ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: WKK BIJ INVRIESBEDRIJF D'ARTA, ARDOOIE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: WKK BIJ INVRIESBEDRIJF D'ARTA, ARDOOIE"

Transcriptie

1 ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: WKK BIJ INVRIESBEDRIJF D'ARTA, ARDOOIE Eindrapport J. Van Bael VITO Oktober 1996

2 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe energietechnologieën (KB van 1983) heeft de Vlaamse overheid een subsidie toegekend aan het invriesbedrijf D'Arta in Ardooie voor een gasmotor die een compressor aandrijft waarbij de warmte gebruikt wordt voor de opwarming van boorputwater en gezuiverd water. De subsidie bedraagt BEF zijnde 35% van de geraamde kostprijs. VITO voert in opdracht van de Afdeling Natuurlijke Rijkdommen en Energie (ANRE) een evaluatie van dit demonstratieproject uit, waarbij de prestaties van de technologie, de bereikte besparing op primaire energie en de vermindering van de CO 2 -emissie over de meetperiode geanalyseerd worden. Het project kent reeds een hele geschiedenis die begint op het einde van 1992 wanneer het invriesbedrijf D'Arta besloten heeft tot een uitbreiding van de koelcapaciteit met een bijkomende compressor aangedreven door een gasmotor. De eerste gasmotor bleek aanleiding te geven tot problemen die zelfs zover gingen dat de motor eind 1994 na draaiuren vervangen moest worden omwille van het vastlopen van de lagers. De constructeur S.K.T. heeft toen geopteerd voor het installeren van een andere gasmotor met een mechanisch vermogen van 340 kw. Omwille van een defect aan een debietmeter, kon de evaluatieperiode pas van start gaan in juni Gezien het project reeds liep sinds eind 1992 werd beslist om de evaluatieperiode te beperken tot 3 meetmaanden in plaats van een volledig jaar. In deze registratieperiode lopende van 28 juni 1996 tot 26 september 1996 heeft de gasmotor 1145 uren gedraaid (52% van de beschikbare tijd) waarbij kwh mechanische energie geleverd werd en 1301 GJ aan warmte voor opwarming van boorputwater en gezuiverd water. Het mechanisch rendement bedraagt 33% en het thermische rendement circa 38%. De besparing op primair energieverbruik door het installeren van deze WKK in plaats van een elektromotor en een stookolieketel bedraagt over de 3 meetmaanden 710 GJ (17%) indien de opwarming van het gezuiverde water mee in rekening gebracht wordt en 442 GJ (11%) indien deze opwarming niet als nuttig beschouwd wordt. De CO 2 -emissie van de WKK gedurende de meetperiode bedraagt 193 ton. Ten opzichte van de situatie zonder WKK werd een CO 2 -reductie bekomen van 124 ton of 104 ton afhankelijk of de opwarming van het gezuiverde water inbegrepen wordt of niet. Dit komt overeen met een daling van de CO 2 -uitstoot van respectievelijk 39% en 35%. Dit hoge percentage wordt niet alleen bereikt door de energiebesparing maar ook door de keuze van de brandstof.

3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING HISTORIEK TECHNISCHE BESCHRIJVING MEETPROCEDURE VERWERKING VAN DE MEETRESULTATEN Opdeling van de meetperiode Mechanisch vermogen en gerecupereerde warmte PRIMAIRE ENERGIEBESPARING EN CO 2 -VERMINDERING Besparing op primaire energie Reductie van de CO 2 -emissie BESLUIT... 15

4 4 1 INLEIDING Voor de koeling van de invriestunnels en de diepvriesopslagkamers beschikt de firma D'Arta over een koelinstallatie met een koelcapaciteit van kw. Omwille van een tekort aan koelcapaciteit heeft deze firma besloten tot een uitbreiding met een bijkomende compressor. Gezien de aandrijving van deze machine met een elektromotor relatief duur is op gebied van energieverbruik, heeft D'Arta besloten tot de aankoop van een gasmotor (340 kw mechanisch) die gekoppeld wordt met de schroefcompressor. De warmte van deze motor wordt gebruikt voor het opwarmen van boorputwater en gezuiverd water. In het kader voor de bevordering van REG-demonstratietechnieken (KB van 10/02/1983) heeft de Vlaamse overheid aan dit bedrijf een subsidie toegekend ten belope van 35% (maximum BEF) van de investeringskosten voor de installatie van deze WKK. VITO voert in opdracht van de Afdeling Natuurlijke Rijkdommen en Energie (ANRE) van de Vlaamse Gemeenschap een evaluatie van dit demonstratieproject uit. Op basis van metingen wordt een evaluatie gemaakt van de technische prestaties van de technologie, de bereikte energiebesparingen en de vermindering van CO 2. Gezien het complexe verloop van dit project (zie hoofdstuk 2) wordt de evaluatieperiode herleid tot 3 maanden lopende van 28 juni 1996 tot 26 september In hoofdstuk 3 wordt de technische beschrijving weergegeven van het project. Vervolgens wordt de meetprocedure beschreven waarna de resultaten van de metingen weergegeven worden. Hoofdstuk 6 geeft de energiebesparing en de reductie op CO 2 -emissie weer. Tenslotte worden de besluiten geformuleerd.

5 5 2 HISTORIEK Dit demonstratieproject kent reeds een hele geschiedenis die begint eind 1992 bij de beslissing tot uitbreiding van de koelinstallatie met een compressor aangedreven door een gasmotor. Hiervoor werd geopteerd voor een tot gasmotor omgebouwde dieselmotor van 340 kw bij een toerental van t/min. De verstuivers werden hierbij vervangen door ontstekingskaarsen en in de plaats van een gasoliepomp werd een aardgasverdeelsysteem in de luchtinlaat geplaatst. Na installatie van deze omgebouwde motor bleken al vrij vlug problemen op te treden: o.a. problemen bij koude start, problemen bij de regeling van het toerental, defect raken van de turbo omwille van te hoge drukken voor de inlaatlucht. Na ongeveer effectieve draaiuren (eind 1994) bleek de motor volledig verloren door het stukdraaien van de lagers. De reden van dit stukdraaien bleek de smeerolie hoewel het aantal bedrijfsuren voor de smeerolie opgegeven door de leverancier op dat ogenblik evenwel nog niet overschreden was. Door de constructeur S.K.T. werd besloten om na dit serieuze probleem de motor te vervangen door een gasmotor van het merk Caterpillar geleverd door de firma Treco. Rond april 1995 was de nieuwe gasmotor operationeel. Na een monitoringperiode van een aantal maanden bleek uit de gegevens dat een debietmeter in het circuit van het boorputwater defect was. De meter werd door S.K.T. uitgebouwd en teruggestuurd naar de leverancier. Na herhaaldelijk aandringen door S.K.T. werd de meter gerepareerd door de leverancier en teruggestuurd. In juni 1996 werd de meter opnieuw ingebouwd en kon de evaluatieperiode waarop dit rapport betrekking heeft, van start gaan.

