De nieuwe ISO 9001:2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.kwinta.be De nieuwe ISO 9001:2015"

Transcriptie

1 De nieuwe ISO 9001:2015

2 2 Inhoudstafel DE NIEUWE ISO GEANALYSEERD In het oog springende nieuwigheden 3 Klantenzorg blijft hoogste prioriteit 11 Terminologie: vragen over ISO en normalisatie 13 DE NIEUWE ISO IN DE PRAKTIJK Vuistregels voor een efficiënt procesbeheer 18 Topmanagement moet kleur bekennen 22 Evolutie of revolutie: ben je er werkelijk klaar voor? 24 RISICO-ANALYSE IN DE NIEUWE ISO Tips voor een haalbare risico-analyse 27 Kansen voor opportunities management 32 Risk-based thinking domineert nieuwe norm 34 AFTELLEN TOT 2015 Stoppen of starten? 39 Wat kan ik nu al doen? 42 Hoe bereid jij je bedrijf voor op de nieuwe ISO? 45 Dit dossier is een afprintbare versie van het online dossier dat op Kwinta.be verschijnt. Alle dossiers zijn exclusief voor Kwinta-leden terug te vinden op Speciale dank aan de sponsors van dit dossier

3 3 De nieuwe ISO geanalyseerd In het oog springende nieuwigheden De langverwachte opvolger van ISO 9001:2008, ISO 9001:2015, zit in de pijplijn. Ronny Bogaert van SGS Belgium neemt de meest in het oog springende nieuwigheden onder de loep. Op 8 mei 2014 is de Draft International Standard (DIS) van de nieuwe ISO 9001:2015 vrijgegeven. Op 10 juli 2014 start een publieke stemmingsronde over deze versie. Daarna, wellicht in het vierde kwartaal van 2014, volgt de Final Draft International Standard (FDIS). De publicatie van de definitieve, finale standaard ISO 9001:2015 vindt plaats in het vierde kwartaal van Pas dan volgt de concrete implementatieplanning. Een vergelijking tussen de DIS-versie en de eerste versie van de nieuwe norm, de Committee Draft (CD), leert dat ondertussen veel subclausules verder zijn uitgediept. Tien clausules in plaats van acht De nieuwe norm volgt de zogenaamde High Level Structure die ISO voor zijn managementsystemen invoerde. Het gevolg is dat ISO 9001 voortaan tien clausules of hoofdstukken telt. In versie 2008 waren er dat slechts acht. De invulling van de clausules en subclausules vormt nog stof voor discussie en kan op sommige punten nog veranderen. De belangrijkste verschuivingen en de nieuwe accenten zijn al duidelijk. Hieronder volgt een overzicht per clausule of subclausule: 00 Introduction General De algemene doelstelling van ISO 9001 blijft overeind: het opzetten van een sterk kwaliteitsbeheersysteem. Zo n systeem helpt organisaties om hun algemene prestaties te verbeteren en vormt een integraal onderdeel van duurzame ontwikkeling.

4 4 De klantentevredenheid verhogen door aan de klanteisen te voldoen, is nog steeds de drijfveer. Deze materie is bekend: niets nieuws onder de zon. Process approach De procesbenadering, die sinds versie 2000 van ISO 9001 in voege is, blijft gehandhaafd. De PDCA-methodologie (Plan, Do, Check, Act) is nog steeds van kracht. Ze is essentieel voor het beheren van de processen en het kwaliteitssysteem. De risicobenadering is erin geïntegreerd. Het model voor een kwaliteitsmanagementsysteem voor versie 2015 ziet er als volgt uit: Je herkent hierin het procesmodel van versie 2008 van ISO 9001, met dit verschil dat het is aangepast aan de huidige tien clausules van de standaard. Het model verduidelijkt de interacties tussen die clausules. In de praktijk dient elk bedrijf dit model te vertalen naar de eigen werking en processen.

5 5 Nieuw is de toevoeging van een schematische voorstelling van een single process, eveneens gebaseerd op de PCDA-principes. Risk-based thinking Het principe van risicodenken en risico-analyse is een nieuwe strategie in de norm. Net zoals contextanalyse en leiderschap vormt het een rode draad doorheen de standaard. De organisatie moet inschatten welke risico s het leveren van niet-conforme producten of diensten inhoudt en vooruitlopen op de gevolgen van een proces dat niet het gewenste doel bereikt. Die inschatting, en ook de risico-aanpak zelf, verschillen van bedrijf tot bedrijf en zijn sectorafhankelijk. 01 Scope De nieuwe ISO 9001 spreekt van goederen en diensten (goods and services) in plaats van producten. Het begrip product krijgt dus een ruimere interpretatie, wat de praktijk ten goede komt.

6 6 02 Normative references Er zijn geen normatieve referenties. De clausule is opgenomen om de nummering conform te houden met andere kwaliteitsmanagementstandaarden. 03 Terms and definitions Dit hoofdstuk is zeer uitgebreid en omvat de definities van de belangrijkste begrippen in de norm. Er zijn in totaal 69 definities opgenomen. De meeste ervan zijn bekend, sommige verdienen extra aandacht. Organisation Een organisatie is een persoon of groep met eigen functies, en met verantwoordelijkheden, bevoegdheden en relaties om de doelstellingen te bereiken. In de nieuwe ISO 9001 kan organisatie meerdere ladingen dekken. Het kan bijvoorbeeld gaan om een onderneming, een overheidsinstantie, een partnerschap, een liefdadigheidsinstelling,... publiek of privaat. Interested party Dit begrip is uitgebreid. Naast klanten zijn ook de medewerkers in de organisatie, de leveranciers, bankiers, vakbonden, concurrenten, partners, de maatschappij betrokken partij. De nieuwe norm vraagt voor al deze betrokkenen een vorm van beheersing. Management system Dit begrip is bekend, maar enkele toevoegingen verdienen aandacht. Zo vermeldt de nieuwe norm dat een managementsysteem betrekking kan hebben op één of verschillende disciplines, zoals kwaliteits-, financieel of milieubeheer. Het definiëren van onder meer processen is nodig om de doelstellingen van het managementsysteem te bereiken. Het systeem heeft betrekking op de volledige of op een deel van de organisatie. Er wordt verwezen naar de rol van het topmanagement. Documented information Dit is een nieuw en belangrijk begrip, dat in haast alle clausules en subclausules van de norm voorkomt. De definitie zegt dat het gaat om informatie die de organisatie dient te controleren en te onderhouden. De informatie kan eender welke vorm aannemen en afkomstig zijn uit diverse bronnen en media. Uiteenlopende vormen van bewijsmateriaal of documentatie zijn dus mogelijk.

