hoe Israël een volk werd en Mozes haar leider. Israël werd bevrijd uit de slavernij in Egypte en reist naar de berg Sinaï, waar zij Gods wet ontvangt.

Nadere informatie

De profeet Jeremia had voorzegd dat de ballingschap 70 jaar zou duren. De profeet Daniël verwachtte blijkbaar duidelijk dat na het einde van de

De profeet Jeremia had voorzegd dat de ballingschap 70 jaar zou duren. De profeet Daniël verwachtte blijkbaar duidelijk dat na het einde van de Hoofdstuk 7 427-466 voor Christus - schema 13 466-505 voor Christus - schema 14 Schema 13 De 70 jaar weken van de profeet Daniël hoofdstuk 9. Het is dit profetische gedeelte van het boek Daniël uit het

Nadere informatie

Eon. Maar, hoe zou God de tijd zien?

Eon. Maar, hoe zou God de tijd zien? Eon Tjonge, die wedstrijd leek wel een eeuwigheid te duren!, zeggen mensen weleens na afloop van een spannende sportwedstrijd. Deze middag ging snel voorbij zeg!, denk je weleens, als je intens met iets

Nadere informatie

De wijsheid van Jesus Sirach

De wijsheid van Jesus Sirach Jesus Sirach vs5 9/21/06 10:35 AM Pagina 3 De wijsheid van Jesus Sirach Een vergeten joods geschrift Panc Beentjes Jesus Sirach vs5 9/21/06 10:35 AM Pagina 5 Inhoud Afkortingen 7 Woord vooraf 9 Inleiding

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER

OECUMENISCH LEESROOSTER OECUMENISCH LEESROOSTER 2021-2022 datum zondag Gemeenschappelijk 28 november 2021 1 e van de Advent Zacharia 14,4-9 Psalm 50,1-6 1 Tessalonicenzen 3,9-13 Lucas 21,25-31 5 december 2021 2 e van de Advent

Nadere informatie

Bijbelstudie Door het geloof I

Bijbelstudie Door het geloof I Bijbelstudie 1 Bijbelstudie Door het geloof I Kaïn en Abel Genesis 4:1-16 Wat voor werk deed Kaïn? Een welk beroep deed zijn broer Abel? Kain- landbouwer Abel- schaapherder a. Waarom niet, denk je? De

Nadere informatie

Bybel leesprogram vir een jaar

Bybel leesprogram vir een jaar In die Bybel is daar altesaam 66 boeke en 1189 hoofstukke (929 in die Ou Testament en 260 in die Nuwe Testament. As jy die bybel in een jaar will deurlees is die maklikste om elke dag ± drie hoofstukke

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoudsopgave... 7. Inleiding... 16. Enkele praktische opmerkingen...17. 1 De eerste verkenningen... 19

Inhoudsopgave. Inhoudsopgave... 7. Inleiding... 16. Enkele praktische opmerkingen...17. 1 De eerste verkenningen... 19 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 7 Inleiding... 16 Enkele praktische opmerkingen...17 1 De eerste verkenningen... 19 1.1 De openbaring van God...21 1.1.1 De openbaring van God in de schepping... 21 1.1.2

Nadere informatie

Welkom! Wat fijn dat u bij ons in de kerk bent! Met dit kleine boekje willen we u graag vertellen wie we zijn, hoe we dingen doen en wat ons drijft.

Welkom! Wat fijn dat u bij ons in de kerk bent! Met dit kleine boekje willen we u graag vertellen wie we zijn, hoe we dingen doen en wat ons drijft. Van harte welkom! Welkom! Welkom! Wat fijn dat u bij ons in de kerk bent! Met dit kleine boekje willen we u graag vertellen wie we zijn, hoe we dingen doen en wat ons drijft. U bent te gast in de Hervormde

Nadere informatie

Kom tot ons, de wereld wacht. Kalender voor Advent en Kerst 2013

Kom tot ons, de wereld wacht. Kalender voor Advent en Kerst 2013 Kalender voor Advent en Kerst 2013 Kom tot ons, de wereld wacht Deze adventskalender heeft de vorm van een wereldbol. Want Jezus is de Redder voor de hele wereld. De meeste voorouders van Jezus kwamen

Nadere informatie

Eerste lezing uit: Jesaja 60, 1-6. Evangelie uit: Matteüs 2, 1-12.