6 6 3 TECHNISCHE BESCHRIJVING In figuur 1 wordt het principeschema weergegeven van de installatie bij de firma D'Arta. gasmotor Caterpillar G 3412 SiTa schroefcompressor luchtkoeler motorblokkoeler boorputwater gezuiverd water Figuur 1: Principeschema van de installatie bij D'Arta De gasmotor (Caterpillar G3412 SiTa) drijft een schroefcompressor aan (1700 toeren per minuut) waarbij de warmte gebruikt wordt voor opwarming van boorputwater en gezuiverd water. Het boorputwater wordt opgewarmd via de luchtkoeling en via de motorblokkoeling tot een temperatuur van ongeveer 75 C. Het water wordt vervolgens opgeslagen in een reservoir met een inhoud van 35 m³ om enerzijds gebruikt te worden voor het vullen en het reinigen van de blancheerinstallatie en anderzijds om omgezet te worden tot stoom voor het blancheerproces van de groenten. De opwarming van het gezuiverd water (van 30 C tot 68 C) onttrokken uit een reservoir van 20 m³ gebeurt eveneens met de warmte van het motorblok. Het gezuiverd en opgewarmde water wordt vervolgens naar een waterzuiveringsbekken gepompt om het biologisch afbreekproces in optimale condities te laten verlopen. Indien de temperatuur van dit bekken lager wordt dan 30 C, dan verloopt dit proces trager. Bijverwarming van het water in het bekken gebeurt echter nooit rechtstreeks met gas of stookolie.

7 7 4 MEETPROCEDURE Voor de regeling van de installatie worden door de installateur S.K.T. reeds heel wat parameters gemeten. Hieronder ook de parameters die (minimaal) nodig zijn voor een energetische evaluatie van dit project. In tabel 1 wordt weergegeven welke grootheden gemeten werden door S.K.T. voor de opvolging. Tabel 1: Gemeten grootheden voor de opvolging Grootheid gasverbruik verwarming boorputwater via intercooler verwarming boorputwater via motorblokkoeling verwarming gezuiverd water via motorblokkoeling toerental van de motor Eenheid Nm³/uur kwh kwh kwh toeren per minuut Figuur 2 is een schematische weergave van de installatie met de meetapparatuur voor de opvolging. G Tr gasmotor schroefcompressor luchtkoeler motorblokkoeler T D T T D T T boorputwater gezuiverd water T: temperatuurmeter D: debietmeter G: gasmeter Tr: toerenteller Figuur 2: Schematische weergave van de installatie met ingebouwde meetapparatuur Deze grootheden worden om de 5 minuten gelogd door S.K.T. en opgeslagen in het beheerssysteem. De betreffende gegevens werden verzameld over een periode van 3 maanden en werden VITO toegestuurd. Gezien het direct meten van het mechanisch vermogen duur en moeilijk is, wordt voor de bepaling van deze grootheid beroep gedaan op de technische gegevens van de leverancier Treco. Deze gegevens bevatten een verband tussen het mechanisch vermogen en het gasverbruik en dit bij een toerental van respectievelijk 1500 en 1800 toeren per minuut. Figuur 3 geeft dit verband weer voor de gasmotor die geïnstalleerd werd bij de firma D'Arta.

8 Gasverbruik (MJ/h) Mechanisch vermogen (kw) 1500 toeren/minuut 1800 toeren/minuut Figuur 3: Verband tussen mechanisch vermogen en gasverbruik Daar het toerental van de gasmotor meestal rond 1700 gelegen is, wordt een lineaire interpolatie toegepast tussen de respectievelijke curves. Gezien het gasverbruik en het toerental opgetekend wordt door S.K.T. kan het mechanisch vermogen met behulp van deze curves en via interpolatie bepaald worden. Voor de omzetting van het gasverbruik (Nm³) naar energie wordt gebruik gemaakt van de onderste calorische verbrandingswaarde van 38,88 MJ/Nm³ of 10,8 kwh/nm³. Doordat de hoeveelheid warmte gerecupereerd voor de opwarming van boorputwater en gezuiverd water gemeten wordt, is ook de bepaling van het thermisch rendement mogelijk.

9 9 5 VERWERKING VAN DE MEETRESULTATEN 5.1 Opdeling van de meetperiode Gezien dit project reeds een aantal jaren geleden opgestart is en gezien de problemen die gedurende die tijd opgetreden zijn, werd de meetperiode beperkt tot 3 meetmaanden lopende vanaf 28 juni 1996 tot en met 26 september In tabel 2 wordt de indeling van de periode weergegeven: Tabel 2: Indeling van de meetperiode meetmaand periode aantal dagen 1 28/06/96-27/07/ /07/96-27/08/ /08/96-26/09/ Mechanisch vermogen en gerecupereerde warmte In figuur 4 wordt het vermogendiagramma voor de week van zondag 21/07/96 tot en met zaterdag 27/07/96 weergegeven Vermogen (kw) /07/96 22/07/96 23/07/96 24/07/96 25/07/96 26/07/96 27/07/96 1 mechanisch vermogen; 2 opwarming gezuiverd water via motorblokkoeling; 3 opwarming boorputwater via motorblokkoeling; 4 opwarming boorputwater via interkoeler; 5 verlies Figuur 4: Vermogen van de WKK van 21/07/96 t.e.m. 27/07/96 Gedurende de getoonde week heeft de WKK 91 uren gedraaid (of 54% van de totale tijd) en werd kwh mechanische energie geleverd (met een gemiddeld mechanisch vermogen van 325 kw en met een mechanisch rendement van 34%). De hoeveelheid warmte die gerecupereerd werd, bedraagt kwh. wat overeenstemt met een gemiddeld vermogen van 369 kw (of 39% van de energietoevoer) zijnde 92 kw voor het verwarmen van het