7 7 In Annex A van ISO/DIS 9001:2015 bevindt zich een kort overzicht van belangrijke veranderingen inzake terminologie ten opzichte van ISO 9001:2008 ISO 9001:2008 ISO 9001:2015 (DIS version) Products Products and services Documentation Records Documented information Work environment Environment for the operation of processes Purchased product Externally provided products and services Supplier External provider 04 Context of the organization ISO 9001:2015 vraagt dat organisaties hun managementsysteem voortaan opbouwen vanuit de specifieke context waarbinnen ze actief zijn. Dat houdt onder meer in dat ze rekening houden met de noden en verwachtingen van interested parties en dat ze interne en externe strategische kwesties ( issues ) evalueren en behandelen. Er is niet langer alleen sprake van de klant als partij waarvoor je zorg dient te dragen, maar van belanghebbende partijen ( Interested parties ). Naast klanten gaat het om leveranciers, wetgevende instanties, interne klanten en andere spelers in de logistieke keten. De organisatie moet aantonen dat ze de verwachtingen van die partijen begrijpt en erop inspeelt. Het begrip procesmatige benadering ( Process approach ) blijft gehandhaafd en is explicieter: de beschrijving van de eisen is diepgaand en gedetailleerd. Cruciaal is dat de organisatie de procesbenadering begrijpt, toepast en bewaakt. Risico s zijn een belangrijk uitgangspunt bij het beschrijven, analyseren en verbeteren van processen. Uitzonderingen binnen het kwaliteitsmanagementsysteem zijn mogelijk, maar ontslaan de organisatie niet van de verantwoordelijkheid om conforme goederen en diensten aan te bieden. De organisatie dient te allen tijde met gedocumenteerde informatie aan te tonen dat de geplande processen lopen zoals het hoort. Die informatie moet ook bewaard worden. 05 Leadership De eisen met betrekking tot leiderschap zijn fors toegenomen. Terwijl de eisen in de vorige versie van de standaard onder 5 Management responsibility stonden, zijn ze in de nieuwe norm verdeeld over twee hoofdstukken: Context of the Organisation enerzijds en Leadership anderzijds, wat het belang ervan onderstreept. Dit zijn allebei centraal sturende processen binnen een organisatie, die complementair zijn.

8 8 Er komt meer nadruk op de betrokkenheid en de inzet van het topmanagement. De eisen hiervoor zijn opgenomen in een aparte clausule Leadership and commitment. Leiderschap staat centraal in de gevraagde procesbenadering. Het kwaliteitsbeleid en de doelstellingen van de organisatie moeten in elkaars verlengde liggen en de strategie van de organisatie weerspiegelen. Het topmanagement stuurt het kwaliteitsmanagementsysteem aan door de noodzakelijke rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden aan te duiden. Items zoals het bevorderen van het bewustzijn over de procesaanpak, continu verbeteren en versterken van klantentevredenheid zijn belangrijke eisen. 06 Planning for the quality management system In de 2015-versie van de norm vormt Planning for the quality management system een aparte clausule, terwijl planning in de 2008-versie terug te vinden is als subclausule 5.4 Management responsibility. De focus ligt op risks and opportunities en de bijhorende acties om deze aan te pakken. Risicomanagement is een nieuw element. De invulling hiervan is nog open: organisaties zijn vrij om zelf een instrument te kiezen voor de uit te voeren risico-analyse. De acties hangen af van de impact die de risico s en opportuniteiten hebben op het leveren van conforme producten en diensten. Het begrip Preventieve actie valt weg. De organisatie dient kwaliteitsdoelstellingen te definiëren en een planning op te maken om deze te bereiken. 07 Support Hieronder zijn de ondersteunende processen opgenomen. Een typische, niet beperkende lijst: Middelen Infrastructuur Procesomgeving monitoring- en meetmiddelen hr kennis en competentie inkoop

9 9 bewustzijn over communicatie en gedocumenteerde informatie De invulling hiervan verschilt van organisatie tot organisatie. Opvallend is de introductie van de term gedocumenteerde informatie ( Documented information ). De organisatie moet voortaan geen gedocumenteerde procedures meer opstellen, maar mag op uiteenlopende manieren en via allerlei vormen bewijsmateriaal ( evidence ) voorleggen. In de norm zijn voorschriften opgenomen voor het maken, updaten, controleren en bijhouden van deze informatiebronnen. Ook het begrip Competence verdient een vermelding. Essentieel is dat organisaties een systeem hebben waarmee ze voor alle functies een competentie-, evaluatie- en goedkeuringsflow implementeren, documenteren en onderhouden. 08 Operation Hierin is het operationele aspect van de organisatie in detail beschreven. Er is een duidelijke relatie met Context of the organisation en Leadership. Volgende subclausules zijn opgenomen: Operational planning and control Determination of requirements for products and services Design and development of products and services Control of externally provided products and services Production and service provision Release of products and services Control of nonconforming process outputs, products and services De meeste eisen klinken bekend in de oren. Merk op dat de organisatie producten en diensten van externe bronnen moet beheersen. Een zeer belangrijk gedeelte is Design and development of products and services. Dit valt nu inderdaad onder Operation. De indeling is analoog met de 2008-versie, clausule 7.3. Bijgevolg zijn de elementen niet vreemd. Er zijn onder de verschillende subclausules een groot aantal subsubeisen opgenomen.

10 10 09 Performance evaluation Onder de subclausule Monitoring, measurement, analysis and evaluation vind je onder meer Customer satisfaction terug. Ook Internal audit is een subclausule. Opvallend is dat Management review nu onder 9 valt. Er zijn meer elementen die besproken dienen te worden in de Management Review, bijvoorbeeld: veranderingen in externe en interne kwesties die het kwaliteitsmanagementsysteem en de strategische richting ervan beïnvloeden, aangelegenheden van leveranciers en andere relevante betrokkenen, nieuwe opportuniteiten voor continu verbeteren, 10 Improvement De norm erkent dat veel vormen van verbetering mogelijk zijn: correctieve acties, stap voor stap verbeteren, continu verbeteren, innovatie, reorganisatie, etc. Er is een aparte subclausule voor Nonconformity and corrective action, en Continual improvement. De norm eist dat de organisatie instrumenten en methodes toepast om continu verbeteren te ondersteunen en de oorzaken van zwakke prestaties bloot te leggen. Transitieperiode Na publicatie van de nieuwe norm, in 2015, geldt voor organisaties een overgangsperiode om hen toe te laten hun systeem aan de nieuwe versie aan te passen. Tijdens de lopende auditcyclus zullen de auditoren zich in hun evaluatie van het kwaliteitsmanagementsysteem toeleggen op de verschillen tussen versie 2008 en Dat laat organisaties toe hun kwaliteitssysteem binnen een lopende of initiële cyclus of in het kader van een hercertificatie conform te maken met de nieuwe versie. SGS Belgium NV biedt verschillende diensten rond certificatie en organiseert opleidingen over de verschillende ISO-managementnormen. Meer informatie vind je op de website van SGS of kan je opvragen via of per naar

