Presentatie voor De Brabantse Wijnbouwers October 2012 door Geert Jespers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Presentatie voor De Brabantse Wijnbouwers October 2012 door Geert Jespers"

Transcriptie

1 HOUTOPVOEDING 1

2 Presentatie voor De Brabantse Wijnbouwers October 2012 door Geert Jespers 2

3 Overzicht van de presentatie 1. Geschiedenis van het vat: functie, voordelen 2. De eik: soorten 3. Eikenhout: algemene samenstelling, vaste/vluchtige stoffen 4. Het branden 5. Bijkomende bestanddelen door het branden 6. Invloed van de graad van branden 7. De houtkeuze 8. Van eik tot vat 9. Effect van de fust op de wijn 10. Gebruik en onderhoud: reinigen & ontsmetten 11. Het kuipen 12. Alternatieven voor eiken vaten 13. Veiligheid en gezondheid 3

4 1. Geschiedenis: functie van houten vaten Opslaan + vervoer: - oudheid: amfora s, aardewerken vaten (Babylon, Egypte, Grieken, Romeinen...) -2 eeuw: Romeinen gingen houten vaten gebruiken (geleend van de Germanen) -vanaf +/ begint men op fles te bottelen (betere flessenkwaliteit = breuk vaster = vervoerbaar) Van transport tot kwaliteitsfunctie: -einde 19 eeuw: kwaliteitsverbetering van wijn door houtlagering wordt erkend Inhoud: tonnenmaat = 900 L demi muid = 600 L barrique (Bordeaux) 225 L pièce (Bourgogne) 228 L 4

5 Voordelen van bewaring op hout Kwaliteitsfunctie: kwaliteitsverbetering -sensorisch: geur + smaak (aroma) bijzondere chemische samenstelling (vooral ná toasten) lichte doorlaatbaarheid voor lucht(zuurstof) oorspronkelijk: acacia, es, kers, kastanje, beuk, eik later: enkel eikenhout geeft de grootste kwaliteitsverbetering ander hout geeft minder goede bittertonen, ander hout geeft minder interessant aroma (géén vanille ) Andere voordelen van hout: -gemakkelijk te vervoeren (licht + sterk) -ontvankelijk voor krombuigen -geeft voldoende thermische isolatie -is merkwaardig waterdicht 5

6 Amfora s Zwaar en breekbaar 6

7 17 eeuwse wijnflessen Zwaar, materiaalfouten en breekbaar 7

8 19 eeuwse wijnflessen Lichter, sterker en transporteerbaar 8

9 2. De eik ALGEMEEN: Bomengeslacht QUERCUS (Latijns = eik) uit de napjesdragers familie (Fagaceae) waartoe ook de beuk behoort. -aantal soorten: ca voorkomen: op het N. halfrond, tot in de tropen in Europa komen vooral volgende drie soorten voor: zomereik (Quercus robur = Quercus peduncolata) wintereik (Quercus petraea = Quercus sessilis) Amerikaanse witte eik (Quercus alba) Veel soorten van het geslacht eik worden algemeen als sierboom of heester aangeplant (bvb. scharlakeneik). De meeste tropisch-aziatische eiken worden thans meestal als afzonderlijke geslachten beschouwd. 9

10 2. De eik SPECIFIEK: De zomereik en wintereik: -lange rechte ronde stam (ø tot 100 cm) -redelijk gesloten kroon -tot 40 m hoog à 400 j oud De Amerikaanse witte eik: - meestal korte, rechte spiraalvormige stam (ø tot 90 cm) -brede koepelvormige kroon -kunnen tot 35 m hoog worden 10

11 soorten in detail Zomereik -samen met de Amerikaanse eik het meest voorkomend kort gesteeld blad + lobje onderaan het blad eikels op hele lange steeltjes (gesteelde eikels) Wintereik -vrij tot erg zeldzaam lang gesteeld blad + géén lobje onderaan het blad eikels dicht op de tak (ongesteelde eikels) 11

12 Amerikaanse (witte) eik spits gelobde bladeren stam is vrij glad, kurketrekker vorm, vaak horizontale gegroefde ringen/strepen Scharlakeneik (Quercus Cocceinea), Moeraseik (Quercus Palustris) zeer spits gelobde bladeren enkel in parken (zaait zich niet uit) onderling bijna niet te onderscheiden 12

13 zomereik 13

14 wintereik 14

15 Amerikaanse eik 15

16 steeneik 16

17 scharlakeneik 17

18 3. Algemene samenstelling van eikenhout 42 % cellulose: polysacharide van het monosacharide β-d-glucose (hexosen) bvb. katoen (watten) 26 % lignine: meest voorkomende natuurlijke polymeer zorgt samen met cellulose voor de sterkte van hout * 22 % hemi-cellulose (houtsuiker): -verzamelnaam voor aanverwante koolhydraten uit planten, polysacharide van de monosachariden pentosen & hexosen -vormt samen met cellulose de celwand van plantencellen 10 % extraheerbare stoffen: tannines, aromaten, lipiden, lactonen, koolwaterstoffen 18

19 Tannines Wat? Een verzamelnaam voor bepaalde chemische verbindingen (polyfenolen). We kunnen ze indelen in 2 groepen: 1. Niet hydrolyseerbare* tannines: -binden eiwitten op een onomkeerbare manier (anti nutritief) o.a. proanthocyanen (polymeren van catechinen) 2. Hydroliseerbare tannines: -binden eiwitten op een omkeerbare wijze (nutritief) o.a. ellagitannines, polymeren van galluszuur voorkomend in eikenhout + lossen op in de wijn: 1 ze kunnen de wijn-tannines verzachten door: polymerisatie met deze wijn-tannines d.m.v. aangevoerde zuurstof een zelf gekatalyseerde oxidatie aan te gaan met deze wijn-tannines dus ook zonder externe zuurstoftoevoer (conventionele rijping) 2 ze kunnen bindingen aangaan met anthocyanen (kleurstoffen uit wijn) en hierdoor kleur stabiliserend werken 19

20 Eikenhout : vaste & vluchtige bestanddelen Vaste bestanddelen: - phenolen: ± 120 verschillende mono en polymeren van notenzuur + glucose mono en polymeren van fenolzuur + glucose ellagitannines: castalagine, vescalagine (ziekteweerstand) esters van notenzuur kleurstoffen Vluchtige bestanddelen: o.a. vluchtige fenolen ±50 belangrijkste houtgeuren : 1 methyl-octalactone (MOL) 2 eugenol 3 vanilline Smaak, geur & kleur gevende elementen: zachte tannines + aroma s + kleurstoffen 20

21 Belangrijkste houtgeuren 1. Methyl-octalactone MOL : C 9 H 16 O 2 - familie: lactonen (intra moleculaire cyclische ester) - geur: eikenhout + kokos (Whisky-lactonen) -ontstaan door enzymatische werking tijdens het droogproces (schimmels)* -2 stereo isomeren (verschillende ruimtelijke schikking) trans-3-methyl-4-octanolide cis-3-methyl-4-octanolide cis vorm is 4x krachtiger in geur dan de trans vorm! > bepaalde concentratie heeft MOL een - invloed op het aroma (overdreven hout & harsachtige geur) 2. Eugenol : belangrijkste vluchtige phenol geur: kruidnagel 3. Vanilline : (4-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde) fenolisch aldehyde geur: vanille 21

22 4. Het branden Wat? Warmtebehandeling in 2 fasen met als doel: 1 de duigen te vormen 2 specifieke aroma s vrij te maken Naamgeving -Nederlands: branden, toasten, torrefactie -Frans: la chauffe -Engels: toasting, torrefaction 22

23 De 2 fasen van het branden 1 fase : chauffe de cintrage het verhitten van de eiken duigen om ze buigzaam te maken - open hoepel bevochtiging van duigen aan binnenzijde - 20 à 30 minuten met graduele T waarbij de plasticiteit van het lignine (cellulose & hemi-cellulose blijven beschermd door waterabsorptie) - gradueel buigen van de duigen - op het einde: 200 C aan binnenzijde / 50 C aan buitenzijde 2 fase : le brûlage verder verhitten om aroma s vrij te maken + bitterheid af te bouwen (thermischeafbraak vancellulose,lignine,hemi-cellulose,ellagitannines) - begint vanaf het beëindigen van het vormen - de eik samenstelling/structuur verandert organoleptisch - bepalende parameters zijn: manier van bevochtigen: gewoon bevochtigen OF aqua bending * hittebron: houtvuur, gasvuur, elektrisch, infrarood, convectie (geeft meer controle door meer T homogeniteit) open of gesloten top tijd : 5 tot > 15 minuten en T : 120 tot 230 C 23

24 5. Bijkomende componenten door het branden. Extraheerbare niet vluchtige componenten uit eik : 5.1. Niet vluchtige componenten: smaakstoffen + kleurstoffen - hebben dus ook een organoleptische functie! - de voornaamste zijn: fenolzuren o.a. galluszuur : geeft een zure smaak, is adstringent ellagzuur : is bitter, geeft structuur, is kleur stabiliserend coumarinederivaten o.a. scopoletine, esculetine : zacht zuur met een harsachtig bitter karakter ellagitannines: zijn adstringent en kleur stabiliserend kleurstoffen: o.a. chinonen, semi-chinonen: bruingeel gekleurde fenolen (Cognac, Whisky) 24

25 5. Bijkomende componenten door het branden. Extraheerbare vluchtige componenten uit eik : 5.2. Vluchtige componenten: geurstoffen Toast aroma s : zijn allen afkomstig van niet aromatische precursoren Dit zijn over t algemeen polymeren : -polysacchariden (cellulose, hemi-cellulose = houtsuiker) vormen ná toasten vluchtigefuraanaldehyden(furfurolen) o.a. furfural (crème, amandel, geroosterde amandel, geroosterd brood) vluchtigefuraan derivaten (gras-, hooiachtig) -andere polysacchariden (type hexosen) vormen ná toasten karamel aroma s o.a. cycloteen, maltol, iso-maltol -lignine, polyolen* vormen ná toasten: vluchtige fenolen (rokerig, kruidig, kruidnagel, brandtonen, teer, inkt) o.a. guaiacol & derivaten, syringol & derivaten, eugenol, cresol, fenol vluchtige fenolaldehydes o.a. vanilline (vanille), coniferaldehyde, sinapaldehyde, syringaldehyde (zwak zoetehout geur) -lipiden, vetzuren, hydroxy(carbon)zuren vormen ná toasten isomeren van methyl-octalactone (MOL) naarmate de toast T ontstaat relatief meer cis-mol dan trans-mol waardoor aanzienlijk meer kokos/eik aroma vrijkomt 25

