De wereld is meer onvoorspelbaar en daardoor gevaarlijker dan tijdens de Koude Oorlog

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De wereld is meer onvoorspelbaar en daardoor gevaarlijker dan tijdens de Koude Oorlog"

Transcriptie

1 De visie van de VVD op de krijgsmacht Inbreng bij de financiële verkenningen, 15 mei 2008 Inleiding Elk essay over de krijgsmacht dient te beginnen met een analyse van de situatie in de wereld. Pas als wij de gevaren in deze wereld in kaart hebben gebracht kunnen wij namelijk iets zinnigs zeggen over de organisatie van de krijgsmacht. De wereld is meer onvoorspelbaar en daardoor gevaarlijker dan tijdens de Koude Oorlog De wereld van vandaag wordt gekenmerkt door een merkwaardige combinatie van symmetrische en asymmetrische dreigingen. Het handelt hier om traditionele en nieuwe bedreigingen en dat geeft een heel verwarrend beeld. Tegelijkertijd worden de internationale mechanismen die we hebben om onveiligheid te beheersen steeds zwakker. Die tegengestelde beweging voorspelt niet veel goeds. De wereld wordt steeds instabieler. De asymmetrische dreiging Na de val van de muur gingen velen ervan uit dat wij nu zouden gaan genieten van een vredesdividend. Bovendien bestond er een groot vertrouwen in technologische vooruitgang. De zogeheten revolution in military affairs voedde de gedachte dat wij met onze technologische superioriteit een all pervasive surveillance van het slagveld hadden weten te creëren. We konden nu met onze slimme wapensystemen met een stand-off engagement de tegenstander aanpakken. Vieze, nare grondgevechten behoorden voorgoed tot het verleden. De werkelijkheid van vandaag ziet er helaas anders uit. De Eerste Golfoorlog vestigde het beeld dat het Westen symmetrische conflicten gemakkelijk kon winnen. Saddam werd immers in een paar weken weggevaagd. Onze tegenstander reageerde door zich met name op krijgsmethoden te richten waarmee men de technologische superioriteit van het Westen kan vermijden. Het begrip asymmetrische oorlogsvoering deed zijn intrede. Met een dergelijke methode wordt het breken van de politieke wil van het Westen het belangrijkste strategische doel. Men vermijdt eenvoudigweg directe confrontaties met de technologisch en militair superieure tegenstander. Verliezen worden toegebracht via asymmetrische weg zoals sluipschutters, zelfmoordterroristen, bermbommen en IED s. Hiermee ontzegt men de tegenstander de ervaring van het voeren van een eerlijke strijd. In een symmetrische strijd komt er meestal een duidelijke winnaar uit de bus en kan men dus accepteren dat er eventuele slachtoffers vallen. In het geval van een asymmetrische oorlogsvoering is er zelden sprake van een beslissende slag en leidt het vallen van slachtoffers dus tot gevoelens van onmacht. Er zijn immers slachtoffers te betreuren terwijl de vijand niet eens is waargenomen. Deze methode is dus buitengewoon geschikt om de politieke wil te ondermijnen. Bij elke gesneuvelde soldaat laait immers de discussie op over het al dan niet voortzetten van de missie. Dat is precies wat de tegenstander wil. Het strategische doel van dergelijke asymmetrische oorlogsvoering is immers het breken van de politieke wil. Indien de wil gebroken is, vertrekt de superieure krijgsmacht namelijk en dat is precies wat onze tegenstander wil. Aan deze ontwikkeling hebben de westerse landen erg moeten wennen. Met name bij landoorlogen is er tegenwoordig in het geheel geen sprake van een stand-off engagement maar hebben wij gewoon met een ordinaire 19e eeuwse vuile oorlog met guerilla-achtige kenmerken te maken. Vandaag de dag moeten wij optreden tegen een ongrijpbare tegenstander die zich manifesteert in kleine, verspreid optredende, groepjes met een hele lage tactische 1

2 signatuur die vaak beschikken over een grote hoeveelheid vuurkracht dankzij de proliferatie van technologieën. Dergelijke strijders zijn moeilijk op te sporen aangezien zij vaak opgaan in de bevolking. De bevolking is daarmee zowel middel als doel geworden. Strijders verbergen zich onder de bevolking en lokken burgerslachtoffers uit hetgeen de good will voor de Westerse aanwezigheid ondermijnt. Het Westen bevindt zich hier in een benarde positie. Indien het westen niet reageert op een aanslag wordt het gezien als zwak. Indien het wèl reageert en burgerslachtoffers maakt, verliest het de steun van de plaatselijke en eigen bevolking. Talibanstrijders venten deze win-win situaties virtuoos uit met behulp van public information campaigning. Samengevat: de verwachte clean war blijkt een dirty war te zijn. Tegelijkertijd spelen hier ook de schaduwzijden van globalisering een rol. Veel groepen in de wereld hebben het gevoel niet te delen in de welvaartsgroei van globalisering. Dit heeft geleid tot sociale en culturele fragmentarisering. De urbanisatie heeft geleid tot verwatering van allerlei oude verbanden hetgeen de gevoelens van onzekerheid heeft versterkt. Veel mensen zijn hierdoor ontvankelijk voor alles verklarende ideologieën die schijnzekerheid bieden. De boodschap is: geloof in deze ideologie (en ideoloog) en alles komt goed! We zien dus een toename van irrationaliteit. Dit gegeven gecombineerd met failed states en bloedige burgeroorlogen, waarin grootschalige schendingen van mensenrechten plaatsvinden, tekent de instabiliteit van de wereld van vandaag. In een aantal van die conflicten zullen wij moeten ingrijpen omdat zij eenvoudigweg de internationale rechtsorde bedreigen en daarmee onze nationale belangen op het gebied van handel, welvaart en stabiliteit. En als daarmee wordt gewacht, heeft dat veelal directe gevolgen voor onze samenleving(angstgevoelens, terroristische activiteiten). Dat militair ingrijpen leidt tot een confrontatie met irreguliere groepen waar onze oude kennis ons helaas niet van dienst kan zijn. Indien men namelijk de oorzaken voor een conflict niet wegneemt heeft het weinig zin om een kostbare militaire operatie te beginnen. Die oorzaken zijn vaak cultureel, sociaal en religieus en vereisen naast een militaire aanpak tevens een civiele en voor dat laatste zijn militairen in het algemeen niet opgeleid. Veiligheid en ontwikkeling moeten hier hand in hand gaan. Het wegnemen van de oorzaken van een conflict vereist een multi-disciplinaire benadering: de zogenaamde comprehensive approach, in ons land beter bekend als de 3D benadering ( Defense, Diplomacy and Development ). Volgens deze methode gebruiken wij militaire middelen om de veiligheidssituatie te verbeteren. Hiermee creëren wij ruimte om de civiele taken, die de oorzaken van het conflict wegnemen, uit te kunnen voeren. De comprehensive approach is niet eenvoudig. De militaire operatie kunnen wij controleren maar bij de civiele operatie is dit veel minder het geval. De militairen zijn immers altijd het verlengstuk van de politiek, maar NGO s, die vooral de civiele taken zouden moeten uitvoeren, hebben een eigenstandige positie. Zij krijgen weliswaar overheidsgeld maar zijn alleen verantwoording schuldig aan hun achterban en hun handvest en dus niet aan de politiek. Er is dus geen regie. En dat terwijl civiele taken als het op gang krijgen van de economie, behoorlijk bestuur, werken aan een beter juridisch apparaat, het bouwen van scholen, etc. cruciaal zijn en alleen maar kunnen plaatsvinden in nauwe samenwerking met militairen. Dit is een onbevredigende situatie die er toe leidt dat wij steeds opnieuw het wiel aan het uitvinden zijn. In Afghanistan werd bijvoorbeeld weer een geheel andere benadering gekozen dan in Kosovo. De geldstromen lopen ook anders. De militairen krijgen structureel geld maar vele NGO s en VN organen worden ad hoc betaald. Daardoor is er dus geen samenhang. Elke keer benoemen wij weer een Special Representative die de klus moeten klaren. Dat lukt vaak niet en daardoor moeten militairen noodgedwongen zelf de civiele taken gaan doen maar daar zijn zij niet voor opgeleid. Als het civiele proces echter stokt, mislukt alles en zullen de militairen vervolgens de schuld krijgen. De bevolking raakt vervreemd, wordt agressief en militai- 2