11 11 Klantenzorg blijft hoogste prioriteit Kwaliteit beheren is ervoor zorgen dat klantentevredenheid geen toeval is, maar het resultaat van een overdacht, gestructureerd proces. De internationale standaard ISO 9001 is op dat principe gebaseerd. Met zijn periodieke vernieuwingen wil ISO de lat inzake klantenzorg steeds hoger leggen. Hoe ondersteunen het risicodenken en andere nieuwe accenten in ISO 9001:2015 deze doelstelling? Beschouwen zakenrelaties en klanten ons als een betrouwbare leverancier? Elk kwaliteitsbedrijf die naam waardig stelt zich deze vraag, meent Guido Verrept, senior consultant bij Amelior. "Een van de voorwaarden is reproduceerbaarheid: je moet in staat zijn om de kwaliteit die je klant wenst, telkens weer te herhalen. Zeker in een business to businesscontext is die herhaalbaarheid een beproefde manier om vertrouwen te creëren. Dit streven blijft in de gereviseerde versie van ISO 9001 overeind, meer nog: de vernieuwingen geven het een duw in de rug. De risico-analyse, die centraal staat in de nieuwe versie van ISO 9001, helpt organisaties om na te gaan welke elementen de klantentevredenheid kunnen verstoren. Vervolgens komt het erop aan die risicofactoren preventief aan te pakken. Zo creëer je de meest gunstige situatie voor de klant en werk je op een bedachtzame, vooruitziende manier aan vertrouwen. Klantentevredenheid is een optelsom van verschillende factoren. De bijdrage die de risicoanalyse levert, is het vermijden van fouten, het minimaliseren van negatieve effecten en uiteindelijk het garanderen van de bedrijfscontinuïteit. Daarnaast stelt ISO dat risicomanagement een manier is om opportuniteiten te detecteren, wat klantentevredenheid een extra stimulans geeft. Nadenken over onverwachte situaties In het kader van risicomanagement is continuïteit creëren voor de klant cruciaal, meent ook bedrijfscoach Wim De Cleyn. De vraag is: kan je je engagement naar de klant in alle gevallen nakomen, ook indien zich onverwachte situaties voordoen? Wat als het moederbedrijf een deel van onze organisatie verkoopt aan een ander bedrijf? Wat als een leverancier plots niet meer kan of mag leveren?

12 12 Wat als de bank een onmogelijk imago krijgt en samenwerken niet meer wenselijk is? Wat als morgen een staking uitbreekt voor de deur? Wat als ons IT-systeem met al de klantengegevens uitvalt of gekraakt wordt? Wat als de bedrijfsleider met vakantie is en beslist in Spanje te blijven? Over dergelijke situaties en gevallen van heirkracht moet je intern overleg plegen en er afspraken over maken. Meer tijd voor de essentie De nieuwe versie van ISO 9001 vereist minder registraties en verplichte procedures en promoot een slanker kwaliteitssysteem. Ook dit gegeven kan een positieve invloed hebben op de klantentevredenheid in een organisatie, meent Guido Verrept. Als je in een minder strak administratief en vormelijk keurslijf zit, komt er meer tijd vrij om de essentie aan te pakken. De keerzijde van de medaille is dat het nieuwe systeem je minder houvast geeft en je hiervoor dus zelf de nodige stappen moet zetten. Eigenlijk verwacht de nieuwe ISO 9001 dat je in maturiteit groeit. Het vertrekpunt van de nieuwe standaard is een contextanalyse: wat is de essentie, de identiteit van mijn bedrijf, in welke markt beweeg ik mij, wat zijn de noden van de verschillende betrokken partijen? Die analyse bepaalt wat de aan te pakken risico s en centrale parameters in het kwaliteitssysteem zijn. Een deel van deze strategische oefening bestaat erin om de verschillende klantengroepen onder de loep te nemen, zegt Guido Verrept. Is je klantenbestand divers genoeg? Leg je niet te veel eieren in één mand? Is de klantendiversificatie niet te groot en nog in lijn met je aanbod? Kan je alle klantensegmenten tevreden maken en houden? Engagement van de top ISO 9001:2015 vraagt van de organisatietop een hogere betrokkenheid en aantoonbaar leiderschap, zowel ten opzichte van het kwaliteitsmanagementsysteem als wat noden en verwachtingen van de klant betreft. Paragraaf van ISO/DIS 9001:2015 stelt onder meer dat het topmanagement ervoor zorgt dat de klanteneisen gekend zijn, dat aan die eisen ook wordt voldaan, dat risico s en opportuniteiten die invloed hebben op de conformiteit van producten en diensten vastliggen en aandacht krijgen en dat de focus van de organisatie gericht blijft op het verhogen van klantgerichtheid. Door de top hier expliciet bij te betrekken, til je klantentevredenheid op het niveau dat het verdient, besluit Guido Verrept.

13 13 9 vragen over ISO en de nieuwe ISO Wat is ISO? ISO, International Organization for Standardization, is een internationale organisatie met hoofdzetel in Genève, Zwitserland. ISO is afgeleid van het Griekse isos, wat gelijk betekent. De organisatie bestaat sinds 1947 en publiceerde sindsdien meer dan normen. In 2013 namen aan het normalisatiewerk zo n honderdduizend experts deel, verspreid over technische werkgroepen. Meer kerncijfers over ISO uit 2013 vind je hier. ISO is een netwerk van nationale standaardisatie-organisaties, 164 in totaal, die elk in hun land ISO vertegenwoordigen. Personen en bedrijven kunnen geen lid worden van ISO. Het centraal secretariaat van ISO telt 138 medewerkers, afkomstig uit negentien landen. ISO staat niet in voor certificatie of conformiteitsbeoordelingen. Via deze link zie je welke landen lid zijn van ISO, om welk soort lidmaatschap het gaat, en aan hoeveel technische comités de leden deelnemen. Voor België is NBN full member, dat betekent dat NBN, via vertegenwoordiging in technische en beleidsvergaderingen, actief deelneemt aan het standaardisatiewerk. 2. Wat is een norm of standaard? Een norm is een afspraak over een product, dienst, proces of methode. Een norm is geen wet, maar een best practice die alle betrokkenen producenten, leveranciers en klanten vrijwillig toepassen. De afspraken worden vastgelegd in een document. Een erkende normalisatieinstelling, zoals in België het Bureau voor Normalisatie (NBN), keurt de norm goed. Normalisatie gebeurt niet alleen op nationaal niveau, maar ook in Europees en mondiaal verband. De erkende normalisatie-instelling waakt erover dat iedereen kan deelnemen aan de ontwikkeling van een norm en dat deze het resultaat is van een consensus tussen de betrokken partijen. Normen weerspiegelen goed vakmanschap in heel wat domeinen in de industrie, de dienstensector en de overheid. Ze vormen een essentieel onderdeel van de bedrijfswereld, de maatschappij en het dagelijks leven. BRON: NBN, Vokawijzer december 2013, NORMEN ALS ESSENTIEEL ELEMENT VOOR UW KMO ; NEN.