26 6. Invloed van de graad van branden 1. Algemeen: bij een stijgende intensiteit worden lactonen + tannines gereduceerd 2. Specifiek: licht branden: terugdringen van vegetale aroma s middensterkbranden: - nog meer terugdringen van vegetale aroma s - er ontstaan meer complexere tonen, vooral geurcomponenten die onder de lactonen vallen komen vrij bvb. kokos aroma - voorzichtig verschijnen van indrukken als vanille en roostertonen (grillé) halfsterk branden (medium toasting): maximale opbrengst aan vanille, kruidnagel en hooiachtige tonen sterk branden: meer rokerige aromacomponenten + teerachtige aroma's minder aan lactonen gelieerde materie (zuivel) 3. Speciaal: normaal worden enkel de duigen getoast, niet beide eindstukken TH = toastedhead (= 30 % van binnenoppervlak) bij deze fusten (Amerikaanse eik) gebeurt het wel om minder lactonen + meer (andere) toastaroma s te bekomen (rokerige) tonneliers bieden fusten aan van verschillende houtsamenstelling, toastklasse, maar ook voor gebruik van een specifieke wijnstijl OF druivenvariëteit! 26

27 Invloed van de graad van branden enkel de bovenste laag van het hout speelt een rol (de contact laag, enkele mm) effect verschilt afhankelijk van intensiteit der vlammen + ervaring van de tonnelier sterkte: LT MLT MT M+ HT LICHT MIDDEN-LICHT MIDDEN HALFSTERK STERK light medium light medium medium+ heavy 5 min./fust 12 min./fust 15 min./fust 22 min./fust 30 min./fust C +/- 200 C +/- 230 C terugdringen van vegetale aroma s meer vanille & roostertonen max. kruidnagel & hooiachtige ar s meer lactonen aroma s (kokos) rokerige & teerachtige ar s terugdringen of reductie van tannines 27

28 Medium toasting, in combinatie met een fijn gekorrelde eik soort (wintereik), blijkt meestal een goede keuze voor een evenwichtige houtopvoeding. non chauffée, chauffe fine, chauffe moyenne, chauffe forte 28

29 Invloed van het type verwarmingsbron op het aromatisch profiel bij medium toasting geroosterde amandel azijnzuur harde bittertonen kokos, eiken vanille rokerig, teer kruidig, kruidnagel. CT : traditioneel verwarmen CIR: d.m.v. IR straling CE: elektrisch CG: d.m.v. gasvuur (hout) 29

30 De extractie van furaan derivaten loopt het snelst en van MOL het traagst. maximum afgiftepotentieel per aromaat (%) bitter gras, hooi zoete houtgeur kruidnagel kokos, eikaroma gebruiksduur van een eiken fust 30

31 Toasten van eikenhouten vaten: 31

32 7. De houtkeuze: Indeling volgens soort Wintereik: fijne compacte houtstructuur (groeit traag) hout met fijne korrel (zeer poreus/ micro-oxigenisatie) fijnste, 2 krachtigste aroma (3 à 4 x meer dan zomereik) meeste (zachte) tannines (8 gewichts %, worden langzaam afgegeven) gemiddeld rijk aan kleurstoffen Frankrijk: Allier, Troncais, Argonne, Vogezen, Nevers, Bourgogne Oost Europa (Slovenië, Hongarije): iets tannine dan de Franse andere toastaroma s Amerikaanse eik (witte): grofste houtstructuur (minst poreus) rijkst aan hemi-cellulose/lignine, daarom meest aromatisch, vooral: eik/kokosnoot, vanille aroma s minst rijk aan tannine (1 gewichts %) minst rijk aan kleurstoffen U.S.A.: Kentucky, Missouri, Arkansas, Michigan Zomereik: redelijk grove houtstructuur (groeit sneller) hout met grove korrel (grote poriën: verdamping alcohol) minst aromatisch rijkst aan tannine rijkst aan kleurstoffen (Cognacvaten) Frankrijk: Limousin 32

33 7. De houtkeuze : keuzecriteria Indeling volgens breedte der jaarringen: breedte jaarringen (mm) korrel porositeit: aantal poriën O 2 opname gehalte aroma s tannine gehalte extractie aangewezen houtrijping (maanden) 0,5 1,0 zeer fijn zeer hoog zeer hoog laag langzaam voor tannine rijke wijnen (Cabernet sauvignon, Syrrah) 1,0 2,0 fijn hoog hoog matig matig voor alle wijnen geschikt 2,0 4,0 medium gemiddeld gemiddeld hoog hoog 12 voor kort rijpende wijnen (Chardonnay, Pinot noir) > 4 mm grof gering gering hoogst hoogst << 12 weinig geschikt mixed grain : in principe kunnen fusten ook samengesteld worden uit duigen met verschillende korrel! bvb. Wijnfirma s met eigen kuiperij en eigen kwaliteitscontrole (gehalte meten van aroma s, chloroanisol, chloorfenolen ) 33

34 Wintereik heeft de beste kwaliteit! geeft meest verfijnde aroma zachte tannines gemiddelde kleurafgave t.o.v. Amerikaanse eik algemeen subtieler, minder kruiden, specerijen aroma's en vanille voornaamste leverancier = Frankrijk: 5 miljoen ha eikenbos jaarlijkse eik kap wereldwijd: 2 tot 4 miljoen m 3 jaarlijkse eik kap Frankrijk : 0,8 miljoen m 3 voor eiken fusten grootste + beste producent van eiken fusten ter wereld! (+/ vaten/jaar) indeling: afnemend volgens fijne korrel / bitterextractie... grovere korrel / bitterextractie kracht : Allier, Troncais, Vogezen, Nevers, Limousin finesse: Troncais, Allier, Nevers, Vogezen, Limousin Frankrijk kan nog net aan de wereldvraag voldoen, alternatieven zijn eik uit Slovenië, Oost-Europa (Hongarije, Roemenië), Kaukasus, de Oeral 34

35 Wintereik gesteeld blad lobje ongesteelde eikels 35

36 Extractie d.m.v. ethanol uit 3 soorten eik Concentraties in µg/g eik Winter eik Amerikaanse eik Zomer eik methyl-octalactone eik/kokos verhouding cis-/trans-mol 38/77 140/158 8/16 eugenol kruidnagel vanilline vanille ellagitannines zachte catechines harde kleurstoffen

37 aroma's kleur tannines 37

38 Argonne Vogezen WINTEREIK Beuk & den Zomereik Beuk & Wintereik Den Lork Nevers Limousin Wintereik Atlantische den Truffeleik Kurkeik Allier, Tronçais Den & groene eik 38

39 8. Van eik tot vat : behandelingen 1. Oogsten/bewerken van het hout: merrain fendu oogst eik: november tot maart ( 45 à 50 cm) enkel het kernhout wordt gebruikt (hart van de stam), hieruit komen stammetjes van 110 cm planken duigen voor waterdichte duigen: Franse eik: splijten in de vezelrichting (duurder) Amerikaanse eik: zagen lengtekanalen natuurlijk onderbroken hiervan wordt 85 % afgekeurd voor fustproductie (delen met noesten/zijtakken worden niet gebruikt) opbrengst 1 eik = ± 10 fusten uit kwaliteitshout (merrain fendu) kernhout spinthout kernhout = kwaliteitshout (hard, met duidelijke vezelstructuur) 39

40 1 stam = +/- 15 m 3 kernhout = +/- 5 m 3 geschikt voor duigen = +/- 1 m 3 ± 10 fusten uit kwaliteitshout Fustpotentieel 40

41 2. Ontgroenen. de merrain fendu bevat nog % vocht + harsen 2 à 3 jaar opslag in open lucht: uitwassen van houtsappen/harsen schimmels veroorzaken fysico-chemische omzettingen: verzachten van tannine vorming aroma s (kokos ) hout verliest ook vocht (droogt tot +/- 15 % vocht) drogen in droogkamers is minderwaardig (1 maand/40 à 60 C): -behoudt van bittere harde tannines -minder toast aroma s 41

42 3. Duigen zagen uit de planken + samenstellen. zagen: volgens een model (standaard) samenstellen in roset opgelet: er zijn 2 type fusten: export: dikte duigen = 25/27 mm + binnenzijde is volledig geschaafd (beter beschermd tegen stoten) Chateau: = 21 mm + binnenzijde is ruwer + banden van kastanje hout om de fusten heen (t.o.v. boktorvraat *) + grenenplank diagonaal over de beide buiteneinden (stevigheid) 42

43 4. Samenstellen van de duigen. samenstellen in roset, de mise en rose aanbrengen van de spanbanden (enkel bovenaan) 43

44 5. Voorbereiden van de duigen voor buigen. duigen aan de binnenkant bevochtigen (alternatief:aqua bending) houtvuurtje aanleggen (eiken spaanders) OF gasvuur (industrieel) 44

45 6. Versoepelen van de duigen door warmte + toasten. door opwarming worden de duigen soepel + buigzaam, chauffe de cintrage toasting van het hout, le brûlage 45

46 Invloed van de graad van het branden: overzicht licht midden half sterk sterk terugdringen van vegetale aroma s nog meer terugdringen van vegetale aroma s ontstaan van complexere tonen, vooral lactonen aroma s onstaan van vanille & roostertonen maximale opbrengst aan vanille, kruidnagel & hooiachtige tonen verminderen van lactonen aroma s meer rokerige & teerachtige aroma s r e d u c t i e van t a n n i n e s 46