3 ren gaan daarop reageren. Zie hier het dilemma van commandanten. Civiele taken dienen uitgevoerd worden door experts en dat zijn militairen over het algemeen niet. Wij zijn om die reden te zeer afhankelijk van wat er op de markt wordt aangeboden. Naast een expeditionaire militaire capaciteit zouden wij dus ook een expeditionaire civiele capaciteit ter beschikking dienen te hebben. Civiele specialisten zitten nu verspreid over organisaties die zich niet laten leiden door een 3D benadering. Dat moeten wij veranderen. Die uitzendbare civiele capaciteit zou Ontwikkelingssamenwerking moeten gaan organiseren en betalen. Nog beter is het om dit te gaan doen in samenwerking met een aantal gelijkgestemde landen (Duitsland, België en Scandinavische landen). En met die kritische massa kunnen we in EU-verband dit concept gaan entameren. In die zin heeft taakspecialisatie in de EU wel zin. Militair gaat dat niet lukken omdat het EVDB nog lang op zich zal laten wachten maar civiel, dat veel minder gevoelig is, zou dat wel kunnen. Europeanen houden immers meer van wederopbouw dan van bodybags. Wederopbouw is bovendien veel minder verweven met nationaal prestige dan militaire aangelegenheden. We zouden bijvoorbeeld dus mensen tijdelijk moeten kunnen inhuren van universiteiten en andere kennis organisaties die daardoor snel uitgezonden kunnen worden. Symmetrische dreiging Dit alles betekent niet dat wij onze militaire technologische superioriteit moeten opgeven. En Nederland draagt wel zeker bij aan de Westerse superioriteit. We moeten niet ons wapentuig verkopen. Door demografische (we gaan van 6,7 miljard naar 9 miljard mensen in 2050) en geopolitieke factoren ontstaat er een run op grondstoffen, voedsel en water. De schaarste neemt ook toe door klimatologische factoren. Schaarste kan een bron voor conflicten worden. China gebruikt Ontwikkelingssamenwerking als een instrument voor het verkrijgen van trekkingsrechten op grondstoffen. De Chinezen doen niks aan het regime in Khartoem omdat zij er oliecontracten mee hebben. China en India investeren enorm in hun marine om de aanvoer van grondstoffen veilig te stellen. Ook Rusland roert zich militair. Het heeft lange-afstand bommenwerpers die rondvliegen boven de Indische oceaan. Poetin hanteert ook het energiewapen. En door de proliferatie van nucleaire wapens en raketsystemen wordt de wereld steeds instabieler. In het Midden Oosten zijn er ook regimes die bereid zijn om het kernwapen in te zetten. Pakistan is zeer instabiel. De wapens staan bovendien in de tribal areas waar de regering weinig controle over heeft. De jihadisten (Al Qaida of Taliban) kunnen zo toeslaan en dan zal India direct reageren als de Amerikanen het al niet doen. En welke kant gaat Iran op? Iran kan met zijn raketsystemen al heel Europa bestrijken. Het gaat hier om een gebied dat inherent instabiel is en bovendien van vitaal belang en dus ook de belangstelling van China heeft. De bescherming van de SLOC s (sea lines of communication) is hierdoor weer belangrijk geworden. Vroeger waren de marines van de NAVO nodig om de SLOC s te beschermen. We hadden ze nodig om olie, troepen, wapens en voedsel aan te voeren. Toen de Russen echter waren verslagen dachten velen dat ze niet meer nodig zouden zijn. Asymmetrische terroristen ontberen immers de middelen om ons op dat gebied het leven zuur te maken en dus meenden velen dat wij wel konden bezuinigen op de marine. Nu al is er echter sprake van een toename van criminele activiteiten zoals piraterij die wel degelijk de SLOC s bedreigen. Er dient zich een verwevenheid van internationaal terrorisme op zoek naar financieringsbronnen en grensoverschrijdende criminaliteit aan. We sturen nu reeds een fregat naar Somalië. Straks zal dit nog belangrijker worden want grondstoffen worden steeds schaarser en de zee blijft het belangrijkste transportkanaal. Er is nog een derde fenomeen: het steeds zwakker worden van internationale organisaties die juist de veiligheid zouden moeten vergroten. 3