10 10 gezuiverde water via motorblokkoeling, 244 kw voor het verwarmen van het boorputwater via de motorblokkoeling en 32 kw voor het verwarmen van het boorputwater via de interkoeler. In figuur 5 wordt de geleverde mechanische energie en warmte weergegeven voor meetmaand Geleverde energie (kwh) /07/96 30/07/96 1/08/96 3/08/96 5/08/96 7/08/96 9/08/96 11/08/96 13/08/96 15/08/96 17/08/96 19/08/96 21/08/96 23/08/96 25/08/96 27/08/96 mechanische energie warmte Figuur 5: Mechanische energie en warmte voor meetmaand 2 Uit deze grafiek blijkt dat het aantal draaiuren van de gasmotor en compressor erg afhankelijk is van dag tot dag. Gedurende de weekdagen en op zaterdagen draait de motor meestal gedurende een aantal uren gaande van 2 uren tot zelfs 24 uren (19/08 en 20/08). 's Zondags (28/07, 04/08, 11/08, 18/08) draait de WKK niet. Gedurende deze meetmaand heeft de gasmotor 308 uren gedraaid waarbij kwh mechanische energie geleverd werd en kwh aan warmte. Tabel 3: Aantal draaiuren en geleverde energie over de meetperiode Meetmaand aantal draaiuren totaal gasverbruik [Nm³] mechanische energie [kwh] gerecupereerde warmte: warmte gezuiverd water (mbk) [kwh] warmte boorputwater (mbk) [kwh] warmte boorputwater (lk) [kwh] mbk: motorblokkoeling lk: luchtkoeler

11 11 Tabel 3 geeft het aantal draaiuren, de geleverde mechanische energie en warmte weer van de 3 betreffende meetmaanden. Uit deze tabel blijkt dat er weldegelijk verschillen zijn van meetmaand tot meetmaand voor wat het aantal draaiuren betreft. De verhouding van het aantal draaiuren over het totaal aantal beschikbare uren varieert van 41% tot 66%. In tabel 4 worden de gemiddelde vermogens weergegeven voor de meetperiode en de rendementen. Tabel 4: Gemiddelde vermogens voor de meetperiode Meetmaand kw % kw % kw % Mechanisch vermogen Warmte voor gezuiverd water (mbk) Warmte voor boorputwater (mbk) Warmte voor boorputwater (lk) Verlies Totaal mbk: motorblokkoeling lk: luchtkoeler Uit deze tabel blijkt dat het gemiddelde mechanische rendement rond 33% gelegen is. Het thermisch rendement bedraagt 38% en het verlies (rookgasverlies, stralingsverlies,...) is ongeveer 29%.

12 12 6 PRIMAIRE ENERGIEBESPARING EN CO 2 -VERMINDERING 6.1 Besparing op primaire energie Uitgaande van de gemeten waarden voor het gasverbruik en de recuperatie van warmte tezamen met de berekening van de geleverde mechanische energie wordt bepaald tot welke energiebesparing deze WKK-installatie leidt. Voor deze berekeningen worden volgende veronderstellingen gemaakt: voor de elektriciteitsproductie in een centrale wordt een gemiddeld rendement van 44% aangenomen; voor de productie van warmte met een ketel wordt een gemiddeld rendement van 85% aangenomen; voor de elektromotor die normaal gezien een dergelijke schroefcompressor aandrijft wordt een rendement van 97% aangenomen. In tabel 5 wordt als voorbeeld de volledige berekening uitgevoerd voor meetmaand 1. Tabel 5: Besparing op het primaire energieverbruik voor meetmaand 1 geleverd met WKK primaire energie hiervoor nodig zonder WKK besparing kwh kwh kwh Mechanische energie Warmte voor gezuiverd water (mbk) Warmte voor boorputwater (mbk) Warmte voor boorputwater (lk) Onbenutte warmte WKK Totaal Uit deze tabel blijkt dat de besparing op primair energieverbruik kwh of MJ is. Gezien voor het op temperatuur houden van het waterzuiveringsbekken normaal gezien geen stookolie of aardgas zou verbrand worden, mag eigenlijk de warmte van het motorblok voor opwarming van het gezuiverd water niet mee in rekening gebracht worden. De besparing op primair energieverbruik is dan voor de eerste meetmaand kwh of MJ. In tabel 6 wordt de besparing op primair energieverbruik samengevat voor de 3 meetmaanden. In de eerste kolom wordt het energieverbruik weergegeven van de WKK. De tweede kolom geeft de besparing weer inclusief voor de opwarming van het gezuiverde water, de derde kolom exclusief voor de opwarming van het gezuiverde water. Tabel 6: Besparing op primair energieverbruik voor de 3 meetmaanden

13 13 verbruik WKK besparing incl. opwarming gezuiverd water besparing excl. opwarming gezuiverd water kwh kwh kwh meetmaand meetmaand meetmaand Totaal Gedurende de 3 meetmaanden is het verbruik van de WKK kwh of GJ. De besparing op primair energieverbruik die hierdoor gerealiseerd werd, bedraagt kwh (710 GJ) wanneer de opwarming van het gezuiverde water inbegrepen wordt en kwh of 442 GJ exclusief de opwarming van dit water. Figuur 6 geeft het primair energieverbruik weer gedurende de meetperiode van enerzijds de WKK en anderzijds de referentietoestand. Primair energieverbruik (GJ) wkk zonder wkk incl. gezuiverd water zonder wkk excl. gezuiverd water gas elektriciteit stookolie Figuur 6: Primair energieverbruik gedurende de meetperiode

14 Reductie van de CO 2 -emissie Uitgaande van de besparingen op primair energieverbruik kan de reductie van de CO 2 - emissie bepaald worden. Voor de berekening worden de volgende veronderstellingen gemaakt: de CO 2 -factor voor de productie van elektriciteit bedraagt 624 g/kwh el ; voor de productie van warmte wordt een stookolieketel gebruikt met een CO 2 - emissiefactor van 73 g/mj of 263 g/kwh th ; voor het aardgas dat verbruikt wordt door de WKK wordt een CO 2 -emissiefactor van 55 g/mj of 198 g/kwh aangenomen. Figuur 7 geeft een vergelijking weer tussen de situatie met WKK en zonder WKK op gebied van CO 2 -emissie. Uit deze figuur blijkt dat de CO 2 -emissie van de WKK gedurende de 3 meetmaanden 193 ton bedroeg. Ten opzichte van de situatie zonder WKK werd een reductie bekomen van 124 ton of 104 ton afhankelijk of de opwarming van het gezuiverde water inbegrepen wordt of niet. Dit komt overeen met een daling van de CO 2 -uitstoot van respectievelijk 39% en 35% enerzijds omwille van de energiebesparing en anderzijds omwille van de keuze van de brandstof. 350 emissie van CO2 (ton) wkk zonder wkk incl. gezuiverd water zonder wkk excl. gezuiverd water aardgas elektriciteit stookolie Figuur 7: CO 2 -emissie gedurende de 3 meetmaanden