14 14 3. Wat is een managementnorm? ISO 9001 is een managementnorm. Managementnormen helpen organisaties met het beheren van hun activiteiten en organisatie in de brede zin van het woord. Dat is het geval voor normen voor kwaliteit, milieu of maatschappelijk verantwoord ondernemen. Andere managementnormen, bijvoorbeeld voor projectmanagement, outsourcing of facility management, beschrijven hoe je een specifieke activiteit best uitvoert. In 2012 zijn wereldwijd meer dan 1,1 miljoen ISO 9001-certificaten uitgereikt, een lichte stijging tegenover het jaar voordien. In hetzelfde jaar noteerde België uitgereikte ISO certificaten, tegenover in Een topjaar voor ons land was 2008, met een totaal aantal van ISO 9001-certificaten. Check hier de evolutie van het aantal ISO 9001-certificaten in België en andere landen 4. Dragen normen bij tot innovatie? Normen spelen een ondersteunende rol bij innovatie, als middel voor het vastleggen en verspreiden van kennis, onderzoeksresultaten en nieuwe technologieën. Ze laten bedrijven toe sneller en goedkoper te innoveren. Normalisatie slaat een brug tussen onderzoek, innovatie en de markt. Normen bieden heel wat voordelen, maar, zo luidt het, de kansen worden onvoldoende benut door gebrek aan informatie. In het najaar van 2014 organiseren de Europese normalisatie-instellingen CEN en CENELEC een seminarie om hieraan te verhelpen. Toonaangevende experts op het vlak van innovatie en normalisatie zijn aanwezig. Zij verduidelijken hoe normalisatie de innovatie-inspanningen in Europa kan vergemakkelijken en bevorderen. Het seminarie Standards, your innovation bridge vindt plaats op donderdag 30 oktober in Brussel. 5. Wie bereidt de nieuwe kwaliteitsmanagementnorm ISO 9001 voor? Werkgroep 24 van het subcomité SC 2 Quality Systems van ISO/TC 176 Quality Management en Quality Assurance coördineert de werkzaamheden rond de nieuwe standaard. De Britse standaardisatie-organisatie BSI voert het secretariaat. Op de home page van ISO/TC 176 SC2 vind je meer informatie over de revisie van ISO 9001 alsook ondersteunende documenten over de nieuwe standaard.

15 15 6. Hoe kwamen de krachtlijnen van de nieuwe ISO 9001 tot stand? In 2012 onderzocht ISO/TC 176 of het wenselijk was om ISO 9001:2008 te herzien en welke richting de revisie moest uitgaan. Dat gebeurde via een enquête die in elf talen beschikbaar was. ISO ontving antwoorden uit 122 landen. 64 percent van de respondenten was van mening dat verbeteringen wenselijk waren, tegenover 27 percent die de standaard liever onveranderd zag. Vijf percent vond ISO 9001 niet langer relevant. Van de zeven veranderopties die ISO voorlegde, haalde geen enkele meer dan 53 percent van de stemmen. Een van de opties was dat de standaard tot pakweg 2018 onveranderd bleef. Een andere hield in dat ISO 9001 ongewijzigd bleef, maar dat er daarnaast een upgrade kwam met hogere eisen aan het kwaliteitsmanagementsysteem. Nog een voorstel was om de ISO 9001-standaard te vervangen door drie groeinormen, met telkens strengere specificaties, of door een norm met een puntensysteem, gekoppeld aan de maturiteit van een organisatie. Het meest populaire voorstel was een algemene revisie, met vernieuwde eisen geldig voor alle organisaties. Het minst in trek was de splitsing met aparte upgrade. De voorstellen voor het integeren in ISO 9001 van de factoren resource management, voice of the customer, performantie- en tevredenheidsmetingen, kennis- en risicomanagement en zelfevaluatie vielen bij minstens 70 percent van de respondenten in de smaak. 7. In welk stadium bevindt de herziening van ISO 9001 zich momenteel? De huidige versie van de nieuwe standaard is de DIS-versie, Draft International Standard. Dat houdt in dat de standaard zich momenteel in de fase van publieke consultatie (Enquiry Stage) bevindt, de vierde stap in een reeks van zes. Drie stadia, Proposal, Preparatory en Committee Stages, zijn achter de rug. Approval en Publication volgen nog. Als een standaard zich in de Enquiry Stage bevindt, betekent dit dat de bevoegde technische commissie de DIS-versie heeft ingediend bij het algemeen secretariaat van ISO. Na verspreiding van de tekst in de deelnemende landen krijgen deze, via hun nationale normalisatie-instituut, vijf maanden tijd om te stemmen en feedback te geven.

16 16 De stemperiode voor ISO/DIS 9001:2015 loopt van 7 juli tot 7 oktober Dat is korter dan normaal, een DIS2 is dan ook te verwachten, meent Johan De Vocht, voorzitter van het Belgische spiegelcomité van TC 176. De DIS is goedgekeurd als twee derde van de nationale leden een positieve stem uitbrengt en niet meer dan één vierde van alle stemmen negatief is. Indien de leden de DIS goedkeuren, wordt de norm klaargemaakt voor publicatie onder de vorm van een FDIS-versie (Final Draft International Standard). In de laatste ronde van de stemming moeten minimaal 75 percent van de deelnemende landen positief stemmen om de norm als International Standard te publiceren. In deze tabel vind je een overzicht van de verschillende stadia waarin een standaard zich kan bevinden. ISO/DIS 9000 (die de kwaliteitsmanagementprincipes omvat) en ISO/DIS 9001 bevinden zich momenteel (juni 2014) in stadium 40:00. Eens de DIS verspreid is, verspringt de status naar Wat is de High Level Structure in de nieuwe ISO 9001? ISO wil dat alle normen voor managementsystemen (zoals kwaliteit, milieu en veiligheid) op elkaar worden afgestemd, met waar mogelijk dezelfde hoofdstuktitels, volgorde van hoofdstukken, definities en gebruik van identieke formuleringen. Deze wens tot uniformiteit tussen de normen voor managementsystemen heeft geleid tot de uitgave van de ISO-richtlijn Annex SL (voorheen Guide 83 ). De nieuwe indeling verandert niets aan de vereisten in de normen, maar helpt wel om het taalgebruik en de gehanteerde managementbenaderingen beter op elkaar af te stemmen. Annex SL heeft hierbij de aanbevelingen van de gemeenschappelijke technische coördinatiegroep (Joint Technical Coordination Group JTCG) overgenomen. De nieuwe structuur zorgt voor een eenvoudige integratie wanneer de gebruiker managementnormen wenst te combineren in één systeem. (bron: certiked.nl) 9. Heb ik zelf inspraak in het tot stand komen van een norm als de nieuwe ISO 9001? Wie deelneemt aan de normalisatiewerkzaamheden beslist mee over de inhoud van de normen en richtlijnen en is als eerste geïnformeerd over nieuwe initiatieven. Alle belanghebbenden, of het nu gaat om producenten, ondernemers, dienstverleners, gebruikers, overheden, consumenten- of onderzoeksorganisaties, kunnen via hun nationaal normalisatie-instituut hun stem laten horen.