4 De teloorgang van internationale instituties Laten we met de VN beginnen. De ontnuchterende ervaringen in Rwanda, Somalië, Bosnië hebben de reputatie van de VN geen goed gedaan. De VN heeft 5 permanente veiligheidsraadsleden die niet gelijkgestemd zijn hetgeen vaak leidt tot het uitblijven van een mandaat (Kosovo, Irakoorlog II) of tot een slecht mandaat. Zelfs als er een goed mandaat is heeft de VN een te beperkte militaire structuur om operaties in het midden of hoge geweldsspectrum aan te kunnen. De VN beschikt nu eenmaal niet over echte command and control faciliteiten, een militaire staf of logistieke capaciteiten. Blauwhelmen kunnen het karwei om deze reden vaak niet klaren. In dat geval verzoekt de VN een lead nation die de operatie zelf financiert en een coalition of the willing verzamelt (bijv. Australië in Oost-Timor). Er zijn maar een paar landen die lead nation kunnen zijn: VS, VK, Australië en misschien Frankrijk. Andere landen hebben onvoldoende ISTAR ( intelligence ) en logistiek om een lead nation te kunnen zijn. De VN kan ook de NAVO verzoeken om de operatie te leiden. Dat is bijvoorbeeld in Afghanistan (ISAF) gebeurd. Op korte termijn zal de VN niet snel hervormd worden en ook de operationele beperkingen zullen niet snel overwonnen worden. Men kan niet eens intelligence uitwisselen in de VN want alles wat in de ochtend verteld wordt ligt in de avond op straat in de nationale hoofdsteden. Het visionaire beeld dat de VN alles voor ons zou gaan regelen is er dus niet geloofwaardiger op geworden. De NAVO heeft ook problemen. Het gaat om vaak complexe operaties en de transformatie die nodig is om de nieuwe dreigingen te lijf te gaan gaat maar langzaam. Bovendien is de NAVO niet in staat tot een comprehensive approach. De NAVO mist namelijk een civiele capaciteit en de ontwikkeling ervan werd helaas door Parijs politiek geblokkeerd. In de ogen van Frankrijk is de civiele taak namelijk voorbehouden aan de EU. Toen stelde de NA- VO voor om de Berlin Plus Agreement, hetgeen inhield dat de EU gebruik mag maken van de militaire structuren van de NAVO (NAVO staf, satellieten, intelligence, militaire infrastructuur) te completeren met Berlin plus in reserve, hetgeen inhield dat de NAVO de civiele capaciteit van de EU zou mogen gebruiken. Die route is ook geblokkeerd door Parijs. En tot nu toe heeft Sarkozy daar nog geen water bij de wijn gedaan. Het gevolg is dat de NAVO eigenlijk is verwaterd tot een coalition of the willing die bol staat van de caveats om aan de nationale gevoeligheden recht te kunnen doen. Voorts bestaat er ook politieke onwil om voldoende troepen in te zetten. De EU blijft een economische reus en een politieke en militaire dwerg. De standpunten van de grote drie, Duitsland, Frankrijk en VK, neutraliseren elkaar vaak. Het gevolg is inactie. En zelfs als de neuzen in dezelfde richting staan blijft de militaire structuur van de EU zeer smal. De EU kan op permanente basis slechts man inzetten! En dat zal op de korte termijn niet veranderen. Ook het internationale recht laat ons in de steek. Het staat onder grote druk. Zo lang er geen wereldregering is met een mondiaal leger blijft de handhaving problematisch. Concluderend: de wereld wordt onzekerder door die merkwaardige mengeling van oude en nieuwe dreigingen. De internationale mechanismen die er zijn om de gevaren te lijf te gaan zijn ook nog eens verzwakt. De roze bril moet dus af. De onvoorspelbaarheid en de onzekerheid nemen toe. We zullen dus op een of andere manier de Nederlandse politiek schokbestendiger moeten maken. Politici zullen moeten gaan beseffen dat zij zelf een doel zijn geworden in een aantal van deze conflicten. Ook de bevolking zal dat nieuwe gegeven duidelijk gemaakt moeten worden. Tegelijkertijd vertaalt die onzekerheid zich bij sommige groeperingen in een overgave aan irrationele ideologieën die haaks staan op onze rechtsorde. Dit is dus niet het moment om de krijgsmacht om te vormen tot een wederopbouwclub. Dat past gewoon niet bij de symmetrische en de asymmetrische dreiging. Verder bezuinigen op de 4

5 krijgsmacht is uit den boze. Sterker nog: er zal geld bij moeten. Wat betekent dit nu allemaal voor de inrichting van onze krijgsmacht? Welke krijgsmacht past hierbij? De krijgsmacht zal een zeer hoge paraatheid moeten hebben. Alleen een professioneel expeditionair leger biedt ons de paraatheid die nodig is. We kunnen wel het neusje van de zalm van de uitstroom van militairen na 4 of 8 jaar gebruiken voor de uitvoering van de nationale taken. Reservisten kunnen hierdus ook een rol spelen maar dienen dan wel goed te worden betaald voor hun inzet bij de territorial commands (bewaking bij verhoogde dreiging, ondersteuning van civiel gezag, rampen en zware ongevallen). Andere ministeries kunnen daaraan financieel bijdragen. De krijgsmacht moet verder modulair worden opgebouwd want we weten niet in welk verband we zullen gaan optreden. Is het NAVO, EU of coalition of the willing? Dat valt allemaal niet te voorspellen. Bovendien moeten die modules passen bij laag, midden of hoog geweldsspectrum. Dat vereist dus tactische (in operatiegebied zelf zijn helikopters, Herculessen en voertuigen nodig) maar ook strategische mobiliteit ( strategic airlift via bijv. de C- 17). Strategische transportcapaciteit kan worden gepooled met andere landen en ook privaat-publiek worden georganiseerd. Daarbij is het onzinnig om te stellen dat men het hoge geweldsspectrum afwijst. De onvoorspelbaarheid vereist immers behoud van de escalatie dominantie. Dat betekent dus dat het gehele spectrum moet kunnen worden bestreken. Dat vergt goed getrainde boots on the ground. Eigen vuursteun is slechts een deel van het behoud van de escalatiedominantie. Ook andere zware wapens zoals tanks en bewapende helikopters zijn hierbij relevant. Tactische mobiliteit, logistieke flexibiliteit en bescherming zijn eveneens noodzakelijk. Eigen intelligence is essentieel, niet alleen omdat we alleen informatie van anderen krijgen als we zelf ook wat in de aanbieding hebben, maar ook omdat we een eigen afweging moeten kunnen maken en niet geheel afhankelijk moeten willen zijn van de informatie die we (mogelijk gefilterd) van anderen krijgen. En wat betekent dit concreet? Naast de vorming van een uitzendbare civiele taskforce (zie hierboven) zitten wij te springen om een C-17, een onbemand vliegtuigsysteem, een update van de Apaches en natuurlijk de JSF. Het Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem project zou eigenlijk versneld moeten worden ingevoerd indien dat technisch kan, zeker op onderdelen. En we moeten zeker niet de onderzeebootcapaciteit afschaffen. Zonder onderzeeers missen we namelijk belangrijke intelligence informatie. Daarnaast is de instandhouding en noodzakelijke investeringen in alle krijgsmachtonderdelen door alle bezuinigingen in de gevarenzone gekomen. Hethuidige budget is nu al onvoldoende om militairen goed voor te bereiden op een missie. Dit probleem kan alleen worden opgelost als er meer geld beschikbaar komt. Ook de problemen met werving zullen extra geld gaan kosten. Al die wensen kosten geld. We zullen dus ook iets moeten doen aan de financiering van onze krijgsmacht. Het staat voor de VVD-fractie als een paal boven water dat we de effectieve krijgsmacht die we hebben opgebouwd, niet in stand kunnen houden met een als maar dalend defensiebudget. Het defensiebudget als percentage van het BBP is namelijk sinds 1991 tot op heden constant gedaald, van ongeveer 2,8% van het BBP in 1991 tot 1,4% van het BBP aan het begin van deze regeerperiode. Zoals gezegd, zal aan het einde van deze regeerperiode het percentage verder zijn gedaald tot 1,2 van het BBP. Vasthouden aan het profiel wordt hierdoor steeds moeilijker, ook al omdat er steeds vaker een beroep wordt gedaan op de krijgsmacht. Daarbij komt dat de defensiebegroting voor een belangrijk deel wordt gedomineerd door kosten voor personele exploitatie en pensioenen en wachtgelden die samen meer dan 5