Eerste lezing uit: Jesaja 60, 1-6. Evangelie uit: Matteüs 2, 1-12. De lezingen (1 ste lezing en Evangelielezing) zoals die in de Eucharistievieringen worden gelezen, kunnen ook zelf thuis worden opgezocht in de bijbel. Dit om een duidelijker beeld te krijgen van de lezingen

Nadere informatie

Israëls toekomst - op weg naar shalom. Jeruzalem, Jeruzalem u hebt niet gewild. Zie, er komt een dag voor de Here

Israëls toekomst - op weg naar shalom. Jeruzalem, Jeruzalem u hebt niet gewild. Zie, er komt een dag voor de Here s toekomst - op weg naar shalom Jeruzalem, Jeruzalem u hebt niet gewild Zie, er komt een dag voor de Here s toekomst - op weg naar shalom Nebukadnezar Kores Babel Meden 606 536 ballingschap s toekomst

Nadere informatie

dag 1 dag 2 dag 4 dag 3 thema thema symbool symbool persoon persoon lezen lezen dagtekst dagtekst thema thema symbool symbool persoon persoon lezen

dag 1 dag 2 dag 4 dag 3 thema thema symbool symbool persoon persoon lezen lezen dagtekst dagtekst thema thema symbool symbool persoon persoon lezen dag 1 dag 2 de schepping wereldbol God, Die de wereld maakte Genesis 1: 1 2: 3 In het begin schiep God de hemel en de aarde. (Genesis 1: 1) hebt gemaakt. zonde en verdriet appel met slang Adam en Eva,

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Het karakter van de Bijbelboeken en hun inhoud

Het karakter van de Bijbelboeken en hun inhoud 1 Het karakter van de Bijbelboeken en hun inhoud 1. De Torah Genesis schepping 1, 2 schepping 3-11 de oergeschiedenis 12 50 de aartsvaders 12-23 Abraham 24-26 Izaäk 27-36 Jakob 37-50 Jozef Exodus verlossing

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER

OECUMENISCH LEESROOSTER OECUMENISCH LEESROOSTER 2018-2019 datum zondag Gemeenschappelijk 2 december 2018 1 e van de Advent Zacharia 14,4-9 Psalm 50,1-6 1 Tessalonicenzen 3,9-13 Lucas 21,25-31 9 december 2018 2 e van de Advent

Nadere informatie

Kennismaking met de bijbel

Kennismaking met de bijbel Kennismaking met de bijbel 1. De Bijbel, wat is dat voor boek? 2. Wat heb ik met God te maken? 3. Wie is Jezus Christus? 4. Hoe kom ik in de hemel? 5. Wat is de christelijke doop? 16 Wat heb ik met God

Nadere informatie

De indeling van de Bijbel en Gods woordvoerders door de tijd Met toestemming overgenomen van: "Bijbel en Geloof"

De indeling van de Bijbel en Gods woordvoerders door de tijd Met toestemming overgenomen van: Bijbel en Geloof De indeling van de Bijbel en Gods woordvoerders door de tijd Met toestemming overgenomen van: "Bijbel en Geloof" In deze studie willen we verder ingaan op de bedelingen, en aan de hand daarvan de Bijbelse

Nadere informatie

Aanbeveling door mgr. dr. G. de Korte, bisschop van s-hertogenbosch.

Aanbeveling door mgr. dr. G. de Korte, bisschop van s-hertogenbosch. Aanbeveling door mgr. dr. G. de Korte, bisschop van s-hertogenbosch. Wij weten uit onderzoek dat de geloofsopvoeding in het ouderlijk huis van ontzettend groot belang is. School en parochie zijn daarbij

Nadere informatie

DE BIJBEL. wat is dat voor een boek? dit werkboek is van

DE BIJBEL. wat is dat voor een boek? dit werkboek is van DE BIJBEL wat is dat voor een boek? dit werkboek is van INHOUD 1. Hallo, hallo - kennismaking 3 Werkblad 1 4 2. Mensen houden van boeken 5 Werkblad 2 8 3. Het boek dat wordt doorgegeven 9 Werkblad 3 13

Nadere informatie

Bijbelteksten Feest van Genade

Bijbelteksten Feest van Genade Week 1 Zoals een hinde smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar U, o God. (Psalm 42:2) Mozes sloeg steeds buiten het kamp, op ruime afstand ervan, een tent op die hij de ontmoetingstent noemde.

Nadere informatie

Hoe lees je de bijbel

Hoe lees je de bijbel Hoe lees je de bijbel blok F - nivo 3 - avond 1 Bij(bel)sluiter Lees voor gebruik altijd de bijsluiter! Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Introductie onderwerp, verwachtingen peilen 19.20

Nadere informatie