47 7. Buigen van de duigen door insnoeren. het buigen is een belangrijk moment: de duigen moeten het directe vuur doorstaan breuk van de eiken planken kan zich in deze fase voordoen 47

48 8. Aanbrengen van de ijzeren spanbanden. 48

49 8. Aanbrengen van de ijzeren spanbanden. 49

50 9. Aanbrengen van kop en voetplaat. 50

51 10. Afwerking. boren spongat bij fusten type Chateau aanbrengen van : - kastanje houten banden (t.o.v. boktorvraat, bescherming tegen rollen) -grenenplank diagonaal over de beide buiteneinden (steviger, dikte duigen is 21 t.o.v. 25 à 27 mm bij type export) totale binnen oppervlakte van 225 L vat = 2 m 2 totalebinnenoppervlaktevanbeide vlakkeuiteinden = 0,56 m 2 (= 28 % van 2 m 2 ) 51

52 TONNELLERIE «Gérard de Boortmeerbeek» Gamme Traditionnelle: La gamme traditionnelle est respectueuse de la tradition avec un bois séché naturellement pendant 24 mois. Cette gamme représente un parfait mariage entre le tanin naturel du Chêne et les molécules de chauffe pour apporter richesse et complexité à vos vins, avec des parfums vanillés ou pain d épices, selon la sélection de nos bois et la densité de notre chauffe. Un partenariat entre la tonnellerie et vous nous permettra de définir le meilleur équilibre adapté à vos besoins. Nous vous proposons des chênes issus des meilleures sélections de forêts françaises pour leurs caractères gustatifs et olfactifs ainsi q'une chauffe traditionnelle, longue et douce pour former de nombreux composants aromatiques. Selon votre sélection, une chauffe adaptée : Légère, Moyenne, M+ ou Forte. Gamme Elégance: Pour la finesse de vos vins et l'équilibre des arômes, choisissez la gamme Elégance. Les chênes sont sélectionnés à partir d une région Française déterminée par la richesse de son sol et de son climat. Un séchage naturel et spécifique garanti des arômes souples, fins, élégants et respectueux du fruit. Une chauffe adaptée pour que les caractéristiques aromatiques soient tout en souplesse. Selon votre sélection, une chauffe adaptée: Blonde, Moyenne Toute les gammes en volume de 225l, 228l, 265l ou 300l Bourgogne Export Bordeaux Export Bordeaux Châteaux Pièce 265 litres Pièce 300 litres Pièce 500 litres Feuillette Export Le Quart Le Huitième 52

53 TYPE: Bourgogne Export Bois: Chêne Fendu Contenance: 228 litres Dimensions: Diamètre en tête 0,60m Diamètre en bouge 0,73 m Hauteur 0,88 m spongat(la bonde) Epaisseur 25/28 mm Poids: 50 Kg Cerclage: 2 fers (tétiez) largeur 60 mm épaisseur 2 mm 2 fers ( ) largeur 35 mm épaisseur 2 mm 2 fers ( ) largeur 45 mm épaisseur 2 mm Options: Cercles Galvaspeints noirs Chanfrein Vernis Marquage personnalisé au laser (logo) Perçage de la Bonde (mm) : 42 (France) / 45 et 50 (Export / Bonde cautérisée) Bonde : bois ou silicone. Perçage du Broquereau(mm) : 32 (Standard),36 ou 38 Provenance Chêne Français: Allier, Vosges, Nièvre, Bertrange, Châtillonnais, Centre de France, Limousin Provenance Chêne Américain: Missouri Provenance Chêne de l Est: Roumanie Chauffe: Légère / Moyenne / Moyenne + / Grand Cru Option : Fonds Chauffés 53

54 9. Effect van de fust op de wijn: houtopvoeding (élevage) Rijping vóór botteling : gisting verscheidene overhevelingen soutirrages (elimineren zwaarste fracties) jonge wijn = ruw & rauw moet nog bottelrijp worden: neutrale container, zonder impact: glas, cement, inox, oude vaten met impact: nieuwe vaten Doel fustrijping: kwaliteitsverbetering uitbuiten van het wijnpotentieel! Effecten op de wijn zijn complex neutrale container hout : meer kleurintensiteit/zachtheid/molligheid/kruidigheid en fruitcomponenten* ná houtrijping specifiek: 1 verhoogde helderheid 2 stabilisatie van tartraten 3 verrijking van smaak & aroma (herhaling) 4 verhoging kleurintensiteit + vermindering van adstringerende effect 5 op concentratie van inhoud stoffen 54

55 9. Effect van de fust op de wijn: helderheid 1 verhoogde helderheid door natuurlijke sedimentatie (gravitatie) van tal van stoffen: afgestorven gistcellen colloïden: neutralisatie van onstabiele eiwitten door combinatie met looistoffen Ө Ө uitgerijpte looistoffen (tannines, zie ook micro-oxidatie) andere rijpingsproducten 55

56 9. Effect van de fust op de wijn: stabilisatie 2 stabilisatie van tartraten: omzetting van wijnsteenzuur tot wijnsteen: het mineraal kalium uit de jonge wijn vormt met wijnsteenzuur het neutraal smakende kaliumwaterstoftartraat (wijnsteen) door gravitatie zakt het slecht oplosbare wijnsteen uit (witte kristallen op de bodem) de winterkoude speelt een belangrijke rol bij deze natuurlijke ontzuring dit wijnsteen kan eveneens dienen als kiemen voor de natuurlijke ontzuring van het wijnsteenzuur zelf (verlaagde oplosbaarheid bij lage T) 56

57 9. Effect van de fust op de wijn: smaak & aroma 3 verrijking van smaak & aroma: door stoffen die direct afkomstig zijn uit het hout : - aroma: methyl-octalactone (eik, kokos) eugenol (kruidnagel) ethyl-vanilline (vanille) andere: gras, hooi, rookachtige tonen, brandtonen, teer specerijen, kruidigheid farmaceutisch, inkt (muffe, schimmelgeuren) -smaak: zachte tannines (smakelijk bitter), subtiele zuren, harsachtig -deze houtinvloed is beperkt in de tijd: 1 jaar: 50 % 2 jaar: 25 % 3 jaar: 10 % enz door rijpingsaroma s: tertiaire rijping * ná de gisting -ontstaan sneller bij vatlagering door de specifieke micro-oxigene omstandigheden cacao, koffie, leder, truffel andere: esters (reactieproducten van zuren en alcoholen) 57

58 9. Effect van de fust op de wijn: 4 verhoging kleurintensiteit + vermindering van het adstringerende effect : Kleurintensiteit: kleurstabilisatie + kleurintensifiëring door reacties tussen tannines en anthocyanen en reacties waarbij acetaldehyde een rol speelt Vermindering van het adstringerend effect (bitter): door micro-oxidatie van looistoffen/polyfenolen/ tannines verzacht de bitterheid die zo typisch is voor vele jonge rode wijnen bij deze polymerisatiereacties ontstaan grotere moleculen die neerslaan door gravitatie de dikte van de houtduigen heeft weinig invloed op de zuurstofuitwisseling deze gebeurt vooral waar de duigen tegen elkaar zijn geplaatst + op de plek waar de stop zit! zuurstofuitwisselingwijn op vat / jaar = +/- 40 mg/l wijn 58

59 9. Effect van de fust op de wijn: 5 op concentratie van de wijn: door het jaarlijks in het hout dringen + verdampen van 1 à 5 % van het wijnvolume : van voornamelijk water is vooral afhankelijk van de luchtvochtigheidsgraad bij Bordeaux vat : ~ 10 liter zeer belangrijke impact op smaak & geur! wat? van ALLE inhoud stoffen zuren, restsuiker, glycerol, aroma s kleurstoffen, polyfenolen alcoholgehalte blijft nagenoeg hetzelfde door evenwicht tussen verdamping en op concentratie houtlagering is dus een belangrijke kwaliteitsbepalende factor, maar: de druif moet de houtlagering aankunnen impact op de prijs: kostprijs van een vat ~ 650 het vereist veel kennis & ervaring! 59

60 9. Effect van de fust op de wijn: bottelrijp worden herhaling: 1 verhoogde helderheid 2 stabilisatie van tartraten 3 verrijking van smaak & aroma 4 kleurintensiteit + adstringentie 5 op concentratie van inhoud stoffen 3 belangrijke factoren: 1 oxidatie - reductie reacties: 50% vóór fustrijping, 50% tijdens fustrijping 63% O 2 opname via spleten tussen de duigen, 21% via spongat, 16% via het hout positionering spongat kan effect hebben op O 2 opname: - zijdelingse plaatsing van nauw passende houten stop OF siliconen stop veroorzaakt een klein vacuüm en een aanzuigeffect voor O 2! 2 extractie van niet vluchtige componenten: zachte tannines, kleurstoffen 3 extractie van vluchtige componenten: geurstoffen dit bottelrijp worden gebeurt sneller in een fust dan in een (inoxen) vat door: het kleinere volume (Bordeaux: 225 L barrique, Bourgogne: 228 L pièce ) snellere temperatuurs-aanpassing van de inhoud (winterkoude) betere absorptie van sediment door de houtstructuur de specifieke micro-oxigene omstandigheden 60

61 Eik is een natuurlijke materie, daarom zijn variaties in densiteit, kwaliteit en poreusheid normaal. Zo kennen we geen enkel vat met gelijke eigenschappen zelfs van vaten gemaakt uit dezelfde boom. Een bepaalde wijn verouderd op houten fusten zal per vat dus steeds enigszins anders ruiken/smaken. Enkel na samenvoegen en bottelen ontstaat een wijn onder etiket. 61

62 10. Gebruik & onderhoud van eiken vaten 1 Ontvangstcontrole van nieuwe vaten: - geen zichtbare gebreken (barsten, splinters, gaatjes * ) -binnenkant vrij van vuil -moeten goed ruiken 2 Stockeren van nieuwe vaten: - in de verpakking laten (plastic film) en in een koele/vochtige omgeving stockeren 3 Waterdicht maken van nieuwe vaten OF van drooggestockeerdevaten: - 2 mogelijkheden: de koud water behandeling OF de warm water behandeling -voorwaarde m.b.t. de waterkwaliteit: moet chloorvrij zijn gevaar voor TCA = kurk geur *, daarom het water vóór gebruik steeds eerst filtreren over een actieve koolfilter! 62

63 kurk geur complexe afwijking waardoor de wijn muf en schimmelig ruikt de kurkschimmel heeft een voorliefde voor kurk en hout indien kurk of hout worden behandeld met chloorhoudende producten + deze nadien slecht worden uitgespoeld dan kan de kurkschimmel de achtergebleven chloorresten als voedingsstof omzetten tot slecht ruikende: TCA = 2,4,6-trichlooranisol OF 2,3,4,6-tetrachlooranisol de kurkgeurdrempel is bijzonder laag: 1 nanogram / L 1 miljardste gram per liter! +/- 2% van de flessen kan dit probleem vertonen niet elke fles uit hetzelfde karton vertonen daarom dit gebrek deze afwijking kan ook te maken hebben met een verkeerd gebruik: - van gewasbeschermingsmiddelen bij de teelt van kurkeik - van pentachloorfenol als insecticide voor de behandeling van hout in de wijnkelder (omgezet tot pentachlooranisol door de schimmels) TCA ruikt afhankelijk van de infectiegraad van muf, oud hout tot schimmelig 63

64 Koud water behandeling -1/3 vullen met koud Cl-vrij water / 3 à 4 uren wachten -verder vullen tot 2/3 / 3 à 4 uren wachten -volledig vullen en gevuld houden tot lekdicht nieuw vat: - meestal tot 2 dagen -zo niet back to vendor! oud vat: - duurt maximaal 5 dagen - zoniet vat vervangen -ontsmetten 64

65 Warm water behandeling -vat 1/10 vullen met heet Cl-vrij water + afstoppen -omwentelen zodat volledige binnenzijde wordt bevochtigd -ton rechtop zetten -bovenkant vullen met heet Cl-vrij water / 30 minuten -ton omdraaien -bovenkant vullen met heet Cl-vrij water / 30 minuten -vat met spongat naar onder plaatsen + laten leeglopen/afkoelen -volledig vullen en gevuld houden tot lekdicht (best 24 u) nieuw vat: meestal maximum 1 dag (zo niet back to vendor ) oud vat: maximaal 5 (zoniet vat vervangen) -ontsmetten 65

66 Goede raad van tante Kaat de warm watermethode blijkt het meest doeltreffend de warm watermethode voor het terug in gebruik nemen van reeds gebruikte droge fusten blijkt een noodzaak een vat nooit langer dan 3 dagen gevuld laten met zuiver water (ontwikkeling van m.o. voorkomen) een vat nooit met wijn vullen indien het nog lekt! het gebruik van chemicaliën indien mogelijk steeds vermijden sterke zuren/basen: verwijderen de eik extracten zeep/detergent: maakt het hout zacht het gebruikte water moet chloorvrij zijn + wordt daarom eerst gefiltreerd door een actieve koolfilter voorkomen van muffe kurk geur 66

67 4 Reinigen & ontsmetten van gebruikte vaten: Algemeen: na bottelen/oversteken van de wijn het vat altijd zo snel mogelijk reinigen + ontsmetten: voorkomen dat vuil zich afzet de ontwikkeling van m.o. voorkomen - azijnzuur bacteriën: azijnsteek (azijnzuur, vluchtig zuur) - melkzuurbacteriën (diacetyl, zure botergeur) -wilde gisten -schimmels (mucotoxinen afwijkende geuren eerst fysischereiniging toepassenvoor verwijderenvan vasteneerslagen dan neutrale reiniging toepassen als aanvulling op de fysische reiniging vervolgens een chemische reiniging toepassen ten slotte een ontsmettingsmethode toepassen 67

68 Specifiek: 1 een fysische reiniging toepassen (indien nodig) -meeste onzuiverheden zoveel mogelijk trachten te verwijderen door uitschrapen, uitscheppen 2 een neutrale reiniging toepassen (indien nodig) - achtergebleven neerslagen trachten op te lossen d.m.v. heet water 3 een chemische reiniging toepassen (indien nog nodig) -gebruik van een alkalische reiniger eventueel in combinatie met scherpe steentjes (uitschuren via ophangsysteem) 4 ontsmetten: d.m.v. sulfietwater, stoomreiniging, of solferen 68

69 Fysische reiniging: Wat? -meeste onzuiverheden zoveel mogelijk trachten te verwijderen door agitatie: borstelen, schuren, schrobben, uitschrapen, uitscheppen losmaken en verwijderen van het vuil houtwerk : borstels (metalen haren uit inox!) ander materiaal: uit inox meestal toepasbaar bij grote toegankelijke vaten Neutrale reiniging: Wat? -meermaals met heet water spoelen totdat alle neerslagen zijn opgelost (bvb. wijnsteen, tannines ) OF vat volledig vullen met heet water en laten overnachten, vervolgens naspoelen 69

70 Chemische reiniging: Wat? -gebruik van chemicaliën -dit gebruik is overbodig zolang er géén geurafwijkingen zijn OF enkel bij neerslagen die bestand zijn tegen heet water NaOH 2-3 % natriumhydroxide -hardnekkige neerslagen: ton met scherpe steentjes vullen + alkalische reiniger (of heet water) + uitschuren via ophangsysteem leegmaken reinigen met alkalische reiniger (of heet water) neutraliseren met zure reiniger + uitspoelen met heet water tot zuurvrij C 6 H 8 O 7 0,05 % citroenzuur 70

71 Chemische reiniging: met NaOH 2-3 % natrium- hydroxide OF merkproduct (Wigol, Asiral ) Hoe? eiwithoudende afvalstoffen (gistresten) denatureren/zwellen op vetten worden verwijderd door verzeping (emulgeren) efficiënt oplossen van wijnsteen van de afstotingskrachten tussen vuil + materiaal door de ph waardoor het vuil sneller/gemakkelijker kan worden verwijderd Hoe? met C 6 H 8 O 7 0,05 % citroenzuur om de restalkaliteit van de alkalische reiniger te neutraliseren 71

Eikenhouten vaten, het hoe en waarom

Eikenhouten vaten, het hoe en waarom Eikenhouten vaten, het hoe en waarom Niet elke druif leent zich voor houtrijping. Sommige druivenrassen halen hun kracht juist uit het fruitige frisse. Er is een onderscheid in reductieve en oxidatieve

Nadere informatie

Brouwland, 26 mei 2012

Brouwland, 26 mei 2012 Zuurstof, een vloek of een zegen? Jacques Bertens Een vet verhaal Brouwland, 26 mei 2012 Vet Dit verhaal gaat over zuurstof en vet Verzadigde vetzuren worden onder invloed van zuurstof omgezet in onverzadigde

Nadere informatie

Van basiswijn tot wijn: rijping van wijn

Van basiswijn tot wijn: rijping van wijn Van basiswijn tot wijn: rijping van wijn Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn Figuur 4.1: Het proces van wijn maken Nadat de wijn gemaakt is, volgt de periode van

Nadere informatie

Wijnpromoties gelden tot 31 mei 2012 (zolang de voorraad strekt).

Wijnpromoties gelden tot 31 mei 2012 (zolang de voorraad strekt). Wijnpromoties gelden tot 31 mei 2012 (zolang de voorraad strekt). Herckenrodestraat 51 3550 Heusden-Zolder Telefoon: 011-42 25 21 Fax: 011-42 99 43 Al onze wijnen bewaren en rijpen in donkere en koele

Nadere informatie

zuur en zuurmanagement

zuur en zuurmanagement zuur en zuurmanagement in de wijnmakerij welke zuren in vruchten? zuurgraad en zuurgehalte hoeveel zuur in wijn wat doet zuur hoe bepalen we het zuurgehalte waarvoor is de zuurgraad van belang? correctie

Nadere informatie

Champagne. van t vat. Peter Doomen Wedstrijd Ambassadeur du Champagne 2012. Foto s, figuren en tekst AbOrigineMundi

Champagne. van t vat. Peter Doomen Wedstrijd Ambassadeur du Champagne 2012. Foto s, figuren en tekst AbOrigineMundi Champagne van t vat Foto s, figuren en tekst AbOrigineMundi Peter Doomen Wedstrijd Ambassadeur du Champagne 2012 Invloed van hout op wijn De kool en de geit sparen Eigenheid van champagne Inhoud Maakstijlen

Nadere informatie

Als voorbeeld zullen we Sancerre gebruiken. De bevindingen voor wat kleur en geur betreft, hebben we inmiddels in dit tabelletje ingevuld:

Als voorbeeld zullen we Sancerre gebruiken. De bevindingen voor wat kleur en geur betreft, hebben we inmiddels in dit tabelletje ingevuld: De kunst van het schrijven van een bruikbare proefnotitie door Cees van Casteren De grootste uitdaging van elke wijncursus voor mij is mijn studenten te leren een bruikbare proefnotitie te schrijven. Voor

Nadere informatie

Cava. Cava Maison 25,00. Champagne. Champagne Maison 55,00

Cava. Cava Maison 25,00. Champagne. Champagne Maison 55,00 Villa Roosdaal Cava Cava Maison Champagne Champagne Maison 55,00 Rosé Wijnen Vins Rosé Côte de Provence Caseneuve Charmante en ietwat kruidige neus. Fris en fruitig, elegant en intens, met een mooie structuur

Nadere informatie

Terre des Anges 2013

Terre des Anges 2013 Terre des Anges 2013 Sauvignon Blanc - Frankrijk Frisse, fijne witte wijn. Beschikt over een palet aan primair fruit en een expressief smaakpatroon. Per fles: 6,50 /st Per 6 flessen: 6,25 / st Per 12 flessen:

Nadere informatie

Proefdoos: Toscaanse top wijnen

Proefdoos: Toscaanse top wijnen Proefdoos: Toscaanse top wijnen 2009 Pianirossi Sidus DOC De CEO van Tod's & Hogan is de eigenaar van dit domein. Een middelzware fruitige wijn is de beste typering. Veel fruit, sap met mooie tonen van

Nadere informatie

VVN Nascholing 20 april 2015

VVN Nascholing 20 april 2015 VVN Nascholing 20 april 2015 Wijnbereiding door Stan Beurskens Deze les wordt verzorgd door Ir. Stan Beurskens en wel op zijn eigen Wijndomein St. Martinus in Vijlen, vlak bij het drielandenpunt. Stan

Nadere informatie

VINTAE DE BARDOS Romántica Verdejo :

VINTAE DE BARDOS Romántica Verdejo : Romántica Verdejo : Romántica Verdejo wordt gemaakt in het hart van Rueda. Dit is een wijn met een intens aroma van fruit met kruidige notities, zijn frisheid en elegantie munten uit. Prijs/st : 75cl.:

Nadere informatie

VINIFICATIE VAN WITTE WIJN

VINIFICATIE VAN WITTE WIJN VINIFICATIE VAN WITTE WIJN Stap :1 oogsten Druiven zo lang mogelijk laten hangen. Het uitzicht van de plant verandert van groeien naar het opslaan van reservestoffen de loofwand verkleurt van groen naar

Nadere informatie

4,54 inkoop 19,75 verkoop. Santa Caterina Chardonnay Igt Salento

4,54 inkoop 19,75 verkoop. Santa Caterina Chardonnay Igt Salento Santa Caterina Chardonnay Igt Salento De wijnstreek Puglia in Zuid- Italië is gespecialiseerd in de productie van rode wijnen. De hoge temperaturen lijken minder geschikt voor de verbouw van witte druivensoorten.

Nadere informatie

CLASICO. Viña Ventisquero Syrah Lijn: Druivenras: Herkomst: Proefnotitie: Viña Ventisquero Chardonnay. Lijn:

CLASICO. Viña Ventisquero Syrah Lijn: Druivenras: Herkomst: Proefnotitie: Viña Ventisquero Chardonnay. Lijn: Produktblad 1 van 61 Viña Ventisquero De wijngaard Ventisquero is het resultaat van een nieuwe uitdaging van Agrosuper, de grootste producent van verse voedingsmiddelen in Chili. Enthousiast over het idee

Nadere informatie

Welkom bij WSET level 2 Intermediate

Welkom bij WSET level 2 Intermediate Welkom bij WSET level 2 Intermediate Sessie 2: hoofdstuk 3 t/m 6 Druiven Klimaat Viticultuur: druiventeelt Vinificatie: wijn maken Etiketten: benamingen Maatschappelijke verantwoordelijkheid Bewaren en

Nadere informatie

VINIFICATIEMETHODEN VOOR WITTE WIJN 1. DROGE WITTE WIJN

VINIFICATIEMETHODEN VOOR WITTE WIJN 1. DROGE WITTE WIJN VINIFICATIEMETHODEN VOOR WITTE WIJN Wijnen die minder dan 4 g/l restsuikers bevatten 1. DROGE WITTE WIJN 0.5 tot 2 g/l reducerende suikers (arabinose,xylose, reageren met het Fehlingsreagens) zijn onvergistbaar

Nadere informatie

Wijnkaart. Cogmans Kloof Kristal Per glas 3.30. Chardonnay Principato Per glas 3.30. Pinot Blanc Dopff en irion Per glas 4,25

Wijnkaart. Cogmans Kloof Kristal Per glas 3.30. Chardonnay Principato Per glas 3.30. Pinot Blanc Dopff en irion Per glas 4,25 Wijnkaart Witte wijnen per glas of per fles: Cogmans Kloof Kristal Per glas 3.30 Per fles 16.25 : Wine of origin Robertson : Robertson (Zuid-Afrika) : Colombard 80% en sauvignon 20% : Lichte witte wijn

Nadere informatie

Belang van goed water

Belang van goed water Belang van goed water Dr Guillaume Counotte Wat is goed water? Smakelijk Beschikbaar Niet schadelijk voor dieren Niet schadelijk voor producten (ei, vlees) 1 Waterbehoefte Normale omstandigheden: 1,6-2

Nadere informatie

Vonkelwyn is de Afrikaanse vertaling van mousserende wijn en is tevens de verzamelnaam voor alle mousserende wijnsoorten uit Zuid-Afrika.

Vonkelwyn is de Afrikaanse vertaling van mousserende wijn en is tevens de verzamelnaam voor alle mousserende wijnsoorten uit Zuid-Afrika. VONKELWIJN Vonkelwyn is de Afrikaanse vertaling van mousserende wijn en is tevens de verzamelnaam voor alle mousserende wijnsoorten uit Zuid-Afrika. Naamgeving Zuid-Afrikaanse mousserende wijnen die volgens

Nadere informatie

vrijdag 30 januari 2015 Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

vrijdag 30 januari 2015 Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland 9 e Studiedag Druiventeelt Rijping op gist van witte en mousserende wijn door Gerhard Horstink vrijdag 30 januari 2015 Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

Nadere informatie

HET GEBRUIK VAN SULFIET (SO 2 ) IN DE OENOLOGIE 1. SCHEIKUNDIGE ASPECTEN VAN SO 2

HET GEBRUIK VAN SULFIET (SO 2 ) IN DE OENOLOGIE 1. SCHEIKUNDIGE ASPECTEN VAN SO 2 HET GEBRUIK VAN SULFIET (SO 2 ) IN DE OENOLOGIE 1. SCHEIKUNDIGE ASPECTEN VAN SO 2 1.1 VERSCHILLENDE VORMEN VAN SO 2 S + O 2 (g) SO 2 (g) SO 2 (g) + H 2 O H 2 SO 3 H 2 SO 3 HSO 3 - + H + SO 3 2- + 2 H +

Nadere informatie

MOUSSEREND Italië, Prosecco Frizzante San Giorgio 4,75 23,75 Spanje, Cava Brut Conde de Caralt 32,50 ROSÉ

MOUSSEREND Italië, Prosecco Frizzante San Giorgio 4,75 23,75 Spanje, Cava Brut Conde de Caralt 32,50 ROSÉ WIJNKAART MOUSSEREND Italië, Prosecco Frizzante San Giorgio 4,75 23,75 Deze licht mousserende wijn is gemaakt van de Prosecco druif. GEUR Fruitige met wat tonen van witte bloemen. SMAAK Fruitig, lichte

Nadere informatie

Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl

Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl Hoe maak je wijn? Op de volgende pagina s leer je stap voor stap wijn maken van druiven. Zelf doe ik dit nu al 17 jaar, in begin met wisselend succes, maar

Nadere informatie

Vergisting: van most tot basiswijn

Vergisting: van most tot basiswijn Vergisting: van most tot basiswijn Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn Figuur 4.1: Het proces van wijn maken De alcoholische vergisting is zonder twijfel het belangrijkste

Nadere informatie

Van druif tot most. Figuur 4.1: Het proces van wijn maken. Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn

Van druif tot most. Figuur 4.1: Het proces van wijn maken. Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn Van druif tot most Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn Figuur 4.1: Het proces van wijn maken De eigenschappen van de druif zijn de basis voor de kenmerken van de

Nadere informatie

Wijnkaart Logis Hotel de Brabantse Biesbosch Huiswijnen

Wijnkaart Logis Hotel de Brabantse Biesbosch Huiswijnen Wijnkaart Logis Hotel de Brabantse Biesbosch Huiswijnen Naturalys Chardonnay Deze frisse sappige biologisch chardonnay heeft mooie tonen van tropisch fruit. Naturalys Rosé Deze frisse biologische wijn

Nadere informatie

Onze huiswijnen komen overwegend uit Central Valley, Chili. Een gebied dat zich

Onze huiswijnen komen overwegend uit Central Valley, Chili. Een gebied dat zich Onze huiswijnen komen overwegend uit Central Valley, Chili. Een gebied dat zich mag verheugen in duidelijke seizoenswisselingen: in de zomer warm en droog, in de winter koud en regenachtig. Het lijkt onbelangrijk,

Nadere informatie

Witte wijnen. Oostenrijkse. Huiswijn Franse 1 fles 3/4 l... 18,00 1/2 l... 13,00 1/4 l... 7,00 1 glas... 4,00

Witte wijnen. Oostenrijkse. Huiswijn Franse 1 fles 3/4 l... 18,00 1/2 l... 13,00 1/4 l... 7,00 1 glas... 4,00 Witte wijnen Huiswijn Franse 1/2 l......................... 13,00 1/4 l.......................... 7,00 1 glas......................... 4,00 Sauvignon/Chardonnay uit de Ardèche. Deze worden zodanig aangeplant

Nadere informatie

Het heeft even geduurd maar hier heb ik wat informatie over de type wijnen die, denk ik, bij jou wel in de spaak vallen.

Het heeft even geduurd maar hier heb ik wat informatie over de type wijnen die, denk ik, bij jou wel in de spaak vallen. Hallo Irene Scipio, Het heeft even geduurd maar hier heb ik wat informatie over de type wijnen die, denk ik, bij jou wel in de spaak vallen. Ik heb niet specifiek merknamen genoemd maar meer landen, streken

Nadere informatie

Toelichting werkblad vinificatie witte wijn (jong drinkbaar, droog, ca 11,5% alc)

Toelichting werkblad vinificatie witte wijn (jong drinkbaar, droog, ca 11,5% alc) Toelichting werkblad vinificatie witte wijn (jong drinkbaar, droog, ca 11,5% alc) door Siem Zwaard Brabantse wijnbouwers Presentatie werkblad vinificatie witte wijn Brabantse Wijnbouwers Siem Zwaard WITTE

Nadere informatie

Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt

Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt Bij de teelt van aardbeien op stellingen is het mogelijk om water en mineralen optimaler te gebruiken. Van de bemesting (stikstof en fosfaat)

Nadere informatie

Commanderij Osiris stelt voor:

Commanderij Osiris stelt voor: Commanderij Osiris stelt voor: 01/10/08 : Introductie tot het Wijnproeven Celui qui sait déguster ne boit plus jamais de vin, mais il goûte ses suaves secrets Salvator Dali EERSTE LES VOOR WIJNPROEVERS

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! Inhoudsstoffen uit uien Ui, meer dan voedingsbron alleen BIO BASED ECONOMY WERKT! GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen uit uien Inleiding Uien zijn voor Nederland en zeker

Nadere informatie

Inweekmiddel codes 00701

Inweekmiddel codes 00701 Inweekmiddel codes 00701 Onderhoud Poeder product voor het verwijderen van vervuilingen in diverse keukenmachines. Tevens geschikt als vaatwasreiniger voor het verwijderen van hardnekkige eiwit- en zetmeelresten.

Nadere informatie

1. Wat is wijn? 2. Wat is wijnproeven? 3. Proefmethodiek van het degusteren. Het oog De neus De mond. 4. Proefcommentaren + veel gebruikt vocabularium

1. Wat is wijn? 2. Wat is wijnproeven? 3. Proefmethodiek van het degusteren. Het oog De neus De mond. 4. Proefcommentaren + veel gebruikt vocabularium Commanderij OSIRIS : INTRODUCTIE TOT HET WIJNPROEVEN 04/10/06 1. Wat is wijn? 2. Wat is wijnproeven? 3. Proefmethodiek van het degusteren Het oog De neus De mond 4. Proefcommentaren + veel gebruikt vocabularium

Nadere informatie

t' Soete Huys te Melsele.

t' Soete Huys te Melsele. Beste leden, ouders en sympathisanten, Een turnvereniging kan uiteraard niet zonder degelijk turnmateriaal en zoals jullie weten : turnmateriaal kost handen vol geld, vandaar dat we, naar jaarlijkse gewoonte,

Nadere informatie

t' Soete Huys te Melsele.

t' Soete Huys te Melsele. Beste leden, ouders en sympathisanten, Een turnvereniging kan uiteraard niet zonder degelijk turnmateriaal en zoals jullie weten: turnmateriaal kost handen vol geld, vandaar dat we, naar jaarlijkse gewoonte,

Nadere informatie

WINE BY. watertip: chaudfontaine rood

WINE BY. watertip: chaudfontaine rood WINE BY watertip: chaudfontaine rood Fiano 12,5% vol 3.20 19.50 FIANO I.G.T. 85% FIANO 15% ANDERE WITTE DRUIVENSOORTEN In de mond een wijn met structuur en een goede zuurgraad, laat een lange, aangename

Nadere informatie

Van Wijngaard tot Albertin Boisé. Wijndomein Sint Hubertushof Paul Spierings

Van Wijngaard tot Albertin Boisé. Wijndomein Sint Hubertushof Paul Spierings Van Wijngaard tot Albertin Boisé Wijndomein Sint Hubertushof Paul Spierings Opzet presentatie Wijntuin, uitgaande van het groeiseizoen 2011 Het maken van Rode Wijn in 2011: Albertin Boisé Aanplant Aanplant

Nadere informatie

MUSCADET Vin de Loire

MUSCADET Vin de Loire MUSCADET Vin de Loire 15 maart 2012 LOIRE Rivier Lengte 1012 km Hoogte (bron) 1400 m Debiet 400 m³/s Stroomgebied 117 000 km² Van Ardèche Naar Atlantische Oceaan LOIREWIJNEN De grenzen van de Loirevallei

Nadere informatie

HUISWIJN. Onze huiswijnen zijn afkomstig uit Zuid Afrika, Frankrijk en Duitsland: Prosecco Frizzante Druivensoort: Prosecco

HUISWIJN. Onze huiswijnen zijn afkomstig uit Zuid Afrika, Frankrijk en Duitsland: Prosecco Frizzante Druivensoort: Prosecco HUISWIJN Onze huiswijnen zijn afkomstig uit Zuid Afrika, Frankrijk en Duitsland: Glas Fles Drostdy-Hof Chenin Blanc 3,50 17,50 Klosterhof Bereich Bernkastel 3,50 17,50 Rosé d Anjou Couperin 3,50 17,50

Nadere informatie

W I J N C O M M A N D E R I J L I V I N U S : W O E 2 3 J A N 2 0 0 8. Washington State: onbekend is onbemind

W I J N C O M M A N D E R I J L I V I N U S : W O E 2 3 J A N 2 0 0 8. Washington State: onbekend is onbemind W I J N C O M M A N D E R I J L I V I N U S : W O E 2 3 J A N 2 0 0 8 Washington State: onbekend is onbemind Geografische situering Washington State : klimaat Regen en mist uit het westen worden tegengehouden

Nadere informatie

Veneto Italië 0612277605 Licht bruisend met vlierbessenbloesem siroop, weinig alcohol een verassende prosecco. Aantal flessen

Veneto Italië 0612277605 Licht bruisend met vlierbessenbloesem siroop, weinig alcohol een verassende prosecco. Aantal flessen 1. Scavi&Ray Hugo 9.50 wereld-wijnen.com Veneto Italië 0612277605 Licht bruisend met vlierbessenbloesem siroop, weinig alcohol een verassende prosecco. 2. Domaine Saint Bénézet 5.50 druiven: Sauvignon

Nadere informatie

Productinformatie: Water. Waar gaat deze kaart over? Waar gebruik je water voor in de keuken? Wat wordt er van jou verwacht? Geen leven zonder water

Productinformatie: Water. Waar gaat deze kaart over? Waar gebruik je water voor in de keuken? Wat wordt er van jou verwacht? Geen leven zonder water Waar gaat deze kaart over? In de keuken (en de bakkerij) gebruiken we water met verschillende redenen. Deze kaart gaat over verschillende soorten water. We vertellen je ook waar je water in de keuken voor

Nadere informatie

Informatie reader. Over bomen

Informatie reader. Over bomen Informatie reader Over bomen Bron: een selectie uit folders van de bomenstichting Hoe groeit een boom? blz. 1 t/m 4 Bomen en mensen blz. 5 t/m 7 Bomen en feesten blz. 8 t/m 10 Bomen en medicijnen blz.

Nadere informatie

CAVA (NU) MASET RESERVA BRUT SPANJE PENEDES 18

CAVA (NU) MASET RESERVA BRUT SPANJE PENEDES 18 Champagne en Cava CAVA (NU) MASET RESERVA BRUT SPANJE PENEDES 18 In tegenstelling tot de zee aan goedkope cava die alom tegenwoordig is, heeft deze cava karakter, eigenheid en body. Zo is hij weliswaar

Nadere informatie

Technische fiches: 1: MARIALVA RESERVA BRUTO

Technische fiches: 1: MARIALVA RESERVA BRUTO Technische fiches: 1: MARIALVA RESERVA BRUTO Portugese champagne gemaakt volgens de klassieke methode in onklopbare prijs/kwaliteit verhouding. Fijne aroma s in harmonieus geheel.peer, appel, citrus, touch

Nadere informatie

Handreiniging & -bescherming

Handreiniging & -bescherming & -bescherming Handreiniger Dreumex Plus Extra reinigingskracht dankzij huidvriendelijke microkorrels Extra krachtig, dankzij actieve citrus ingrediënten Geschikt voor vele toepassingen Vervuiling: bitumen,

Nadere informatie

Met de jaren verbeterde de kwaliteit van de wijnen aanmerkelijk. Begin 1998 werd de vroegere régisseur van Cos d Estournel in dienst genomen.

Met de jaren verbeterde de kwaliteit van de wijnen aanmerkelijk. Begin 1998 werd de vroegere régisseur van Cos d Estournel in dienst genomen. Masterclass Oak in Winemaking Verslag van het seminar over houtgebruik bij de wijnbereiding gehouden op 12 juni 2006 in Restaurant de Nonnerie te Maarssen. Door Paul Op ten Berg. Dit seminar werd verzorgd

Nadere informatie

Onze geselecteerde wijnen

Onze geselecteerde wijnen Onze geselecteerde wijnen CHAMPAGNE MOET ET CHANDON BRUT IMPERIAL Maison Moët et Chandon, Reims 66,00 Deze Moët et Chandon is een druivige frisse Champagne met een krachtige, maar elegante smaak. MOET

Nadere informatie

WILLCO Fassade Profil

WILLCO Fassade Profil WILLCO Fassade Profil De WILLCO Fassade Profil is een decoratieve sierlijst voor geveltoepassing. Productinformatie De WILLCO Fassade Profil bestaat uit een polystyreen kern, afgewerkt met een cementvrije,

Nadere informatie

Bio NL. Een unieke collectie plantenstoffen: de brug tussen telers en nieuwe markten. Leon A. Mur Managing director

Bio NL. Een unieke collectie plantenstoffen: de brug tussen telers en nieuwe markten. Leon A. Mur Managing director Bio NL Een unieke collectie plantenstoffen: de brug tussen telers en nieuwe markten. Leon A. Mur Managing director Doelstelling Kenniscentrum Een doorbraak creëren voor de toepassing van plantenstoffen

Nadere informatie

Mousserende wijn. Prosecco Ca Delle Italië Droog, fruitig. Bestel al deze wijnen op Huib

Mousserende wijn. Prosecco Ca Delle Italië Droog, fruitig. Bestel al deze wijnen op Huib wijnkaart Mousserende wijn Bestel al deze op Huib Prosecco Ca Delle Italië Droog, fruitig Een droge mousserende wijn, met licht fruitig karakter. Verpakking: 1 x 750 ml 8110638 8110681 Gerechten: lichte

Nadere informatie

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen :

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen : TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN Ongeacht de aard van de ingreep en zijn doeltreffendheid vergt het drogen van muren vrij veel tijd. Zo bijvoorbeeld bevat een muur met een dikte van 40

Nadere informatie

CAVA FRANCESC RICART BRUT

CAVA FRANCESC RICART BRUT CAVA FRANCESC RICART BRUT Francesc Ricart Brut is gemaakt volgens de traditionele methode met de typische cava-druiven Xarel-lo, Macabeo en Parellada. Deze cava heeft 14 maanden gerijpt op fles, maar behoudt

Nadere informatie

Huiswijn. La Croisade. La Croisade

Huiswijn. La Croisade. La Croisade Huiswijn La Croisade Sauvignon Blanc Côtes de Gascogne, Frankrijk Zowel geur als smaak zijn fris en fruitig. Passiefruit, perzik en kruisbes voeren de boventoon, met zachte zuren in de afdronk. Per karaf

Nadere informatie

DE VINIFICATIE VAN WITTE DRUIVEN.

DE VINIFICATIE VAN WITTE DRUIVEN. DE VINIFICATIE VAN WITTE DRUIVEN. DE VINIFICATIE VAN WITTE DRUIVEN. Presentatie voor de Brabantse Wijnbouwers op 5 september 2009 door Geert Jespers Overzicht van de presentatie 1. Inleiding 2. Algemene

Nadere informatie

L 148/46 NL Publicatieblad van de Europese Unie 6.6.2008

L 148/46 NL Publicatieblad van de Europese Unie 6.6.2008 L 148/46 NL Publicatieblad van de Europese Unie 6.6.2008 BIJLAGE IV WIJNCATEGORIEËN 1. Wijn Onder wijn wordt verstaan het product dat uitsluitend wordt verkregen door gehele of gedeeltelijke alcoholische

Nadere informatie

De Wijn deel II. De druiven geplukt toen ze nèt goed rijp waren. Dit proefondervindelijk vastgesteld.

De Wijn deel II. De druiven geplukt toen ze nèt goed rijp waren. Dit proefondervindelijk vastgesteld. De Wijn deel II De druiven geplukt toen ze nèt goed rijp waren. Dit proefondervindelijk vastgesteld. Ontsteeld, gewassen en gekneusd in twee emmers. Een heel subtiele met de neus heerlijk waarneembare

Nadere informatie

Prosecco 'll Vino dei Poeti' Prosecco rosé 'll Vino dei Poeti' Moët Ice Imperial 32,95. Dis+lleria Bo2ega, Veneto, Italië

Prosecco 'll Vino dei Poeti' Prosecco rosé 'll Vino dei Poeti' Moët Ice Imperial 32,95. Dis+lleria Bo2ega, Veneto, Italië Prosecco 'll Vino dei Poeti' Dis+lleria Bo2ega, Veneto, Italië 32,95 In de geur zacht steenfruit en een lichte hint van amandelen. Verfrissend frui+g droog,. Mooie fijne mousse. Prosecco rosé 'll Vino

Nadere informatie

Malbec is een boerse, ronde druivensoort voor rode wijn. Het sap is zacht en heeft een laag zuurgehalte. De Malbec is vooral bekend in de Cahors, waar hij Auxerrois of Cot heet en volle, tannine-rijke

Nadere informatie

Wijn inkopen, serveren en consumeren

Wijn inkopen, serveren en consumeren Wijn inkopen, serveren en consumeren Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn Figuur 6.1: Het proces van wijn maken Tot slot besteedt dit hoofdstuk aandacht aan het serveren

Nadere informatie

Dinsdag 6 november 2012: Libanese wijn Chateau Musar

Dinsdag 6 november 2012: Libanese wijn Chateau Musar Dinsdag 6 november 2012: Libanese wijn Chateau Musar PROEFNOTITIES Deze degustatie wordt gegeven door onze voorzitter die ons een mooi overzicht zal geven van dit Libanees wijnhuis. Er waren slechts 9

Nadere informatie

Invloed van water op het brouwproces. Patrick De Clercq 't Wijnneusje Haacht VAW lesgeversdag Geel 22/03/2014

Invloed van water op het brouwproces. Patrick De Clercq 't Wijnneusje Haacht VAW lesgeversdag Geel 22/03/2014 Invloed van water op het brouwproces Patrick De Clercq 't Wijnneusje Haacht VAW lesgeversdag Geel 22/03/2014 Patrick De Clercq Lesgever bierbrouwen bij 't Wijnneusje Haacht ~ 20 jaar actief als hobbybrouwer

Nadere informatie

De Climalife aanbevelingen

De Climalife aanbevelingen REINIGING De Climalife aanbevelingen Uitwendige reiniging Filters Verluchtingskokers Vinnen van verdampers Condensbakken / Lekpannen Condensors / Verdampers / Ventilatiekasten Vetten Condensors Geuren

Nadere informatie

Wij maken het persoonlijk. Geschenken 2012

Wij maken het persoonlijk. Geschenken 2012 Wij maken het persoonlijk Geschenken 2012 Wij maken het persoonlijk Het ontvangen van een eindejaarsgeschenk is eigenlijk een vaste vorm van een welgemeend dankjewel. Een waardering naar elkaar toe voor

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Augustus 2013 001_NL Gebruiksvoorschrift F1 F2 F3 Er bestaan drie uitvoeringen gaasbakken. De 4983 heeft een verhoogde bodem. De 4980 en de 4984 hebben een verstevigde bodem

Nadere informatie

Productiegebied Uit de Coffele wijngaarden gelegen in het heuvelachtige gebied van de Soave Classico, 200 tot 320 m boven de zeespiegel.

Productiegebied Uit de Coffele wijngaarden gelegen in het heuvelachtige gebied van de Soave Classico, 200 tot 320 m boven de zeespiegel. Azienda Agricola COFFELE Soave Veneto Soave Spumante Brut DOC Droge wijn, met een frisse structuur, volhardend, evenwichtig, met een aangename amandel nasmaak. Een voluptueuze en sierlijke interpretatie

Nadere informatie

Leginstructies. Natural Floor VOORAF. Europese Eik Europese Productie. Acclimatisering. Omgevingstemperatuur en Relatieve Luchtvochtigheid

Leginstructies. Natural Floor VOORAF. Europese Eik Europese Productie. Acclimatisering. Omgevingstemperatuur en Relatieve Luchtvochtigheid Leginstructies VOORAF Voor een goed resultaat is het absoluut noodzakelijk de leginstructies nauwkeurig te volgen. Het is belangrijk om, bij daglicht, alle panelen voor en tijdens de plaatsing te controleren

Nadere informatie

G&G Trading B.V. Industrieweg 18-1 3846 BD Harderwijk Tel.+31(0)341-414993 Fax+31(0)341-419625

G&G Trading B.V. Industrieweg 18-1 3846 BD Harderwijk Tel.+31(0)341-414993 Fax+31(0)341-419625 RESQ-TAPE is een zelfhechtende siliconen afdichtings- en isolatietape met veel verschillende toepassingen. Deze veelzijdige en gebruiksvriendelijke tape is uw eerste hulp bij allerlei reparaties. U brengt

Nadere informatie

LIGGING. Zuidwesten van Frankrijk. Tegen de Atlantische oceaan. Bij de belangrijkste rivieren: Gironde Dordogne Garonne

LIGGING. Zuidwesten van Frankrijk. Tegen de Atlantische oceaan. Bij de belangrijkste rivieren: Gironde Dordogne Garonne Bordeaux LIGGING Zuidwesten van Frankrijk Tegen de Atlantische oceaan Bij de belangrijkste rivieren: Gironde Dordogne Garonne KLIMAAT Warmgematigd klimaat door invloed van de waterlopen en de Atlantische

Nadere informatie

Bertani Due Uve 2013. Alcoholpercentage:12,5% Inhoud:75cl

Bertani Due Uve 2013. Alcoholpercentage:12,5% Inhoud:75cl Aan de basis stonden de twee gebroeders Bertani, die na een studie in Frankrijk bij professor Guyot rond 1860 naar hun geboortestreek terugkeerden. Met alle opgedane kennis speelden ze een pioniersrol

Nadere informatie

Ir. Stan Beurskens (Msc)

Ir. Stan Beurskens (Msc) Inleiding over de kansen voor Nederland als gevolg van het veranderende klimaat Hebben de kansen te maken met het klimaat of de nieuwe ontwikkelingen? Ir. Stan Beurskens (Msc) Achtergrond Bachelor degree:

Nadere informatie

VAN WAT KAN MEN FRUITWIJN MAKEN?

VAN WAT KAN MEN FRUITWIJN MAKEN? 1 VAN WAT KAN MEN FRUITWIJN MAKEN? Hard fruit appelen en peren Zacht fruit kersen, krieken, alle bessen, pruimen, sleedoorn, perzik, aardbeien. Druiven rode en witte Gedroogde vruchten krenten en rozijnen

Nadere informatie

werkblad vinificatie rode wijn (jong drinkbaar)

werkblad vinificatie rode wijn (jong drinkbaar) werkblad vinificatie rode wijn (jong drinkbaar) Toelichting door Siem Zwaard Brabantse Wijnbouwers Wintercursus dag 1 1 september 2012 Biezenmortel 6 Monster, meten RODE WIJN [gist] [gist] Basisomzettingen

Nadere informatie

Wijnkaart. Huiswijn : Marcel Martin Vin de Pays d Oc. Glas : 4,00. Pichet : 7,00. Karaf : 13,00. Fles : 18,50

Wijnkaart. Huiswijn : Marcel Martin Vin de Pays d Oc. Glas : 4,00. Pichet : 7,00. Karaf : 13,00. Fles : 18,50 Wijnkaart Huiswijn : Marcel Martin Vin de Pays d Oc Glas : 4,00 Pichet : 7,00 Karaf : 13,00 Fles : 18,50 Witte Wijn : Chardonnay Deze Vin de Pays du Jardin de France is afkomstig uit de Loire streek en

Nadere informatie

VERSLAG WIJNDEGUSTATIE OP 9/6/2015, WIJNEN 2005 UIT KELDER JAN EN FRANK.

VERSLAG WIJNDEGUSTATIE OP 9/6/2015, WIJNEN 2005 UIT KELDER JAN EN FRANK. VERSLAG WIJNDEGUSTATIE OP 9/6/2015, WIJNEN 2005 UIT KELDER JAN EN FRANK. Vandaag proeven we rode wijnen van 2005 met uitsluiting van Bordeaux, Bourgogne en Chateauneuf du pape. Alle wijnen komen uit de

Nadere informatie

CO 2. Tekst: ing. Dick Havenaar. Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing.

CO 2. Tekst: ing. Dick Havenaar. Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing. Tekst: ing. Dick Havenaar Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing. juni 2015 25 De compact samengebouwde CO 2 -installatie met op de achtergrond de gaskoeler.

Nadere informatie

Hoe kunnen we de kwaliteit van onze houtchips verbeteren?

Hoe kunnen we de kwaliteit van onze houtchips verbeteren? Hoe kunnen we de kwaliteit van onze houtchips verbeteren? 1. Het chippen van het hout: Zorg dat het hout kan voordrogen, leg het hout enkele maanden op een stapel op een plek waar de wind er goed bij

Nadere informatie

VERSLAG WIJNDEGUSTATIE DINSDAG 3 JUNI 2014: BOURGOGNE WIJNEN VAN POTEL.

VERSLAG WIJNDEGUSTATIE DINSDAG 3 JUNI 2014: BOURGOGNE WIJNEN VAN POTEL. VERSLAG WIJNDEGUSTATIE DINSDAG 3 JUNI 2014: BOURGOGNE WIJNEN VAN POTEL. Vanavond zal de firma Vyncke Daels ons de bourgogne wijnen van het huis POTEL voorstellen. We proeven 5 witte en 8 rode wijnen. WITTE

Nadere informatie

Dinsdag 22 maart Spanje. Rood. Cautivo 2008 6,80. Castillo De Monjardin crianza 2007 9,25. Lar de Paula crianza 2007 9,30. Chateldon 2004 11,85

Dinsdag 22 maart Spanje. Rood. Cautivo 2008 6,80. Castillo De Monjardin crianza 2007 9,25. Lar de Paula crianza 2007 9,30. Chateldon 2004 11,85 Dinsdag 22 maart Spanje Rood Cautivo 2008 6,80 Castillo De Monjardin crianza 2007 9,25 Lar de Paula crianza 2007 9,30 Chateldon 2004 11,85 Orto 2008 12,45 Tres Lunas 2009 12,55 Geografisch: Spain > La

Nadere informatie

Lotus Fresh voor kristal helder water in whirlpools en zwemspa s.

Lotus Fresh voor kristal helder water in whirlpools en zwemspa s. 1. Lotus Fresh voor kristal helder water in whirlpools en zwemspa s. Met de waterbehandeling van Lotus Fresh heb je géén enkel ander product nodig voor zuiver water. 2. Waarom Lotus Fresh gebruiken in

Nadere informatie

1. Le Comtesse Prosecco Frizzante 7.50 wereld-wijnen.com

1. Le Comtesse Prosecco Frizzante 7.50 wereld-wijnen.com 1. Le Comtesse Prosecco Frizzante 7.50 wereld-wijnen.com Veneto Italië druif: Prosecco 0612 277605 Licht bruisend met sprankelend fruit, weinig alcohol en feestelijk zachte bubbeltjes. 2. Domaine Bénézet

Nadere informatie

Le Versant Sauvignon Blanc Vin de Pays d Oc, Frankrijk

Le Versant Sauvignon Blanc Vin de Pays d Oc, Frankrijk Witte wijnen Huiswijn: La Qroix d Argent Gascogne, Frankrijk Expressieve witte wijn met bloemen, wit fruit en citrus in het aroma. De smaak is levendig met een lekkere melange van citrusvruchten en tropisch

Nadere informatie

Product Dikte (mm) Breedte (mm) Lengte (m) Verpakking Artikel nummer

Product Dikte (mm) Breedte (mm) Lengte (m) Verpakking Artikel nummer RubberShell SA RubberShell is een innovatief zelfklevend EPDM membraan. Opgebouwd uit een (compleet vernieuwende) EPDM toplaag, interne glasvezelwapening en een polymeer onderlaag voorzien van een gesiliconiseerde

Nadere informatie

Hygiëne, reinigen en ontsmetten in het wijnbedrijf. Presentatie voor de Brabantse Wijnbouwers op 14 november 2009 door Geert Jespers

Hygiëne, reinigen en ontsmetten in het wijnbedrijf. Presentatie voor de Brabantse Wijnbouwers op 14 november 2009 door Geert Jespers Hygiëne, reinigen en ontsmetten in het wijnbedrijf. Presentatie voor de Brabantse Wijnbouwers op 14 november 2009 door Geert Jespers 1 Hygiëne, reinigen en ontsmetten in het wijnbedrijf. 2 verzicht van

Nadere informatie

De proeverijen van Marcel April 2013 Elzas

De proeverijen van Marcel April 2013 Elzas Marcel-les-Vignes Coopérative d achat à finalité sociale de vins naturels et bios De proeverijen van Marcel April 2013 Elzas Om van de zuurkool naar de asperges over te gaan en daarmee de lente in te glijden,

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Uitdagingen. Pagina 02. De bestanddelen van water. Pagina 06. Pagina 13. Hoe ontstaat kalkvorming. Pagina 15

Inhoud. Voorwoord. Uitdagingen. Pagina 02. De bestanddelen van water. Pagina 06. Pagina 13. Hoe ontstaat kalkvorming. Pagina 15 Waterweetjes Voorwoord Inhoud Drinkwater is het belangrijkste levensmiddel en vormt de basis voor goede hygiëne. Het wordt op allerlei manieren gebruikt - als drank, voor het bereiden van voedsel en dranken

Nadere informatie

Nomad, Dealu Mare, Pinot Grigio, Roemenië Zacht-tropische aroma s met frisse zuren om de wijn spanning en balans te geven. Glas 3,95/Fles 22,50

Nomad, Dealu Mare, Pinot Grigio, Roemenië Zacht-tropische aroma s met frisse zuren om de wijn spanning en balans te geven. Glas 3,95/Fles 22,50 Geachte gast, Hierbij presenteren wij u met trots onze wijnkaart. Alle wijnen zijn zorgvuldig geselecteerd en sluiten aan bij de seizoengerechten die wij serveren. Bij het selecteren van onze wijnen laten

Nadere informatie

HANDLEIDING BEHANDELING MET LAGE ZUURSTOF (ANOXIE) VAN KLEINE VOORWERPEN

HANDLEIDING BEHANDELING MET LAGE ZUURSTOF (ANOXIE) VAN KLEINE VOORWERPEN HANDLEIDING BEHANDELING MET LAGE ZUURSTOF (ANOXIE) VAN KLEINE VOORWERPEN bron: Agnes BROKERHOF, senior consultant bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed Nederland BENODIGDHEDEN -specifieke plasticfolie die

Nadere informatie

Chileense huis wijnen

Chileense huis wijnen Wijnkaart Chileense huis wijnen Pionero Viña Morande Chardonnay In deze droge witte wijn proeft u aroma's van fris fruit zoals perzik, peer, citrus en meloen. Smaaktype: soepel, aromatisch met houtrijping.

Nadere informatie

Banaan Softijs Vloeibaar

Banaan Softijs Vloeibaar Frusco Namen Artikelnummer: 43695 EAN: 8710942436943 Commerciele naam Wettelijke benaming Ingrediënten informatie MELK, suiker, wei, kokosvet, dextrose, banaan 1%, citroensap, glucose-fructose siroop,

Nadere informatie

Marche heeft meer in de mars!

Marche heeft meer in de mars! 2014-02-23 Fattoria Dezi C. da Fontemaggio 14 63839 Servigliano (FM) Marche,Italia www.fattoriadezi.com Marche heeft meer in de mars! Stefano Dezi te gast In Ken Wijn-magazine nr 17 besprak Peter Doomen

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

D4.2 QA 001 Geraffineerde koolzaadolie 0002 (100) Rev datum 21/02/2014 Rev: 6 SDB Blad 1 van 6 Opgesteld door: Sandra De Beukelaer.

D4.2 QA 001 Geraffineerde koolzaadolie 0002 (100) Rev datum 21/02/2014 Rev: 6 SDB Blad 1 van 6 Opgesteld door: Sandra De Beukelaer. Rev datum 21/02/2014 Rev: 6 SDB Blad 1 van 6 Firma : Adres : Tel : Fax : E-mail : Bedrijf Cebag B.V. Blankenstein 130 7943 PE Meppel The Netherlands Tel +31 522 466660 Fax +31 522 242523 info@cebag.com

Nadere informatie

U kunt ervan op aan dat alle medewerkers zich vol enthousiasme zullen inzetten om uw beleving compleet te maken.

U kunt ervan op aan dat alle medewerkers zich vol enthousiasme zullen inzetten om uw beleving compleet te maken. Van harte welkom in restaurant Entre Nous! De naam zegt het al, onder ons : een gezellige plek om samen te zijn en te genieten van elkaar en van het prachtige Zuid-Limburg. De chef streeft ernaar al het

Nadere informatie

Eco Fields B.V. 0318 461344. 6733 JD Wekerom info@ecofields.nl

Eco Fields B.V. 0318 461344. 6733 JD Wekerom info@ecofields.nl Wilt u een origineel en smaakvol geschenk geven aan een relatie of een bijzonder kerspakket aan uw medewerkers? Van kleine bedankjes tot uitgebreide pakketten, alles is mogelijk. Graag denken we mee om

Nadere informatie

Gebruikshandleiding art.nr. GP14 "Grote boot" ( versie 2014-02) de meest recente versie is steeds te vinden op www.govaplay.com

Gebruikshandleiding art.nr. GP14 Grote boot ( versie 2014-02) de meest recente versie is steeds te vinden op www.govaplay.com Gebruikshandleiding art.nr. GP14 "Grote boot" ( versie 2014-02) de meest recente versie is steeds te vinden op www.govaplay.com GP14 4 www.govaplast.com TÜV-gecertificeerd Govaerts Recycling NV Kolmenstraat

Nadere informatie