6 50% van het budget in beslag nemen. Bovendien is de doorlooptijd voor de invoering van defensiesystemen vrij lang. Dit soort systemen is nu eenmaal niet van de plank te koop en er zijn vaak complexe logistieke en personele consequenties aan verbonden voordat deze systemen op een verantwoorde wijze kunnen worden ingezet. Dit houdt in dat de financiële verplichtingen van Defensie voor meer jaren vastliggen en er niet veel ruimte is om tegenvallers op te vangen. De huidige minister van defensie is content met het feit dat er 500 mln. is vrijgemaakt voor zijn begroting. Helaas werd deze 500 mln. opgebracht door de verkoop van het marinevliegkamp Valkenburg en defensiematerieel; dus sigaren uit eigen doos. Bovendien is de helft van dit bedrag, 250 mln., bestemd om de kosten te dekken voor het deelnemen aan vredesondersteunende operaties. Onze deelname wordt dus gedeeltelijk betaald door verkoop van de inboedel. Ook de extra 100 mln. die via de motie-van Geel werd toegezegd en de toezegging aan de VVD-fractie in de Tweede Kamer dat de verlenging van de missie in Uruzgan niet zal worden gefinancierd door de krijgsmacht verder uit te hollen, bieden volgens de VVD-fractie geen structurele oplossing. Eigenlijk is Defensie financieel al door de bodem gezakt: het voortzettingsvermogen van de krijgsmacht is slechts beperkt; operationele verliezen kunnen maar voor een deel worden gecompenseerd; het kost grote moeite om de investeringsquote van 20% in stand te houden; wapensystemen zijn niet inzetbaar door tekorten aan reservedelen; schietoefeningen kunnen niet kunnen doorgaan door tekorten aan munitie; er is onvoldoende geld uitgetrokken voor het personeel waardoor het de krijgsmacht in grote getale de rug toekeert. We kunnen niet doorgaan op deze weg. En zeker niet als Defensie vanaf 2009 ook nog eens zelf de BTW-verhoging voor haar rekening moet nemen. De zonderling die betoogt dat taakspecialisatie een begaanbaar pad is, hoeft alleen maar naar alle onderzoeken van de afgelopen jaren te worden verwezen: de meeste Europese landen willen niet zo ver gaan om militaire taken door een ander land te laten uitvoeren, zelfs niet gedeeltelijk. De VVD vindt dat ook, mede omdat de krijgsmacht er ook en juist is voor nationale taken. De kernvraag is natuurlijk welk deel van onze welvaart wij willen besteden aan onze veiligheid en in hoeverre we bereid zijn om anderen in de wereld te helpen om een veilige en rechtvaardige samenleving op te bouwen. Voor ontwikkelingsamenwerking (OS), dat op dit gebied ook een rol kan spelen, is deze vraag duidelijk beantwoord. Nederland besteedt 0,82% van het BNP aan ontwikkelingssamenwerking. Dat is boven de internationaal vastgestelde norm van 0,7% doe door slechts een handjevol landen wordt gehaald. Voor Defensie ligt het echter anders. Nederland haalt bij lange na niet de norm van 2% van het BBP die door de NAVO wordt gehanteerd voor de defensie-uitgaven. Nederland voldoet ook niet aan de daaronder liggende NAVO-norm dat in ieder geval de dalende lijn van het defensiebudget moet worden omgebogen naar een stijgende lijn. De VVD-fractie realiseert zich maar al te goed dat de omvang van onze bijdrage het resultaat is van een politieke afweging tussen het belang van het beleidsterrein veiligheid en dat van andere beleidsterreinen. Een redelijk uitgangspunt is naar het oordeel van de VVDfractie echter dat onze bijdrage een afspiegeling moet zijn van onze financiële en economische draagkracht ten opzichte van andere gelijkgestemde landen. Nederland is een zeer welvarend land en die draagkracht is dus aanzienlijk. De Nederlandse samenleving is echter voor het handhaven van het hoge welvaartsniveau sterk afhankelijk van de internationale handel. Als welvarende handelsnatie met een lange democratische traditie heeft Nederland er dus belang bij om, naast het handhaven van de integriteit van het grondgebied van het Koninkrijk, eveneens een zinvolle bijdrage te leveren aan de inspanningen van de internationale gemeenschap om de internationale rechtsorde te handhaven en vrede en veiligheid in de wereld te bevorderen hetgeen wonderwel strookt met onze handelsbelangen. De VVD-fractie is van mening dat de dalende lijn van de Defensiebegroting moet worden omgebogen naar een stijgende lijn. De VVD-fractie pleit voor een systeem waarin het 6