15 15 7 BESLUIT Op het einde van 1992 heeft het invriesbedrijf D'Arta besloten tot een uitbreiding van de koelcapaciteit met een bijkomende compressor aan gedreven door een gasmotor. De eerste gasmotor bleek aanleiding te geven tot problemen die zelfs zover gingen dat de motor vervangen moest worden eind 1994 na draaiuren. De constructeur S.K.T heeft toen geopteerd voor het installeren van een andere gasmotor met een mechanisch vermogen van 340 kw. Omwille van een defect aan een debietmeter, kon de evalutieperiode pas van start gaan in juni In deze registratieperiode (28 juni september 1996) werden de gegevens nodig voor een evaluatie elke 5 minuten geregistreerd door S.K.T. Gedurende deze periode heeft de gasmotor 1145 uren gedraaid waarbij 318 MWh mechanische energie (gemiddeld 277 kw) geleverd werd en 1301 GJ aan warmte voor opwarming van boorputwater en gezuiverd water. Het mechanisch rendement bedraagt 33% en het thermische rendement is circa 38%. De besparing op primair energieverbruik door het installeren van deze WKK in plaats van een elektromotor en een stookolieketel bedraagt gezien over de 3 meetmaanden 710 GJ (17%) indien de opwarming van het gezuiverde water mee in rekening gebracht wordt en 442 GJ (11%) indien deze opwarming niet als nuttig beschouwd wordt. De CO 2 -emissie van de WKK gedurende de meetperiode bedraagt 193 ton. Ten opzichte van de situatie zonder WKK werd een CO 2 -reductie bekomen van 124 ton of 104 ton afhankelijk of de opwarming van het gezuiverde water inbegrepen wordt of niet. Dit komt overeen met een daling van de CO 2 -uitstoot van respectievelijk 39% en 35%. Dit relatief grote percentage is toe te schrijven aan de energiebesparing en aan de verandering van brandstof. Gezien de meetperiode 3 maanden bedraagt is een economische evaluatie niet mogelijk.

16 16 BIJLAGE 1: RENDEMENT EN CO 2 -EMISSIEFACTOR ELEKTRICITEITSPARK De afleiding van de gehanteerde CO 2 -emissiefactor voor elektriciteit (624 g/kwh) en het rendement wordt in deze bijlage meer specifiek beschreven. Volgens [1] zijn de aandelen brandstof in de elektriciteitsvoorziening in 2000 als volgt: 15,9% steenkool; 26,4% aardgas (voornamelijk STEG). Het rendement van een steenkoolcentrale bedraagt volgens [1] 36,5%; dit leidt tot een CO 2 -emissiefactor van 962 g/kwh el. Voor aardgas wordt verondersteld dat in 2000 het conversierendement gemiddeld 48% bedraagt, wat leidt tot een CO 2 -emisie van de elektriciteitsproductie met deze primaire energievorm van 420 g/kwh el. Het rendement en de CO 2 -emissiefactor worden dan als volgt bepaald: rendement: (0,159*36,5+0,264*48)/(0,159+0,264) = 44% CO 2 -factor: (0,159*962+0,264*420)/(0,159+0,264) = 624 g/kwh.

17 17 REFERENTIES 1. P. Bulteel en F. Vandenberghe, Elektriciteitsproduktie en CO 2 -emissies, Informatiedag CO 2, Laborelec, Lindebeek, mei 1993.

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: WKK BIJ ANODISERINGSBEDRIJF ANALU, MACHELEN

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: WKK BIJ ANODISERINGSBEDRIJF ANALU, MACHELEN ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: WKK BIJ ANODISERINGSBEDRIJF ANALU, MACHELEN Eindrapport J. Van Bael, W. Luyckx, J. Stroobants, T. Daems, J. Cools VITO Augustus 1998 SAMENVATTING In het kader van de bevordering

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK BIJ PSG SENTINEL, WELLEN

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK BIJ PSG SENTINEL, WELLEN ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK BIJ PSG SENTINEL, WELLEN Eindrapport J. Desmedt, W. Luyckx en J. Cools Vito Juli 1999 2 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe energietechnologieën (KB van

Nadere informatie

ANRE DEMONSTRATIEPROJECT WKK IN TANKREINIGINGSINSTALLATIE HOYER, ANTWERPEN. Eindrapport. Wim Luyckx en Johan Van Bael

ANRE DEMONSTRATIEPROJECT WKK IN TANKREINIGINGSINSTALLATIE HOYER, ANTWERPEN. Eindrapport. Wim Luyckx en Johan Van Bael ANRE DEMONSTRATIEPROJECT WKK IN TANKREINIGINGSINSTALLATIE HOYER, ANTWERPEN Eindrapport Wim Luyckx en Johan Van Bael Vito Juli 2001 2 SAMENVATTING Hoyer België maakt deel uit van de Hoyer groep, gespecialiseerd

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT BIJ BEUKELEERS, DUFFEL

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT BIJ BEUKELEERS, DUFFEL ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT BIJ BEUKELEERS, DUFFEL Eindrapport D. Weyen en N. Dufait Vito Maart 1998 SAMENVATTING In het kader voor de bevordering van REG-demonstratietechnieken (KB van 10/02/1983) heeft

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0170 Bijlage I TOELICHTING 17 Bijlage I : WKK ALS ALTERNATIEVE MAATREGEL 1. Inleiding Het plaatsen van een WKK-installatie is een energiebesparingsoptie die zowel

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: INDIRECT KOELSYSTEEM MET FLO-ICE SLAGERIJ VAN HOOF IN MOL

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: INDIRECT KOELSYSTEEM MET FLO-ICE SLAGERIJ VAN HOOF IN MOL ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: INDIRECT KOELSYSTEEM MET FLO-ICE SLAGERIJ VAN HOOF IN MOL Eindrapport J. Van Bael VITO December 1997 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe energietechnologieën

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT ROOKGASWASSING UITLAATGASSEN WKK BIJ TUINBOUWBEDRIJF SCHEERS, KONTICH

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT ROOKGASWASSING UITLAATGASSEN WKK BIJ TUINBOUWBEDRIJF SCHEERS, KONTICH ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT ROOKGASWASSING UITLAATGASSEN WKK BIJ TUINBOUWBEDRIJF SCHEERS, KONTICH Eindrapport J. Van Bael, W. Luyckx, J. Stroobants en J. Cools VITO September 1999 2 SAMENVATTING In het kader

Nadere informatie

ANRE DEMONSTRATIEPROJECT: WKK IN HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN, DEPT. PROVINCIALE INDUSTRIELE HOGESCHOOL, KORTRIJK

ANRE DEMONSTRATIEPROJECT: WKK IN HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN, DEPT. PROVINCIALE INDUSTRIELE HOGESCHOOL, KORTRIJK ANRE DEMONSTRATIEPROJECT: WKK IN HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN, DEPT. PROVINCIALE INDUSTRIELE HOGESCHOOL, KORTRIJK J. Desmedt VITO September 1997 2 SAMENVATTING In het kader van het Koninklijk Besluit van

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK IN BURGERLIJK ZIEKENHUIS, RONSE

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK IN BURGERLIJK ZIEKENHUIS, RONSE ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK IN BURGERLIJK ZIEKENHUIS, RONSE J. Desmedt Eindrapport VITO Augustus 1997 2 SAMENVATTING In het kader van het Koninklijk Besluit van 10/02/1983, ter ondersteuning van REGdemonstratieprojecten,

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK BIJ ROSARIUM, DUFFEL

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK BIJ ROSARIUM, DUFFEL ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT WKK BIJ ROSARIUM, DUFFEL D. Weyen, N. Dufait en A. Martens J. Cools en J. Stroobants Vito Maart 1996 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe energietechnologieën

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT ELEKTRISCHE VOERTUIGEN IN STEDEN EN GEMEENTEN, CITELEC c/o VUB-TW-ETEC, BRUSSEL

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT ELEKTRISCHE VOERTUIGEN IN STEDEN EN GEMEENTEN, CITELEC c/o VUB-TW-ETEC, BRUSSEL ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT ELEKTRISCHE VOERTUIGEN IN STEDEN EN GEMEENTEN, CITELEC c/o VUB-TW-ETEC, BRUSSEL Eindverslag H. Janssens en J. Van Bael Vito Oktober 1998 1 0 MANAGEMENTSAMENVATTING In het kader

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN Eindrapport J. Van Bael, W. Luyckx, J. Stroobants en T. Daems VITO Juni 21 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe energietechnologieën

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ENERGIEZUINIGE STOOKPLAATS, RUSTOORD De Nieuwe Lente, KORTRIJK

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ENERGIEZUINIGE STOOKPLAATS, RUSTOORD De Nieuwe Lente, KORTRIJK ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ENERGIEZUINIGE STOOKPLAATS, RUSTOORD De Nieuwe Lente, KORTRIJK Eindrapport J. Desmedt, W. Luyckx en J. Stroobants Vito Augustus 2 2 SAMENVATTING In het kader van de bevordering

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ZONNEDAKSYSTEEM BIJ ZAADVERWERKINGSBEDRIJF DASO, BRUGGE

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ZONNEDAKSYSTEEM BIJ ZAADVERWERKINGSBEDRIJF DASO, BRUGGE ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ZONNEDAKSYSTEEM BIJ ZAADVERWERKINGSBEDRIJF DASO, BRUGGE Eindrapport J. Van Bael, J. Stroobants en T. Daems VITO Juni 1999 2 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0096 TOELICHTING 09 WARMTE KRACHT KOPPELING 1. Inleiding Warmte Kracht Koppeling (WKK) is het gecombineerd genereren van warmte, meestal onder de vorm van stoom, en

Nadere informatie

Afvalwater als warmtebron om proceswater op te warmen

Afvalwater als warmtebron om proceswater op te warmen Afvalwater als warmtebron om proceswater op te warmen Ir. Marc Feyten 30/03/2011 www.aaqua.be Onze referenties zijn onze visitekaartjes Blue -HEat Recovery Operation Duurzame valorisatie van laag-calorische

Nadere informatie

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 22 juli 2008

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 22 juli 2008 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web:

Nadere informatie

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming H01N2a: Energieconversiemachines- en systemen Academiejaar 2010-2011 Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming Professor: Martine Baelmans Assistent: Clara

Nadere informatie

CO2-reductieplan. Samen zorgen voor minder CO2. Rapportage M

CO2-reductieplan. Samen zorgen voor minder CO2. Rapportage M CO2-reductieplan Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2016-6M 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT DOMPELBRANDER MET BIOGAS BIJ DIEPVRIESGROENTENBEDRIJF D ARTA, ARDOOIE

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT DOMPELBRANDER MET BIOGAS BIJ DIEPVRIESGROENTENBEDRIJF D ARTA, ARDOOIE ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT DOMPELBRANDER MET BIOGAS BIJ DIEPVRIESGROENTENBEDRIJF D ARTA, ARDOOIE Eindrapport J. Van Bael en T. Daems Vito November 2001 3 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van

Nadere informatie

DE BEREKENING VAN DE GROENESTROOMCERTIFICATEN

DE BEREKENING VAN DE GROENESTROOMCERTIFICATEN 1. CONTEXT Infofiche Energie DE BEREKENING VAN DE GROENESTROOMCERTIFICATEN In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt de productie van groene stroom afkomstig van hernieuwbare energiebronnen of warmtekrachtkoppeling

Nadere informatie

Motor- en voertuigprestatie (3)

Motor- en voertuigprestatie (3) Motor- en voertuigprestatie (3) E. Gernaat, ISBN 978-90-79302-01-7 1 Brandstofverbruik 1.1 Specifiek brandstofverbruik Meestal wordt het brandstofverbruik uitgedrukt in het aantal gereden kilometers per

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 29 mei 2007

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 29 mei 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel Tel. +32 2 553 13 53 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be

Nadere informatie

Casestudie: Geothermics, Lochristi

Casestudie: Geothermics, Lochristi Casestudie: Geothermics, Lochristi Auteurs: Jad Al Koussa, Koen Allaerts Datum: 16-02-2016 Deze studie werd uitgevoerd in het kader van het IWT-VIS traject Smart Geotherm (2011-2017) Geothermics-Lochristi

Nadere informatie

Learnshop INDUSTRIE & MILIEU 24/03/10. Duurzaam hergebruik van warmte-energie uit afvalwater! Ir. Marc Feyten

Learnshop INDUSTRIE & MILIEU 24/03/10. Duurzaam hergebruik van warmte-energie uit afvalwater! Ir. Marc Feyten Learnshop INDUSTRIE & MILIEU 24/03/10 Duurzaam hergebruik van warmte-energie uit afvalwater! Ir. Marc Feyten WWW.AAQUA.BE Onze referenties zijn onze visitekaartjes Meerderheid mensheid erkent klimaatopwarming

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING VAN COGENCALC.XLS

GEBRUIKSAANWIJZING VAN COGENCALC.XLS GEBRUIKSAANWIJZING VAN COGENCALC.XLS 1. INLEIDING De berekeningstool COGENcalc.xls stelt u in staat snel een eerste dimensionering 1 uit te voeren van een eventuele warmtekrachtkoppeling die is aangepast

Nadere informatie

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot CE4 N35N 13.5.29 Samenvatting Drie scenario s om de hoeveelheid CO 2 te berekenen, die niet uitgestoten wordt als er energie bespaard wordt

Nadere informatie

EVALUATIE ANRE DEMONSTRATIEPROJECT VAATWASMACHINE MET WARMTEPOMP in ziekenhuis St. Norbertus te Duffel en ziekenhuis Sancta Maria te St.

EVALUATIE ANRE DEMONSTRATIEPROJECT VAATWASMACHINE MET WARMTEPOMP in ziekenhuis St. Norbertus te Duffel en ziekenhuis Sancta Maria te St. EVALUATIE ANRE DEMONTRATIEPROJECT VAATWAMACHINE MET WARMTEPOMP in ziekenhuis t. Norbertus te Duffel en ziekenhuis ancta Maria te t.truiden J. Desmedt VITO Mei 1996 2 amenvatting In het kader van de bevordering

Nadere informatie

Europese primeur! WKK-installatie AGFA

Europese primeur! WKK-installatie AGFA Europese primeur! WKK-installatie AGFA 17 oktober 2007 AGFA-GEVAERT Mortsel Inleiding: WKK Agfa-Gevaert Installatie 4 x (gas-)motor 2 MWe 4 x recuperatieketel oververhitte stoom (19 bara 340 C) 4 x geïntegreerde

Nadere informatie

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V.

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie d.m.v. HT-warmtepompen Case A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Aan bod komen: Situatie omschrijving case vleesbedrijf

Nadere informatie

WARMTEKRACHTKOPPELING (WKK) INFOBROCHURE

WARMTEKRACHTKOPPELING (WKK) INFOBROCHURE WARMTEKRACHTKOPPELING (WKK) INFOBROCHURE Wat is het? Warmtekrachtkoppeling (WKK) is een verzamelnaam voor veel verschillende technologieën waarbij warmte en mechanische energie gelijktijdig worden opgewekt.

Nadere informatie

Energiebesparing systeemgrenzen en referentie systeem ir. Martin F.G. van der Jagt dec 2013 Apeldoorn. Inleiding

Energiebesparing systeemgrenzen en referentie systeem ir. Martin F.G. van der Jagt dec 2013 Apeldoorn. Inleiding Energiebesparing systeemgrenzen en referentie systeem ir. Martin F.G. van der Jagt dec 2013 Apeldoorn Inleiding Door elektriciteit over de systeemgrens te dumpen en daar geen rekening mee te houden, lijkt

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof.

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Dit document zal u helpen een beter inzicht te krijgen in de verbruikskosten, in een huishoudelijke omgeving, voor de verschillende energiebronnen.

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Leefmilieu Brussel Energie becijferen Jonathan FRONHOFFS Cenergie cvba Doelstelling(en) van de presentatie Opfrissen van de theoretische

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

Riothermie: Afvalwater als warmtebron (praktische toepassingen)

Riothermie: Afvalwater als warmtebron (praktische toepassingen) Riothermie: Afvalwater als warmtebron (praktische toepassingen) ir. Marc Feyten VMM: 16/06/2016 A simple calculation of industrial waste of energy to the sewer: Een bedrijf loost 100 m³/dag in de riool

Nadere informatie

WKK in de glastuinbouw samen sterk. Mechelse Veiling 23 mei 2006

WKK in de glastuinbouw samen sterk. Mechelse Veiling 23 mei 2006 WKK in de glastuinbouw samen sterk Mechelse Veiling 23 mei 2006 WKK in de glastuinbouw Welkom R. Libotte - Fiburo WKK Ideaal voor glastuinbouw H.Marien - GlasReg Deutz-Concept Pauze WKK en milieu Voordelen:

Nadere informatie

Hoeveel kost 1 ton stoom?

Hoeveel kost 1 ton stoom? Hoeveel kost 1 ton stoom? ENERGIK 23 november 2011 Valérie de Groote, INDEA Voorstelling INDEA Bruikbaar energieadvies voor industriële bedrijven Audits / Haalbaarheidsstudies Wetgeving Begeleiding bij

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ENERGIEBESPARENDE REGELING VAN WALSMOTOREN ALZ, GENK

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ENERGIEBESPARENDE REGELING VAN WALSMOTOREN ALZ, GENK ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: ENERGIEBESPARENDE REGELING VAN WALSMOTOREN ALZ, GENK Eindrapport I. De Laet, P. Van Tichelen, W. Luyckx, J. Stroobants Vito December 1999 SAMENVATTING ALZ, gevestigd te Genk,

Nadere informatie

ENALYZER FOR COOLING 1. TAGS

ENALYZER FOR COOLING 1. TAGS ENALYZER FOR COOLING Geschikt voor: Koelcompressoren met een geïnstalleerd vermogen vanaf 50 kw Basis koel-layout: ééntraps systeem zonder warmterecuperatie basis chiller met ijswatercircuit Afhankelijk

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft NOTITIE PROJECT ONDERWERP Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft Bepalingsmethode DATUM 20 april 2006 STATUS Definitief 1 Inleiding...2 2 Uitgangspunten...2 3 Bepalingsmethode...2 3.1 Principe...2

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 emissies ProRail Scope 1 en 2, eigen energiegebruik

Voortgangsrapportage CO 2 emissies ProRail Scope 1 en 2, eigen energiegebruik Voortgangsrapportage CO 2 emissies ProRail Scope 1 en 2, eigen energiegebruik Rapportage 1 e half jaar 2017 en prognose CO 2 voetafdruk 2017 Autorisatie paraaf datum gecontroleerd prl Projectleider Van

Nadere informatie

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster?

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? Drs ing Teus van Eck Biomassabijeenkomst Bodegraven, 7 mei 2009 Warmte is de grootste post in de

Nadere informatie

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 CO-2 Rapportage 2014 Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 Aalten 28-04-2015 Versie 2.2 J.Nannings Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Contactpersonen IR. B. (BAȘAK) KARABULUT Adviseur T +31 (0)88 4261 322 M +31 (0)6 312 02492 E basak.karabulut@arcadis.com Arcadis Nederland B.V. Postbus 4205 3006 AE Rotterdam

Nadere informatie

25/03/2013. Overzicht

25/03/2013. Overzicht Micro-WKK: basisbegrippen en toepassingsmogelijkheden Tine Stevens, Vlaams Energieagentschap Regiovergadering Provincie West-Vlaanderen 12 en 14/03/2013 2 Warmte-krachtkoppeling (WKK) De gelijktijdige

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Inhoud 1 Aanleiding 1 2 Werkwijze 2 2.1. Bronnen 2 2.2. Kentallen 2 3 CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie 3 4 Ontwikkeling 5 5

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE/WARMTEOPSLAG KAZERNE BLAIRON, TURNHOUT. Eindrapport

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE/WARMTEOPSLAG KAZERNE BLAIRON, TURNHOUT. Eindrapport Beperkte verspreiding (contractnr. ) ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE/WARMTEOPSLAG KAZERNE BLAIRON, TURNHOUT Eindrapport B.Aerts, J. Desmedt en J. Van Bael Studie uitgevoerd in opdracht van ANRE 29/ETE/R/..

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 24 april 2007 1

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 24 april 2007 1 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel Tel. +32 2 553 13 53 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be

Nadere informatie

Energieverbruik. Thermisch vermogen (GWth)

Energieverbruik. Thermisch vermogen (GWth) Projectbureau Nieuw Aardgas NL Milieu en Leefomgeving Prinses Beatrixlaan 9 AL Den Haag Postbus 93144 09 AC Den Haag www.agentschapnl.nl Contactpersoon A.J. van der Vlugt Monitoren van het effect van nieuw

Nadere informatie

van 18 september 2012

van 18 september 2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 30 maart 2005

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 30 maart 2005 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Beslissing

Nadere informatie

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Wat kan er gebeuren in de wereld als de productie niet kan voldoen aan de stijgende vraag? Fossiele brandstof en delfstoffen zijn eindig. Probleemstelling is dus eenvoudig

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Introductie HoSt B.V.

Introductie HoSt B.V. HR Hout WKK (Vink Sion) voor glastuinbouw en stadverwarming door HoSt Imtech Vonk vof door H. Klein Teeselink info@host.nl Introductie HoSt B.V. Inhoud: Waarom biomassa WKK, belang van warmte? Wie zijn

Nadere informatie

Persluchtproductie en - verdeling

Persluchtproductie en - verdeling 1 Inleiding... 2 2 De keuze van de compressor... 3 3 Regelingen van compressoren... 3 4 Belang van de persluchtdruk... 4 5 De aanzuiglucht... 4 6 Het persluchtverdeelnet... 4 7 Warmterecuperatie... 6 8

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 -Prestatieladder 2016

Voortgangsrapportage CO 2 -Prestatieladder 2016 Voortgangsrapportage CO 2 -Prestatieladder 2016 Datum: 21-03-2017 Versie: 2 In samenwerking met: Will2Sustain: Adviesbureau in Duurzaam Ondernemen 1. Inleiding Dit document omvat de voortgangsrapportage

Nadere informatie

Module 3.4. EPW: warm tapwater. Versie 2.0

Module 3.4. EPW: warm tapwater. Versie 2.0 Module 3.4 EPW: warm tapwater Versie 2.0 1 Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma

Nadere informatie

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas 1--1 Ongeveer 7 deelnemende organisaties Promotie van optimale benutting van biomassa Kennisoverdracht door workshops, excursies, nieuwsbrief en artikelen in vakbladen Vergelijking opties voor benutting

Nadere informatie

Warmtepomp in de tuinbouw: Feit of fictie?

Warmtepomp in de tuinbouw: Feit of fictie? Warmtepomp in de tuinbouw: Feit of fictie? Wat is een warmtepomp? Gesloten gas-vloeistofcircuit met 4 onderdelen: compressor, condensor, expansieventiel en verdamper Verdamper verbonden met bron, condensor

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 17 juli 2007

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 17 juli 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel Tel. +32 2 553 13 53 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be

Nadere informatie

Evaluatie en Voortgangsrapportage BRANDWIJK PROMO

Evaluatie en Voortgangsrapportage BRANDWIJK PROMO 2013 Evaluatie en Voortgangsrapportage BRANDWIJK PROMO Inhoud Inhoud... 2 1 Inleiding... 3 2 Energieverbruik en CO 2 -footprint... 3 2.1 Referentiejaar... 3 2.2 CO 2 Footprint, doelstellingen en trendanalyse...

Nadere informatie

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen?

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Pascal Debbaut Probis Corporate nv materiaal- en middelengebruik in de zorgsector Jason Van Driessche Profex energie in de zorgsector Ludo Timmermans Directeur

Nadere informatie

WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING

WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING Auteur: Fred de Lede 1 Werking van warmtekrachtkoppeling De basis van warmtekrachtkoppeling met een motor is dat deze draait om stroom te genereren (zie onderstaande

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Toelichting 02: Inhoud energieauditverslag in het kader van de EBO

Toelichting 02: Inhoud energieauditverslag in het kader van de EBO COMMISSIE ENERGIEBELEIDSOVEREENKOMST Toelichting 02: Inhoud energieauditverslag in het kader van de EBO 1 Situering Ondernemingen die deelnemen aan de energiebeleidsovereenkomst (EBO) engageren zich om

Nadere informatie

Klever Boor- en Perstechniek BV Postbus 72 3410 CB Lopik

Klever Boor- en Perstechniek BV Postbus 72 3410 CB Lopik Klever Boor- en Perstechniek BV Postbus 72 3410 CB Lopik Bezoekadres: Batuwseweg 43 3411 KX Lopikerkapel Tel: 0348-554986 Fax: 0348-550611 E-mail: info@kleverbv.nl CO₂ Footprint 2014 Inhoud 1 Inleiding...

Nadere informatie

Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis Deel 2 : energiemonitoring

Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis Deel 2 : energiemonitoring Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis 2011-2012. Deel 2 : energiemonitoring Het Nieuwe Telen Amaryllis : Deel 2 Energiemonitoring projectnummer 1400007415 Januari 2013 Energiemonitoring Plantmonitoring

Nadere informatie

Knelpunten Wkk voor kleinere glastuinbouwbedrijven

Knelpunten Wkk voor kleinere glastuinbouwbedrijven http://glasreg.khk.be/ www.wom.be Knelpunten Wkk voor kleinere bedrijven Energie-infodag 13 maart 2008 Herman Marien WKK in de kleinere bedrijven Technisch Kosten Aansluiting Gas Elektrisch Dimensionering

Nadere informatie

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet Energieomzetting We maken veel gebruik van elektrische energie. Aan elektrische energie hebben we niet zoveel. Elektrische energie is maar een tussenvorm van energie. Bij een elektrische verwarming, willen

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Algemene verspreiding. contractnr ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT. KWO bij TECHNOLOGIEHUIS en CIPAL te Geel. Eindrapport. N.Robeyn en J.

Algemene verspreiding. contractnr ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT. KWO bij TECHNOLOGIEHUIS en CIPAL te Geel. Eindrapport. N.Robeyn en J. Algemene verspreiding contractnr.051988 ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT KWO bij TECHNOLOGIEHUIS en CIPAL te Geel Eindrapport N.Robeyn en J. Van Bael Studie uitgevoerd in opdracht van ANRE 2007/ETE/R/ VITO Februari

Nadere informatie

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Status: Definitief Datum van uitgifte: 16-08-2015 Datum van ingang: 07-09-2015 Versienummer: 1.0 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. CO 2 EMISSIES 1E HALFJAAR 2015... 4 2.1

Nadere informatie

WKK (warmte delen) een praktijkvoorbeeld met cijfers

WKK (warmte delen) een praktijkvoorbeeld met cijfers WKK (warmte delen) een praktijkvoorbeeld met cijfers 1) Wie is BeauVent? 2) WKK? 3) Case 1 4) Case 2 5) Samenwerken, kan lonen! Agenda BeauVent Hernieuwbare energiecoöperati Wil tegen 2050 een 100% hernieuwbare

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Tussentijdse rapportage januari juni 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op

Nadere informatie

Bijlage 1.2.2bis bij het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne

Bijlage 1.2.2bis bij het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne Bijlage 4 bij het besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van diverse besluiten inzake leefmilieu houdende omzetting van Europese richtlijnen en andere diverse wijzigingen Bijlage 1.2.2bis bij het

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

156 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken.

156 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken. nummer postnummer Celestijnenlaan 9 bus 31 3001 gemeente Leuven bestemming appartement type - bouwjaar - softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 156 De energiescore laat toe om de heid

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Toepassingen in de woningbouw Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 Overzicht Inleiding Micro-WKK

Nadere informatie

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Door: Robin Sommers en Erik Deliege, Van Beek DIT IS EEN PUBLICATIE VAN: VAN BEEK INGENIEURS B.V. UTRECHTSESTRAAT 59 6811 LW ARNHEM +31

Nadere informatie

Presentatie Pioneering 27 september 2011

Presentatie Pioneering 27 september 2011 Presentatie Pioneering 27 september 2011 1 Contactgegevens Dinkelborgh energie (DBE) Presentatie voor Pioneering Hans Visser (DBE) 06 53 87 86 79 Dinkelborgh Energie Wilhelminastraat 8 7591 TN Denekamp

Nadere informatie

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW)

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Energiebesparingspotentieel door isolatie Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Het is bekend dat de CO 2 uitstoot tegen 2020 fors naar omlaag moet. In Duitsland zijn

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST Verslag BRUGEL-RAPP-20101008-11 over het jaarrendement van de uitbating van warmtekrachtkoppelingsinstallaties voor 2009 Opgesteld

Nadere informatie

Praktijkgids Energieboekhouding en monitoring & targeting

Praktijkgids Energieboekhouding en monitoring & targeting 1 Inleiding... 1 2... 1 3 Monitoring & technieken... 4 1 Inleiding Om de energiekosten van een bedrijf te verminderen, is het essentieel dat men begrijpt hoe de energie verbruikt wordt binnen het bedrijf.

Nadere informatie

VR DOC.1133/4

VR DOC.1133/4 VR 2016 2110 DOC.1133/4 Bijlage 1: Rekenformules energiebesparende investeringen Isolatiewerken De CO2 reductie voor vloer, gevel, dak en zoldervloerisolatie wordt gegeven door: CO2 reductie =f i (U voor,i

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Algemene principes van WKK Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 COGEN Vlaanderen vzw Doelstelling:

Nadere informatie

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR

THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR THERMODYNAMISCHE RENDEMENTEN BIJ DE PRODUCTIE VAN WARMTE VAN LAGE TEMPERATUUR Nico Woudstra, TU Delft, 3ME-P&E-ET Leeghwaterstraat 44, 2628 CA Delft e-mail: n.woudstra@tudelft.nl 1 INLEIDING De kwaliteit

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

WKK in een industrieel proces.

WKK in een industrieel proces. WKK in een industrieel proces. Erik DEVIS Bergerat Monnoyeur Afdeling Eneria Inhoud 1. Wie? Wat? 2. Waarom WKK met gasmotoren? 3. Inpassing bij Agfa Gevaert. 4. Resultaat 2 MONNOYEUR GROUP 1906 Bergerat

Nadere informatie

van 11 december 2007

van 11 december 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Webartikel 2014 Rendementen en CO -emissie van 2 elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Reinoud Segers 31-03-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Rendementen en CO2-emissie elektriciteitsproductie

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit warmte uit koude is geld waard Fons Pennartz (KWA) Jan Grift (Energy Matters) 1 Wetgeving & timing 1 januari 2010 (bij)vullen met nieuw

Nadere informatie

CO 2 Nieuwsbrief Eerste voortgangsrapportage scope 3 doelstellingen

CO 2 Nieuwsbrief Eerste voortgangsrapportage scope 3 doelstellingen Eerste voortgangsrapportage scope 3 doelstellingen September 2017 Eerste voortgangsrapportage CO 2 -emissiereductie. Graag informeren wij u over de voortgang van onze scope 3 doelstellingen. Recent hebben

Nadere informatie