17 17 Voor wat betreft ISO 9001 kan je deelnemen aan de internationale normalisatiewerkzaamheden door lid-expert te worden van het Belgische NBN-spiegelcomité van ISO/TC176, waarvan Certibel sinds kort de sectoroperator is. Je kunt dan mee stemmen en je krijgt toegang tot de ontwerpversies van de normen uit de ISO 9000-familie. Lid worden kan door een te sturen aan Certibel op Certibel is de koepelorganisatie van de certificatiebureaus. Het introductietarief voor het lidmaatschap 2014 bedraagt 200.

18 18 De nieuwe ISO in de praktijk Vuistregels voor een doelgericht en efficiënt procesbeheer Sinds versie 2000 is de procesbenadering aanwezig in de kwaliteitsmanagementstandaard ISO 9001, maar bedrijven houden er niet altijd even consequent rekening mee. In de nieuwe ISO 9001:2015 is er geen ontkomen meer aan. Met een expliciete, duidelijke beschrijving van de vereisten inzake procesbeheer haalt de nieuwe standaard de procesbenadering helemaal uit de schaduw. Werken met processen is en blijft een moeilijke horde. Kwinta vroeg aan verschillende specialisten tips om op een mensgerichte, innovatieve manier een procesgedreven organisatie op de sporen te zetten. 1/ Doorgrond de betekenis van een proces Een proces is een verzameling van onderling samenhangende activiteiten of handelingen die invoer (input) omzetten in uitvoer (output). Een proces is gericht op het doelbewust tot stand komen van een product of dienst voor een interne of externe klant. Elke stap of activiteit is belangrijk en voegt een stukje waarde toe. Processen kan je volgen van begin tot eind. Alle deelnemers aan een proces handelen met het einddoel voor ogen. De procesdoelstellingen horen gericht te zijn op de verwachtingen van en overeenkomsten met de klant. Tip: Een proces stopt meestal niet aan de afdelingsgrenzen, het overschrijdt organisatorische, functionele afdelingen. 2/ Een proces is geen procedure ISO 9001 vraagt dat je je processen definieert, beschrijft, analyseert, meet en verbetert. Nogal wat bedrijven beschrijven hun processen op een theoretische manier, terwijl een proces net iets heel praktisch is. Processen beschrijven houdt in dat je de stroom van werkzaamheden, de dagelijkse routine als het ware, in kaart brengt. Een procesbeschrijving is een

19 19 overzichtsvoorstelling van gebundelde activiteitengroepen die elkaar aanvullen en opvolgen in een groter geheel. Veel bedrijven verwarren processen met procedures. Een procedure is een werkwijze, een methode. Procedures leggen vast hoe er wordt gewerkt. Bedrijven met twintig procedures hebben niet noodzakelijk twintig processen. Zo is ontwerp en ontwikkeling één proces, terwijl het meerdere procedures kan omvatten, bijvoorbeeld voor planning, specificatie, verificatie, validatie en vrijgave. Tip: Zorg in je organisatie voor een goed inzicht in de processen. Hoe groter dat inzicht, hoe gemakkelijker het is om de routine aan te passen met het oog op een betere werking en een hogere klantentevredenheid. 3/ Kies de juiste KPI s en kies er niet te veel KPI s (kritieke prestatie-indicatoren) meten of het proces goed verloopt en of je de doelstellingen van het proces haalt. Fungeren je KPI s als een organisatiekompas? Vertellen de meetpunten je wanneer het tijd is om bij te sturen, zodat je geen fouten maakt? Dan is de kans groot dat je de juiste indicatoren te pakken hebt. Het is beter een klein aantal betrouwbare meetpunten te definiëren dan een lange reeks nietszeggende indicatoren die enkel uit de schuif komen als het tijd is om te rapporteren. De indicatoren moeten leven en medewerkers moeten ze als nuttig voor hun job ervaren. Dat betekent dat de doelstellingen op de eerste plaats haalbaar moeten zijn en dat je medewerkers inzicht geeft in hoe ze het streefdoel op een behapbare manier kunnen bereiken. Tip: Maak het resultaat van je meting permanent zichtbaar voor allen die bij het proces betrokken zijn. 4/ Vermijd suboptimalisatie Indicatoren zijn er niet om mensen op af te rekenen, wel om tijdig een proces bij te sturen. Toch zien werknemers metingen vaak als een vorm van controle, een bedreiging. Een proceseigenaar die zorgt voor beheer en verbetering van het proces wordt niet zelden beoordeeld op de resultaten van het proces waarvoor hij of zij verantwoordelijk is. Dat leidt niet alleen tot het kiezen van de verkeerde indicatoren veilige in plaats van relevante het zorgt tevens voor suboptimalisatie: de resultaten van het eigen proces worden belangrijker geacht dan die van het bedrijf in zijn geheel. Met de medewerkers goed communiceren over de bedoeling van indicatoren is onontbeerlijk.

20 20 Tip: Laat je medewerkers meedenken over een manier om een KPI op te volgen zonder al te veel bijkomend werk. Richt je op het behalen van teamdoelstellingen in plaats van individuele doelen 5/ Heb geduld Goede indicatoren zijn vaak niet eenduidig meetbaar. Je kunt ze niet simpelweg langs een meetlat leggen. Soms is het lang zoeken om de juiste indicator te vinden voor een gegeven dat je wil meten. Dat geduld hebben organisaties dikwijls niet. Ze trekken voorbarige conclusies op basis van verkeerd of te snel gekozen indicatoren. Tip: Gun jezelf de tijd om een werkbare set van indicatoren op te bouwen en er verantwoord mee om te gaan. 6/ Formuleer je meetpunten positief Metingen hoeven geen negatieve weerklank te hebben. Als je de indicatoren positief formuleert, creëer je goesting. Mogelijkheden te over: druk criteria uit in procent succesgraad in plaats van faalgraad; geef het aantal opgeloste problemen aan in plaats van het aantal non-conformiteiten in een proces; kwantificeer de verbetering van kwaliteit of werkcondities in een proces, bereikt door een verbeteractie; meet hoeveel keer de medewerkers het probleem van een collega helpen oplossen. Tip: Praat over optimaliseren in plaats van besparen. Optimaliseren houdt de focus op de toekomst, op wat je wil bereiken. Where the focus goes, the energy flows. 7/ Leg verbanden met andere processen Processen staan niet op zich, ze zijn vaak met elkaar verweven. De output van het ene proces vormt de input voor een ander. Het verdient aanbeveling om de meetpunten van een proces zo te bepalen dat de resultaten beter worden naarmate andere processen erop vooruitgaan. Dat verhoogt de interesse bij medewerkers om te werken aan de overkoepelende organisatiedoelstellingen. Je kunt bijvoorbeeld het succes van een verkoopproces koppelen aan het beperken van het aantal klantenklachten. Zo wek je bij verkopers interesse voor product-, productie- en leveringskwaliteit. Tip: Moedig je medewerkers aan om zoveel mogelijk over het muurtje van de eigen afdeling en het eigen proces te kijken. 8/ Hou rekening met het volatiele en modulaire karakter van processen

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen!