7 defensiebudget bestaat uit twee delen. Een deel van het defensiebudget betreft de kosten voor de defensieorganisatie zonder dat eenheden operationeel zijn ingezet. In dit deel zijn tevens de noodzakelijke investeringen opgenomen die nodig zijn om de defensieorganisatie ook in de toekomst relevant te houden. Wat dit kost, is relatief eenvoudig te berekenen. Dit deel zou in ieder geval volledig geïndexeerd moeten zijn maar er dient ook extra geld beschikbaar te worden gesteld. Het tweede deel van het defensiebudget is bestemd om de kosten voor de daadwerkelijke inzet van de eenheden te betalen. In feite gaat het hierbij om een verbeterde versie van het HGIS-budget (Homogene Groep Internatonale Samenwerking). Dit deel van het defensiebudget is afhankelijk van de aard en het aantal operaties waaraan wordt deelgenomen en dient tevens ter compensatie van oorlogsverliezen, maar ook om de door militairen te verrichten activiteiten in het civiele domein te betalen die noodzakelijk zijn om een bestendige vrede te creëren. In het kader van de 3D-benadering bij vredesondersteunende operaties ligt een bijdrage van ontwikkelingssamenwerking aan dit deel van het budget in de rede. Er zijn meerdere elementen van militaire ondersteuning die binnen de ODA-normen passen. In dit verband denkt de VVD-fractie onder meer aan het bekostigen van de Security Sector Reform, afgekort SSR, door ontwikkelingssamenwerking. De SSR is immers een absolute noodzaak indien men een blijvende vrede wil bewerkstelligen in een conflictgebied. Het trainen van de politie in het inzetgebied valt al onder de ODA-normen, maar het trainen van militaire eenheden tot nu toe niet. Investeren in onze veiligheid vereist een brede mondiale blik en een langere tijdshorizon dan de gemiddelde regeerperiode. Het wordt hoog tijd dat wij het eens worden over het ambitieniveau voor de wat langere termijn. Een hoog ambitieniveau van de regering, gekoppeld aan een krachteloze krijgsmacht die niet veel kan, geeft immers problemen. Een laag ambitieniveau van de regering, gekoppeld aan een krachtige krijgsmacht die heel veel kan, geeft eveneens problemen. Het vinden van de juiste balans is de grote uitdaging waar wij voor staan. De regering onderkent dit feit weliswaar en heeft op 5 maart van dit jaar een interdepartementaal project gestart om verkenningen uit te voeren naar de toekomst van de krijgsmacht en het niveau van de defensiebestedingen op de langere termijn. Het probleem is echter dat de regering al heeft besloten om het defensiebudget gedurende deze regeerperiode te reduceren van het huidige niveau van 1,4% van het BBP, tot 1,2% van het BBP aan het einde van deze regeerperiode. De VVD-fractie betreurt dit. Er moet ook nu al worden opgetreden om het financiële verval van de krijgsmacht te stoppen. De VVD-fractie pleit er dan ook voor om in ieder geval het defensiebudget op het huidige niveau van 1,4% van het BBP te handhaven, totdat uitvoering kan worden gegeven aan de uitkomst van het project "Verkenningen. Houvast voor de krijgsmacht van 2020". De boodschap van de VVD-fractie is in ieder geval duidelijk. Wij vinden dat het ambitieniveau van Nederland t.a.v. de krijgsmacht hoog moet blijven aangezien wij anders geen rol van betekenis kunnen spelen in de wereld. Zonder extra geld gaat het niet. De roze bril moet af en de dalende lijn van het defensiebudget moet worden omgebogen in een stijgende lijn. Samenvattend, Nederland moet de ambitie blijven houden symmetrische dreigingen aan te kunnen, hetgeen betekent dat zowel hoog, middel als laag in het geweldspectrum moet kunnen worden opgetreden, een breed takenpakket dus. Ook moet rekening worden gehouden met asymmetrische dreigingen, waarvoor bovenstaand takenpakket een goede basis vormt, aangevuld met uitstekende persoonlijke uitrustingstukken en ondersteunend (zwaar) materieel. Bij deze Nederlandse ambitie past een overeenkomstig defensiebudget dat hoger is dan het bestaande. 7

De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht

De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht De toekomst van de Nederlandse defensie André Bosman Reactie op: Van veelzijdig naar pasklaar. De toekomst van de Nederlandse krijgsmacht door

Nadere informatie

GROENLINKS. Een alternatieve strategie voor Afghanistan OPPOSITIETAFEL

GROENLINKS. Een alternatieve strategie voor Afghanistan OPPOSITIETAFEL GROENLINKS Een alternatieve strategie voor Afghanistan OPPOSITIETAFEL Tweede-Kamerfractie GroenLinks 20 november 2007 Alternatieve strategie voor Afghanistan Kernboodschap De ISAF-missie in Afghanistan

Nadere informatie

Herdenking Capitulaties Wageningen

Herdenking Capitulaties Wageningen SPEECH SYMPOSIUM 5 MEI 2009 60 jaar NAVO Clemens Cornielje Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties Wageningen Dames en heren, De détente tussen oost en west was ook in Gelderland voelbaar.

Nadere informatie

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië?

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten zich inleven in een permanent lid van de Veiligheidsraad van de VN. Ze gaan aan de slag met het vraagstuk of de

Nadere informatie

Wat is de Cyberdreiging in Nederland?

Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de rol van Defensie? DS/Directie Plannen Kol ir. Hans Folmer Commandant Taskforce Cyber 11 april 2014 Digitale omgeving 2 De veranderende informatiemaatschappij

Nadere informatie

Openingstoespraak van staatssecretaris De Vries voor de CDAbijeenkomst Ontwikkelingssamenwerking en 3D te Breda, 3 oktober 2008

Openingstoespraak van staatssecretaris De Vries voor de CDAbijeenkomst Ontwikkelingssamenwerking en 3D te Breda, 3 oktober 2008 Openingstoespraak van staatssecretaris De Vries voor de CDAbijeenkomst Ontwikkelingssamenwerking en 3D te Breda, 3 oktober 2008 Dames en heren, Goed hier te kunnen zijn. Nu bijna een jaar actief als staatssecretaris

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

Come home or go global, stupid

Come home or go global, stupid Come home or go global, stupid Een nieuwe toekomst voor de Noord Atlantische Verdragsorganisatie?! Drs. S.N. Mengelberg 1 De NAVO is een puur militaire organisatie! 2 De NAVO is niet langer de hoeksteen

Nadere informatie

27ste vergadering Dinsdag 15 april 2008

27ste vergadering Dinsdag 15 april 2008 27ste vergadering Dinsdag Aanvang 13.30 uur Voorzitter: Timmerman-Buck Tegenwoordig zijn 60 leden, te weten: Asscher, Van de Beeten, Van den Berg, Biermans, Van Bijsterveld, de Boer, Broekers-Knol, Doek,

Nadere informatie

Twee jaar Afghanistan Misverstanden over een complexe missie

Twee jaar Afghanistan Misverstanden over een complexe missie Debat Twee jaar Afghanistan Misverstanden over een complexe missie Frank van Kappen Onze strijd in Afghanistan: zijn we meegesleept in een Amerikaans avontuur, of nemen we deel aan een nobele en noodzakelijke

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het reservistensymposium op 2 december 2013, te Hilversum.

Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het reservistensymposium op 2 december 2013, te Hilversum. De krijgsmacht in verandering Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het reservistensymposium op 2 december 2013, te Hilversum. Let op: Alleen gesproken

Nadere informatie

Defensie in strategisch opzicht

Defensie in strategisch opzicht TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Defensie in strategisch opzicht Onderzoek inzake het maatschappelijk draagvlak voor Defensie

Nadere informatie

Belangen: argumenten van voor- en tegenstanders

Belangen: argumenten van voor- en tegenstanders Belangen: argumenten van voor- en tegenstanders Korte omschrijving werkvorm Welke argumenten dragen voor- en tegenstanders van het associatieverdrag met Oekraïne aan? Leerlingen concentreren zich in kleine

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen.

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen. Speech Erik Akerboom, Secretaris-generaal Ministerie van Defensie Symposium KVNRO Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen Donderdag 20 november, KMA te Breda Dames en heren, Welkom op dit symposium

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

GOEDGEKEURDE VERSIE. Centrum voor Strategische Defensiestudies Zuid Amerikaanse Defensieraad Unie van Zuid Amerikaanse Naties.

GOEDGEKEURDE VERSIE. Centrum voor Strategische Defensiestudies Zuid Amerikaanse Defensieraad Unie van Zuid Amerikaanse Naties. PRELIMINAIR RAPPORT VAN HET CEED VOOR DE ZUID-AMERIKAANSE DEFENSIERAAD BETREFFENDE REFERENTIETERMEN VOOR DE CONCEPTEN VEILIGHEID EN DEFENSIE IN DE ZUID- AMERIKAANSE REGIO Het (CEED) is een kennisinstantie

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

Nationale crisisbeheersing en CIMIC. Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden

Nationale crisisbeheersing en CIMIC. Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden Nationale crisisbeheersing en CIMIC Prof. dr. Rob de Wijk Directeur HCSS en HSD Hoogleraar IB Leiden Van klassieke rampenbestrijding naar moderne crisisbeheersing Interne en externe veiligheid raken verweven

Nadere informatie

#1, 5 July 2007 Clingendael Security and Conflict Programme (CSCP) Inleiding ISAF ISAF in cijfers:

#1, 5 July 2007 Clingendael Security and Conflict Programme (CSCP) Inleiding ISAF ISAF in cijfers: CSCP Policy Brief #1, 5 July 2007 Clingendael Security and Conflict Programme (CSCP) De Nederlandse militaire missie in Uruzgan: voorwaarden voor verlengen of niet verlengen Inleiding Op 1 augustus 2006

Nadere informatie

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Bij deze opgave horen figuur 3 en de teksten 7 tot en met uit het bronnenboekje. Gebruik tekst 7. Er zijn twee vormen van dictaturen: autoritaire en totalitaire

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2013 Nr. 81 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon S. Kaasjager T 070-3485230

Nadere informatie

Nederlandse Defensie Doctrine Instrument van buitenlands en

Nederlandse Defensie Doctrine Instrument van buitenlands en Marcel de Haas Nederlandse Defensie Doctrine Instrument van buitenlands en veiligheidsbeleid Sinds september 2005 heeft de Commandant der Strijdkrachten (CDS, voorheen Chef Defensiestaf) de aansturing

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap , vanuit het perspectief van het leiderschap Auteurs: Godfried Wessels Seran de Leede Edwin Bakker Samenvatting Op 28 december 2014 is een einde gekomen aan de ISAF-missie (International Security and Assistance

Nadere informatie

Tot slot. Aanbevelingen. Inleiding. Naar een lerende economie Investeren in het verdienvermogen van Nederland synopsis van WRR - rapport 90

Tot slot. Aanbevelingen. Inleiding. Naar een lerende economie Investeren in het verdienvermogen van Nederland synopsis van WRR - rapport 90 Hoe ziet dat er on de praktijk uit? (per sector / organisatie / afdeling / functie) Natuurlijke hulpbronnen en mensen zullen schaars zijn en de beschikbaarheid van kapitaal is niet te voorspellen. Met

Nadere informatie

T 070-342 43 44 Binnenhof 4. Aandachtspunten bij de ontwerpbegroting 2016 (hoofdstuk X) van het Ministerie van Defensie

T 070-342 43 44 Binnenhof 4. Aandachtspunten bij de ontwerpbegroting 2016 (hoofdstuk X) van het Ministerie van Defensie Algemene Rekenkamer BEZORGEN Lange Voorhout 8 Voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20015 der Staten-Generaal 2500 EA Den Haag T 070-342 43 44 Binnenhof 4 E vooriichtingrekenkamer.ni DEN HAAG w www.rekenkamer.ni

Nadere informatie

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen Koude Oorlog Amerikaanse buitenlandse politiek communisme rivaliteiten tussen de Sovjet-Unie en China nationalistische bewegingen dekolonisatie Twee grote processen Koude oorlog Nationalisme en dekolonisatie

Nadere informatie

Oorlog en vrede. Pleidooi voor actief vredesbeleid

Oorlog en vrede. Pleidooi voor actief vredesbeleid Oorlog en vrede Pleidooi voor actief vredesbeleid Vrede is belangrijk, daar zal wel iedereen het mee eens zijn. Zonder vrede zeker minimaal gedefinieerd als de afwezigheid van oorlog is samenleven onmogelijk.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 55 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 23 september 2014 De vaste commissie voor Defensie heeft een

Nadere informatie

Afghanistan: Nederlandse special forces op missie in tijd van oorlog

Afghanistan: Nederlandse special forces op missie in tijd van oorlog Afghanistan: Nederlandse special forces op missie in tijd van oorlog Dick Leurdijk Inleiding Op verzoek van de oppositiepartijen PvdA, GroenLinks en de SP hield de Tweede Kamer in maart jongstleden tot

Nadere informatie

HET FENOMEEN TERRORISME

HET FENOMEEN TERRORISME TERRORISME Sinds de 11 september 2001, is het fenomeen terrorisme nog steeds brandend actueel en geniet steeds van een permanente aandacht vanwege de overheden. Hij werd trouwens als prioriteit in het

Nadere informatie

~ ;:;V~'~ / Ministerievan BuitenlandseZaken. Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag.

~ ;:;V~'~ / Ministerievan BuitenlandseZaken. Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Ministerievan BuitenlandseZaken Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag (EFV) Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland wwwminbuzanl Contactpersoon

Nadere informatie

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

Datum 19 juni 2015 Onderwerp Motie-Van der Staaij c.s. over het ambitieniveau van de krijgsmacht in de komende jaren (kamerstuk 34 000, nr.

Datum 19 juni 2015 Onderwerp Motie-Van der Staaij c.s. over het ambitieniveau van de krijgsmacht in de komende jaren (kamerstuk 34 000, nr. Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR

Nadere informatie

Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld

Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld Onderwerp: Inleider: Wie is aansprakelijk voor VN blauwhelmen? Professor Ann Pauwels van de universiteit van Brussel Thema-avond: Dinsdag 21 mei 2013 Ik wil

Nadere informatie

Politiek. Beter een goede buur. Afghanistan en China in de versnelling. Tekst: Susanne Kamerling. 40 POLITIEK China Nu 2010-4

Politiek. Beter een goede buur. Afghanistan en China in de versnelling. Tekst: Susanne Kamerling. 40 POLITIEK China Nu 2010-4 CHINA NU Politiek Tekst: Susanne Kamerling Beter een goede buur Afghanistan en China in de versnelling 40 POLITIEK China Nu 2010-4 Beter een goede buur dan een verre vriend moet Hamid Karzai, president

Nadere informatie

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag is uniek in de wereld vanwege haar positie als internationale stad van vrede en recht. Den Haag is Legal Capital of the World. De derde VN-stad na New

Nadere informatie

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN VAN OORLOG EN VREDE Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 Opdracht: De Europese Grondwet, die op 1 juni a.s. in een referendum ter instemming/afwijzing

Nadere informatie

Verslag discussie Gender in Crisisbeheersingsoperaties 16 maart 2005, Instituut Clingendael

Verslag discussie Gender in Crisisbeheersingsoperaties 16 maart 2005, Instituut Clingendael Verslag discussie Gender in Crisisbeheersingsoperaties 16 maart 2005, Instituut Clingendael Voorzitter Annemarie Jorritsma, voorzitter Task Force Vrouwen, veiligheid en Conflict Op 16 maart 2005 heeft

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 27 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

Ontwikkelingscriterium voor wapenexport

Ontwikkelingscriterium voor wapenexport Campagne tegen Wapenhandel Anna Spenglerstraat 71 1054 NH Amsterdam tel/fax: 020-6164684 bank : 390407380 www.stopwapenhandel.org Postbus 7007 9701 JA Groningen tel: 050-3133247 info@stopwapenhandel.org

Nadere informatie

Veiligheid brengen in Europees verband

Veiligheid brengen in Europees verband 5 Veiligheid brengen in Europees verband Dat dient volgens Jan Pronk uiteindelijk onze veiligheid Brigadegeneraal b.d. P.K. Smit Luitenant-kolonel b.d. C.H.C. Janssen Ik heb altijd gevonden dat we een

Nadere informatie

Het conflict in Oekraïne: nieuwe breuklijn tussen Oost en West?

Het conflict in Oekraïne: nieuwe breuklijn tussen Oost en West? Het conflict in Oekraïne: nieuwe breuklijn tussen Oost en West? Ria Laenen (Faculteit Sociale Wetenschappen, KU Leuven) Seniorenuniversiteit Hasselt, 5.10.2015 Overzicht Het conflict in Oekraïne: van de

Nadere informatie

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen Gezamenlijke Officieren Verenigingen & Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie Wassenaarseweg 2 T 070 38 39 504 E info@prodef.nl 2596 CH Den Haag F 070 38 35 911 W www.prodef.nl Aan: Hare Excellentie

Nadere informatie

Europa moet, ook voor defensie!

Europa moet, ook voor defensie! Europa moet, ook voor defensie! Dick Zandee De economische wereldcrisis heeft grote gevolgen voor defensie. Het budget staat onder druk, met directe gevolgen voor de operationele inzetbaarheid en de toekomstige

Nadere informatie

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in

Nadere informatie

Verslag Rechtvaardigheidscongres (07-03-2012)

Verslag Rechtvaardigheidscongres (07-03-2012) Verslag Rechtvaardigheidscongres (07-03-2012) Op 17 maart 2012 organiseerde Hellingproef een congres over rechtvaardigheid in samenwerking met het JongWBS (PvdA) en de JongTeldersstichting (VVD). De dag

Nadere informatie

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN:

HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN: HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN: Verklaring van de Ministers van Buitenlandse Zaken van het Koninkrijk der Nederlanden en de Franse Republiek Inleiding DE NEDERLANDS-FRANSE BILATERALE

Nadere informatie

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt.

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt. MdV, De terreur in Parijs heeft in heel Europa afschuw gewekt. Nietsontziende moslimradicalen hebben met hun aanslagen op Charlie Hebdo en op de Joodse supermarkt onze westerse samenleving in het hart

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 19 oktober

Nadere informatie

Draagvlak voor Defensie in de Maatschappij Bijlage 02. Waarom moeten wij een krijgsmacht willen? Versie 150112

Draagvlak voor Defensie in de Maatschappij Bijlage 02. Waarom moeten wij een krijgsmacht willen? Versie 150112 Wat hebben wij te winnen of te verliezen? Onze waarden zoals vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting ervaren wij als vanzelfsprekend maar zijn het zeker niet als wij naar onze directe omgeving

Nadere informatie

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I);

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I); RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 1 juli 1999 (02.08) (OR. en) 9691/99 LIMITE PESC 207 COARM 2 BEGELEIDENDE NOTA van : het secretariaat van de Raad aan : de delegaties nr. vorig doc. : 12978/98 PESC 291

Nadere informatie

Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen

Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen Geen renteniersland maar een vermogende toekomst Arnoud W. A. Boot Universiteit van Amsterdam Utrecht, Grip op je vermogen, 24 april 2015 Zijn economen

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Datum 12 juni 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over het artikel 'Timmermans goede bedoelingen brengen Syrië dichter bij de hel'

Datum 12 juni 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over het artikel 'Timmermans goede bedoelingen brengen Syrië dichter bij de hel' Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon Arnt Kennis T 0703487186

Nadere informatie

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan Afghanistan NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan KABUL - In het zuiden van Afghanistan is dinsdag een militair van de internationale vredesmacht ISAF gedood. Dat maakte een woordvoerder van de troepen

Nadere informatie

Stemgedrag Tweede Kamer 2006. Allen PVV VVD CDA CU PvdA SP GrLnks. Heel hoog 9% 12% 8% 13% 0% 10% 7% 2%

Stemgedrag Tweede Kamer 2006. Allen PVV VVD CDA CU PvdA SP GrLnks. Heel hoog 9% 12% 8% 13% 0% 10% 7% 2% Inauguratie Obama Obama is vandaag geinaugureerd. Wat is het oordeel over Obama in Nederland en de verwachtingen voor de toekomst? Vandaag wordt Obama ingehuldigd. Hoe zijn uw verwachtingen voor zijn presidentschap?

Nadere informatie

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen Door rechtopmigratie op 8 oktober, 2015-00:00 foto, school in Nederland uit 1937 De aanslepende vluchtelingencrisis en de daar bijhorende verklaringen van bepaalde politici heeft niemand onberoerd gelaten.

Nadere informatie

Nr. 419 Brief van de ministers van Buitenlandse Zaken, van Defensie en van Veiligheid en Justitie en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken

Nr. 419 Brief van de ministers van Buitenlandse Zaken, van Defensie en van Veiligheid en Justitie en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken 27925 Bestrijding internationaal terrorisme Nr. 419 Brief van de ministers van Buitenlandse Zaken, van Defensie en van Veiligheid en Justitie en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Meer inzet met minder olie

Meer inzet met minder olie Meer inzet met minder olie Alternatieve energie voor Defensie KTZT Marcel Hendriks Vettehen Voorzitter Kennisnetwerk Energie 6/7 oktober 2010 Defensie en Duurzaamheid Directie Ruimtelijke Ordening, Milieu

Nadere informatie

Toezichtsrapport. CTIVD nr. 44

Toezichtsrapport. CTIVD nr. 44 Toezichtsrapport inzake twee operaties die door de MIVD zijn uitgevoerd ter ondersteuning van de Nederlandse inspanningen op het gebied van piraterijbestrijding in de Hoorn van Afrika CTIVD nr. 44 30 september

Nadere informatie

Speech ter gelegenheid van de ontvangst van Nederlandse ambassadeurs door de Staten-Generaal, d.d. donderdag 29 januari 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer Het gesproken woord geldt Geachte

Nadere informatie

van Buitenlandse Zaken Postbus 20701 Postbus 20061 2500 ES s-gravenhage 2500 EB s-gravenhage Telefoon 070-3188188 Telefoon 070-3486486

van Buitenlandse Zaken Postbus 20701 Postbus 20061 2500 ES s-gravenhage 2500 EB s-gravenhage Telefoon 070-3188188 Telefoon 070-3486486 Ministerie van Ministerie van Defensie Buitenlandse Zaken Postbus 20701 Postbus 20061 2500 ES s-gravenhage 2500 EB s-gravenhage Telefoon 070-3188188 Telefoon 070-3486486 Aan: de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

GEBIEDEN. 5 havo 3 Indonesië 8-12

GEBIEDEN. 5 havo 3 Indonesië 8-12 GEBIEDEN 5 havo 3 Indonesië 8-12 Ontbossing: economie en ecologie botsen Vanuit welke dimensies kun je naar ontbossing kijken? Economische dimensie Ecologische dimensie hoezo? Bijdrage aan handelsbalans

Nadere informatie

Sekse & Leeftijd Totaal Man Vrouw 18-34 35-54 55+ abs % abs % abs % abs % abs % abs %

Sekse & Leeftijd Totaal Man Vrouw 18-34 35-54 55+ abs % abs % abs % abs % abs % abs % Vr.2012: Dan nu enkele vragen over defensie. Nederland is lid van de Noord Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO), een organisatie die sinds 1949 bestaat. De Navo kent momenteel 28 leden. In hoeverre is

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN VAN DE RAAD tot wijziging en verlenging

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht 34 000 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2015 Nr. 72

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep drugshandel Ontwerp-aanbeveling van de Raad over de noodzakelijke

Nadere informatie

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?)

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie kijken naar grensoverschrijdende problemen. Dit doen jullie

Nadere informatie

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld 8 april 2011 Toekomst krijgsmacht Wat we doen, doen we goed eerste klas mensen eerste klas spullen Toegeven op het voortzettingsvermogen

Nadere informatie

De internationale betrokkenheid van GroenLinks: Vragen bij militaire interventies Marjolein Meijer & Jasper Blom 1

De internationale betrokkenheid van GroenLinks: Vragen bij militaire interventies Marjolein Meijer & Jasper Blom 1 De internationale betrokkenheid van GroenLinks: Vragen bij militaire interventies Marjolein Meijer & Jasper Blom 1 Dit stuk is bedoeld als startdocument voor de discussie in de provinciale ledenbijeenkomsten.

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5124/07 PESC 11 COEST 5 COSDP 3

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5124/07 PESC 11 COEST 5 COSDP 3 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5124/07 PESC 11 COEST 5 COSDP 3 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN VAN DE RAAD houdende benoeming

Nadere informatie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie 7 november 2014 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Cynisme over de politiek

Cynisme over de politiek Cynisme over de politiek Een profiel van ontevreden burgers Dr. Pieter van Wijnen Waar mensen samenleven, zijn verschillende wensen en belangen. Een democratische samenleving heeft als doel dat politici

Nadere informatie

EEN VEILIGER EUROPA IN EEN BETERE WERELD EUROPESE VEILIGHEIDSSTRATEGIE

EEN VEILIGER EUROPA IN EEN BETERE WERELD EUROPESE VEILIGHEIDSSTRATEGIE EEN VEILIGER EUROPA IN EEN BETERE WERELD EUROPESE VEILIGHEIDSSTRATEGIE Brussel, 12 december 2003 Inleiding Europa is nog nooit zo welvarend, veilig en vrij geweest. Het geweld in de eerste helft van de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2014 Nr. 48 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Migratieradar april 2016. Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie

Migratieradar april 2016. Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie Migratieradar april 2016 Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie Colofon Titel Migratieradar Asiel april 2016 Inhoud De migratieradar is een kwalitatief analyseproduct en draagt bij aan de informatievoorziening

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Achtergrond van het onderzoek:

Achtergrond van het onderzoek: Bureau van de Europese Unie voor de Grondrechten (FRA) MEMO / 26 januari 2010 De Holocaust bezien vanuit mensenrechtenperspectief: het eerste EU-brede onderzoek naar Holocaust-onderwijs en mensenrechtenonderwijs

Nadere informatie

BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD

BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD 31.7.2014 L 229/13 BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD van 31 juli 2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren DE RAAD VAN DE

Nadere informatie

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft.

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Gie Goris, Mondiaal Magazine (MO), 20 februari 2010 Malalai Joya: 'In de ware wereld leven de Afghaanse vrouwen

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland

Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland Commentaar bij de Rijksbegrotingen Buitenlandse Zaken en Defensie voor 2010 Bijlage bij de brief aan de leden van de vaste Kamercommissies d.d. 31

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Taken en organisatie Koninklijke Marechaussee (KMar)

1. Inleiding. 2. Taken en organisatie Koninklijke Marechaussee (KMar) 1. Inleiding Tijdens de uitvoering van de departementale takenanalyse, waarvan ik u de resultaten op Prinsjesdag heb aangeboden, is de rol en de positionering van de Koninklijke Marechaussee (KMar) diverse

Nadere informatie

De Politieke Defensieverkenningen: bieden uitspraken uit het verleden garanties voor de toekomst? Jaïr van der Lijn. 2 e versie

De Politieke Defensieverkenningen: bieden uitspraken uit het verleden garanties voor de toekomst? Jaïr van der Lijn. 2 e versie De Politieke Defensieverkenningen: bieden uitspraken uit het verleden garanties voor de toekomst? Jaïr van der Lijn 2 e versie Mei 2010 Lijn, Jaïr van der De politieke Defensieverkenningen; bieden uitspraken

Nadere informatie

12897/15 rts/sl 1 DG C 2B

12897/15 rts/sl 1 DG C 2B Raad van de Europese Unie Brussel, 12 oktober 2015 (OR. en) 12897/15 RESULTAAT BESPREKINGEN van: d.d.: 12 oktober 2015 aan: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties MAMA 161 CFSP/PESC 631 RELEX

Nadere informatie

Defensie in het Stemhokje. Verkiezingsprogramma s van 2012

Defensie in het Stemhokje. Verkiezingsprogramma s van 2012 Defensie in het Stemhokje Een analyse van Defensie in de Verkiezingsprogramma s van 2012 het DEN HAAG CENTRUM VOOR STRATEGISCHE STUDIES en TNO Het TNO en HCSS programma STRATEGY & CHANGE analyseert mondiale

Nadere informatie

De tijd van: Wereldoorlogen

De tijd van: Wereldoorlogen De tijd van: Wereldoorlogen WoI Interbellum WoII Wereldoorlog I Casus Belli (Latijn, de oorzaak van de oorlog) Wereldoorlog I Tweefronten oorlog: Oostfront/Westfront Tannenberg 1914: Bewegingsoorlog: Verdun

Nadere informatie

Opmars van Azië: strategische betekenis en gevolgen. Verslag van een seminar naar aanleiding van het gelijknamige AIV-advies

Opmars van Azië: strategische betekenis en gevolgen. Verslag van een seminar naar aanleiding van het gelijknamige AIV-advies Opmars van Azië: strategische betekenis en gevolgen Verslag van een seminar naar aanleiding van het gelijknamige AIV-advies Den Haag, 31 januari 2014 1 Voorwoord Op 31 januari 2014 organiseerden de AIV

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie