Water: een recht of een gevecht?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Water: een recht of een gevecht?"

Transcriptie

1 Water: een recht of een gevecht? Achtergrondinformatie bij Scheppingszondag 2 september 2012 Inhoud 1. Water als bron van leven 2. Water als bron van conflict 3. Water als bron voor spiritualiteit 4. Water als bron van actie

2 1. Water als bron van leven Zonder water, geen leven! Je staat op, gaat je wassen, poetst je tanden, drinkt een glas water, zet koffie. Geen seconde denk je er bij na hoeveel water hier precies voor nodig is. Je hoeft alleen maar de kraan open te draaien Kraantjeswater In België is het trendy om water uit een fles te drinken. Een gemiddelde Belg drinkt 148 liter flessenwater per jaar. Dat is zes keer meer dan de gemiddelde wereldburger. Hiermee zijn we de vierde grootste flessenwaterdrinkers, na Italië, Mexico en de Verenigde Arabische Emiraten. Maar het bottelen van water in flessen is slecht voor het milieu. Bovendien is de kwaliteit van flessenwater zeker niet beter dan het leidingwater in de meeste Westerse landen. Het water uit de fles is tot maal duurder dan dat uit het kraantje. De doorgaans zinloze keuze voor flessenwater kost de consument niet alleen veel geld, ze zorgt ook voor een ecologische ramp. In 2004 werd wereldwijd 154 miljard liter water verpakt, doorgaans in petflessen. De productie van deze flessen en het transport zorgen voor een gigantisch verbruik van energie en grondstoffen. In een groot deel van de wereld worden plastic flessen na gebruik ook niet gerecycleerd en vormen ze een dramatisch groeiende afvalberg. De productie van flessen voor drinkwater vergt jaarlijks 2,7 miljoen ton plastic. Het is cynisch dat minder dan een derde van het bedrag dat wij met z'n allen veil hebben voor flessenwater zou volstaan om tegen 2015 de helft van de wereldbevolking toegang te geven tot drinkbaar water. Als Jezus vandaag naar Kana zou terugkeren, zouden we hem vragen of hij wijn in water kan veranderen. Wadih Awawdé, huidig burgemeester van het vroegere Kana in Galilea 2

3 Water: een mensenrecht? De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens bestaat straks 65 jaar. En nog steeds: is het recht op drinkbaar water een dode letter hebben 1,2 miljard mensen geen toegang tot drinkwater hebben 2,6 miljard mensen geen toegang tot een hygiënische infrastructuur sterven er elke dag mensen aan gevolgen verbonden met water sterft er elke 8 seconden een kind door gebrek aan drinkbaar water groeit bijna een kwart van de Belgische kinderen op in huizen zonder warm water of sanitair De machtigste landen in de wereld hebben verhinderd dat de bevoegde organen van de VN het recht op water als een universeel mensenrecht erkennen bij gelegenheid van de 60ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens ( ). Sinds 2010 is het recht op water opgenomen in deze Verklaring, maar omdat deze geen enkele wettelijke status heeft, blijft dit recht veelal een dode letter. We roepen ons land dan ook op om het recht op drinkbaar water wettelijk te verankeren en te garanderen voor iedereen. Waterveiligheid staat net als voedselveiligheid centraal in het debat voor het bereiken van de millenniumdoelstellingen tegen Het is één van de sleutels voor sociale en economische emancipatie van de allerarmsten. 3

4 2. Water als bron van conflict Het waterverbruik verdubbelt elke twintig jaar: door de intensieve landbouw, mijnbouw, waterkrachtcentrales en andere industrieën en door de huishoudens. Waterschaarste is een bron van conflicten. Slechts 3% van het water op onze aarde is zoet water, en dus drinkbaar. Er bestaan wel methodes om van zout water drinkbaar water te maken (ontzilting), die in verschillende zuiderse landen gebruikt worden. Deze methodes kosten echter veel energie en zijn nog lang niet toereikend om ieders dorst te lessen. En zolang er dorst is, zullen er waterconflicten zijn. Water is een nieuw strategisch wapen. Al in 1995 verklaarde de vicevoorzitter van de Wereldbank dat er in de 21ste eeuw niet gevochten zal worden voor petroleum maar voor water. Grensoverschrijdende rivieren Grensoverschrijdende rivieren zijn een blijvende bron van conflicten tussen verschillende landen. Dicht bij huis in Europa: Tsjechië en Slowakije procederen voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag over het water van de Donau dat erg vervuild is, onder andere door cyanide, met gevaar voor het drinkwater en met grote vissterfte (wat ook broodroof betekent voor hen die leven van de visvangst). In Azië: Irak is voor zijn water afhankelijk van de Tigris en de Eufraat maar beide rivieren ontspringen in Turkije. Turkije heeft een groots plan opgezet voor de bouw van 19 elektriciteitscentrales en 22 dammen, maar al de landen stroomafwaarts zijn natuurlijk bang voor hun watertoevoer. Er zijn geen afspraken rond de waterhoeveelheid voor Irak. Hetzelfde verhaal kunnen we vertellen over de Ganges en de conflicten tussen India en Bangladesh. Het meest explosieve conflict situeert zich rond de Jordaan tussen Israël, Palestina en Jordanië. Israel doet al het mogelijke om de controle over het water te behouden. Door klimatologische omstandigheden is er een schaarste aan zoet water. Iedere Israëliër beschikt jaarlijks over 300 kubieke meter water, een Palestijn moet het stellen met 165 kubieke meter. Ter vergelijking: een doorsnee Amerikaan verbruikt kubieke meter per jaar. Geen water is geen toekomst. De manier van waterverdeling door Israël is een schending van het internationaal humanitair recht en bedreigt de landbouw en het leven van miljoenen mensen. 4

5 Privatisering en waterarmoede Een tweede probleem is de privatisering van de waterlevering. De redenering is dat op de vrije markt bedrijven door onderlinge concurrentie gedwongen worden efficiënter te werken dan overheidsbedrijven. Maar iedereen weet dat commerciële bedrijven hun eigen doelstelling hebben: zoveel mogelijk winst maken. Dit in tegenstelling tot de overheid die moet zorgen dat burgers schoon drinkwater hebben. Daarbij komt dat bedrijven liever investeren op plaatsen waar winst te maken valt: in rijke buurten en niet in arme wijken. En dat voor arme regeringen de verkoop van de waterlevering geld opbrengt. Marcello Barros, de Braziliaanse eco-bevrijdingstheoloog, vertelt in zijn boek De spiritualiteit van water bij monde van zijn buurvrouw: Het feit dat mensen nu al water gaan verkopen, geeft aan dat het einde van de wereld nabij is. Het was mijn grootmoeder die me vertelde dat het einde van de wereld nadert als mensen water beginnen te verkopen. In de Indiase deelstaat Punjab werd de prijs van het water zo hoog dat huishoudens een kwart van hun inkomen eraan moeten besteden. In Zambia lopen de rekeningen van arme gezinnen op tot de helft van hun inkomen. Wie niet kan betalen wordt afgesloten Belgische gezinnen werden vorig jaar van het drinkwater afgesloten omdat ze de rekening niet meer konden betalen. Water is een mensenrecht, geen handelswaar! Ecokerk roept de bevoegde ministers op om dit mensenrecht in de wet te verankeren. Samen met Vlaams netwerk van Verenigingen waar armen het woord nemen, vragen we volgende maatregelen 1. Water is een grondrecht. Mensen moeten steeds over water kunnen beschikken 2. Water moet betaalbaar zijn: er moeten maatregelen genomen worden om de waterprijs (in zijn geheel) extra te drukken voor mensen in armoede 3. Uniformiteit tussen waterleveranciers is nodig. Klanten hebben geen vrije keuze in verband met de leverancier, dus moeten hun rechten overal dezelfde zijn 4. Procedures moeten maximaal dezelfde zijn bij water als bij gas en elektriciteit 5. Extra sociale bescherming voor kwetsbare klanten is nodig 5

6 3. Water als bron voor spiritualiteit Zoals een hinde smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar u, o God. Uit Psalm 42 In het christendom, maar ook in tal van andere levensbeschouwingen, speelt water een belangrijke rol. Water, aanwezig als element, als metafoor of als symbool. Water heeft te maken met reinheid: moslims wassen zich voor het gebed. Hindoes wassen het vuil, maar ook het slechte karma, van zich af in hun heilige rivieren. Water verbindt. Door het sacrament van het doopsel worden we opgenomen in de gemeenschap van christenen. Maar het verbindt ons ook over de grenzen van religies heen. We bestaan allen voor bijna de helft uit water en hebben allemaal water nodig om te overleven. Water inspireert. Het brengt mensen samen. Steden en wereldrijken ontstonden aan de oevers van rivieren en daar ontstonden ook de mythes en verhalen die we tot op vandaag met ons meedragen. Verhalen over zeeën die splijten en veel later ook verhalen over een man die doopte en een andere man die over het water liep en water in wijn veranderde. Maar water is ook bedreigend. Het tekort of teveel aan water eist ieder jaar weer talloze mensenlevens. De mens spant zich in om het water te controleren, maar slaagt daar niet steeds even goed in. Water is dus ook een bron voor nederigheid. Het doet ons beseffen dat wetenschap en technologie niet alles kunnen oplossen. Het stelt ons voor keuzes en dilemma s, het leidt tot hebzucht en oorlog. Water is een deel van ons, in al zijn facetten. Misschien verliezen we het belang ervan daarom zo snel uit het oog. Zoals Herman Verbeek immers zo mooi schreef: De zee wordt psalmenzingend leeggevist. Het zingen van liederen en het prevelen van gebeden is niet genoeg om de huidige toestand te veranderen, maar zijn wél een aanzet tot actie buiten de kerk. Om het tij te keren, dienen we onze inspiratie om te zetten in daden. 6

7 4. Water als bron van actie Als kerk kunnen we in eigen kring sensibiliseren en gedragsverandering bewerken. Een bekering tot een andere houding tegenover de aarde is nodig. Onze ecologische voetafdruk verkleinen houdt ook in dat we stil moeten staan bij onze watervoetafdruk. Laat ons samen werken aan het mondiale besef dat minder ook genoeg kan zijn en aan het recht op water voor iedere medemens. Sensibiliseren Voor alle religies is water een belangrijk element in hun geloven. In alle religies heeft water een ruimere betekenis dan de louter materiële. Water staat symbool voor leven en mysterie, voor vruchtbaarheid en liefde. We worden met water gedoopt, we zegenen met water omdat we geloven dat een levengevende kracht heeft. Dat moet zich vertalen in concreet gedrag. De liederen, teksten en gebeden uit de liturgie kunnen ons inspireren om duurzaam en met aandacht om te gaan met water. Ons persoonlijk watergebruik heeft een immers een belangrijke invloed op de waterhuishouding. We geven je enkele makkelijke en haalbare tips mee. Drink kraantjeswater De productie van flessen voor drinkwater vergt jaarlijks 2,7 miljoen ton plastic. Ook transport en afvalverwerking van al deze flessen vergt veel energie. Kraantjeswater is een lekker en gezond alternatief. Drink het koel, met een schijfje citroen of vermengd met vruchtensiroop. Eet lokaal voedsel Bespaar water en steun onze (bio-)boeren door je boodschappen te doen op boerenmarkten. Kies voor seizoensproducten. Groenten van het seizoen zijn niet alleen lief voor het milieu, maar zijn ook lekkerder. Denk maar aan het smaakverschil tussen een geïmporteerde aardbei en een verse Belgische aardbei. Groenten en fruit die werden ingevoerd uit warmere streken (maar die je ook in België kunt telen) hebben meer water nodig in het Zuiden. 7

8 Eet af en toe een vegetarisch Veeteelt slokt heel wat water op. Zo heb je voor 200 gram rundvlees al gauw 4000 liter water nodig. Wees dus zuinig met vlees maar ook met vis. Overbevissing is één van de grootste bedreigingen voor onze oceanen. Begin met één dag per week een veggiedag in te lassen. Kies voor biologische producten Biologische producten zijn milieuvriendelijker geteeld doordat er geen kunstmeststoffen worden gebruikt die veel energie (vragen voor hun productie. Er worden bovendien geen synthetische pesticiden ingezet waarvan residu's in de bodem en het water achterblijven. Dit betekent dat er geen vervuild water ontstaat door de pesticiden en de kunstmest Gebruik hemelwater De tuin begieten met water uit een regenton is een aloud gebruik. Er bestaan ook systemen die regenwater opvangen, zodat je dit kan gebruiken voor het doorspoelen van het toilet, poetsen en zelfs voor de wasmachine. Je toilet doorspoelen met regenwater levert bovendien een besparing van 30% op je waterfactuur op. Vele gemeentes geven subsidies voor dergelijke waterbesparende initiatieven. Vraag ernaar. Keuken- en badkamerwijsheid Neem liever een douche (maximaal 10 minuten!) dan een bad, en installeer een spaardouchekop om nog minder water te verbruiken. Laat de vaatwasser en de wasmachine enkel draaien als ze vol zijn en gebruik zoveel mogelijk het eco- of spaarprogramma van de machine. Was jezelf, je kleren en de vaat met milieuvriendelijke producten. Leg een grote gevulde petfles in de spoelbak van het toilet en bespaar zo vele liters water per dag. Was je auto met emmer en spons Deze traditionele methode verbruikt slechts 60 liter water. Met de tuinslang verbruik je gemakkelijk 600 liter per wasbeurt 8

9 Meedoen met anderen Verleg een steen in de rivier! Verschillende organisaties zetten zich in rond de waterproblematiek. Steun hen, met een gift of een helpende hand. Tracht hun kennis en ervaring te vertalen naar je eigen gemeenschap, gezin, school of vereniging. Organiseer een thema-avond rond water en nodig een spreker uit. Ecokerk biedt verschillende workshops aan rond waterverbruik, spiritualiteit en duurzaamheid. De kerk kan de planeet redden. Omdat zij wereldwijd aanwezig is en een diepe impact heeft op de motivering van het menselijke handelen, kan ze in sneltempo mobiliseren in de zorg voor de schepping. Als de kerk en de paus zich daadwerkelijk achter de milieuzorg scharen, kunnen ze de noodzakelijke kentering naar een ecologische en duurzame wereld veroorzaken. Zich daarin niet engageren, is schuldig verzuim Prof. Dr. Jacques Haers S.J. 9

10 Maria Verwimp Sophie Vanonckelen Deze brochure is een Uitgave van Netwerk Rechtvaardigheid & Vrede/Ecokerk in samenwerking met Vlaams netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen en Welzijnszorg. Inhoud uit deze uitgave mag worden overgenomen mits bronvermelding. Netwerk Rechtvaardigheid & Vrede/ Ecokerk Huidevettersstraat Brussel 10

AQUAPAS. Mijn gids voor de watervoetafdruk

AQUAPAS.  Mijn gids voor de watervoetafdruk AQUAPAS www.aquapath-project.eu Mijn gids voor de watervoetafdruk Dit project is gefinancierd met steun van de Europese Commissie. Deze publicatie geeft alleen de visie van de auteur weer en de Commissie

Nadere informatie

Wandelen voor Water 2013

Wandelen voor Water 2013 Wandelen voor Water 2013 Eerst maar even voorstellen Frank van Batenburg Ondernemer: Bedrijfskundig Bureau Gastles over WATER Powerpoint, filmpjes, interactief met opdrachten Vragen mag je direct stellen

Nadere informatie

2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw

2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw 2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw 1. ALLES IS WATER Alles is water. We zijn letterlijk omringd door water. Water

Nadere informatie

De Gloob-Fanfare. tweede leerjaar CORRECTIESLEUTEL - WATER

De Gloob-Fanfare. tweede leerjaar CORRECTIESLEUTEL - WATER De Gloob-Fanfare tweede leerjaar CORRECTIESLEUTEL - WATER De Gloob-Fanfare! Onze uitdagingen: 1. Wat verspillen wij dat blauw en vloeibaar is en veel meer waard dan goud? 2. Zet een groot emmer spektakel

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

WIST JE DaT? Elke dr ppel telt

WIST JE DaT? Elke dr ppel telt Elke dr ppel telt 1 Water bij de Toyota fabrieken Sinds 2002 hebben de productiefabrieken van Toyota in Europa het waterverbruik (m³/auto) met 54% teruggebracht. TMMF, de Toyota fabriek in Valenciennes,

Nadere informatie

ik deel daar wordt iedereen beter van eten

ik deel daar wordt iedereen beter van eten daar wordt iedereen beter van eten 1 Achtergrond 2 Onderzoek en Reflectie 3 Acties 4 Activiteiten in het Schooljaar ikdeel.be Een project van Met de steun van De Vlaamse overheid kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Donderdag 22 maart 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Donderdag 22 maart 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Donderdag 22 maart 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Wereldwaterdag - Basisschool Heiende, Lokeren Geachte directeur en leerkrachten, Geachte burgemeester

Nadere informatie

KLEINE LEKKEN, GROTE GEVOLGEN. Water, water, water... we drinken liever bier. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

KLEINE LEKKEN, GROTE GEVOLGEN. Water, water, water... we drinken liever bier. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS KLEINE LEKKEN, GROTE GEVOLGEN De jongeren sluiten een deal met de school: als zij het waterverbruik van de school kunnen verminderen, mogen ze een watervriendelijk initiatief opzetten. Door hun eigen waterverbruik

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

Verdeelbord van de opdrachten

Verdeelbord van de opdrachten Tentoonstelling H 2 O! De tentoonstelling De tentoonstelling H 2 O! is ontworpen als aanvulling op de film die in het Beeldenpaleis wordt getoond. De film stelt een essentiële vraag: is toegang tot water

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld Retourtje Water Uitgave: Amsterdams NME Centrum Retourtje Water Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum Auteur Mirella Vierveijzer Lay-out Agnes

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER SAMENVATTING Weet je dat de meeste van onze dagelijkse activiteiten, inclusief voedsel, kleding en reizen, een hoog waterverbruik betekenen en daarmee

Nadere informatie

Kraantjeswater drinkwater

Kraantjeswater drinkwater Kraantjeswater drinkwater IS KRAANTJESWATER ECHT DRINKBAAR? Ongetwijfeld. Kraantjeswater = drinkwater! Geen enkel product wordt zo streng en veelvuldig gecontroleerd als leidingwater. Door de waterbedrijven

Nadere informatie

Elke liter weloverwogen

Elke liter weloverwogen Elke liter weloverwogen Water in overvloed op onze planeet. Of niet? Ongeveer 70 % van het aardoppervlak is ermee bedekt, maar toch is de voorraad water die geschikt is voor menselijke consumptie niet

Nadere informatie

Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel

Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel Millenniumdoelstelling 7: Een duurzaam leefmilieu 1 Inhoud Voorwoord... 3 Waterproblemen in Namibië... 4 Acties ter plaatse... 7 Waterschaarste... 8 Voeg de afbeelding

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk 1. Aanzetten Waterrijk 1.a Waterrijk Jij gaat aan de slag met het dossier Waterrijk. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL TIJD BESCHRIJVING 2

Nadere informatie

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 1. Je woont in... een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 een groot appartement of een huis met 3 à 4 slaapkamers? (+/- 120m²) 3 een groot huis met meer dan 4 slaapkamers?

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl aardrijkskunde 2011 - I

Eindexamen vmbo gl/tl aardrijkskunde 2011 - I Omgaan met natuurlijke hulpbronnen bron 16 De kringloop van het water neerslag M verdamping K C water in oceanen en zeeen H stuwmeer O F 1p 26 In bron 16 is de kringloop van het water afgebeeld. Op diverse

Nadere informatie

>Inlciding ... Wat d06 ju h6t 1i6fst in j6 vru6 tud? 3... Mijn top 3. Vraag nu twee personen uitjouw fam ilie naar hun top 3. ToP3 van...

>Inlciding ... Wat d06 ju h6t 1i6fst in j6 vru6 tud? 3... Mijn top 3. Vraag nu twee personen uitjouw fam ilie naar hun top 3. ToP3 van... >Inlciding... Wat d06 ju h6t 1i6fst in j6 vru6 tud? Mijn top 3 1 2 3.... Vraag nu twee personen uitjouw fam ilie naar hun top 3. ToP3 van.......................... 1 2 3................ ToP3 van............................

Nadere informatie

Een verontrustend verhaal over.. water. Maar met misschien toch nog een happy end als we allen meer ons best doen! Page 1

Een verontrustend verhaal over.. water. Maar met misschien toch nog een happy end als we allen meer ons best doen! Page 1 Een verontrustend verhaal over.. water Maar met misschien toch nog een happy end als we allen meer ons best doen! Page 1 First age Nederlanders hebben een "Lorem faam ipsum op het dolor gebied sit amet,

Nadere informatie

4 OKTOBER FEESTDAG FRANCISCUS HET HART VAN DE VREDESWEEK

4 OKTOBER FEESTDAG FRANCISCUS HET HART VAN DE VREDESWEEK Hij trok een spoor van vrede Hij woonde in de vrede 4 OKTOBER FEESTDAG FRANCISCUS HET HART VAN DE VREDESWEEK Teksten voor ommekeer tot gerechtigheid en vrede De weg van Franciscus Bedacht zijn op meer

Nadere informatie

Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat?

Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat? Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? a) 50 % b) 70% c) 90% antwoord c is juist d) 99% Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat? a) 30% b) 60% antwoord b is

Nadere informatie

Beste bewoner, Vriendelijke groeten, Het drinkwaterbedrijf

Beste bewoner, Vriendelijke groeten, Het drinkwaterbedrijf Beste bewoner, Op. vinden in uw straat werkzaamheden plaats aan de leidingen. Van. tot.. wordt het water afgesloten. Wij adviseren u om vooraf enkele emmers met water klaar te zetten, voor bijvoorbeeld

Nadere informatie

Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf. Kathelijne De Ridder

Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf. Kathelijne De Ridder Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf Kathelijne De Ridder Hoeveel kilo papier gebruikt de gemiddelde Belg per jaar? a) 265 kilo/jaar b) 354 kilo/jaar c) 358 kilo/jaar Hoeveel kilogram restafval

Nadere informatie

Regenwaterhergebruik in Vlaanderen

Regenwaterhergebruik in Vlaanderen Regenwaterhergebruik in Vlaanderen Wendy Francken Directeur VLARIO Inhoud Wetgevend kader Draagvlak Enkele technische aspecten Kosten en baten Duurzaamheid Wetgevend kader Waarom afkoppelen? vermindering

Nadere informatie

Genoeg water voor iedereen

Genoeg water voor iedereen Genoeg water voor iedereen eerlijk verdeeld - betaalbaar - schoon - duurzaam Of je nu rijk bent of arm, als je een dag niet drinkt heb je dorst. Niemand kan zonder water. Met genoeg en schoon water hebben

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

GEEN water bij de wijn!

GEEN water bij de wijn! GEEN water bij de wijn! Water! Je gebruikt het dagelijks. Het begint al meteen s ochtends bij het wassen en het toilet doorspoelen. Daarna drink je water (puur water of in je kopje thee, ranja of in elke

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 7/8. Algemeen. Titel. Waterverbruik. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 7/8. Algemeen. Titel. Waterverbruik. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Uitdager van de maand Waterverbruik Natuur & Techniek, Groep 7/8 Algemeen Titel Waterverbruik Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Een onderzoek opzetten naar het waterverbruik

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Zondag 16 december, 3 e advent dienst met HA ds. A.J.Wouda. Filippenzen 4: 4-9. Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Zondag 16 december, 3 e advent dienst met HA ds. A.J.Wouda. Filippenzen 4: 4-9. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Zondag 16 december, 3 e advent dienst met HA ds. A.J.Wouda Filippenzen 4: 4-9 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Een paar verzen uit een brief van Paulus aan de gemeente in Filippi, een klein havenstadje

Nadere informatie

'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil!

'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil! Kijkje in de keuken 'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil! Tussen de productie van voeding en het opeten

Nadere informatie

a. Deze Schrifttekst vertelt hoe bij Jezus doopsel de hemel openging en de Geest

a. Deze Schrifttekst vertelt hoe bij Jezus doopsel de hemel openging en de Geest Homiletische suggesties bij het doopsel van kinderen Inleiding Dit document biedt enige homiletische suggesties aan die gebruikt kunnen worden in een doopviering. Elke suggestie tracht aan de hand van

Nadere informatie

Water en politiek in Palestina

Water en politiek in Palestina Water en politiek in Palestina Een posterpresentatie van Stefan Deconinck, KU Brussel Meer informatie: Waternet de geopolitiek van waterschaarste in het Midden-Oosten http://www.waternet.be/ Referenties

Nadere informatie

2015 Wandelen voor Water. Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, samen met Wilde Ganzen

2015 Wandelen voor Water. Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, samen met Wilde Ganzen 2015 Wandelen voor Water Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, Twenterand, Wierden, samen met Wilde Ganzen Wat gaan we vandaag doen? Wat is Wandelen voor Water? Hoe is het eigenlijk bij ons? Voor

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

WELKOM. Door Samaria gaan

WELKOM. Door Samaria gaan WELKOM Door Samaria gaan Zingen Liedboek v. d. Kerken 427:1 Beveel gerust uw wegen, al wat u t harte deert, der trouwe hoed en zegen van Hem, die t al regeert. Die wolken, lucht en winden wijst spoor en

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Zonder WATER geen LEVEN!

Zonder WATER geen LEVEN! Zonder WATER geen LEVEN! Inleiding De volgende dagen staat het water hoog. Neen, niet het niveau van de Molenbeek, de Schelde of de Leie.; maar wel hier op jouw school. Inderdaad, water is het thema voor

Nadere informatie

1. De ecologische voetafdruk

1. De ecologische voetafdruk 1. De ecologische voetafdruk Alles wat je eet, koopt en gebruikt moet ergens gemaakt worden of moet ergens groeien. Daar heb je plaats voor nodig. En soms is dat meer plaats dan je denkt. Zo heb je voor

Nadere informatie

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing:

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Deze lessenserie is niet helemaal door ons gemaakt maar gedeeltelijk afkomstig van www.webquests.nl Lesdoelen: kerndoelen leerdoelen 4,34,39 Leerlingen

Nadere informatie

Zending wereldwijd. Driebergen, januari 2015. GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem

Zending wereldwijd. Driebergen, januari 2015. GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem De GZB-dag wordt dit jaar op D.V. 13 juni in de Evenementenhal in Gorinchem gehouden. Voor deze nieuwe datum en plaats is gekozen omdat er op het terrein van Hydepark

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Informatie voor de leerkracht Het

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

We zingen: Ps. 42 : 1; Ps. 23 : 3 We lezen: Mattheus 26 : 26-30 We bespreken: zondag 28 H.C., vr. en antw. 76 en 77.

We zingen: Ps. 42 : 1; Ps. 23 : 3 We lezen: Mattheus 26 : 26-30 We bespreken: zondag 28 H.C., vr. en antw. 76 en 77. Bezinningsijeenkomst d.d. 5 maart 2015. We zingen: Ps. 42 : 1; Ps. 23 : 3 We lezen: Mattheus 26 : 26-30 We bespreken: zondag 28 H.C., vr. en antw. 76 en 77. We willen vanavond aan de hand van vraag en

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

WATER ZELFSTANDIG WERK. Naam: Inleverdatum :

WATER ZELFSTANDIG WERK. Naam: Inleverdatum : WATER Naam: Klas: Volgnummer: ZELFSTANDIG WERK Inleverdatum : 1 1. Het water Als je vanuit de ruimte naar onze planeet kijkt, is het eigenlijk onbegrijpelijk dat wij onze planeet Aarde noemen. De Aarde

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Na Lied of Klein Gloria verloopt de dienst als volgt: Apostolische geloofsbelijdenis (gezongen, of gelezen en beantwoord met een lied) Nodiging De Heer

Nadere informatie

Troonstraat 125-1050 Brussel Tel. 02 507 88 77 - E-mail: studiedienst@gezinsbond.be www.gezinsbond.be/gezinspolitiek. Waterbeleid

Troonstraat 125-1050 Brussel Tel. 02 507 88 77 - E-mail: studiedienst@gezinsbond.be www.gezinsbond.be/gezinspolitiek. Waterbeleid Troonstraat 125-1050 Brussel Tel. 02 507 88 77 - E-mail: studiedienst@gezinsbond.be www.gezinsbond.be/gezinspolitiek Mei 2010 Waterbeleid Standpunt van de Gezinsbond De leidraad in het standpunt van de

Nadere informatie

Het is nog in de Paastijd - maar met de schriftlezing uit Johannes zijn we weer terug in de geschiedenis van Jezus vóór zijn lijden en sterven.

Het is nog in de Paastijd - maar met de schriftlezing uit Johannes zijn we weer terug in de geschiedenis van Jezus vóór zijn lijden en sterven. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het is de vijfde zondag van Pasen. Zondag Cantate -oftewel: Zing! Dat hebben we gedaan, met Psalm 98 die ons daartoe oproept, met andere liederen. Dat doen we graag

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water or o v d a l b Werk eerling de l werken aan zuiver water. erbind wat bij elkaar past RWZI Leidingwater uit de kraan Naam van de laamse waterzuiveringsmaatschappij fkorting van rioolwaterzuiveringsinstallatie

Nadere informatie

Sofie Van Butsele Scriptie Stadsvisioenen Les 7, 2 de graad

Sofie Van Butsele Scriptie Stadsvisioenen Les 7, 2 de graad TITEL ACTIVITEIT beschrijving: Wat geloof jij? 2 de graad Beginsituatie: De leerlingen hebben in eerdere lessen gewerkt rond geloven vroeger en nu. Daarin zijn hoogstwaarschijnlijk al verschillende godsdiensten

Nadere informatie

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Het land Israël is lang en smal. De lengte is 435 kilometer en de breedte is 110 kilometer. Israël grenst aan 4 landen: Libanon, Syrië, Jordanië en Egypte. Het land ligt

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Goede buren, eerlijk delen

Goede buren, eerlijk delen Kerk- en schooldienst Goede buren, eerlijk delen Zondag 15 november 2015 Dominee:. Simon de Kam Pianist: Timo vd Heuvel M.m.v. kinderen van de Kon. Julianaschool Pianospel Welkom en mededelingen (door

Nadere informatie

Liturgie- en preeksuggesties

Liturgie- en preeksuggesties Liturgie- en preeksuggesties 17 en 18 oktober 2009 Missiezondag 1 Missiezondag 2009 Begroeting en inleiding Uitgenodigd zijn wij in de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest. Amen. Welkom op Missiezondag

Nadere informatie

Solidariteit zonder omwegen (Vrienden zonder grenzen) Werkdocument lesimpulsen Onderbouw

Solidariteit zonder omwegen (Vrienden zonder grenzen) Werkdocument lesimpulsen Onderbouw Solidariteit zonder omwegen (Vrienden zonder grenzen) Werkdocument lesimpulsen Onderbouw Lesimpuls 1 Materiaal: affiche Bespreken van de affiche aan de hand van frames of omkadering Wat zie je op de affiche?

Nadere informatie

In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven.

In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven. Omgaan met natuurlijke hulpbronnen figuur 1 De kringloop van het water 1 6 3 5 4 2 4 zee In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven. 1p 23 Bij welke cijfers in deze figuur is het

Nadere informatie

Mineraal- en bronwater in Nederland. Natuurzuiver, gezond en verantwoord

Mineraal- en bronwater in Nederland. Natuurzuiver, gezond en verantwoord Mineraal- en bronwater in Nederland Natuurzuiver, gezond en verantwoord Mineraal- en bronwaters zijn Uniek: Van constante kwaliteit en samenstelling Afkomstig uit wettelijk beschermde en zuivere bronnen

Nadere informatie

Wat weet je van water?

Wat weet je van water? Vragenset Wat weet je van water? Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Wat weet jij van (schoon) water? Het waterschap zorgt voor

Nadere informatie

1 Petrus 2,1-5 - Groeien in toewijding en inzet

1 Petrus 2,1-5 - Groeien in toewijding en inzet 1 Petrus 2,1-5 - Groeien in toewijding en inzet Startzondag Levende stenen (1) Liturgie Voorzang: Gez 170,2.3 Stil gebed Votum Groet Zingen: Ps 34,1.3 Tien geboden via avondmaalsformulier I Zingen: Gez

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Thema: Er is meer dan genoeg

Thema: Er is meer dan genoeg Thema: Er is meer dan genoeg VIERING ROND DE SCHRIFT 15 maart 2015 Veertig Dagen IV Kerk van de Eénheid - Son Voorbereiding Aanvangswoord Aansteken van de tafelkaarsen Zingen: lied 276 Zomaar een dak boven

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

De leerlingen: leren en ervaren dat mensen niet zonder water kunnen leven. zien waar water voor wordt gebruikt.

De leerlingen: leren en ervaren dat mensen niet zonder water kunnen leven. zien waar water voor wordt gebruikt. Water 2 Speuren naar water Doelen Begrippen De leerlingen: leren en ervaren dat mensen niet zonder water kunnen leven. zien waar water voor wordt gebruikt. de druppel, stromend water Materialen Tip Lamineer

Nadere informatie

collect & use rainwater

collect & use rainwater rainwater Joepie het regent in België Je kan het leuk vinden of niet maar we wonen in België en het regent hier nu éénmaal vaak. Reden te meer om dit ongemak om te buigen in uw voordeel. Wist je dat regenwater

Nadere informatie

Drinkwaters. De les ná G-kracht. In deze les gaat het over:

Drinkwaters. De les ná G-kracht. In deze les gaat het over: De les ná G-kracht Drinkwaters In deze les gaat het over: Welke rol water speelt voor onze gezondheid Welke soorten drinkwater er zijn Hoe je water het best kunt drinken en serveren Opdracht 1: Ben jij

Nadere informatie

Moeder Theresa 8 Click

Moeder Theresa 8 Click Moeder Theresa 8 Click Moeder Theresa Met haar eigen woorden Wacht niet op leiders; begin er zelf aan. Moeder Theresa leert ons hoe zij het evangelie tot leven brengt. Ik denk dat de wereld op zijn kop

Nadere informatie

WaterGenius Méér dan gewoon water

WaterGenius Méér dan gewoon water Haal méér uit water WaterGenius Méér dan gewoon water Neem even een moment de tijd om te bedenken hoe vaak u de waterkraan open draait. Water, we gebruiken het dagelijks. Om te wassen, koken, drinken,

Nadere informatie

KLEINE LEKKEN, GROTE GEVOLGEN. Actie! Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

KLEINE LEKKEN, GROTE GEVOLGEN. Actie! Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS KLEINE LEKKEN, GROTE GEVOLGEN De jongeren sluiten een deal met de school: als zij het waterverbruik van de school kunnen verminderen, mogen ze een watervriendelijk initiatief opzetten. Door hun eigen waterverbruik

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2004 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2004 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN figuur 1 De kringloop van het water R * ** ** ** ** ** ** ** * S ** * ** ** * P Q LAND ZEE T

Nadere informatie

Wetenschappelijke studie geeft zicht op de leefomstandigheden van daklozen en mensen zonder papieren

Wetenschappelijke studie geeft zicht op de leefomstandigheden van daklozen en mensen zonder papieren Kabinet van Staatssecretaris voor Maatschappelijke Integratie en Armoedebestrijding Philippe COURARD Kabinet van Minister van KMO'S, Zelfstandigen, Landbouw en Wetenschapsbeleid Sabine LARUELLE Persbericht

Nadere informatie

Mirtha Vásquez uitvoerend secretaris en hoofd van de juridische afdeling Grufides lid van de nationale Peruaanse mensenrechtencommissie

Mirtha Vásquez uitvoerend secretaris en hoofd van de juridische afdeling Grufides lid van de nationale Peruaanse mensenrechtencommissie Titel: Mijnbouw in Peru. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Locatie: Hogeschool Gent Datum en uur: 26 februari 2013, 11.00-12.30 Verslaggever: Inge Boudewijn Aantal aanwezigen, beschrijving doelpubliek:

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is altijd prettig als de Bijbel zelf aangeeft, hoe je iets moet lezen. Soms zijn er van die verhalen of gelijkenissen, waarvan ik bij een eerste

Nadere informatie

Gemiddelde score ecologische voetafdruk Toermalijn

Gemiddelde score ecologische voetafdruk Toermalijn Gemiddelde score ecologische voetafdruk Ruimte! Je woont in. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? 2 punten 34 punten een groot appartement of een huis met 3 à 4 slaapkamers? 3 punten

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225 andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer slaapkamer bespaar E 40 bad- en wasruimte bespaar E 120 woonkamer bespaar E 225 keuken bespaar E 100 Woonkamer Graadje lager Zet uw verwarming eens een graadje

Nadere informatie

Flessen. water. in een. duurzame. wereld. Over de ecologische voetafdruk van natuurlijk mineraalwater en bronwater

Flessen. water. in een. duurzame. wereld. Over de ecologische voetafdruk van natuurlijk mineraalwater en bronwater Flessen water in een duurzame wereld WAAR of NIET WAAR? Over de ecologische voetafdruk van natuurlijk mineraalwater en bronwater De bescherming van de oorspronkelijke zuiverheid van natuurlijk mineraalwater

Nadere informatie

Betaalbaar bio in 6 stappen

Betaalbaar bio in 6 stappen Betaalbaar bio in 6 stappen Biologisch eten duur? Veel mensen denken dat biologisch eten niet in hun budget past. Ik heb dat ook heel lang gedacht. Tot ik ontdekte dat je door anders boodschappen te doen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het valt mij steeds weer op: Wil je iets begrijpen van het evangelie van Matteüs, dan moet je het Oude Testament er bij houden. Op belangrijke momenten

Nadere informatie

HAVEN VAN ANTWERPEN Ruimte voor evenwicht

HAVEN VAN ANTWERPEN Ruimte voor evenwicht HAVEN VAN ANTWERPEN Ruimte voor evenwicht NIEUW HANDIGE DUURZAAMHEIDSTIPS www.duurzamehavenvanantwerpen.be Evenwicht tussen mens (people), milieu (planet) en welvaart (prosperity) H et tweede duurzaamheidsverslag,

Nadere informatie

Prediker 9:7 - God danken door te genieten

Prediker 9:7 - God danken door te genieten Prediker 9:7 - God danken door te genieten Dankdag: een dag om stil te staan bij alles wat we van God krijgen en hem te bedanken. Maar danken, hoe doe je dat eigenlijk? Van Prediker mag je leren dat je

Nadere informatie

Met je kind op vakantie: warm weer, voeding en hygiëne. Informatie voor ouders / verzorgers

Met je kind op vakantie: warm weer, voeding en hygiëne. Informatie voor ouders / verzorgers Met je kind op vakantie: warm weer, voeding en hygiëne. Informatie voor ouders / verzorgers Deze informatie is bedoeld voor ouders/verzorgers die met een baby op vakantie gaan. Er wordt ingegaan op wat

Nadere informatie