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen! De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM- alleen! Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Wat kunt u verwachten? Ontwikkelingen systeemnormen Plug-in

Nadere informatie

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt ISO9001:2015, in vogelvlucht Door Tjarko Vrugt 18-11-2015 - Qemc - Tjarko Vrugt Bron: NEN - Delft 2 DE NIEUWE NEN EN ISO 9001 : 2015 Deze presentatie beperkt zich tot de essentie Sktb besteed in 2016

Nadere informatie

Quality Management System. Risk ISO9001. Info Sessie

Quality Management System. Risk ISO9001. Info Sessie Quality Management System Improvement KWINTA PDCA ISO9001 Quality Plan Leadership Guido Verrept Risk 2015 Info Sessie Ivo Demeulenaere Context Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar

Nadere informatie

Van VCA naar OHSAS 18001:2007 naar ISO/CD 45001.2

Van VCA naar OHSAS 18001:2007 naar ISO/CD 45001.2 Van VCA naar OHSAS 18001:2007 naar ISO/CD 45001.2 Jacques Schouwenaars 13 oktober 2015 Onderwerpen Verschillen VCA en OHSAS 18001? ISO/CD 45001.2 Aandachtsgebieden tijdens certificatieaudits Voordelen

Nadere informatie

Wel of niet certificatie? K. de Jongh

Wel of niet certificatie? K. de Jongh K. de Jongh Tijdsduur: 30 minuten Certificatie; ondermeer status 2015 versies De nieuwe norm; HLS en 2015 versies Voorbeelden uit de praktijk HLS en 2015 versies in de praktijk Conclusies? 9-3-2015 2 Certificatie:

Nadere informatie

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015 NTA 8620 versus ISO-systemen Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M: 06 50 21 34 27 mareille.konijn@rhdhv.com

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V.

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V. Ze hebben weer wat nieuws bedacht! 16-04-2003 Quality B.V. 1 Reden van verandering Oude norm was onvoldoende KLANT- & PRESTATIEGERICHT! 16-04-2003 Quality B.V. 2 1 Reden van verandering a. ISO normen iedere

Nadere informatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie 1 Wat kunt u verwachten? De nieuwe aanpak van ISO normen voor managementsystemen Eerste ervaringen bij herziening ISO 14001 en ISO 9001 Betekenis

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: evolutie of revolutie?

De nieuwe ISO-normen: evolutie of revolutie? De nieuwe ISO-normen: evolutie of revolutie? Een goede voorbereiding is het halve werk Wordt de overgang van ISO 9001:2008 naar ISO 9001:2015 voor u een evolutie of een revolutie? In 2000 hadden de wijzigingen

Nadere informatie

Managementsysteemnormen klaar voor uitdagingen in de 21 ste eeuw Nieuwe structuur en inhoud voor ISO-managementsysteemnormen

Managementsysteemnormen klaar voor uitdagingen in de 21 ste eeuw Nieuwe structuur en inhoud voor ISO-managementsysteemnormen Managementsysteemnormen klaar voor uitdagingen in de 21 ste eeuw Nieuwe structuur en inhoud voor ISO-managementsysteemnormen Wijzigingen in de belangrijkste ISO-normen voor managementsystemen, ISO 9001

Nadere informatie

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen Dick Hortensius NEN Milieu&maatschappij Herziening NTA 8620 1 Inhoud Aanleiding en aanpak herziening NTA Belangrijkste aandachtspunten Afstemming

Nadere informatie

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015 De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620 Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep NTA8620 Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M:

Nadere informatie

ISO 9001 en de veranderende rol van de kwaliteitsmanager

ISO 9001 en de veranderende rol van de kwaliteitsmanager ISO 9001 en de veranderende rol van de kwaliteitsmanager De contouren van de nieuwe norm voor kwaliteitsmanagement ISO 9001:2015 worden steeds duidelijker. Niet alleen zijn de structuurwijzigingen zichtbaar

Nadere informatie

BUSINESS CONTINUITEIT

BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Tine Bernaerts, Consultant risk management, Amelior Business Continuity Management volgens ISO 22301: Societal Security Business Continuity Management

Nadere informatie

Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013

Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013 Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013 Aart Bitter Haarlem, 18 maart 2014 Kwaliteitskring Noord-Holland www.information-security-governance.com Agenda 13:45-14:15 - Informatiebeveiliging Introductie

Nadere informatie

Informatiebeveiliging, noodzakelijk kwaad of nuttig? www.dnvba.nl/informatiebeveiliging. DNV Business Assurance. All rights reserved.

Informatiebeveiliging, noodzakelijk kwaad of nuttig? www.dnvba.nl/informatiebeveiliging. DNV Business Assurance. All rights reserved. 1 Informatiebeveiliging, noodzakelijk kwaad of nuttig? Mike W. Wetters, Lead Auditor DNV Albertho Bolenius, Security Officer GGzE Informatiebeveiliging. Noodzakelijk kwaad of nuttig? 3 Wat is informatiebeveiliging?

Nadere informatie

Ontwikkelingen VCA en OHSAS

Ontwikkelingen VCA en OHSAS Ontwikkelingen VCA en OHSAS Jacques Schouwenaars 13 oktober 2015 M.b.t. VCA Zicht op nieuwe norm? Welke partijen zijn erbij betrokken? Huidige status? Betrokken partijen SSVV CCvD-VCA VOC RvA Historisch

Nadere informatie

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding Proces cultuur De klant komt eerst Zorg dat je altijd waarde toevoegt Moedig eigen initiatief aan Geef medewerkers ruimte Moedig teamwerk aan Beloon team prestaties Werk

Nadere informatie

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Ingrid Ort Inhoud Nieuwe normen; HLS Structuur; Stakeholder analyse; Zelf aan de gang. Normontwikkelingstraject Duurzaam vertrouwd 2011 2012 2013 2014 2015 ISO 9001

Nadere informatie

18 november 2013 Jo De Landtsheer Senior Consultant

18 november 2013 Jo De Landtsheer Senior Consultant 18 november 2013 Jo De Landtsheer Senior Consultant Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, digitale kopie, scan of op welke wijze dan ook

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

CERTIFICERING & TRAINING NIEUWE ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 SAFER, SMARTER, GREENER

CERTIFICERING & TRAINING NIEUWE ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 SAFER, SMARTER, GREENER CERTIFICERING & TRAINING NIEUWE ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 SAFER, SMARTER, GREENER DNV GL dichtbij de bron van ISO 9001:2015 NIEUWE ISO 9001 23 september 2015 werd de nieuwste editie van ISO 9001

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek procedure interne audit nummer : ORG-00050 blz 1 van 3 eerste uitgiftedatum : 14.01.2000 datum herziening : 05.07.2007 verantwoordelijke : W. Renders uitgegeven door : apotheek

Nadere informatie

VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ)

VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ) VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ) Binnen onze vzw Jeugdzorg Sint-Vincentius zien we kwaliteit als een dynamisch en evolutief gegeven (cfr. Prose-model). Wij willen in eerste instantie een kwaliteitsvolle

Nadere informatie

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant Welkom INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN Leen Scheers Senior consultant GEGEVEN bedrijven wensen verschillende managementsystemen met certificaten meerdere invalshoeken (KVM), zowel op managementniveau

Nadere informatie

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg.

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg. ISO 9001 voor de zorg: een bewuste keuze ir.drs. A. van der Star MSHE Normcommissie ISO 9001 Zorg NEN 1 februari 2011 Bijdragen: H. Dekker: Certificatie in de Zorg Onderwerpen Perspectief van kwaliteit

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten.

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten. Balanced Scorecard & EFQM 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004 Voor vandaag! Grondslagen van Balanced Scorecard Aan de hand van het 4x4 model! Het EFQM model in vogelvlucht De 3 facetten! De LAT-relatie

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 mieke.roelens@ctg.com +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

Business Continuity Management

Business Continuity Management Business Continuity Management Aart Bitter - 14 januari 2014 SAFER, SMARTER, GREENER Praktijk case Wij zijn als bierbrouwerij voorgedragen om onze producten te leveren aan het Holland House tijdens het

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

VOICE OF THE CUSTOMER

VOICE OF THE CUSTOMER 4/20/ E-BOOK VOICE OF THE CUSTOMER Gratis e-book leansixsigmatools.nl Introductie Bij Six Sigma staat het denken vanuit de behoeften van de klant centraal. Juist de vertaling van de stem(men) van de klant(en)

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt Duurzame integratieve kwaliteitszorg Andre Vyt Kernaspecten Hoe integreren we alle relevante aspecten in ons kwaliteitsbeleid? Hoe integreren we het kwaliteitsbeleid in onze dagelijkse werking? Wat zijn

Nadere informatie

ISO 9001:2000 en EFQM bij AOSO Marc Gernaey

ISO 9001:2000 en EFQM bij AOSO Marc Gernaey INFOSHOP ISO 9001:2000 en EFQM bij AOSO Marc Gernaey 1 Doelstelling Implementatie van ISO 9001:2000 bij een overheidsadministratie ISO 9001 en AOSO Doelstelling van AOSO Filosofie en uitgangspunten van

Nadere informatie

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Versie 2012 Inleiding 201 Nederlands Normalisatie Instituut. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

De wijzigingen in de ISO 9001: 2015

De wijzigingen in de ISO 9001: 2015 BUSINESS ASSURANCE De wijzigingen in de ISO 9001: 2015 Jacques van Unnik 1 SAFER, SMARTER, GREENER Wijzigingen in de ISO 9001 norm Waarom wordt de norm gewijzigd? De structuur van de nieuwe norm Definities

Nadere informatie

Introductie OHSAS 18001

Introductie OHSAS 18001 Introductie OHSAS 18001 OHSAS 18001 -in het kort OHSAS 18001 is een norm voor een managementsysteem die de veiligheid en gezondheid in en rondom de organisatie waarborgt. OHSAS staat voor Occupational

Nadere informatie

Introductie LRQA 2003

Introductie LRQA 2003 ! Introductie ! Lloyd s Register Quality Assurance(LRQA) " Onderdeel van de Lloyd s Register group " Wereldwijd marktleider in certificatie " + 1 300 assessors " + 33 000 certificaten " Geaccrediteerd

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Balanced Scorecard fvv Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Het CAF Model FACTOREN RESULTATEN 1. Leiderschap 3. Human Resources Management 2. Strategie & Planning

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Vinçotte systeemcertificatie

Vinçotte systeemcertificatie Vinçotte systeemcertificatie kan u de wereld tonen wat u waard bent? Certificatie voor uw reputatie. YOUR REPUTATION IS MINE. Met een certificatie kan u door Vinçotte uw kunnen en kennen bevestigd zien.

Nadere informatie

Overzicht van wijzigingen van de Keurmerkreglementen. per 1-1-2008 (versie 29-11-2007, na goedkeuring CCvD-KT)

Overzicht van wijzigingen van de Keurmerkreglementen. per 1-1-2008 (versie 29-11-2007, na goedkeuring CCvD-KT) Overzicht van wijzigingen van de Keurmerkreglementen per 1-1-2008 (versie 29-11-2007, na goedkeuring CCvD-KT) Inleiding: In het kader van het voortschrijdend inzicht en de nieuwe ontwikkelingen worden

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz Group Director, QHSE 11 September 2014. ABOUT US FTS Hofftrans Oil transportation

Nadere informatie

Grip op uw bedrijfscontinuïteit

Grip op uw bedrijfscontinuïteit Grip op uw bedrijfscontinuïteit Hoe omgaan met risico s 1 Grip op uw bedrijfsdoelstellingen: risicomanagement Ondernemen is risico s nemen. Maar bedrijfsrisico s mogen ondernemen niet in de weg staan.

Nadere informatie

Service van begin tot eind. De kwaliteit en service van Business Volume Service (BVS)

Service van begin tot eind. De kwaliteit en service van Business Volume Service (BVS) Service van begin tot eind De kwaliteit en service van Business Volume Service (BVS) INHOUD 1 VOORWOORD 2 MISSIE BVS 3 KWALITEITSBELEID 4 ORGANISATIESTRUCTUUR 5 HET KWALITEITSSYSTEEM 5.1 NORMEN 5.2 ELEMENTEN

Nadere informatie

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS 26 november 2014 Aart Bitter@ISGcom.nl www.information-security-governance.com Disaster Recovery Plan 2 The Bitter Brew Case To Brew or not to Brew, That s

Nadere informatie

4-11-2013. pagina x van y 1. Onderwerp. Qubic Solutions. Ansur gebruikersdag 2013 30 oktober 2013. Vision meets Precision. Vision meets Precision

4-11-2013. pagina x van y 1. Onderwerp. Qubic Solutions. Ansur gebruikersdag 2013 30 oktober 2013. Vision meets Precision. Vision meets Precision Ansur gebruikersdag 2013 30 oktober 2013 1 Onderwerp Kwaliteitsborging Medische Technologie met Qbus en Ansur door: Hans Schop 2 Qubic Solutions Oplossingen in procesbeheer Qubic Solutions ontwikkelt vanuit

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam Logo organisatie EFQM Excellence Recognised for Excellence Organisatie naam Verantwoordelijke (België) 2004 EFQM Het is de bedoeling van EFQM om het algemene gebruik van dit materiaal binnen bedrijven

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Leidinggevend A4 December 2009 LEIDINGGEVEND A4 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Leidinggevend

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Energie Kwailteitsmanagement systeem

Energie Kwailteitsmanagement systeem Energie Kwailteitsmanagement systeem (4.A.2) Colofon: Opgesteld : drs. M.J.C.H. de Ruijter paraaf: Gecontroleerd : W. van Houten paraaf: Vrijgegeven : W. van Houten paraaf: Datum : 1 april 2012 Energie

Nadere informatie

Hoe creëert u vooruitgang?

Hoe creëert u vooruitgang? Hoe creëert u vooruitgang? advies & interim training & coaching opleiding & loopbaan assessments Erkende kwaliteit Advance Groep maakt zich sinds haar oprichting sterk voor de kwaliteit van haar consultants,

Nadere informatie

OTV- SENIORPLAZA. OTV en SENIORPLAZA zijn onafhankelijke, middelgrote organisaties met een 700- tal medewerkers.

OTV- SENIORPLAZA. OTV en SENIORPLAZA zijn onafhankelijke, middelgrote organisaties met een 700- tal medewerkers. OTV- SENIORPLAZA OTV en SENIORPLAZA zijn onafhankelijke, middelgrote organisaties met een 700- tal medewerkers. Als partners staan wij in voor een totaalaanbod op het vlak van wonen, zorg en service. De

Nadere informatie

Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk!

Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk! Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk! Gaat de volgende versie van ISO 9001 echt iets anders betekenen voor haar gebruikers dan de huidige 2008 versie? Komt er nu een

Nadere informatie

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides 1 Governance principes De ondernemers hebben hun bedrijf nog niet in een vennootschapsstructuur ondergebracht. De ondernemers activeren een raad van

Nadere informatie

ISO 9001 certificatie in de praktijk

ISO 9001 certificatie in de praktijk 1 1 ISO 9001 certificatie in de praktijk Ruud H.J. de Jong Atos Origin Technical Automation 16 april 2003 2 Even voorstellen 2 Ruud H.J. de Jong Hilversum 46 jaar, getrouwd, een dochter van 10 jaar Theoretische

Nadere informatie

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem In dit artikel wordt de logica van de ISA s besproken in relatie met het interne controlesysteem. Hieronder worden de componenten van het interne

Nadere informatie

Belangrijke wijzigingen HKZ-normen

Belangrijke wijzigingen HKZ-normen Belangrijke wijzigingen HKZ-normen door wijzigingen in ISO 9001:2015 Belangrijke wijzigingen HKZ-normen Op 15 september 2015 is de nieuwe ISO 9001:2015 gepubliceerd. Een groot aantal HKZ-normen is ISO-compatibel.

Nadere informatie

SEE INFORMATION DIFFERENTLY ARCHIEF- EN INFORMATIEBEHEER: EEN GOED BEGIN IS HET HALVE WERK BASISKENNIS OVER RETENTIESCHEMA'S

SEE INFORMATION DIFFERENTLY ARCHIEF- EN INFORMATIEBEHEER: EEN GOED BEGIN IS HET HALVE WERK BASISKENNIS OVER RETENTIESCHEMA'S SEE INFORMATION DIFFERENTLY ARCHIEF- EN INFORMATIEBEHEER: EEN GOED BEGIN IS HET HALVE WERK BASISKENNIS OVER RETENTIESCHEMA'S INLEIDING DEZE SNELGIDS HELPT U BIJ HET PLANNEN, MAKEN EN BEHEREN VAN RETENTIESCHEMA'S

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

KAM-management 5. ISO 9001 voor het MKB. Normalisatie: de wereld op één lijn

KAM-management 5. ISO 9001 voor het MKB. Normalisatie: de wereld op één lijn PRAKTIJKGIDS KAM-management 5 NPR 9006:2008 ISO 9001 voor het MKB Normalisatie: de wereld op één lijn ISO 9001 voor het MKB NPR 9006:2008 ISO 9001 voor het MKB Nederlands Normalisatie-instituut, Delft,

Nadere informatie

The future of Quality

The future of Quality The future of Quality Organisatieontwikkeling & Strategisch Q-beleid gaan hand in hand Abdon Moens IT Services - Infrastructure - Software op maat - Standaard software HR Services - W&S - HR management

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien (op 17 juni 2008 in de Commissie goedgekeurd) 1. Inleiding

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy VO norm Stichting VO Aantoonbaar Door Gerben Bekooy Inhoud presentatie 1. aanleiding 2. doel 3. toelichting 4. relatie met andere VO initiatieven 5. status van de norm 6. vragen Door Gerben Bekooy Aanleiding

Nadere informatie

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Doel: Zicht op: Begrippen en Definities Hoe in de eigen organisatie CM te bepalen Hoe: Stappenplan CM voor contracten

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren!

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! (de mens in het proces) Ronald Vendel Business Development manager Ruim 20 jaar ervaring Gestart in 1990 Software specialisme: Procesmanagement (BPM)

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

Toelichting bij onze werkwijze

Toelichting bij onze werkwijze Toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk Referentie: IDH_20120713_HDP_V2.0 Datum: 23 juli 2015 COLOFON TITEL Een toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk UITGEVER GMI group N.V. De Pintelaan

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

de Belangrijkste Tekening ter Wereld

de Belangrijkste Tekening ter Wereld de Belangrijkste Tekening ter Wereld Karl Mor+er Crea+ef Expert ThinkBuzan Licensed Instructor Accredited Gebaseerd op : The Most Important Graph in the World Tony Buzan # de Belangrijkste Tekening ter

Nadere informatie

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager CO 2 managementplan Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants Versie: 1.0 Datum: xx-xx-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Authorisatiedatum: Naam:.. Inhoud 1 Inleiding...

Nadere informatie

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Opdracht Inleiding Inleiding ISO als KMS 2 kanten HARDE KANT - Meten - Monitoring - Analyse - Evaluatie -. ZACHTE KANT

Nadere informatie

ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224

ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224 ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224 ISO 9001:2008 Moeder alle kwaliteitsnormen. Internationaal erkende kwaliteitsnorm. Prima basis als kwaliteitsnorm. Algemeen erkend, bekend en meerwaarde bewezen. Norm

Nadere informatie

Bedrijfscontinuïteitsmanagement en crisiscommunicatie Kadering

Bedrijfscontinuïteitsmanagement en crisiscommunicatie Kadering Bedrijfscontinuïteitsmanagement en crisiscommunicatie Kadering Carolina Stevens Departement Bestuurszaken Seminarie crisis- en reputatiemanagement Consciencegebouw 6 oktober 2009 Inhoud 1. Wat is bedrijfscontinuïteitsmanagement?

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie